Programmabegroting 2025 inc. Erratum
Tekst van het document
in %
OZB baten woningen
4.141.717
4.236.976
95.259
2,30%
OZB baten niet-woningen
1.389.210
1.421.162
31.952
2,30%
Totaal opbrengst
5.530.927
5.658.138
127.211
2,30%
Onroerendezaakbelasting*
Belastingjaar 2023
Gebruikers, niet woningen
2024 2025
0,152 0,1416 NTB
Eigenaren, woningen
0,0684 0,0668 NTB
Eigenaren, niet woningen
0,1895 0,1892 NTB
*De tarieven voor 2025 kunnen pas berekend worden nadat de Waarderingskamer de waardestijging heeft gepubliceerd eind 2024.
Parkeerbelasting Parkeerbelasting wordt geheven in het door het college aangewezen gebied in en rond het centrum van de gemeente. De tarieven van de parkeerbelasting worden in oktober 2024 bepaald.
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
80
Parkeerbelasting
Tijdvak
Belastingjaar 2024
2025
Vergunning parkeren 1e bewonersvergunning
per jaar
-
-
2e bewonersvergunning
per jaar
146,50
149,90
Zakelijke parkeervergunning
per jaar
214,20
219,15
Parkeervergunning Mantelzorg
per jaar
-
-
Parkeervergunning Hulpverleners
per jaar
62,10
63,55
Parkeervergunning Marktkooplieden
per jaar
62,10
63,55
Werkparkeervergunning
per dag
10,10
10,35
per week
30,30
31,00
per maand
90,70
92,80
per kwartaal
226,70
231,95
per jaar
679,70
695,35
Woonwerkparkeervergunning
per jaar
62,10
63,55
Deelauto-vergunning
per jaar
212,10
217,00
Bezoekersparkeren bewoners
per uur
0,60
0,65
Bezoekersparkeren hulpverl. Instanties
per uur
0,60
0,65
Straatparkeren
per uur
3,80
3,90
Terreinparkeren Podium
per uur
3,80
3,90
Toelichting De reguliere indexatie voor 2025 is 2,3%. Alle tarieven worden afgerond op € 0,05 behalve bij het garage- en het straatparkeren. Deze worden afgerond op € 0,10 omdat dit de kleinste contante betaaleenheden zijn.
De baten zijn geactualiseerd op basis van de laatste aantallen. Parkeerbelasting
Begroting
Bedragen in euro's
2024
Verschil t.o.v. 2024 2025 in €
in %
Geraamde baten Straatparkeren
928.158
951.262
23.104
2,49%
Geraamde baten Garageparkeren
181.502
216.366
34.864
19,21%
1.109.660
1.167.628
57.968
5,22%
Totaal geraamde baten straat- en terreinparkeren
Heffingen en rechten Heffingen en rechten mogen conform de BBV richtlijnen (Wijzigingsbesluit BBV 5 maart 2016) niet meer dan kostendekkend zijn. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing wordt geheven van de bewoner van een eigendom, waarbij huishoudelijke afvalstoffen worden opgehaald. Er is sprake van een tariefdifferentiatie naar gezinsverhouding. Voor 2025 zien we een stijging van het tarief. Dit komt hoofdzakelijk door een stijging in kosten bij de afvalstoffendienst (RMN) en meer groot onderhoud aan de werf in 2025.
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
81
Afvalstoffenheffing
Belastingjaar
Verschil t.o.v. 2024
2024
2025 in €
in %
Totaal geraamde baten
5.999.948
6.498.422
498.474
8,3%
Afvalstoffenheffing
Belastingjaar
Bedragen in euro’s
2024
Eenpersoonstarief
260,34
276,41
16,07
6,2%
Meerpersoonstarief
501,09
532,03
30,94
6,2%
Verschil t.o.v. 2024 2025 in €
in %
De berekening van de kostendekkendheid van de afvalstoffenheffing is als volgt: Afvalstoffenheffing
Begroting
Begroting 2024
2025
4.577.656
5.675.976
410.000
306.354
Netto kosten product
4.987.656
5.369.622
Toe te rekenen kosten:
0
0
5.782
5.081
Btw
1.006.510
1.123.719
Uitgaven taakveld
5.999.948
6.498.422
Opbrengst heffing inclusief vrijval egalisatiereserve
5.999.948
6.498.422
100%
100%
Kosten taakveld Inkomsten taakveld (excl heffingen)
Overhead
Dekkingspercentage
Rioolheffing In de begroting 2025 is het vernieuwde Water en RioleringsPlan (WRP) verwerkt zoals door uw raad is vastgesteld. Door het verwerking van het WRP stijgen de totale inkomsten rioolheffing in 2025 niet. Voor het heffen van de rioolheffing hanteren wij 2 systematieken. Voor woningen is uitgegaan van een standaard tarief. Voorheen was er een verschil tussen één- en meerpersoons huishoudens. Omdat we geen onderscheid zien in onderhoudskosten bij het gebruik tussen één- en meerpersoons huishoudens, zijn we in onderstaande cijfers uitgegaan van 1 tarief voor alle huishoudens. Hierover ontvangt uw raad nog een apart voorstel. Voor niet-woningen is een tarief gebaseerd op waterverbruik. Dit gebeurd net zoals de voorgaande jaren op basis van een staffel. Alle tarieven worden periodiek herrekend op basis van het Water en RioleringsPlan. Rioolheffing
Belastingjaar 2024
Totaal geraamde baten
Verschil t.o.v. 2024 2025 in €
in %
3.997.107
4.165.266
168.159,00
4,2%
Onttrekking egalisatiereserve riolering
174.714
-
-174.714,00
0,0%
Totaal
4.171.821
4.165.266
-6.555,00
-0,2%
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
82
Rioolheffing woningen
Belastingjaar
Bedragen in euro's
2024
Eenpersoonshuishouden
158,62
Meerpersoonshuishouden
333,56
Verschil t.o.v. 2024 2025 in €
in %
275,59
Staffel rioolheffing niet-woningen
Belastingjaar
Bedragen in euro's
116,97
73,7%
-57,97
-17,4%
Verschil t.o.v. 2024
2024
2025
in €
in %
Vast Variabel
Vast Variabel Vast Variabel Vast Variabel
0m3 - 500m3
93,27
65,35
93,27
65,35
-
- 0,0%
0,0%
501m3 - 750m3
746,76
65,35
746,76
65,35
-
- 0,0%
0,0%
751m3 - 3000m3
1.073,51
65,35
1073,51
65,35
-
- 0,0%
0,0%
3001m3 - 6000m3
4.014,22
130,70 4014,22
130,70
-
- 0,0%
0,0%
6001m3 - 12000m3
7.935,18
130,70
7935,18
130,70
-
- 0,0%
0,0%
12001m3 - 24000m3
15.777,10
130,70 15777,10
130,70
-
- 0,0%
0,0%
> 24000m3
31.460,93
130,70 31460,93
130,70
-
- 0,0%
0,0%
Het variabele bedrag in de heffingssystematiek geldt voor iedere 50m3 boven de ondergrens van de staffel.
De berekening van de kostendekkendheid van de rioolheffing is als volgt: Rioolheffing
Begroting 2024
2025
Kosten taakveld
3.362.914
3.316.204
Netto kosten product
3.362.914
3.316.204
Toe te rekenen kosten:
-
-
Overhead
165.563
261.490
Btw
643.343
587.572
Uitgaven taakveld
4.171.820
4.165.266
-
-
Opbrengst heffingen incl ontrekking reserve
4.171.821
4.165.266
100%
100%
Dekkingspercentage
Marktgelden Marktgelden worden geheven voor het huren van een kraam op de weekmarkt. De tarieven worden verhoogd met 2,3% indexatie voor 2025. Geraamde baten marktgelden Marktgelden
Totaal geraamde baten
Belastingjaar
Verschil t.o.v. 2024
2024
2025 in €
43.180
44.173
in % 993
2,3%
Tarief marktgelden vaste standplaats PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
83
Marktgelden
Belastingjaar
Verschil t.o.v. 2024
Bedragen in euro's
2024
2025 in €
Met licht en pinautomaat
3,48
3,56
0,08
2,30%
Met licht, pinautomaat, kassa en weegschaal
3,79
3,87
0,09
2,30%
Met licht, pinautomaat plus koeling en/of bakapparatuur
4,4
4,5
0,1
2,30%
in %
Vaste standplaats per dag per strekkende meter
De berekening van de kostendekkendheid van de marktgelden is als volgt: Marktgelden
Begroting 2024
2025
Kosten taakveld
48.304
56.075
Netto kosten product
48.304
56.075
Overhead
15.424
14.154
Btw
3.430
4.818
Uitgaven taakveld
67.158
75.048
Opbrengst heffingen
43.180
44.173
Dekkingspercentage
64%
59%
Toe te rekenen kosten:
Begraafrechten Begraafrechten worden geheven voor alle werkzaamheden die samenhangen met het begraven. De tarieven worden verhoogd met 2,3% indexatie voor 2025. Begraafrechten
Belastingjaar
Verschil t.o.v. 2024 2024
Totaal geraamde baten
Begraafrechten
250.234
2025 in € 255.989
Belastingjaar
in % 5.755
2,30%
Verschil t.o.v. 2024
Bedragen in euro's
2024
2025 in €
in %
Eigen graf 20 jaar
2.992,66
3.061,50
68,83
2,30%
Keldergraf 20 jaar
5.985,17
6.122,82
137,66
2,30%
Urngraf 20 jaar
1.500,46
1.534,97
34,51
2,30%
Kindergraf 20 jaar
1.572,99
1.609,17
36,18
2,30%
Begraafrecht
1.434,77
1.467,77
33,00
2,30%
Bijzetten asbus en urn
717,60
734,11
16,50
2,30%
Onderhoud per jaar
208,19
212,97
4,79
2,30%
Begraafrechten worden geheven voor het verlenen van vergunningen voor delven, bijzettingen en onderhoud van graven. PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
84
Begraafrechten
Begroting 2024
2025
Kosten taakveld
204.873
206.930
Netto kosten product
204.873
206.930
Overhead
98.186
80.913
Btw
4.763
7.252
Uitgaven taakveld
307.823
295.095
Opbrengst heffingen
250.234
255.989
Dekkingspercentage
81%
87%
Toe te rekenen kosten:
Leges Leges worden geheven voor specifieke door de gemeente verstrekte individuele diensten. Voorbeelden hiervan zijn: het verstrekken van paspoorten, voltrekken van huwelijken en afgeven van vergunningen en ontheffingen. Er zijn meer dan honderd verschillende diensten en tarieven. Ook ten aanzien van de legestarieven wordt voorgesteld om deze met het 2,3% prijsinflatiecorrectie te verhogen. Individuele legestarieven kunnen met meer of minder dan 2,3% stijgen. Voorbeelden hiervan zijn de wettelijke vastgestelde tarieven en/of rijksleges, zoals paspoorten en rijbewijzen. De tarieven worden in december voorafgaand aan het begrotingsjaar vastgesteld. Leges
Begroting
Bedragen in euro's
2024
Verschil t.o.v. 2024 2025 in €
in %
Geraamde baten Secretarieleges KCC
564.720
411.998
-152.722
-27,04%
Geraamde baten Leges omgevingsvergunningen
965.237
987.437
22.200
2,30%
Geraamde baten Leges APV
40.090
26.745
-13.345
-33,29%
Totaal geraamde baten leges
1.570.047
1.426.180
-143.867
-9%
De berekening van de kostendekkendheid van de leges burgerzaken is als volgt: Leges burgerzaken en APV
Begroting 2024
2025
Kosten taakveld
688.282
627.503
Netto kosten product
688.282
627.503
212.985
199.872
68.717
50.939
Uitgaven taakveld
969.984
878.313
Opbrengst heffingen
604.810
494.953
Dekkingspercentage
62%
56%
Toe te rekenen kosten: Overhead Btw
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
85
Toelichting In 2024 is er een piek geweest in het vernieuwen van paspoorten en ID-kaarten. Voor 2025 is dit niet de verwachting, vandaar het dalen van zowel de baten als de lasten. De berekening van de kostendekkendheid van de leges omgevingsvergunningen is als volgt: Leges omgevingsvergunningen
Begroting 2024
2025
Kosten taakveld
1.246.921
1.106.286
Netto kosten product
1.246.921
1.106.286
Overhead
260.589
155.569
Btw
147.763
146.029
Uitgaven taakveld
1.655.273
1.407.884
Opbrengst heffingen
1.005.327
1.014.182
Dekkingspercentage
61%
72%
Toe te rekenen kosten:
Kwijtscheldingsbeleid Als een belastingschuldige als gevolg van financiële omstandigheden niet in staat is een belastingaanslag geheel of gedeeltelijk te betalen, kan op verzoek gehele of gedeeltelijke kwijtschelding worden verleend. De normen voor het behandelen van kwijtscheldingsverzoeken worden bepaald door de rijksoverheid. Volgens de Rijksnormen wordt beoordeeld of iemand in aanmerking komt voor kwijtschelding. Kwijtschelding wordt verleend met betrekking tot de volgende gemeentelijke belastingsoorten: Onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing, en de rioolheffingen. De kwijtscheldingen maken deel uit van het minimabeleid, dat onderdeel is van programma Inkomen, jeugd en Wmo. Kwijtscheldingen worden meegenomen bij het bepalen van de heffingen, omdat daar het uitgangspunt van volledige kostendekkendheid geldt. Bij de onroerendezaakbelastingen spelen de lasten geen directe rol bij het bepalen van de tarieven. In 2023 is een Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen vastgesteld. Het kwijtscheldingsbeleid wordt uitgevoerd door de gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR). Zij maken voor het gebruik van de automatische kwijtscheldingen gebruik van het Inlichtingenbureau van de VNG. Dit bureau geeft een advies of een huishouden in aanmerking komt voor kwijtschelding.
Is het advies positief dan ontvangt dit huishouden automatisch kwijtschelding. De huishoudens die niet voor automatische kwijtschelding in aanmerking komen, kunnen nog een afzonderlijk verzoek hiertoe indienen bij BSR.
Onbenutte belastingcapaciteit OZB De onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit de extra middelen die gegenereerd kunnen worden door de tarieven van de gemeentelijke heffingen te verhogen tot het wettelijk toegestane maximum. De onbenutte belastingcapaciteit kan worden berekend door de maximaal toegestane belastingbaten/tarieven te vergelijken met de belastingbaten/-tarieven in de gemeente. Lokale heffingen - Onbenutte belastingcapaciteit onroerendezaakbelasting 2025
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
86
Onbenutte belastingcapaciteit Omschrijving
2025
WOZ-waarden (in €, raming 2024)
6.702.500.000
Maximale OZB-opbrengst (Norm art.12: 0,1595% van de WOZ-waarde)
10.690.488
Af: geraamde OZB-opbrengst 2025
5.658.138
Onbenutte belastingcapaciteit
5.032.350
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
87
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding De paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing geeft inzicht in de ontwikkeling van het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen van een gemeente is het vermogen om financiële risico’s op te kunnen vangen. Hierbij is de uitdaging om een passende financiële buffer te vormen. Voor de beoordeling van het weerstandsvermogen zijn twee elementen van belangen: •
De beschikbare weerstandscapaciteit: de middelen waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten te dekken die onverwachts en substantieel zijn;
•
De aanwezige risico’s: dit zijn risico’s die de gemeente loopt waarbij gekeken wordt naar zowel de kans dat deze risico’s zich voor zullen doen alsmede het schadebedrag dat met het voordoen zou ontstaan.
Beide elementen worden in de deze paragraaf uitgewerkt en worden twee keer per jaar, bij het opstellen van de begroting en jaarrekening, geactualiseerd. In de paragraaf zijn verder ook de kengetallen opgenomen die op grond van het BBV voorgeschreven zijn. Doel van deze kengetallen is eenvoudig inzicht te krijgen in de financiële positie van de gemeente.
Samengevat Het totaal van geïdentificeerde risico’s (zie totaal risico’s) voor 2025 bedraagt ca. € 5,7 mln. De beschikbare weerstandscapaciteit is per eind 2025, ca € 11 mln. waarmee de factor weerstandsvermogen op 1,9 komt. De factor weerstandsvermogen neemt vanaf 2027 af als gevolg van de sterk teruglopende Rijksbijdrage en zakt naar verwachting in 2028 naar 1,2. Dit is onder de gewenste norm van 1,5. Periodiek beoordelen wij het nut en noodzaak van bestemmingsreserves. Indien het niet nodig is een reserve in stand te houden dan valt deze vrij in de Algemene reserve en stijgt het weerstandsvermogen.
Weerstandsvermogen Het weerstandvermogen bestaat uit de incidentele en structurele weerstandsvermogen. Beide vormen worden hieronder toegelicht. Het incidentele weerstandsvermogen Dit betreft het (incidentele) vermogen om calamiteiten eenmalig op te kunnen vangen zonder invloed heeft op de voortzetting van taken. Dit valt samen met ontwikkeling van de algemene reserve. Deze reserve heeft als doel risico’s op te vangen. Onderstaand een overzicht van de verwachte ontwikkeling van deze reserve: Incidentele weerstandscapaciteit (in € ) 2025
2026
2027
2028
12.160.181
11.046.903
11.962.675
9.773.673
-22.758
1.189.711
-4.382
0
Geraamde mutaties via de balans/resultaatbestemming
-1.090.520
-273.939
-2.184.620
-3.533.696
Totaal incidentele weerstandscapaciteit per eind boekjaar
11.046.903
11.962.675
9.773.673
6.239.977
Algemene reserve Saldo per begin van het boekjaar Geraamde mutaties via de reguliere exploitaties
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
88
Naast de genoemde Algemene reserve beschikt de gemeente ook nog over een aantal ‘stille’ reserves. Denk hierbij aan vastgoed, gronden en aandelen. Deze zijn niet meegenomen in de omvang van de incidentele weerstandscapaciteit omdat deze reserves niet direct in geld omgezet kunnen worden vanwege het in gebruik zijn van het vastgoed en de gronden. Het structurele weerstandsvermogen Dit zijn de middelen die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit invloed heeft op van de uitvoering van de bestaande taken. Dit is de (potentiële) financiële ruimte voor de gemeente. De structurele weerstandscapaciteit bestaat uit vijf onderdelen: 1.
De onbenutte belastingcapaciteit inzake de onroerendezaakbelasting (OZB). Dit is het verschil tussen de tarieven zoals wij deze hanteren en het normtarief voor de zogenaamde artikel 12gemeenten.
2. De stelpost onvoorzien in de begroting. 3. De stelpost voor een aantal budgetrisico’s in de begroting op het gebied van beheer openbare ruimte, gevolgen van de invoering van de omgevingswet en de bedrijfsvoering in algemene zin. 4. De stelpost voortgang coalitie in de begroting. 5. De stelpost achteruitgang algemene uitkering. Hieronder een overzicht van de saldi van deze posten: Weerstandsvermogen - Structurele weerstandscapaciteit Structurele weerstandscapaciteit (in €) 2025
2026
2027
2028
5.032.350
5.032.350
5.032.350
5.032.350
Stelpost Onvoorzien
33.850
33.880
33.910
33.910
Stelpost Budget risico's
274.703
315.113
315.113
315.113
Stelpost Voortgang coalitie
200.000
200.000
200.000
200.000
0
0
0
0
5.540.903
5.581.343
5.581.373
5.581.373
Onbenutte belastingcapaciteit OZB
Stelpost Achteruitgang algemene uitkering Totaal structurele weerstandscapaciteit per boekjaar
Risico's Om een correcte en actuele inschatting te kunnen maken van de benodigde weerstandscapaciteit is het nodig periodiek de risico’s te actualiseren. Wij kiezen ervoor dit bij zowel de begroting als de jaarrekening te doen. De voor deze paragraaf relevante risico’s moeten een financiële omvang hebben van € 100.000 of hoger. Deze risico’s worden hieronder ook kort toegelicht. De gemeente IJsselstein hanteert de volgende criteria voor een risico: •
Er is sprake van een mogelijke gebeurtenis (oorzaak) wat leidt tot een uitstroom van middelen (gevolg);
•
De kans dat een gebeurtenis zich voordoet en de mate waarin het gevolg zich voordoet zijn onzeker;
•
Er is sprake van enige mate van voorkennis;
•
Het risico vormt een bedreiging/belemmering voor het bereiken van de beleidsdoelstellingen;
•
Het risico is financieel kwantificeerbaar;
•
Het risico doet zich (mogelijk) voor in het begrotingsjaar.
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
89
Benodigde weerstandscapaciteit Hierna zijn de risico’s per programma weergegeven en toegelicht waarvan het risicobedrag groter dan € 100.000 is.
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
90
Risicobeheersing - Benodigde weerstandscapaciteit per programma
Risico’s
Beheersmaatregelen
Verwachting voor 2025
De Autoriteit woningcorporaties (Aw) beoordeelt jaarlijks samen met het WSW de financiële positie van Cazas. Hierbij wordt gecontroleerd of Cazas voldoet aan de eisen van kredietwaardigheid conform het reglement van deelneming Waarborgfonds.
Tot en met heden heeft Cazas aan al haar rente- en aflossingsverplichtingen voldaan. In 2025 zal de helft van de lening worden afgelost.
Kans in %
Bruto bedrag in €
Netto (kans x bruto) in €
1
11.344.000
113.000
Programma Wonen en ruimte
Leningen aan Cazas wonen Ter financiering van grote woningbouwprojecten heeft de gemeente in het verleden diverse leningen verstrekt aan Cazas Wonen. Voor de geldleningen heeft de gemeente geen hypothecaire zekerheden. Het risico bestaat dat Cazas niet aan haar rente- en/of aflossingsverplichtingen kan voldoen. Door het contract dat is gesloten met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) kan Cazas zelfstandig leningen aantrekken onder waarborging van het WSW. De gemeente verstrekt daarom geen nieuwe leningen meer aan Cazas. Het risico ziet daarom enkel toe op oude leningen.
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Daarnaast beoordelen wij jaarlijks zelf de solvabiliteit en liquiditeit aan de hand van de jaarrekening van Cazas. Sinds enkele jaren is er ook een nieuwe achtervang-overeenkomst met het WSW waarmee de risico’s verder beperkt worden aangezien de woningbouwcoöperaties via obligo leningen meer zekerheid moeten bieden.
GEMEENTE IJSSELSTEIN
Uit de toezichtbrief van de Aw blijkt geen aanleiding voor extra onderzoek of verscherpt toezicht. Uit onze eigen beoordeling blijkt dat de financiële positie van Cazas stabiel is. Wij schatten het risico daarom als zeer laag in.
91
Leges omgevingsvergunningen Invoering van de Omgevingswet per 2024 geeft de gemeente meer regie over vergunningsplichten en kan leiden tot een afname hiervan. Dit is afhankelijk van het omgevingsplan, dat nog in ontwikkeling is. Wanneer de vergunningplicht afneemt, is het mogelijk dat ook de opbrengst uit leges zal afnemen. Het is echter niet zeker of de kosten in gelijke mate afnemen. Dit is bijvoorbeeld afhankelijk van de impact van het omgevingsplan op handhavingstaken. Daarnaast zijn bouwactiviteiten vanwege de PFAS en stikstofproblematiek vertraagd. Met name grotere projecten worden hierdoor geraakt. De kostendekkendheid is bij grote projecten meestal beter. Bovendien is een belangrijk deel van de inzet van de ODRU gegarandeerd voor een jaar. Dit zorgt ervoor dat de kosten minder snel mee bewegen.
De afgelopen jaren is capaciteit vrijgemaakt om de invoering van de Omgevingswet te implementeren. Dit is projectmatig aangepakt. Daarbij is ook de ODRU betrokken. Ook hebben we geïnvesteerd in inzicht in kosten van aanvragen, zodat we ook inzicht hebben in de kostendekkendheid en deze verhoogd kan worden. Ontwikkelingen in aanvragen en prognoses wordt gemonitord en periodiek afgestemd met ODRU. Dit ziet toe op zowel inzet van ODRU en leges uit vergunningen. De aangeleverde overzichten van de ODRU worden getoetst op volledigheid door de business controller.
In 2023 heeft onderzoek naar kostendekkendheid plaatsgevonden en hierop is de legesverordening 2024 aangepast. Dit zorgt ook in 2025 voor een verbetering van de kostendekkendheid. Echter zorgt de aanpassing niet voor kostendekkendheid op alle leges. Het is normaal dat inkomsten uit leges fluctueren. Het risico doet zich daarom altijd in zeker mate voor. Wij schatten in dat deze in 2025 ongewijzigd blijft.
Beide factoren zorgen voor het risico dat de opbrengsten uit leges PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
92
5
600.000
300.000
harder kunnen dalen dan de kosten die de gemeente maakt voor vergunningen, toezicht en handhaving.
Risico’s
Beheersmaatregelen
Verwachting voor 2025
Kans in %
Bruto bedrag in €
Netto (kans x bruto) in €
7,5
10.000.000
750.000
Programma Inkomen, Jeugd en WMO
Uitkering Participatiewet (bijstand) Uitkeringen van de gemeente op grond van de participatiewet zijn een openeinderegeling. Risico is dat de uitkeringen toenemen en/of dat de rijkbijdrage die de gemeente daarvoor ontvangt afneemt of onvoldoende is om de lasten te dekken. Dit komt doordat de rijksbijdrage (deels) gebaseerd is op het aantal bijstands-gerechtigden twee jaar terug. Indien het aantal gerechtigden toeneemt heeft de gemeente een (tijdelijk) tekort. Bij een groot verschil (>7,5%) kan een beroep worden gedaan op de PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
De gemeenschappelijke regeling Werk en Inkomen Lekstroom en het Lokaal werkteam helpen inwoners met het vinden van werk. Hiermee wordt zoveel mogelijk de instroom beheerst en de uitstroom bevorderd. Vorderingen worden jaarlijks beoordeeld. Voor oninbaarheid heeft de gemeente een voorziening getroffen. Hiervoor verwijzen wij naar de toelichting op de jaarrekening. Ontwikkeling van de rijksbijdrage wordt gevolgd via de circulaires. GEMEENTE IJSSELSTEIN
De rijksbijdrage wordt periodiek bijgesteld op basis van de landelijke ontwikkelingen. De lokale ontwikkelingen zijn de afgelopen jaren soms iets gunstiger geweest en soms iets ongunstiger. Het is gebruikelijk dat dit schommelt. Voor 2025 kunnen we hiervoor nog geen goede verwachting scheppen. Het risico blijft daarom 7,5%. Dit is gebaseerd op het percentage waarboven, onder voorwaarden, van de vangnetregeling gebruik kan worden gemaakt. Het risicobedrag is wel aanzienlijk hoger in 2025. Dit komt vooral doordat het minimumloon sterk is 93
vangnetregeling. Dit beperkt het risico.
gestegen. De bijstandsuitkeringen zijn gekoppeld aan het minimumloon waardoor deze ook sterk stijgen. Ook voor 2025 verwachten we dat de minimumlonen en uitkeringen verder worden geïndexeerd. We worden hiervoor gecompenseerd via de rijksbijdrage. Het zorgt echter wel voor een hoger bedrag waarover we het risico lopen.
Ook is er een risico dat vorderingen op dit gebied niet worden ontvangen. Dit risico is in omvang beperkt.
Jeugd en Wmo De Wmo en Jeugdwet zijn openeinderegelingen. Dat houdt in dat eventuele overschrijdingen op deze taken voor risico van de gemeente zijn. Het risico ziet voornamelijk toe op begeleiding, huishoudelijke hulp en (specialistische) jeugdzorg en jeugd GGZ. Ook de hervormingsagenda jeugd zorgt voor een toename van het risico dat we op de kosten jeugdzorg lopen. Onderdeel van de hervormingsagenda is dat de rijksmiddelen verlaagd worden en de zorg die gemeenten moeten leveren wordt beperkt. Het risico is dat we niet of onvoldoende in staat zijn om de maatregelen uit de PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
De gemeente zet in op transformatie van de zorg en de beheersing van kosten voor jeugdhulp op de lange termijn. Hierbij wordt onder andere gewerkt aan gezamenlijke inkoop, samenwerkings-afspraken en een integrale aanpak van hulpvragen. In 2024 werken we aan een project kostenbeheersing jeugd. Hierbij brengen we mogelijkheden in kaart om de kosten te beperken, of de stijging hiervan af te remmen. De eerste resultaten hieruit verwachten wij in 2025. Daarnaast is de gemeente bezig met een plan van aanpak om de maatregelen uit de GEMEENTE IJSSELSTEIN
Dit risico heeft zich in 2023 deels voorgedaan. Binnen de Wmo, en met name bij de huishoudelijke hulp, zijn onze maatregelen voor kostenbeheersing effectief gebleken. Totale uitgaven blijven binnen begroting. Ook in 2024 liggen de kosten grotendeels in lijn met begroting. Op het gebied van de Jeugdwet hebben wij de afgelopen jaren te maken gehad met forse budgetoverschrijdingen. Dit komt met name door tariefsverhogingen. In 2024 is ook sprake van overschrijdingen, maar we verwachten een beperktere overschrijding dan in 2023. Daarnaast verwachten we in 2025 94
5
16.000.000
800.000
hervormingsagenda te vertalen naar kostenbeperkingen waardoor het tekort oploopt.
Risico’s
hervormingsagenda op te vangen. Ook op het gebied van Wmo wordt ingezet op gezamenlijke inkoop, integrale aanpak en standaardisatie van processen. Dit gebeurt i.s.m. de RBL.
Beheersmaatregelen
resultaten te zien van het project kostenbeheersing jeugd. Als risicobedrag is uitgegaan van een percentage van de begrote lasten op dit gebied. Gezien de lagere overschrijdingen in 2024 en de verwachte verdere kostenbeheersing in 2025 is het risico verlaagd van 7,5% naar 5%.
Verwachting voor 2025
Kans in %
Bruto bedrag in €
Netto (kans x bruto) in €
10
1.260.000
126.000
Programma algemene dekkingsmiddelen
Overige verstrekte leningen Uit hoofde van de publieke taak heeft de gemeente de afgelopen jaren leningen verstrekt of staat de gemeente garant voor leningen. Het risico van deze leningen is dat de vereniging of stichting die de lening heeft ontvangen niet aan zijn renteen/of aflossingsverplichting kan voldoen. PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Het beleid is erop gericht de bestaande portefeuille af te bouwen door geen nieuwe leningen te verstrekken. Voor garantstellingen op het gebied van sport geldt dat deze alleen worden afgegeven als ook Stichting Waarborgfonds Sport garant staat. Het waarborgfonds beoordeelt periodiek de financiële GEMEENTE IJSSELSTEIN
Het risicobedrag is gebaseerd op het totaal aan uitstaande leningen (zie ook toelichting jaarrekening). Tot nu toe is aan alle rente- en aflossingsverplichtingen voldaan. Het risico heeft zich dan ook niet voorgedaan en wij schatten het risico nog steeds laag in.
95
positie van de betreffende instellingen. Gegarandeerde geldlening De gemeente heeft garanties verstrekt vanuit haar publieke functie. Hieronder zijn de bedragen en risico's per beleidsveld weergegeven. De garanties zien toe op leningen die Cazas en enkele zorginstellingen zijn aangegaan. Het risico bestaat dat de wederpartij niet aan haar verplichtingen kan voldoen en de gemeente deze (deels) dient over te nemen.
In de financiële verordening is opgenomen dat: •
Alleen garanties verstrekt kunnen worden indien er geen waarborgfonds bestaat voor het beleidsterrein
•
Hypotheekrecht wordt gevestigd indien de aanvrager over eigen accommodatie beschikt
•
Oude garanties zoveel mogelijk worden afgebouwd
•
De lening is aangetrokken ten behoeve van een investering die past in het gemeentelijk beleid.
Verder gelden voor de garanties aan Cazas dezelfde beheersmaatregelen als voor de leningen aan Cazas (zie bovenstaand). Ook voor de garanties aan zorginstellingen beoordelen wij jaarlijks de liquiditeit en solvabiliteit van de PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
Geen van de garanties is tot op heden ingeroepen. Het risico heeft zich dus niet voorgedaan. Het risico ten aanzien van Cazas wordt - conform de verstrekte lening - als zeer klein ingeschat. Dit risico is onveranderd. Het risico ten aanzien van zorginstellingen is groter omdat de financiële positie minder sterk is en er minder activa tegenover de schulden van de zorginstellingen staan. Tevens staat de exploitatie van de instellingen de laatste jaren meer onder druk. De solvabiliteit en liquiditeit van de instellingen is echter wel stabiel en blijft voldoende om aan de verplichtingen te voldoen. Het risico blijft daarom gelijk aan vorig jaar. Het bedrag waarover risico wordt gelopen is gebaseerd op de verwachte omvang van de gegarandeerde leningen eind 2024.
96
instellingen. Volkshuisvesting (Cazas) Welzijn (zorginstellingen)
1
45.000.000
450.000
15
9.500.000
1.400.000
% per GR bepaald, zie volgende tabel.
18.936.000
1.163.000
90
650.000
585.000
Gemeenschappelijke regelingen Het risico bestaat dat de gemeente haar bijdrage aan een gemeenschappelijke regeling (GR) dient te verhogen wanneer deze geconfronteerd worden met financiële tegenvallers. Dit risico doet zich met name voor wanneer een GR geen eigen reserves of weerstandsvermogen aanhoudt. Door deelname verplicht de gemeente zich om naar evenredigheid bij te dragen in de kosten. Zie ook de paragraaf verbonden partijen waar actuele informatie wordt gegeven omtrent de financiële positie per GR.
Het beheersen van risico's omtrent gemeenschappelijke regelingen en andere verbonden partijen is een continue aandachtspunt voor de gemeente. Risicobeheersing van de gemeente omvat onder meer de bestuurlijke afvaardiging (in een gemeenschappelijke regeling), de monitoring door regievoerder en control op beleids- en financiële prestaties, en het beoordelen van begrotingen, jaarrekening en andere P&C documenten.
Onderhoud vastgoed
We werken momenteel aan een nieuw MJOP. Zodra dit is vastgesteld worden de verwachte kosten t/m 2029 verwerkt in de meerjarenbegroting.
Door marktomstandigheden zijn de kosten voor het onderhoud van ons vastgoed hard gestegen. Dit zorgt ervoor dat de begrote PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
Het risicobedrag is gebaseerd op bijdragen aan de bestaande verbonden partijen. Deze schatting is gebaseerd op ervaringen in recente jaren van afwijkingen tussen begroting en realisatie van de betreffende regeling.
Waar relevant dienen we zienswijzen in op P&C stukken en werken we samen met andere deelnemende gemeenten.
GEMEENTE IJSSELSTEIN
Zolang het nieuwe MJOP niet is vastgesteld is het vrijwel zeker dat de onderhoudskosten de begroting overschrijden. Op basis van het nieuwe MJOP 97
kosten in ons huidige meerjarenonderhoudsplan (MJOP) niet voldoende zijn om al het benodigde onderhoud uit te voeren. Momenteel werken we aan een nieuw MJOP. Dit kan pas in de begroting worden opgenomen wanneer het is vastgesteld. Tot die tijd is het risico zeer groot dat de kosten de begroting zullen overschrijden.
dat in uitwerking is verwachten wij dat de extra kosten in 2025 een half miljoen bedragen. Het risico omtrent de kosten van de gevel bedraagt in 2025 150.000 Euro. Het is aannemelijk dat het risico zich in latere jaren ook voordoet, echter verwachten we dat het dan via het nieuwe MJOP in de begroting kunnen verwerken.
Daarnaast hebben we de komende jaren een uitdaging met reparaties en/of vervanging van de gevel van het stadhuis. De kans is groot dat we meer kosten maken dan verwacht. Totaal benodigde weerstandscapaciteit
PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
5.687.000
GEMEENTE IJSSELSTEIN
98
Toelichting Het totaal aan risico's ligt in lijn met de jaarrekening 2023 en is licht toegenomen ten opzichte van de begroting 2024. Enerzijds is er sprake van een daling in risico op de gegarandeerde geldleningen. Hier lopen we minder risico omdat de omvang van de leningen is gedaald door reguliere aflossingen. Daarnaast schatten we het risico op jeugdhulp lager in omdat er concrete acties worden gezet om de kosten te beperken. Tegelijkertijd stijgt het risico rond onderhoud vastgoed en nemen sommige risico's toe doordat gerelateerde kostenposten stijgen. Risico’s met betrekking tot gemeenschappelijke regelingen Voor het bepalen van het risico dat de gemeente loopt door deelname in de diverse gemeenschappelijke regelingen wordt per gemeenschappelijke regeling een inschatting gemaakt van het risicobedrag op basis van de totale bijdrage en de geschatte maximale afwijking. Deze schatting is primair gebaseerd op ervaringen in recente jaren van afwijkingen tussen begroting en realisatie van de betreffende regeling. De kolommen begroot zijn overgenomen uit de vastgestelde begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen zelf. Hieronder leest u de berekening van het risicobedrag. Het totaalbedrag van onderstaande tabel is genoemd in de inventarisatie van risico’s in de tabel hierboven: Risicobeheersing - Risico’s verbonden partijen
Verbonden partij
Begroting 2024
Begroting 2025
Bijdrage begroting
Risico
Risicobedrag
Bijdrage begroting
Risico
Risicobedrag
RMN incl. AVU
5.747.000
5,0%
287.000
6.094.000
5,0%
305.000
WIL*
5.549.000
7,5%
416.000
5.762.000
7,5%
432.000
VRU
1.981.000
5,0%
99.000
2.128.000
5,0%
106.000
ODRU
1.937.000
5,0%
99.000
2.100.000
7,5%
157.000
GGDrU
1.552.000
5,0%
78.000
1.766.000
7,5%
132.000
BSR
704.000
5,0%
35.000
755.000
2,5%
19.000
Recreatieschap Stichtse Groenlanden
156.000
5,0%
8.000
161.000
5,0%
8.000
Regionaal Historisch Centrum
160.000
2,5%
4.000
170.000
2,5%
4.000
1.026.000
18.936.000
Totaal
17.786.000
1.163.000
*) Bijdrage gecorrigeerd voor verstrekte uitkering BUIG. Dit risico is al afzonderlijk benoemd. PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
GEMEENTE IJSSELSTEIN
99
Toelichting Ten opzichte van 2024 zijn de risicoprofielen licht veranderd voor de verschillende gemeenschappelijke regelingen. Op hoofdlijnen blijven de risico's gelijk. Het totale risico neemt toe in lijn met de stijging in onze totale bijdrage. Historisch overzicht Onderstaand een historisch overzicht van de ontwikkeling van de opbouw van het benodigde weerstandsvermogen, de beschikbare weerstandscapaciteit en de factor weerstandsvermogen:
Risicocategorie
Risico's
Begroting 2025
Begroting 2024
Leningen Cazas
Leningen en garantstelling en
113
Gegarandeerde leningen Cazas
450
Gegarandeerde leningen zorginstellingen
1.400
1.677
0
0
126
2.089
Gegarandeerde leningen overig
Sociaal domein
Grondexploitaties*
Gemeenschap pelijke regelingen
Overige
113
Overige verstrekte leningen
121 424
2.335
Jaarstukke n 2023
Begroting 2023
113 126 504
113 122 508
2.158
1.637 5
0 2.385 2.901
Uitkeringen participatiewet
750
426
607
375
Jeugdzorg en Wmo
800
768
1.067
638
1.550
1.194
1.013
1.013
P.M.
P.M.
P.M.
1.026
998
1.026
998
450
300
0
0
Niet in exploitatie genomen gronden
P.M.
Bouwgronden in exploitatie
O.b.v. beoordeling per samenwerking
1.163
Leges omgevingsvergu nningen
300
Algemene PROGRAMMABEGROTING 2025-2028
1.163
P.M.
GEMEENTE IJSSELSTEIN
1.050 1.050
200 0
100