Rapport Verbeteren verkeersveiligheid en leefbaarheid Touwlaan

De Touwlaan

Een voorstel voor het verbeteren van de verkeersveiligheid en leefbaarheid Januari 2023

Inhoudsopgave 1. Inleiding

2

2. Voorgeschiedenis

3

2.1 Situatie voor de herinrichting 2.2 Herinrichting 2016 2.3 Evaluatie herinrichting 2.3.1 Behaalde doelstellingen 2.3.2 Enquête 2017 2.3.3 Klachten 2.3.4 Conclusies evaluatie 2018 3. Huidige situatie

3 3 4 5 5 6 8 9

3.1 Schoolzone 3.2 Inrichting 30-km weg

9 11

4. Participatieproces

13

5. Evaluatie van de huidige situatie

15

5.1 Verkeersveiligheid in cijfers 5.2 Enquête 2022 schoolzone 5.3 Resultaten participatieproces

15 16 16

6. Voorstel voor verbeteringen 6.1 Schoolzone 6.2 Noord 6.3 Zuid 6.4 Kruising Touwlaan – Kasteellaan 6.5 Inschatting kosten

Bijlage 1

Enquête 2022 schoolzone Touwlaan

1

18 20 22 23 24 26

27

1.

Inleiding

De Touwlaan is een bekende weg voor iedereen die in IJsselstein woont. De weg ligt aan de rand van de binnenstad en velen rijden erover als ze van of naar het centrum gaan of als verbindende route tussen het Noord-Oosten en Zuid-Westen van IJsselstein. Met de auto, op de fiets of als voetganger; iedere IJsselsteiner maakt wel eens gebruik van de Touwlaan. Vroeger was de Touwlaan een laan met grote bomen en beeldbepalend voor de gemeente IJsselstein. Het was een 50 km weg met fietsstroken. De Touwlaan werd veelvuldig gebruikt door fietsers, ook veel door kinderen omdat er een school staat. Jarenlang waren er klachten over de verkeersveiligheid van vooral de fietsers. Om de verkeersveiligheid te verhogen en de positie van de fietser te verbeteren heeft de gemeente in 2014 besloten de Touwlaan opnieuw in te richten. Bij deze herinrichting in 2016 zijn de kenmerkende bomen verwijderd en is de Touwlaan een 30 km weg geworden met verhoogde fietsstroken. De verkeerslichten op het kruispunt TouwlaanKasteellaan zijn verwijderd. Daarnaast zijn verkeersplateaus op de kruispunten aangebracht. Na de herinrichting bleven de klachten. De klachten gaan nog steeds over de verkeersveiligheid, maar ook over de leefbaarheid en specifiek over trillinghinder. -

-

Verkeersveiligheid: Bewoners, gebruikers en de scholen klagen over de verkeersveiligheid. Er wordt te hard gereden. Er rijdt veel vrachtverkeer. Auto’s stoppen vaak niet voor de oversteekplaatsen. Het zicht op de kruising met de Kasteellaan is slecht. Leefbaarheid: Bewoners vinden het groen zeer beperkt. De jonge en dus kleine bomen staan in een smalle groenstrook. De weg is ondanks dat het een 30 km-weg is nog steeds een drukke doorgaande route. Bewoners klagen sinds de herinrichting over trillinghinder van de plateaus bij de kruisingen. Bewoners geven aan dat zij in huis de trillingen van voorbij rijdende vrachtwagens voelen en dat er als gevolg hiervan scheuren in de woningen zijn ontstaan.

Na de herinrichting is in 2018 een evaluatie gedaan. Uit deze evaluatie is een aantal maatregelen benoemd, maar ook het advies om een second opinion uit te voeren. Ook uit deze second opinion kwam een lijst met verbeterpunten. Deze zijn echter nooit uitgevoerd. Aan het begin van 2022 is de nieuwe school De Minstreel geopend. Deze school ligt aan de overkant van ‘t Kasteel, wat betekent dat er nu twee scholen inclusief kinderopvang aan de Touwlaan zijn gevestigd. De schoolzone is hierop aangepast. Om de effecten hiervan te onderzoeken zijn snelheidsmetingen uitgevoerd en is een enquête gehouden. Al lange tijd vond er regelmatig overleg plaats met een aantal bewoners van de Touwlaan. Er was inmiddels veel informatie over en weer gedeeld. Daarnaast lagen er nog resultaten en aanbevelingen van de evaluatie uit 2018 inclusief een second opinion en inmiddels ook resultaten van de aanpassingen aan de schoolzone. In 2022 is samen met de bewoners en de scholen een plan gemaakt om de Touwlaan verkeersveiliger te maken en iets te doen aan de klachten van bewoners en gebruikers van de Touwlaan. In dit rapport leest u het proces dat daaraan is voorafgegaan en alle inhoudelijke achtergronden. Tot slot wordt het voorstel met maatregelen beschreven welke de verkeersveiligheid en leefbaarheid van de Touwlaan verbeteren.

2

2.

Voorgeschiedenis

2.1

Situatie voor de herinrichting

De Touwlaan is een laan aan de rand van de binnenstad en beeldbepalend voor de gemeente IJsselstein. Op de route naar de binnenstad maken veel mensen gebruik van de Touwlaan om via de Kasteellaan de binnenstad in te rijden. Ook voor fietsers is de Touwlaan altijd al een belangrijke verbindingsweg. De Touwlaan was een 50-km weg met aan weerszijde fietsstroken. Tussen de rijbaan en het trottoir stond een lange rij met grote bomen. De kruising met de Kasteellaan werd geregeld door middel van verkeerslichten. De Touwlaan werd ook voor de herinrichting in 2016 al veelvuldig gebruikt door fietsers. Al jaren geleden kwamen bij de gemeente meldingen dat de Touwlaan als onveilig werd ervaren, vooral door fietsers. Hierop heeft de gemeente in 2010 actie ondernomen door het verbreden van de fietssuggestiestroken en door het aanleggen van een schoolzone ter hoogte van de basisschool Het kasteel. Deze aanpassing bleek een aanzienlijke verbetering maar het gevoel van onveiligheid bleef. Hoewel op basis van de ongevalscijfers de Touwlaan niet als gevaarlijk kon worden bestempeld, werd de Touwlaan door fietsers nog steeds als gevaarlijk ervaren. In 2012 is een snelheidsmeting op de Touwlaan gedaan. Hieruit bleek dat de meeste voertuigen zich aan de geldende maximum snelheid van 50 km/uur hielden.

De V85 (85% van de voertuigen rijdt niet harder dan deze snelheid) was 41 km/uur op het wegvak ten zuiden van de Kasteellaan en 44 km/uur op het wegvak ten noorden van de Kasteellaan. Ondanks dat de meeste mensen zich aan de geldende maximale snelheid hielden, zijn er toch uitschieters gemeten van 81 km/uur.

2.1

Herinrichting 2016

In de kadernota 2013 is een voorstel aangenomen met als doelstelling de Touwlaan verkeersveiliger in te richten. Hiervoor moesten de Touwlaan en het kruispunt Touwlaan-Eiteren heringericht worden met de volgende uitgangspunten: • Het Uitwerkingsplan Touwlaan dat via een interactief proces met belanghebbenden tot stand is gekomen en op 30 juni 2005 door de gemeenteraad is vastgesteld. • Het Fietsbeleidsplan IJsselstein welke in 2008 is vastgesteld. • Het behoud van het lineaire beeld van de Touwlaan en de begeleiding met een bomenrij aan weerszijden van de weg. Met deze uitgangspunten heeft adviesbureau Grontmij een ontwerp voor de herinrichting van de Touwlaan opgesteld. Een aantal eerder gemaakte ontwerpkeuzes in het Uitwerkingsplan Touwlaan 3

zijn op basis van nieuwe inzichten heroverwogen. Op 17 december 2013 heeft B&W ingestemd met het voorlopig ontwerp voor de herinrichting van de Touwlaan waarbij werd gerefereerd aan de uitkomst van het onderzoek dat in 2005 met omwonenden heeft plaatsgevonden. Naar aanleiding van bovenstaande toezegging en de ontvangen reacties en vragen over het verkeerskundig ontwerp van de Touwlaan is vervolgens aan een onafhankelijk adviesbureau gevraagd om een second opinion te geven over het verkeerskundig ontwerp. Daarnaast is door een onafhankelijk adviesbureau een groeiplaatsonderzoek verricht voor de bomen langs de Touwlaan. Hierna zijn de resultaten van de aanvullende onderzoeken onder meer besproken met de scholen langs de Touwlaan en het Platform Groen IJsselstein. Op basis van deze overleggen is geconstateerd dat er breed draagvlak bestaat voor een variant waarbij onder andere aanliggend verhoogde fietspaden werden aangelegd en de bomen vervangen zouden worden door nieuwe bomen. In 2014 heeft de gemeenteraad van IJsselstein ingestemd met het voorstel om de Touwlaan volledig her in te richten om de verkeersveiligheid te verbeteren. De volgende maatregelen werden genomen: De maximumsnelheid op de Touwlaan is verlaagd naar 30 km per uur. Door het versmallen van de rijbaan naar 5.20 meter wordt de snelheid van het gemotoriseerd verkeer afgeremd.

(Een auto en een vrachtauto kunnen elkaar nog passeren zonder uit te hoeven wijken). Om de positie en het comfort van de fietser te verbeteren is aan weerszijden van de weg een verhoogd fietspad aangelegd van 1.75 meter breed. Hier kunnen twee fietsers naast elkaar. Tussen de rijbaan en het fietspad is een veiligheidsstrook aangebracht. Naast de aanpassingen in het wegprofiel zijn ook maatregelen genomen op de kruispunten. De verkeerslichten op het kruispunt Touwlaan-Kasteellaan zijn verwijderd. Daarnaast maken twee verkeersplateaus met middengeleiders op de kruispunten Touwlaan-Eiteren en TouwlaanKasteellaan het oversteken gemakkelijker. Ook op de kruising met de Vondellaan is een plateau aangebracht. Door de voorgestelde herinrichting is de verkeersveiligheid en de positie van de fietser op de Touwlaan verbeterd. Bovendien zijn de groeiplaatsen van de bomen kwalitatief en qua duurzaamheid dusdanig ingericht dat deze een verwachte levensduur hebben van minimaal 60 jaar. Afbeelding 1: herinrichtingsplan Touwlaan

2.3

Evaluatie herinrichting

In juli 2016 is de reconstructie van de Touwlaan afgerond. Door de raad was aan omwonenden een evaluatie van de verkeersveiligheid beloofd. De evaluatie is in 2018 afgerond. Hier volgt een beschrijving van deze evaluatie welke uit een aantal onderdelen heeft bestaan. 4

2.3.1

Behaalde doelstellingen

Voorafgaand aan het project herinrichting Touwlaan heeft de raad een aantal uitgangspunten gesteld welke in deze evaluatie zijn onderzocht. In de programmabegroting staat dat de gemeente streeft naar een verkeersveiligere Touwlaan. Hiervoor dient de maximum snelheid verlaagd te worden en er dient een duidelijkere scheiding van fiets- en gemotoriseerd verkeer te komen. Daarnaast biedt de herinrichting kansen om het beheer van de groenvoorzieningen langs de Touwlaan duurzaam op orde te brengen. Het resultaat kort samengevat: • Het verlagen van de snelheid is NIET GELUKT. Zowel voor als na de reconstructie ligt de representatieve snelheid, die door 85% van de voertuigen wordt gereden iets boven de 40km/u. • Er dient een duidelijkere scheiding van fiets en gemotoriseerd verkeer te komen. Dat is GELUKT. 70% vindt de fietsveiligheid voldoende tot zeer goed en zelfs 85% van de respondenten vindt de fietsveiligheid verbeterd. • Het duurzaam op orde brengen van de groenvoorziening is GELUKT. Onder het fietspad en berm is een strook met grind/basalt aangelegd, waardoor de wortels voldoende ruimte hebben om te groeien. Daarmee is de verwachting dat de bomen weer 40 jaar mee kunnen. • De raad had als voorwaarde meegegeven dat de weg als 30km zone uitgevoerd moest worden. Dat is GELUKT.

De inrichting van de weg is wel een concessie tussen wijkontsluitingsweg, route voor hulpdiensten en de gewenste 30km zone. • De raad had als voorwaarde meegegeven dat de weg voorzien zou worden van voorrangskruisingen. Dat is GELUKT. Bij kruispunt Eiteren zijn vanwege de oversteekbaarheid zienswijzen ingediend voor een rotonde, deze bleek ruimtelijk niet inpasbaar. 2.3.2

Enquête 2017

In september 2017 is een uitgebreide digitale enquête gehouden over de (fiets)veiligheid van de Touwlaan. Deze enquête is via huis-aan-huis brief bij circa 500 omwonenden kenbaar gemaakt. Bovendien is deze via mail verzonden aan de overige gebouwen langs de Touwlaan, dat zijn: de schoolbesturen, het gezondheidscentrum, kerkelijk centrum en de dansschool. Aan overige gebruikers is de enquête kenbaar gemaakt via de gemeentepagina en de gemeentelijke website. De enquête stond online tussen maandag 21 augustus en donderdag 7 september. In deze periode was de IJVO, de eerste schoolweek, IJsselFestein en Cityswim. In deze periode is de Touwlaan veelvuldig door fietsers gebruikt. De belangrijkste conclusies uit de enquête zijn: Waar is men tevreden over? • 70% vindt de fietsveiligheid voldoende tot zeer goed • 85% vindt dat de fietsveiligheid is verbeterd • 80% vindt de breedte van de fietspaden goed gekozen • 70% vindt de breedte van de rijbaan goed gekozen • 60% is tevreden over de vormgeving van de T-kruisingen • 65% is tevreden over locatie zebrapaden • 85% geeft een positief oordeel over de uitstraling van de weg Waar is men niet tevreden over? • 50% vindt vormgeving kruispunten Kasteellaan en Eiteren niet veilig • 80% van de (bijna) ongelukken heeft op de twee kruisingen Kasteellaan en Eiteren plaatsgevonden 5

• • • •

70% heeft na de reconstructie een onveilige situatie meegemaakt of gezien 40% heeft het idee dat er gemiddeld 50km/u of harder gereden wordt 30% denkt dat er harder gereden wordt dan 70km/u 30% vindt de fietsveiligheid onvoldoende of slecht

Overig • 85% vindt het onlogisch dat de Oranje Nassaulaan niet wordt gereconstrueerd. • Snelheidsbeleving komt goed overeen met radarmeting die gelijktijdig is uitgevoerd. Opmerkingen uit vrije tekst (vaak genoemd) • Randjes te schuin • Drempels te hoog…., drempels te laag…. • Kruising Touwlaan / Kasteellaan onveilig • Verkeerslichten terug op kruising Kasteellaan • Wens om te handhaven op snelheid • Rechts voorrang verlenen in plaats van voorrangsweg • 30 km-zone beginnen direct achter de verkeerslichten Utrechtseweg Opmerkingen uit tekst voor andere locaties • Brug Oranje Nassaulaan erg smal • Tegen het verkeer in rijden Oranje Nassaulaan 2.3.3

Klachten

Na de herinrichting zijn er nog steeds veel klachten over het verkeer op de Touwlaan. Hieronder een opsomming: • Trillingshinder Een aantal mensen die in de nabijheid van de drempels/plateaus wonen geven aan daarvan trillingshinder te ondervinden. Daarbij wordt ook gesproken over scheurvorming. De bewoners geven aan dat de trillingen vooral worden veroorzaakt door zware vrachtwagens. Naar aanleiding van deze klachten is het ontwerp nogmaals nagelopen. Daarbij is geconstateerd dat het ontwerp voldoet aan de CROW richtlijnen; de huizen staan op voldoende afstand van de drempels. Ook hebben de drempels een helling die past bij de toegestane snelheid. Op één plek is een drempel nagesteld. Dit werd veroorzaakt door een enigszins verzakte drempel. Een aantal klachten kon niet worden opgelost. Die zijn benoemd in twee brieven. Vervolgens is overleg geweest met toenmalig wethouders. In de enquête geven deze mensen wederom aan dat er onvoldoende/geen aandacht voor hun klachten is. De gemeente hanteert het standpunt dat de bewijslast van de schade en (overmatige) trillingshinder bij de bewoners ligt. De kosten van zo’n onderzoek worden ingeschat op €1500,- à €2000,- per woning. • Breedte Fietsstrook Een flink deel van de respondenten vindt de fietsstrook te smal, zeker in combinatie met de schuine banden. Ze geven aan dat het daardoor niet mogelijk is om langzamere fietsers in te halen.

Ook vindt een deel van de fietsers de fietsstrook te smal om met z’n tweeën naast elkaar te fietsen, dit vanwege de brede sturen en kratjes. Mensen vinden het hinderlijk dat bakfietsen en scootmobielen niet ingehaald kunnen worden. Sommigen vinden de auto’s nog steeds erg dicht langs rijden. De onmogelijkheid om in te halen, kan ook juist als veilig beschouwd worden. Hierdoor is het gedrag van de fietser voor de automobilist voorspelbaarder. • Breedte rijbaan Een deel van de respondenten vindt de rijbaan te breed, waardoor er nog te hard wordt gereden. Terwijl juist een ander deel vindt dat de rijbaan smal is, waardoor dicht langs fietsers wordt gereden 6

en sommige auto’s zelfs met een wiel over het fietspad rijden. Ook wordt aangegeven dat het passeren van twee vrachtwagens erg krap, zo niet te krap is. De breedte van de rijbaan is gebaseerd op het passeren van een vrachtauto en een personenauto. Indien twee vrachtwagens elkaar passeren, dan is het nodig om uit te wijken naar de fietsstrook. Uit metingen blijkt dat de kans dat twee vrachtauto’s elkaar moeten passeren klein is. Een bredere rijbaan nodigt uit tot harder rijden. • Kruisingen Door diverse mensen wordt aangegeven dat de vluchtheuvels niet goed geplaatst zijn, omdat de paaltjes omver worden gereden. De paaltjes stonden aanvankelijk aan de kruisingzijde dicht bij de rand, deze zijn reeds een meter naar achteren geplaatst. Als paaltjes nu nog omver liggen, is de kans groot dat ze door baldadig gedrag omver trokken zijn. Indien deze door een auto wordt geraakt, dan heeft de auto de bocht onvoldoende ruim ingestuurd. Bij een snelheid passend in een 30km-zone zijn de bochten voor autoverkeer goed te nemen. Er is een digitale check gedaan of vrachtauto’s met een maximale lengte van 10 meter de bocht kunnen nemen. Dat is mogelijk, maar er is niet veel speling. Vrachtauto’s langer dan 10 meter mogen niet via de Kloosterstraat naar de binnenstad rijden. De plateau’s duiden op een gelijkwaardige kruising, terwijl verkeer op de Touwlaan voorrang heeft.

Bij de kruising Kasteellaan wordt aan de zijde Eiteren een zebra oversteek gemist. De gemeente is uitgegaan dat de hoofdroute langs de winkels van de Kasteellaan loopt. Vaak wordt genoemd dat de verkeerslichten van kruising Kasteellaan veiliger waren dan de situatie nu. Door het beperkte zicht vanwege de bestaande omgeving moet je op de zebra staan om de weg op te kunnen rijden. Dan ben je bovendien de haaientanden al voorbij. Het kruisen van de Touwlaan, zowel haaks als afslaand gaat lastig in de spits en (schoolspits). De stroom verkeer op de Touwlaan is dan te groot. De ruimte tussen de vluchtheuvels voelt als te krap om veilig te staan. Als fietser kan je niet voorsorteren, mede vanwege de schuine banden. Als reden voor de (bijna) ongelukken en onveilige situaties worden vooral de hoge snelheid van auto’s genoemd en de onduidelijkheid over de voorrangssituatie. Ook interessant is dat iemand aangeeft dat fietsers in een stoet achter elkaar rijden, en de kruisingen gebruiken om even snel in te halen, vanwege het ontbreken van de schuine banden ter plaatse. De kruisingen zijn vanzelfsprekend ongewenste inhaalplekken. Het inhalen van andere fietsers gebeurt met name door de snellere e-bikes. Ook zijn er diverse mensen die aangeven dat gedrag van automobilisten en scholieren de grootste problemen veroorzaken.

• Snelheden Vaak genoemd is dat de drempels te laag zijn om het verkeer echt te remmen. Aan de andere kant zijn direct omwonende die trillingshinder ervaren van de drempels, wat erger wordt als de drempels steiler worden. De snelheid van auto’s die de mensen ervaren komt aardig overeen met de objectieve metingen, die in de zelfde periode zijn uitgevoerd. Dit betreft zowel de snelheid die door 85% van het verkeer wordt gereden, als het kleine percentage uitschieters die met name in de avonduren (erg) hard rijden. Bovendien zijn er auto’s die andere auto’s, die keurig 30 km/u, inhalen. • Uitstraling De oude Touwlaan was omzoomd door mooie nostalgische bomen. Door het kappen van deze bomen lijkt het nu meer op een nieuwbouwweg. De bermen zijn ingezaaid met gras, dat wordt door sommigen als saai aangegeven. De meeste mensen hebben er wel vertrouwen in dat de weg over vijf jaar ook weer mooi sfeervol oogt. • Situatie rondom scholen Bij de scholen is volgens sommigen geen maatwerk geleverd. Op verzoek van de scholen is de schoolzone aangelegd en zijn er voetgangersoversteken aangebracht.

7

De stoep voor de Fatimaschool wordt als wat krap ervaren, zeker omdat hier veel ouders met kinderwagen lopen en mensen met de fiets in de hand, omdat er geen doorsteekje naar het fietspad is. De gemeente herkent de beschreven situatie, maar ziet geen ruimte om een breder voetpad in te passen. • Oranje Nassaulaan Door heel veel mensen wordt aangegeven dat het een onveilige keuze is om de verhoogde fietsstroken niet door te zetten over de Oranje Nassaulaan. Die situatie wordt nu als onveiliger ervaren, omdat het contrast met de Touwlaan groter is geworden. Bovendien kan je op de Touwlaan prima met z’n tweeën naast elkaar fietsen en kan dat op de Oranje Nassaulaan plotseling niet meer. Dat leidt tot gevaarlijke situaties. Het aanpassen van het brugdek van de Oranje Nassaulaan is kostbaar gebleken en om die reden afgevallen. Aangezien de situatie op de Oranje Nassaulaan zo vaak als onveilig wordt genoemd, lijkt het zinvol om dit nog eens te onderzoeken (met andere uitgangspunten), maar dat staat nog niet geagendeerd. 2.3.4

Conclusie evaluatie 2018

Naar aanleiding van de enquête en de verzamelde klachten is een aantal maatregelen opgesteld. Het advies is om de verkeersveiligheid van de Touwlaan te vergroten door de zebrapaden van de Kasteellaan te verplaatsen en de fietsstroken door te trekken bij de kruisingen.

Vanwege de aanzienlijke kosten en gevoeligheid van de maatregelen is geadviseerd om eerst een second opinion uit te voeren op deze maatregelen. Op het moment van de evaluatie was er binnen het budget van verkeer geen dekking om de geadviseerde maatregelen uit te voeren. Met de uitkomsten van de second opinion zou een voorstel worden aangeboden om een krediet voor de extra veiligheidsmaatregelen beschikbaar te stellen. De second opinion is in 2020 door een extern verkeerskundige opgestart. Er is toen een lange lijst met maatregelen opgesteld om de verkeersveiligheid op de Touwlaan te verbeteren. Deze maatregelen moesten nog verder onderzocht en uitgewerkt worden. Door een gebrek aan personele capaciteit is daar destijds geen vervolg aan gegeven en is de second opinion dus nooit afgerond.

8

3.

Huidige situatie

Naar aanleiding van de evaluatie in 2018 waarin een aantal wegaanpassingen is voorgesteld, is de Touwlaan niet aangepast. De komst van het kindcentrum de Minstreel vroeg wel om een aanpassing van de schoolzone. In dit hoofdstuk wordt eerst deze aanpassing beschreven. Vervolgens wordt het huidig wegprofiel van de rest van de Touwlaan beschreven.

3.1

Schoolzone

Aan de Touwlaan zijn twee scholen met kinderopvang gevestigd. ‘T Kasteel Tot en met 2021 was dat alleen basisschool ’t Kasteel. Het officiële adres van deze school is aan de Johan Willem Frisolaan, maar de school grenst met zijn schoolplein aan de Touwlaan. Op basisschool ’t Kasteel zitten bijna 200 leerlingen. De schooltijden zijn van 8:30 uur tot 14:00 uur. Na schooltijd is er ook een BSO gevestigd in de school. De leerlingen van ’t Kasteel komen voornamelijk vanuit wijken in het noord-oosten van IJsselstein wat betekent dat zij vooral via de Oranje Nassaulaan aan- en afrijden. Kindcentrum de Minstreel In 2021 is aan de overkant van ’t Kasteel het Kindcentrum de Minstreel gebouwd. In februari 2022 is de school geopend. In het gebouw zit basisschool de Minstreel met ruim 400 leerlingen. De schooltijden zijn van 8:30 uur tot 14:15 uur. Naast de school zit er ook een BSO voor kinderopvang van 4-12 jaar en een kinderopvang voor 0-4 jaar in het gebouw. Omdat de Minstreel meteen al kampt met een ruimtetekort krijgt een aantal groepen voorlopig ook les in het gebouw van ’t Kasteel. De oversteekbewegingen tussen beide scholen zijn daarom ook tijdens schooltijden aanzienlijk. De leerlingen van de Minstreel komen uit omliggende wijken, de binnenstad en wijken in het zuidwesten van IJsselstein. Dit betekent dat ze vooral over de Touwlaan aan- en afrijden.

In het noordelijke deel van de Touwlaan ter hoogte van de kruising met de JW Frisolaan is al jaren een schoolzone. Deze viel echter niet heel erg op voor de weggebruikers waardoor het gedrag nauwelijks werd aangepast. In januari 2022 is de schoolzone aangepast op de komst van het Kindcentrum de Minstreel. Op het terrein van De Minstreel zijn dertien parkeerplaatsen, een fietsenstalling, speelplaats en een Kiss and Ridestrook (K&R) aangelegd. Zoals de naam Kiss and Ride al zegt betekent dit: aan komen rijden (met de auto), stoppen, kusje en je kind uit laten stappen en direct doorrijden. Dit levert uiteraard wel veel autobewegingen op precies op een locatie waar ook veel fiets en voetgangers zijn. Om de aansluiting van de nieuwe school op de Touwlaan te kunnen maken was het noodzakelijk het plateau te verlengen. De verkeersdrempel die lag ter hoogte van de school is er uitgehaald en vervangen door een nieuwe langere (vanaf De Minstreel tot voorbij de J.W. Frisolaan) verkeersdrempel. De 9

uitvoering van de drempel is ook aangepast om te onderzoeken of er dan minder trillinghinder wordt ervaren. Daarnaast zijn de fietsstroken over de verkeersdrempel doorgetrokken. De kruisingen op de Touwlaan zijn allemaal geregeld met haaietanden op de zijwegen. Dit past eigenlijk niet binnen een 30 km zone. Doorgaans wordt daar de voorrang niet geregeld en hebben dus alle bestuurders van rechts voorrang. Gelijkwaardige kruisingen zorgen voor een lagere snelheid van het autoverkeer, omdat men moet opletten of er van rechts verkeer komt. Vooruitlopend op een eventuele verandering in de voorrang op de rest van de Touwlaan is in de schoolzone de kruising met de J.W. Frisolaan gelijkwaardig gemaakt. Echter, uit reacties van omwonenden en gebruikers van de Touwlaan kwam veel bezwaar op deze wisseling van de voorrang. Er is toen besloten dit terug te draaien en de voorrangsregeling weer in te stellen. De proef had daarnaast een gering te meten effect, doordat de J.W. Frisolaan een eenrichtingsweg is, wat er toe leidde dat er geen sprake was van invoegend autoverkeer op de Touwlaan. Voor de weggebruiker zijn de meest opvallende aanpassingen aan de schoolzone de gekleurde palen en hekken die de schoolzone accentueren en overstekende kinderen beter geleiden.

Daarnaast kunnen kinderen ook op een knop drukken voordat ze oversteken; dan gaan de knipperlichten op het neonbord voor de oversteek aan. Dit alles om het zebrapad zo goed mogelijk op te laten vallen.

10

3.2

Inrichting 30-km weg

De visie Duurzaam Veilig verkeer gaat al sinds de jaren 90 uit van een indeling van het wegennet in drie categorieën: erftoegangswegen, gebiedsontsluitingswegen en stroomwegen. Deze hebben elk hun eigen ontwerpprincipes, zowel voor de wegvakken, als voor de kruisingen. De visie Duurzaam Veilig, de ontwerpprincipes en de CROW-richtlijnen worden breed gedragen door wegbeheerders. De CROW-richtlijnen zijn overigens niet bindend; het is uiteindelijk de wegbeheerder die bepaalt hoe een weg eruit ziet. De vertaling van de visie Duurzaam Veilig naar de basiskenmerken wegontwerp gaat uit van de monofunctionaliteit van een weg. Een weg binnen de bebouwde kom is of een erftoegangsweg (ETW30) met een verblijfsfunctie, of een gebiedsontsluitingsweg (GOW50) met een ontsluitings- en doorstroomfunctie. Op veel wegen binnen de bebouwde kom is (van oudsher al) echter geen sprake van monofunctionaliteit. Voor een deel van het verkeer heeft de weg een stroomfunctie, voor een ander deel een uitwisselfunctie. Zo zijn er de zogeheten ‘grijze’ wegen waarop de functies verblijven en doorstroming beide voorkomen. De Touwlaan was voor de herinrichting in 2016 zo’n grijze weg. Dit soort wegen zijn vanwege de onduidelijke inrichtingseisen en de relatief hoge toegestane maximumsnelheid potentieel onveilig.

Het is niet altijd mogelijk om de richtlijnen voor een ETW30 of GOW50 toe te passen, bijvoorbeeld wanneer de fysieke ruimte ontbreekt. Dat leidt tot erftoegangswegen met te veel verkeer die deels functioneren als gebiedsontsluitingswegen, of tot gebiedsontsluitingswegen waarop snelle, zware voertuigen mengen met kwetsbare, onbeschermde gebruikers, zoals fietsers. In beide gevallen kan dit resulteren in onveilige situaties en (ernstige) ongevallen, en tot ontevreden weggebruikers en omwonenden. Vaak ontbreekt de ruimte om fietsers een veilige plek in het wegprofiel te bieden. Voor de verkeersveiligheid is het juist van belang dat snel en langzaam verkeer van elkaar worden gescheiden, of dat de snelheid van het gemotoriseerd verkeer laag is als fietsers gebruikmaken van dezelfde rijbaan (homogeniteit). Bij de herinrichting van de Touwlaan in 2016 is gekozen voor een 30 km-weg met toch nog veel kenmerken van een 50 km-weg. De maximum snelheid is teruggebracht naar 30 km/u, maar de asfaltverharding, de voorrangssituatie en de verhoogde fietsstroken doen meer aan als een weg met een maximum snelheid van 50 km/u. Als de huidige inrichting van de Touwlaan wordt gescoord op alle inrichtingseisen die horen bij een categorie weg, dan zou die (met een cijfer 10 als max) voor een ETW30 een 3,6 en voor een GOW50 een 7,7 scoren.

In 2021 heeft de discussie over de ‘grijze’ wegen geleid tot een landelijk afwegingskader voor de zogenoemde gebiedsontsluitingswegen met een snelheid van 30 km/u (GOW30). Het benoemen van een GOW30 is de eerste stap. De tweede stap is een leidraad voor de inrichtingseisen die horen bij zo’n GOW30 weg. Deze zijn op het moment van schrijven nog niet beschikbaar. De Touwlaan is een GOW30. Kenmerkend voor de GOW30 en de Touwlaan is dat de snelheden hoger liggen dan gemiddeld op 30wegen. De weg heeft een ontsluitende functie en tegelijkertijd ook een toegangsfunctie voor aanliggende woningen en de scholen. De scholen beginnen beide om 8:30 uur in de ochtend. Tussen 8:00 uur en 8:30 uur lopen en fietsen honderden kinderen en ouders over de Touwlaan. Sommige worden ook met de auto naar school gebracht. De Touwlaan is naast een ontsluitende weg ook onderdeel van de route voor de bevoorrading van de binnenstad. Deze bevoorrading vind vaak ook in de 11

ochtend plaats. Het aandeel vrachtverkeer is hoog voor een 30-weg met aanliggende woningen en twee scholen. Deze conflicterende functies resulteren in risico’s voor de verkeersveiligheid. De belangrijkste kenmerken van de huidige inrichting van de Touwlaan zijn: Lange rechtstand De Touwlaan heeft geen bochten. Ook zijn er geen asverspringingen of iets dergelijks aangebracht, waardoor het nu één lange rechte weg is. Lange rechtstanden maken het bestuurders fysiek mogelijk om hoge snelheden te behalen. Asfalt verharding De Touwlaan heeft een asfalt verharding, exclusief de kruisingen. Op de kruisingen is gekozen voor klinkerverharding. Asfalt wordt vooral gebruikt bij 50 km/u en op wegen waar de stroomfunctie belangrijk is. Voorrangsregeling Alle kruisingen op de Touwlaan kennen een voorrangsregeling. Verkeer op de Touwlaan heeft voorrang op al het verkeer dat vanuit de zijwegen rijdt. Ook dit is een maatregel die vooral bij doorgaande wegen wordt toegepast. Drempels De Touwlaan heeft ter hoogte van de kruisingen drempels waardoor de kruisingen op zogenaamde plateaus liggen. De drempels zijn uitgevoerd met zogenaamde drempelblokken. De vele klachten over de trillingshinder gaan vooral over de uitvoering van deze drempels. In de schoolzone zijn na de aanpassingen in 2022 deze drempelblokken al vervangen door klinkers.

De snelheidsremmende werking van de drempels is beperkt door de geringe hoogte ervan. Hogere drempels zorgen voor een grotere reductie in gereden snelheid maar zijn nadelig voor vrachtverkeer en hulpdiensten. De drempels zijn om praktische en astatische redenen nu de hoogte van de naastgelegen trottoirbanden. Dit is ongeveer 5-7cm. In de schoolzone zijn ze bij de aanpassingen al iets verhoogd, maar vanwege afwateringsproblemen kunnen ze niet op een gewenste hoogte voor 30 km/u worden aangelegd. Ideaal in een 30 km/u zone is 7-12cm. Fietsstrook Op de Touwlaan ligt aan beide zijden van de rijbaan een verhoogde fietsstrook. Omdat de fietsstrook verhoogd is en de banden tussen de rijbaan en de fietsstrook overrijdbaar zijn is het geen fietspad, maar een fietsstrook. Waar een fietsstrook doorgaans in Nederland gelijkvloers is uitgevoerd. Als verkeer op de rijbaan moet uitwijken, bijvoorbeeld twee passerende vrachtwagens, dan mogen zij over de fietsstrook rijden. Om dit juridisch ook juist te regelen is op aanraden van de politie in 2022 een onderbroken fietsstrook markering aangebracht. Oversteekvoorzieningen Op de kruising met de Kasteellaan zijn aan drie zijden van de kruising voetgangersoversteekplaatsen (VOP’s) aangelegd. Deze maatregel wordt doorgaans ook niet in 30 km zones toegepast. Uitzondering hierop zijn schoolzones. Ook in de schoolzone op de Touwlaan ligt een VOP.

12

4.

Participatieproces

Sinds de herinrichting in 2016 zijn de klachten over de verkeersveiligheid en in het bijzonder de trillingshinder gebleven. Regelmatig was hierover contact met bewoners. In 2021 is het overleg hierover met bewoners geïntensiveerd. Eerste aanleiding waren de vele klachten over de trillingshinder. Daarnaast speelde ook de bouw van het nieuwe kindcentrum de Minstreel een rol. Al jaren is er overleg tussen de gemeente en twee bewoners van de Touwlaan. Dat overleg richtte zich in eerste instantie vooral op de trillingshinder van de drempels die zijn aangelegd in 2016. Echter, de verkeersveiligheid en de algehele verkeerssituatie op de Touwlaan kwam ook regelmatig ter sprake. De evaluatie uit 2018 had nog niet tot aanpassingen geleid. Daarnaast stond de schoolzone op de planning om aangepast te worden in verband met de nieuwbouw van kindcentrum de Minstreel. Daarom is in 2021 met de bewoners afgesproken om gezamenlijk toe te gaan werken naar concrete stappen om de verkeerssituatie op de Touwlaan te verbeteren. De twee bewoners zorgden ervoor dat de overige bewoners op de hoogte bleven van de vorderingen. De eerste stap was de aanpassing van de schoolzone. De nieuwe school zou eind 2021 openen en daarvoor waren aanpassingen aan de schoolzone noodzakelijk. Uiteindelijk is het kindcentrum en de school in februari 2022 geopend.

De schoolzone is net daarvoor aangepast aan de nieuwe situatie. De aanpassingen zijn besproken in de overleggen met de twee bewoners van de Touwlaan en daarnaast met de scholen. Zowel de bewoners als de scholen is toegezegd om de nieuwe situatie goed te monitoren en te evalueren. In de eerste weken na de opening is er regelmatig inzet van de BOA’s geweest om de nieuwe drukke verkeerssituatie in goede banen te leiden. In de paar maanden daarna zijn verschillende observaties gedaan, zijn snelheidsmetingen gehouden en is een enquête uitgezet. De resultaten daarvan worden in hoofdstuk 5 beschreven. Vooral uit de reacties op de enquête bleek dat er nog veel klachten waren over de verkeersveiligheid op de Touwlaan. Deze input zouden we gaan gebruiken om te kijken wat we, mede ook vanuit de evaluatie in 2018, voor aanpassingen kunnen doen om de verkeersveiligheid verder te verbeteren. Eerste ideeën daarvoor zijn met de twee bewoners gedeeld. Al snel bleek dat zij graag de overige bewoners ook meer wilden betrekken bij dit proces om te voorkomen dat alleen hun mening en visie in de plannen verwerkt zouden worden. Op initiatief van de bewoners zijn toen twee bewonersavonden georganiseerd. Deze avonden zijn begeleid door een objectieve externe procesbegeleider. De voorbereiding en uitvoering was een coproductie tussen gemeente en bewoners.

Dit hebben beide partijen als bijzonder goed ervaren. De eerste bewonersavond in mei 2022 was een inspiratieavond welke in het teken stond van het ophalen van informatie. De opkomst was erg groot. Bijna alle bewoners waren vertegenwoordigd.

Na een korte introductie van de procesbegeleider hebben de twee bewoners een toelichting gegeven op het proces en de stappen die in het verleden genomen zijn. Daarna heeft de gemeente een 13

toelichting gegeven op de inrichting van de weg en het gebruik en de keuzes die in het verleden zijn gemaakt. Daarna is in groepjes gediscussieerd over wat nu wel en wat niet wenselijk is voor de Touwlaan. Op grote platen is getekend en geschreven welke problemen de bewoners ervaren en wat zij als mogelijke oplossingen zien. De avond is afgesloten met de belofte om na een aantal maanden te komen met een aantal scenario’s waar de bewoners dan weer hun mening over kunnen geven. De tweede bewonersavond in november 2022 was de opkomst iets kleiner. Ook hier werd de avond begeleid door de externe procesbegeleider. De bewoners hebben een terugblik gegeven van de vorige inspiratie avond en de gemeente heeft een presentatie gegeven van wat er met alle input is gedaan. Daarna is op grote plattegronden met schetsen van scenario’s aangegeven wat wel en wat niet wenselijk was volgens de bewoners. Ook hier ontstonden, net als bij de eerste bijeenkomst, weer mooie discussies over de verkeerssituatie op de Touwlaan en hoe die het beste verbeterd zouden kunnen worden. Gedurende dit hele proces is er regelmatig overleg geweest met de twee bewoners. Zij hebben na de beide bewonersavonden ook nog gebruik gemaakt van hun inspreekrecht tijdens de Commissie Ruimte. Hierin hebben zij het belang vanuit de bewoners willen aangeven om te komen met financiële middelen voor aanpassingen aan de Touwlaan.

Naast het overleg met de bewoners heeft ook overleg plaatsgevonden met de scholen. Hierin ging het vooral over de schoolzone en niet de gehele Touwlaan. De resultaten van de evaluatie van de aanpassingen die aan de schoolzone zijn gedaan zijn besproken. Daarnaast hebben zij aangegeven wat er volgens hen nog niet goed gaat in de huidige situatie en hoe dat zou kunnen verbeteren. De resultaten van het participatieproces zijn meegenomen in het voorstel om de verkeersveiligheid en leefbaarheid van de Touwlaan te verbeteren.

14

5.

Evaluatie van de huidige situatie

5.1

Verkeersveiligheid in cijfers

Voor een valide indicatie van de snelheid van het wegverkeer wordt gekeken naar de V85. De V85 is de snelheid die door 85% van het verkeer niet wordt overschreden. Op de Touwlaan varieert de V85 op verschillende punten tussen 39 en 46 km/u (April 2022). Deze snelheid ligt significant hoger dan de maximum snelheid. De hoeveelheid (zwaar) vrachtverkeer dat is gemeten op de Touwlaan varieert tussen 4 % en 16,5 % (April 2022). Uit de metingen is het opvallend dat het grootste aantal fietsers passeert ten tijde van het passeren van het grootste aantal vracht- en/of bevoorradingsverkeer. Dit is zowel in de ochtend tussen 08u en 10u als in de middag tussen 14u en 16u het geval. De onderstaande kaart laat gegevens zien van de geregistreerde ongevallen op de Touwlaan tussen 2017 en 2023. Het aantal geregistreerde ongevallen is representatief voor ongeveer 60-70% van de ongevallen die daadwerkelijk plaats hebben gevonden.

Geregistreerd aantal ongevallen tussen 2017 en jan 2023 (Bron: VIAstat). Bijbehorende details ongevallen (Op de kaart van Noord naar Zuid): Bromfiets met personenauto; personenauto negeert voorrangssituatie. Personenauto met fietser; oorzaak onbekend. Personenauto met fietser; oorzaak onbekend. Personenauto met fietser; obstakel aanwezig op wegdek. Personenauto met scootmobiel; personenauto negeert voorrangssituatie. Personenauto met fietser; nog een personenauto met aanhanger aanwezig; oorzaak onbekend. ‘ Geen dodelijke ongevallen zijn bekend. Het aantal geregistreerde ongevallen is te weinig om harde conclusies uit te kunnen trekken. Wel is het opvallend dat veel fietsers betrokken waren bij deze ongevallen.

15

5.2

Enquête 2022 schoolzone

In 2022 is een enquête verspreidt onder bijna 500 bewoners en direct omwonenden van de Touwlaan. Daarnaast is deze verspreidt via de scholen aan gebruikers van de Touwlaan. Het doel was om te onderzoeken wat men vindt van de aanpassingen die begin 2022 zijn gedaan aan de schoolzone. Hierin is ook een aantal algemene vragen over de verkeerssituatie op de Touwlaan gesteld. Naast gesloten vragen was er een open vraag waar mensen hun mening konden geven over het verkeer op de Touwlaan in het algemeen. De enquête is door 75 mensen ingevuld. Belangrijkste conclusies zijn: • Mensen vinden na de genomen maatregelen de schoolzone over het algemeen beter opvallen. • Een groot deel is van mening dat er nog steeds te hard wordt gereden. • De voorrangssituatie waarbij verkeer uit de J.W. Frisolaan (in dit geval alleen fietsers) voorrang hebben omdat zij van rechts komen wordt als onduidelijk beoordeeld. • Ruim driekwart van de respondenten vindt het prettiger als het verkeer op de Touwlaan voorrang heeft op de zijstraten en dat dit zichtbaar is door haaientanden en borden. • Fietsers voelen zich over het algemeen iets minder veilig dan de overige weggebruikers, zowel binnen de schoolzone als in de rest van de Touwlaan. • Bijna tweederde van de fietsers vindt het een verbetering dat de fietsstroken ook op de drempel zijn doorgetrokken.

• In de open vraag werd veel aandacht gevraagd voor de voorrangssituatie. • Ook de te hoge snelheid van het autoverkeer is vaak genoemd. • Veel mensen geven aan dat de oversteek in de schoolzone te druk is met voetgangers en fietsers. • Het vrachtverkeer door de Touwlaan zorgt nog vaak voor ergernis en soms trillingen aan de woningen. In bijlage 1 zijn de resultaten van de enquête weergegeven. Ook alle reacties op de open vraag zijn hierin opgenomen.

5.3

Resultaten participatieproces

Uit de verschillende gesprekken met de bewoners en de twee bewonersbijeenkomsten in 2022 zijn een aantal belangrijke conclusies te trekken. Hierbij is het uiteraard nooit zo dat iedereen eenzelfde mening heeft. Echter, het overgrote deel van de bewoners is het over de volgende punten eens: • Over het algemeen wil men dat de maximum snelheid op 30 km/u blijft. Dit moet afgedwongen worden met snelheidsremmende maatregelen. Bewoners willen graag dat de politie ook handhaaft op de snelheid. • De bewoners willen dat de drempels worden verwijderd en dat daarvoor in de plaats andere snelheidsremmende maatregelen worden teruggeplaatst. • De fietsstroken willen de bewoners behouden. Sommige zouden ze graag breder willen en sommige zien graag dat het een echt fietspad wordt zonder overrijdbare strook. Er is in ieder geval geen draagvlak voor het mengen van het fietsverkeer met het overige verkeer. • Iedereen is het erover eens dat het grote aandeel vrachtverkeer veel overlast bezorgd voor de bewoners en een groot risico is voor de verkeersveiligheid. • De bewoners vinden dat de voorrangsregeling zoals die nu geldt moet blijven. • Iedereen vindt dat het zicht op de kruising met de Kasteellaan (komende vanuit de Kasteellaan) slecht is en dat die situatie moet verbeteren. 16

• •

De voetgangersoversteekplaatsen wil men behouden en zelfs uitbreiden. Men vindt de groenstroken langs de Touwlaan smal en vaak onverzorgd.

Naast de gesprekken en bijeenkomsten met bewoners is ook met de scholen gesproken. Hun bevindingen en wensen zijn in de volgende punten samengevat: • Er wordt nog te hard gereden in de schoolzone. De drempel lijkt erg laag en ligt heel kort op de voetgangersoversteek. • In de praktijk blijkt dat er toch nog automobilisten doorrijden bij de voetgangersoversteek terwijl er kinderen willen of zelfs al gaan oversteken. Dit levert veel gevaarlijke situaties op. • Eén voetgangersoversteek in de schoolzone is volgens de school onvoldoende. Vooral in de ochtend is het een chaos op en rond de oversteek. Naast de voetgangers steken er ook veel fietsers over. Die hebben nu eigenlijk geen ruimte en manoeuvreren zich tussen al het autoverkeer door. Een extra oversteek zou dit op kunnen lossen. • Fietsers die naar het schoolplein van ’t Kasteel willen moeten nu ook allemaal via de voetgangersoversteekplaats of al eerder kiezen om via het smalle trottoir te fietsen. Een doorsteek in het groen zou dit op kunnen lossen.

17

6.

Voorstel voor verbeteringen

Met alle resultaten uit onderzoek, de eerdere evaluatie, de metingen, de enquêtes en alle input uit de participatie is een voorstel gemaakt. Hierin worden maatregelen voorgesteld om de verkeersveiligheid en leefbaarheid te verbeteren. Dit voorstel is als een schetsontwerp uitgewerkt om te komen tot een kosteninschatting. Als de financiering voor de uitvoering en het vervolg proces is geregeld, dan zal het ontwerp verder in detail uitgewerkt worden. De maatregelen zijn per deelgebied beschreven. De deelgebieden zijn: • de schoolzone: vanaf de kruising met Eiteren tot net voorbij de kruising met de J.W Frisolaan, • het noordelijke deel van de Touwlaan: tussen de J.W. Frisolaan en de Kasteellaan, • het zuidelijke deel van de Touwlaan: tussen de Kasteellaan en de rotonde met de Achtersloot, • en de kruising Touwlaan – Kasteellaan. De kruising met Eiteren is niet meegenomen. De kruising vormt de overgang naar verschillende andere wegprofielen die hierop aansluiten waaronder de fietsstraat, maar ook de Oranje Nassaulaan met de brug. De veiligheid van de fietsers op de Oranje Nassaulaan met de zeer smalle fietsstroken is een punt van aandacht in de aanpak van de verkeersveiligheid in IJsselstein. Dit wordt echter als een apart project beschouwd.

De aansluiting van de Oranje Nassaulaan op de Touwlaan zal bij dat project betrokken moeten worden en dan zal wellicht ook de kruising Touwlaan – Eiteren – Oranje Nassaulaan opgepakt moeten worden. In het kader van de geloofwaardige entrees van 30 km-zones wordt binnen het project van de Touwlaan wel één aanbeveling gedaan die betrekking heeft op de Oranje Nassaulaan. De entree van de 30-zone is nu namelijk net na de kruising met de Utrechtseweg, een overduidelijke GOW50. De Oranje Nassaulaan heeft ook alle kenmerken van een GOW50 en verandert in profiel niet bij de entree van de 30-zone. Dit is een ongeloofwaardige entree waardoor het wegverkeer de snelheid niet aanpast. Voorgesteld wordt om de borden en markering hier te verwijderen en de entree net voor de kruising met Eiteren te plaatsen. Daar rijdt men een plateau op met klinkers en verandert het wegprofiel. Dit maakt dat mensen hun snelheid aanpassen en dat de zone waar 30 km/u gereden mag worden duidelijk afgebakend is. Ook de politie is groot voorstander van geloofwaardige 30-zone poorten met bijbehorende inrichting. Voordat een beschrijving van de maatregelen en aanbevolen aanpassingen per deelgebied wordt gegeven, zijn er ook een aantal maatregelen die voor de gehele Touwlaan van invloed zijn.

GOW30 Zoals eerder in paragraaf 3.2 beschreven is de Touwlaan een typische gebiedsontsluitingsweg met een wenselijke snelheid van 30 km/u (GOW30). De snelheid wordt dus niet aangepast en zal op 30 km/u blijven. Bij de ontwerpen die worden gemaakt wordt uitgegaan van een ontwerpsnelheid van 30 km/u.

18

Verharding De Touwlaan is nu uitgevoerd met een asfaltverharding met uitzondering van de schoolzone en de plateaus bij de kruisingen. Een klinkerverharding zou de gemiddelde snelheid naar beneden kunnen brengen. Een klinkerverharding is ook uitgangspunt bij de inrichting van 30 km wegen. Echter, de nadelen wegen in dit geval niet op tegen de voordelen. Zo ligt de asfaltverharding er nog maar 6,5 jaar in en kan waarschijnlijk nog zo’n 15-30 jaar mee voordat deze vervangen dient te worden. Daarnaast geeft een klinkerverharding meer geluid voor aanwonenden. Omdat de weg naast de verblijfsfunctie ook een ontsluitingsfunctie heeft met grotere aantallen voertuigen zou dat extra geluid als nieuwe overlast ervaren kunnen worden. Er wordt daarom gekozen voor het behoud van het asfalt op grote delen van de Touwlaan. Er blijven uitzonderingen zoals de schoolzone en de kruisingen die met verkeersplateau’s zijn uitgevoerd. Vrachtverkeer Er zijn veel klachten over het grote aandeel vrachtverkeer in de Touwlaan. Het bevoorradingsverkeer voor de binnenstad maakt nu vaak gebruik van de Touwlaan vanaf de Utrechtseweg. Zoals eerder benoemd levert dit een groot veiligheidsrisico op. Het bevoorradingsverkeer, met name vrachtverkeer, maakt gelijktijdig gebruik van de schoolzone als daar honderden kinderen naar- of van school lopen en fietsen. Dit veroorzaakt een hoog risico op ongevallen.

Bij een ongeval met een vrachtwagen is de kans op overlijden voor de tegenpartij 7,5 keer zo groot als bij een ongeval met een personenauto. Voor bestelauto’s is dit een factor 2,1 (SWOV 2020). Het is daarom wenselijk vrachtwagens zo veel mogelijk te weren van schoolzones. Voorgesteld wordt om op de Touwlaan tussen de kruising Eiteren en Kasteellaan een vrachtwagenverbod in te stellen. Het bevoorradingsverkeer zal via de navigatiesystemen een nieuwe route aangeboden moeten krijgen. De nieuwe route gaat vanaf de N210 via de Baronieweg, Hemeradenlaan en de Lage Biezen. De vrachtwagens voor de Albert Heijn zullen op deze manier helemaal niet meer via de Touwlaan rijden. Verzoeken om vrijstellingen zijn uiteraard mogelijk. In die gevallen kan de gemeente met de betreffende vervoerders het gesprek aan over de verkeersveiligheid en de wenselijke routes en bijbehorend gedrag van de chauffeurs. Voorrang Een overgrote meerderheid van de bewoners, omwonenden en andere gebruikers van de Touwlaan is voor het behouden van de voorrangsregeling met haaitanden op de zijwegen. Daarom is besloten om de voorrangsregelingen niet aan te passen. Fietsvoorzieningen Iedereen wil dat de fietsers hun eigen ruimte behouden. In de huidige situatie is dat de verhoogde fietsstrook. De fietsstroken zijn vrij smal wat soms problemen oplevert bij inhalen.

Vanwege de kosten is niet de keuze gemaakt om de fietsstroken te verbreden ten koste van ruimte voor de auto’s. In de huidige situatie zijn de fietsstroken niet doorgetrokken over de kruisingen. Veel fietsers geven aan dat ze graag zien dat de fietsstroken worden doorgetrokken. Dit verbetert tevens de herkenbaarheid van de voorrangsituatie. Aanbevolen wordt om dit op alle kruisingen te doen.

19

6.1

Schoolzone

Aanbrengen extra verkeersdrempel en verlengen plateau De verkeersdrempels van de huidige plateau’s hebben een hoogte van circa 6 centimeter. Dit is omdat deze plateau’s aansluiten op gelijke hoogte van de omliggende trottoirs. De gebruikelijke hoogte voor drempels op 30 km/u wegen ligt tussen de 7 en 12 centimeter. De drempels van het huidige plateau zorgen nu voor te weinig snelheidsremming. Daarnaast ligt de verhoging vlak voor de voetgangersoversteekplaats (VOP) waardoor auto’s eigenlijk al vòòr de drempel moeten stoppen. Voor een schoolzone is het wenselijk dat de gemiddelde gereden snelheid onder de 30 km/u ligt. Daarom worden er twee aanpassingen voorgesteld. Allereerst het verlengen van het plateau voor de VOP zodat een auto met alle wielen op het plateau rijdt en dan past stopt voor de VOP. Hierbij moet nog bekeken worden of de drempel steiler kan worden uitgevoerd zodat deze met een lagere snelheid zal worden opgereden. Daarnaast wordt voorgesteld om een extra drempel aan de leggen op de lange rechtstand tussen de kruising met Eiteren en het begin van het plateau. Deze drempel kan wellicht hoger en steiler worden aangelegd zodat de snelheidsremmende werking groter is. Zo wordt de entree van de schoolzone beter aangegeven en ziet het aanrijdende verkeer vanaf de Oranje Nassaulaan meteen dat ze een schoolzone binnenrijden.

Doorsteek fietsers voor ’t Kasteel De school heeft aangegeven dat veel leerlingen vanaf Eiteren voorkeur hebben om over het trottoir een kortere route naar het schoolplein te fietsen. Dit levert uiteraard een conflict op met de voetgangers op het smalle trottoir. Als de fietsers wel via de fietsstrook fietsen rijden ze om en moeten ze een keerbeweging maken precies op het drukste punt waar ook honderden kinderen oversteken. Met het realiseren van een doorsteek ter hoogte van de ingang van het schoolterrein faciliteren we een veilige en korte fietsroute voor de schoolgaande fietsers. Het drukke punt bij de VOP wordt hiermee ook iets ontlast. Doortrekken fietsstrook De fietsstroken worden op de kruispuntplateau’s op de Touwlaan nu onderbroken. De kruispunten zijn formeel ontworpen als voorrangskruispunten. Het doortrekken van de fietsstroken zorgt voor een verhoogt veiligheidsgevoel en versterkt de herkenbaarheid van de voorrangssituatie. Het is niet bekend wat de argumentatie was om dit in het verleden niet te doen.

20

Aanleg extra oversteek Na gesprekken met de school en eigen observaties is gebleken dat de huidige VOP ontzettend druk wordt op de haal- en brengtijden van de school. Om de druk te verlichten en de oversteekbaarheid te verhogen wordt geadviseerd om een tweede oversteek aan te leggen. Deze komt uit op de inrit voor fietsers die naar het schoolplein van De Minstreel gaan. Het aanbrengen van de zebra op deze locatie verhoogt de attentiewaarde van bestuurders vanuit de Touwlaan voor overstekende verkeerdeelnemers. De verhoogde attentiewaarde en oversteekbaarheid zijn voor zowel de voetgangers die gebruik maken van de VOP als de fietsers die naar de fietsenstalling van De Minstreel gaan zeer wenselijk. Het verlengen van het plateau voor de nieuwe VOP is nog niet meegenomen in het voorstel omdat dit civiel technisch gezien in verband met waterafvoer een lastig punt is. Wel is dit in het vervolg van het ontwerpproces nog een mogelijkheid. Het is ook nog mogelijk om als alternatief voor het nieuwe zebrapad het huidige zebrapad iets te verbreden.

21

6.2

Noord

Aanbrengen versmallende elementen Het wegvak tussen de schoolzone en de kruising met de Kasteellaan is in de huidige situatie een recht wegvak zonder snelheidsremmende maatregelen. De snelheid ligt ruim boven de 30 km/u en fietsers voelen zich daardoor vaak toch nog onveilig, ondanks dat zij op een verhoogde fietsstrook rijden. Drempels zijn niet wenselijk omdat die volgens de bewoners veel trillingshinder geven. Het alternatief voor drempels is een snelheidsremmer zonder hoogteverschil, zoals een versmalling. De versmalling haalt de rechtstand uit het tracé wat ervoor zorgt dat bestuurders af moeten remmen. Bewust is gekozen voor versmallende elementen aan beide zijden op hetzelfde punt. Allereerst omdat de vele in-/uitritten op de Touwlaan langere versmallingen onmogelijk maken. Daarnaast heeft deze uitvoering voor beide richtingen effect. Met borden zal de voorrang worden geregeld welke richting er als eerste doorheen mag rijden. Tenslotte heeft deze uitvoering van een versmalling aan beide zijden van de weg als voordeel dat er ter hoogte van de versmalling niet wordt uitgeweken door over de fietsstrook te rijden. Dit laatste is bijvoorbeeld wel het geval bij de asverspringingen.

22

6.3

Zuid

Verwijderen verkeersplateau en aanbrengen versmallende elementen Door de vele klachten over de trillingshinder die de drempels van de plateaus veroorzaken is gezocht naar andere snelheidsremmende maatregelen. Daarnaast zal het vrachtverkeer door een verbod op het noordelijk deel van de Touwlaan alleen nog via dit deel naar de binnenstad mogen rijden. Drempels geschikt voor 30 km/u in combinatie met een relatief hoog aandeel vrachtverkeer is niet wenselijk. Om in het kader van de verkeersveiligheid de snelheid toch te beperken is ook hier het voorstel om versmallende elementen te realiseren. De versmalling haalt de rechtstand uit het tracé wat ervoor zorgt dat bestuurders af moeten remmen. Ook hier is gekozen voor versmallende elementen aan beide zijden op hetzelfde punt. Voor een onderbouwing wordt verwezen naar paragraaf 6.2.

23

6.4

Kruispunt Touwlaan - Kasteellaan Het basisontwerp van de kruising met de Kasteellaan wordt in grote lijnen behouden. Het blijft een kruising op een plateau met geregelde voorrang voor de Touwlaan. Er wordt wel een aantal maatregelen voorgesteld om de kruising verkeersveiliger te maken.

Toevoegen extra VOP Zowel bewoners als andere weggebruikers hebben aangegeven dat er behoefte is aan een extra oversteekplaats voor voetgangers. Hiermee wordt de kruising gelijkwaardiger doordat er aan alle kanten een zebrapad ligt. Het CROW schrijft voor om op dezelfde conflicterende situaties geen tegenstellende voorrangssituaties te realiseren. Dit schept onduidelijkheid bij weggebruikers over wie op welk punt wel of niet voorrang heeft en is daarom bestempelt als minder veilig. Eerlijkheid en gelijkwaardigheid in straatontwerp is een opkomend thema. Ook hier speelt dit een rol. Door aan alle zeiden dezelfde voorrangsituatie te realiseren verschilt een weggebruiker niet meer in recht van voorrang van de andere weggebruiker die 10 meter verderop over zou willen steken. Verplaatsen VOP’s op de Kasteellaan Veel weggebruikers klagen over het slechte zicht op de kruising als men vanuit de Kasteellaan de kruising oprijdt. Onderzoek heeft uitgewezen dat dit inderdaad het geval is. Doordat verkeer vanuit de Kasteellaan voorrang moet verlenen, staan auto’s nu vaak op de voetgangersoversteekplaats of op de fietsstroken te wachten. Het voorstel is om de VOP’s te verplaatsen zodat er opstelruimte ontstaat om voor het verkeer op de Touwlaan te wachten en dat er daarbij voldoende ruimte beschikbaar blijft om over te steken.

Zoals dit ook staat omschreven in de landelijke CROW richtlijnen voor wegontwerp. Exacte inpassing hiervan met het aanwezig groen zal nog verder uitgewerkt moeten worden. De zichtlijnen op aankomend verkeer zullen hierbij verbeterd moeten worden. Vervangen prefab elementen met klinkers Voorgesteld wordt om de verkeersplateau’s die zijn uitgevoerd met prefab elementen te vervangen door klinkerbestrating. De overgang van het plateau naar de asfaltverharding van de Touwlaan gaat dan meer geleidelijk en zal minder trillingen veroorzaken.

24

Doortrekken rode kleur fietsstroken Zoals bij alle kruisingen wordt voorgesteld om de rode fietsstroken door te trekken over de kruisingen. Dit heeft een verhogend effect op de herkenbaarheid en de verkeersveiligheid. Verkeer dat afslaat naar de Kasteellaan kruist hierdoor bewuster de fietsers en zal daardoor beter opletten. Daarnaast wordt het kruisingsvlak optisch kleiner, wat lagere rijsnelheden als effect heeft.

25

6.5

Inschatting kosten

Per maatregel en per deelgebied is een globale kosteninschatting gemaakt. De totale kosten komen hiermee op € 295.000. De kosten zijn ruim ingeschat zodat er ruimte is voor kleine aanpassingen. Schoolzone Aanbrengen verkeersdrempel Verplaatsen markering schoolzone Verlengen verkeersplateau Doortrekken fietsstrook Bebording weren vrachtverkeer Totaal Schoolzone

€ € € € € €

20.000 20.000 10.000 10.000 10.000 70.000

Deel noord Aanbrengen versmallende elementen Bebording vrachtverkeer Totaal deel Noord

€ € €

15.000 3.000 18.000

Deel zuid Verwijderen verkeersplateau Doortrekken fietsstrook Aanbrengen versmallende elementen Totaal deel Zuid

€ € € €

20.000 10.000 15.000 45.000

Kruispunt Touwlaan - Kasteellaan Verplaatsen oversteken Kasteellaan Aanpassen wegmarkering Aanpassingen aan groen ivm oversteken Herstel trottoir incl. blindegeleide tegels Vervangen drempelblokken door klinkers Aanbrengen VOP en middengeleider aanpassen Doortrekken fietsstrook Totaal kruispunt Touwlaan - Kasteellaan

€ 30.000 € 20.000 € 15.000 € 6.000 € 20.000 € 25.000 € 10.000 € 126.000

Aanpassing entree 30 km zone Oranje Nausaulaan

€

6.000

Variabele algemene kosten (uitwerken tot definitief ontwerp, aanbesteding, verkeersmaatregelen)

€

30.000

Totaal

€ 295.000

26

Bijlage 1

Enquête 2022 schoolzone Touwlaan

Deel 1. Algemeen

Deel 2. Stellingen In het volgende deel werd gevraagd een mening te geven over algemene stellingen. Mensen vinden de schoolzone over het algemeen beter opvallen. Wel is een groot deel van mening dat er nog steeds te hard wordt gereden, en de voorrangssituatie wordt ook niet als duidelijk beoordeeld.

27

28

Deel 3. Weggebruikers Mensen werd gevraagd te reageren op een aantal stellingen vanuit het oogpunt van voetganger, fietser of automobilist. Eenzelfde situatie kan door een voetganger immers heel anders worden beoordeeld als door bijvoorbeeld een automobilist. Uit de antwoorden blijkt ook, dat fietsers zich in het algemeen iets minder veilig voelen, zowel binnen de schoolzone als in de rest van de Touwlaan. Ruim driekwart van de respondenten vindt het prettiger als het verkeer op de Touwlaan voorrang heeft bij de kruising Touwlaan/JW Frisolaan en dit zichtbaar is door haaientanden en borden. Ruim tweederde vindt het onveiliger dat verkeer van rechts op de kruising Touwlaan/JW Frisolaan voorrang heeft. Bijna tweederde van de fietsers vindt het een verbetering dat de fietsstroken ook op de drempel liggen.

29

30

31

Deel 4. Open vraag In de open vraag werd vooral veel aandacht gevraagd voor de voorrangssituatie. Ook snelheid van autoverkeer over de drempels, oversteken door voetgangers en fietsers zijn vaak genoemd. Het vrachtverkeer door de Touwlaan zorgt nog vaak voor ergernis en soms trillingen aan de woningen. 4 Heeft u nog op- of aanmerkingen, ideeën of suggesties? Meer snelheidremmende maatregelen aanbrengen op Touwlaan, vooral tussen Kasteellaan & JW Frisolaan. Fietsoversteek creëren tov school met voldoende opstelruimte voor fietsers om het achteropkomende verkeer goed te kunnen zien. Auto’s rijden met grote regelmaat nog steeds veel te hard over de touwbaan. Terwijl 30 de Max is. De schooldrempel is relatief laag en verlaagd de snelheid niet echt Betere controle maximum snelheid, drempels verhogen, nog meer aandacht om de snelheid eruit te halen, er wordt nog veel te hard gereden, meestal door eigen inwoners. Bij de Touwlaan/Kasteellaan ook meer veiligheid bieden door middel van haaientanden en borden. Bij kruisingen nog best gevaarlijk omdat het onduidelijk is of fiets of auto van welke straat voorrang heeft en er wordt vaak nog veel te hard gereden!!! Geen veilig gevoel en veel geluid van hard rijden als bewoner op Touwlaan Dat alleen de J.W Frisolaan voorrang heeft, in dit geval gaat het om fietsende kinderen naar school, is NIET duidelijk aangegeven.