Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

55 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

4.3 Gebiedsatelier 3 Op 16 december 2024 vond de derde participatiebijeenkomst plaats in ‘Het Zendstation’ van 19:00 tot 20:45 uur. De avond startte met een plenaire presentatie van proces en inhoud. Tijdens de presentatie is het aangescherpte gebiedsperspectief gepresenteerd met na afloop een vragenronde. Vervolgens kregen de organisaties ‘Werkgroep Behoud Lopikerwaard’, ‘HKIJ’ en ‘BB+W’ een moment om plenair een woord te doen. Na het plenaire deel gingen de aanwezigen uiteen over 4 gesprekstafels. Op 3 tafels was het gesprek gericht op ‘wonen en verkeer’. Eén tafel was gericht op het buitengebied. De bijeenkomst is plenair afgesloten met een toelichting over het vervolg, zijnde de afronding en aanscherping van het gebiedsperspectief na dit derde atelier. Ook is een doorkijk gegeven naar de uitvoering ná mogelijke besluitvorming. Hieronder staat in grote lijnen wat er is besproken. Het verslag van het derde gebiedsatelier is te vinden in bijlage IV. Woningbouw De aanwezigen vragen aandacht voor alternatieve woningbouwlocaties binnen de gemeente IJsselstein, zoals combineren met het bedrijventerrein of gebieden ten noorden van IJsselstein. Daarnaast deden de aanwezigen oproepen om het totale woongebied verder te verkleinen onder de 20 % van het totale plangebied, en dit te concentreren langs de N210, zodat de rest van het gebied vrij blijft van ontwikkelingen.

Anderen zien juist weinig in een dergelijke voorstel. Tegelijkertijd zijn er zorgen over het totale bebouwingspercentage in de plannen. Aanwezigen hebben de indruk dat de gebiedsgrens is vergroot, wat mogelijk betekent dat het bebouwde oppervlakte groter is dan de voorgestelde 20 %. Er zijn zorgen over het aantal woningen en of dit passend is voor het gebied. Tot slot vroegen de aanwezigen aandacht voor de bouwhoogten. Er werd benadrukt dat de bouwhoogten zorgvuldig en op een verantwoorde wijze moeten worden gekozen. Maar er is ook voorgesteld om hogere bouwhoogten te overwegen als oplossing om het woongebied te verkleinen. Verkeer De inbreng richt zich voornamelijk op de bestaande verkeersknelpunten die worden versterkt door de voorgestelde woningbouwontwikkeling. Er is zorg over de toename van verkeersdruk op de gebiedsontsluiting en N210, het gebruik van sluiproutes via de Radiolaan en Lekdijk, en de verhoogde druk op de Hogebiezendijk. Om dit te verlichten wordt een nieuwe aansluiting op de A2 voorgesteld. Buitengebied Aanwezigen vragen meer aandacht voor de overige 80 % van het gebied, zoals de omgeving van de Enge IJssel en de Lekdijk. Overige zorgen betroffen voornamelijk wijzigingen aan de aanwezige gebiedskenmerken en -kwaliteiten, zoals het groen, de linten en de Kromme IJssel.

Ten slotte speelt nog een zorg dat de toevoeging van recreatieve routes zal zorgen voor verstoring van natuur.

56 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 4.3 Plenaire deel gebiedsateliers

57 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

4.4 Enquête Van 11 oktober 2024 tot 25 oktober 2024 was het mogelijk om een enquête in te vullen over het buitengebied IJsselstein (Kromme IJsselgebied). De enquête werd verspreid via de uitnodiging van het eerste gebiedsatelier en de website en sociale media van de gemeente IJsselstein. De enquête bevatte vragen over: algemeen, recreatief aanbod buitengebied, cultuurhistorische waarde buitengebied, natuurwaarden, mobiliteit en toegankelijkheid, landbouw en stedelijke ontwikkeling. De volledige resultaten van de enquête zijn te vinden in bijlage V. De enquête is door 174 respondenten ingevuld. Hiervan gaven 21 mensen aan dat ze eerder betrokken waren bij het opstellen van het gebiedsperspectief. De enquête leverde de volgende punten op met de kanttekening dat de lijst niet uitputtend is: - De meest genoemde belangrijke waarden en karakteristieken van het buitengebied zijn natuur, cultuur(historie) en recreatie. Andere genoemde waarden zijn het open landschap, de agrarische invloeden in het gebied, de zendmast, en IJVO (een kindervakantieweek voor IJsselsteinse kinderen, aan de Noord IJsseldijk en niet in het Kromme IJsselgebied). - Respondenten die niet eerder betrokken waren, vinden dat woningbouw meer prioriteit moet krijgen ten opzichte van respondenten die niet eerder betrokken waren. Beide groepen vinden dat natuurontwikkeling de hoogste prioriteit moet krijgen.

- Recreatie: gemiddelde waardering van het huidige recreatieve aanbod in het buitengebied is 3.07 van de 5 sterren. Reden voor deze waardering zijn: aan- of afwezigheid van voldoende fiets- en wandelpaden, ruimte en weidsheid van het gebied, hoeveelheid recreatieve voorzieningen, toegang tot het water. In de toekomst vinden de meeste respondenten wandel- en fietspaden, picknickplaatsen en waterrecreatie het meest geschikt. - Cultuurhistorie: Respondenten die eerder betrokken waren bij het gebiedsperspectief waarderen de cultuurhistorische waarde van het buitengebied hoger dan de respondenten die niet eerder betrokken waren. Verbeteringsmogelijkheden zijn het ‘uitlichten’ van de waarden door middel van fiets- en wandelpaden, en educatie. - Natuur: de natuurwaarden in het gebied worden gewaardeerd met 3.64 (niet eerder betrokken) en 3.95 (wel eerder betrokken) sterren van de 5 sterren. Vooral het weidse gevoel dat de natuur geeft, wordt vaak genoemd als belangrijke waarde om te behouden. - Mobiliteit: De meest gebruikte vervoersmiddelen om het buitengebied te bezoeken zijn te fiets en te voet. De toegankelijkheid en bereikbaarheid van het buitengebied kunnen verbeterd worden door het bestaande fiets- en wandelnetwerk te verbeteren: meer en bredere fietspaden, voetpaden naast het fietspad, en veiligere fiets- en wandelpaden door wegmarkering en verlichting.

- Landbouw: landbouw (vooral veeteelt en fruitteelt) hoort bij de geschiedenis en het huidige weidse gevoel van het gebied, de aanwezige flora en fauna geven het landschap kwaliteit, huidige vorm van landbouw is niet toekomstbestendig. - Stedelijke ontwikkeling: Respondenten geven aan dat de volgende onderdelen onmisbaar zijn in het toekomstige stedelijk gebied: goede ontsluiting, voldoende woningen, ook voor starters en ouderen, voldoende groen en laagbouw.

58 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

4.5

Verkennend en inventariserend overleg met overheden

Op 6 november 2024 was er een bijeenkomst met andere overheden over het Kromme IJsselgebied en het gebiedsperspectief. Tijdens de bijeenkomst is een verdiepend gesprek gevoerd. De volgende onderwerpen zijn besproken: ontwikkelingen en initiatieven, vervoer, water en bodem, recreatie, veranderingen in de landbouw, natuur en cultuurhistorie. Het verslag van deze bijeenkomst staat in de bijlage VI.

59 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

5 AANGESCHERPT GEBIEDSPERSPECTIEF+

Het aangescherpte gebiedsperspectief voor het Kromme IJsselgebied bestaat uit vier bouwstenen, elk met hun eigen randvoorwaarden en uitgangspunten. Deze bouwstenen vormen de basis en zijn essentieel voor verdere ontwikkeling van het Kromme IJsselgebied. Voor elke bouwsteen zijn specifieke randvoorwaarden en uitgangspunten opgesteld. Deze geven richting aan de toekomstige ontwikkeling van het gebied.

60 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 5.1 Natuur en recreatie langs de Kromme IJssel

61 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

5.1

Bouwsteen 1. Opwaarderen Kromme IJsselzone

Natuur- en klimaatfunctie van de Kromme en Enge IJsselzone verhogen De Kromme IJssel wordt verbeterd met aandacht voor natuur en klimaat. Dit begint met het versterken en uitbreiden van de natuur, zodat er een netwerk ontstaat dat helpt bij klimaatverandering, biodiversiteit, luchtkwaliteit, verkoeling en gezondheid. Er komt een breed bosgebied die de Kromme IJssel begeleid tussen de Lekdijk en IJsselbos. In dit bos zijn open plekken met doorzichten door het landschap heen. Dit bos is vochtig en staat vaak onder water. De lager gelegen restgeul maakt het mogelijk om dit te realiseren. Het waterstaatwerk wordt verplaatst en de restgeul wordt uitgegraven om de juiste bodemomstandigheden te creëren. Zo ontstaat er voldoende ruimte voor het water (als waterberging). Dit bosgebied heeft een klimaatadaptieve functie en helpt zowel bij droogte als bij natte periodes. Het bos biedt ook verkoeling bij hitte door verdamping en schaduw. Het gebied is grotendeels afgesloten om de natuur te beschermen, met uitzonderingen voor klompen paden. Om de verbinding met het IJsselbos te verbeteren, wordt bij voorkeur de doorgang onder de A2 aangepast voor ecologie. Tot slot worden de Enge IJssel en een oude inlaat verbeterd door de oevers minder steil te maken en natuurlijk in te richten, zodat er ook in westelijke richting een verbinding voor dieren ontstaat.

De Kromme IJssel en Enge IJssel als drager van recreatie en vertolker van historie De Kromme en Enge IJssel zijn belangrijk voor recreatie en laten de geschiedenis zien. Rondom de oude IJsseldam en de splitsing van de Hollandsche IJssel komt een wandelroute. Deze route verbindt verschillende waardevolle en unieke landschapselementen met elkaar. De route wordt een schakel in het grotere netwerk. Vanaf deze route zijn wandelpaden langs de Lek, Enge IJssel en Kromme IJssel te bereiken. Rondom de Kromme IJssel komt een wandelcircuit dat de watergeschiedenis van het gebied laat zien. Dit gebeurt door de verbinding met historische elementen, het Dijkmagazijn, ’t Klaphek, de IJsseldam, de uiterwaarden, de Lekdijk, plas ’t Wiel en andere objecten zoals de boerderijen. Het wandelcircuit krijgt informatieborden en zit- en rustplekken op aantrekkelijke locaties. Behouden van het kleinschalige cultuurhistorische karakter stroomruggen Het kleinschalige agrarische karakter van de stroomruggen met boomgaarden, linten en laanbomen langs de Kromme IJssel wordt verder versterkt. De besloten boomgaarden worden afgewisseld met open en doorgaande zichten over het agrarische landschap. Dit gebeurt door houtsingels te gebruiken, waardoor kleinere 'kamers' ontstaan. Deze worden haaks aangesloten op de Kromme IJssel en krijgen op deze manier ook verbindende functie voor ecologie.

Grote ontwikkelingen worden uitgesloten zodat er geen extra verkeer komt. Het gebied wordt alleen toegankelijk voor bestemmingsverkeer, wat de verkeersveiligheid verhoogt. Om fietsers en voetgangers van de smalle wegen te halen, is een brug over de Kromme IJssel een mogelijkheid, samen met een korte verbinding over de Enge IJssel richting de Hogebiezendijk. Zoekgebied energie langs de A2 Langs de A2 is een zoekgebied opgenomen voor energieopwekking. De gemeente IJsselstein onderzoekt samen met het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR), de gemeente Nieuwegein en de provincie de mogelijkheden om vrijkomende warmte uit de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) te benutten. Deze warmte kan potentieel worden gebruikt voor bestaande en nieuwe woningen in de directe omgeving. In dit zoekgebied zijn er ook mogelijkheden voor energieopwek met zonnevelden onder voorwaarde dat er wordt aangesloten bij de gebiedskenmerken van het Kromme IJsselgebied en passend bij de lokale kenmerken en kwaliteiten.

62 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 5.2 Opwaarderen van Kromme IJsselzone en luwte creëren

63 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Randvoorwaarden en uitgangspunten Randvoorwaarde 1. Verhogen van de natuur- en klimaatfunctie van de Kromme en Enge IJssel - Creëer een doorlopende natuurverbinding van hoge kwaliteit tussen de Lekdijk en het IJsselbos langs de Kromme IJssel. Kies voor natuurtypen met hoge prioriteit zoals rivier- en beek begeleidend bos en haagbeuken- en essenbos. Raadpleeg het provinciale natuurbeheerplan. Geef de voorkeur aan brede, dichtbegroeide stroken. Ontwerp open plekken en doorzichten indien gewenst. - Creëer natte natuur door samen te werken met het waterschap. Vernat de zones langs de Kromme IJssel en overweeg aanpassingen aan het watersysteem, waaronder het waterstaatswerk. Het parallel gelegen waterstaatswerk aan het Hoogland biedt (kansrijke) verleggingsmogelijkheden. - Voeg fijne watergangen als vertakkingen toe aan de Kromme IJssel met natuurvriendelijke oevers voor biodiversiteit en rust. - Verhoog de ecologische kwaliteit van de onderdoorgang A2 door oevers te verflauwen, ecologisch verantwoorde verlichting te gebruiken en verbindingsstroken en in- en uitreedplaatsen toe te voegen. Identificeer eerst de doelsoorten. - Geef de Kromme IJssel natuurvriendelijke oevers, door te verflauwen en oevervegetatie. - Verflauw de oevers van de Enge IJssel, voeg oevervegetatie toe en begeleid de rivier met een bomenstructuur om de ecologische waarde te verhogen.

- Sluit opgaande groenstructuren zoals bosschages, bos- en boomstructuren radiaal aan op de natuurstructuur van de Kromme IJssel, zoals nu het geval is bij het RWZI.

Randvoorwaarde 2. Versterken van de Hollandsche IJssel als drager van recreatie en vertolker van historie - Leg een langzaam verkeersroute aan ten zuiden van de Kromme IJssel op de oeverwal en verbeter bestaande routes, zoals bij de volkstuinen. Verbind deze met het wandelpad in de uiterwaarden voor een wandelronde waar je het verleden kan beleven door een gebied met veel erfgoedwaarden. - Verbeter de fietsveiligheid van de onderdoorgang A2 met verlichting en ruimere afmetingen. - Creëer een recreatieve verbinding tussen de zuidelijke oever van de Kromme IJssel en de Enge IJssel om een schakel te vormen tussen de recreatieve routes aan de Lek, Kromme IJssel en Enge IJssel. - Houd het recreatief gebruik van de waterwegen kleinschalig en extensief. Behoud de doorvaarthoogtes en ontmoedig gemotoriseerde vaartuigen om ecologische verstoring te minimaliseren. - Zorg dat nieuwe ontwikkelingen bijdragen aan cultuurhistorische waarden en beleving. Een nieuw gemaal bij de historische inlaatlocatie van de Hollandsche IJssel (IJsseldam) biedt kansen op historische beleving te versterken. - Verbeter de beleving van waterbouwkundige historie met informatievoorzieningen en rustplekken bij waardevolle locaties zoals de IJsseldamlocatie, Dijkmagazijn en ’t Wiel. - Begeleid de Enge IJssel met een wandelpad en verbind deze met de Achterdijk.

Randvoorwaarde 3. Behouden van het kleinschalige cultuurhistorische karakter stroomruggen - Behoud de afwisselende beleving van besloten boomgaarden en open velden. - Grootschalige ontwikkelingen zijn niet toegestaan in dit gebied. - Smalle lintwegen Hoogland en Lage Dijk-Zuid worden niet verbreed. - De Lage Dijk-Zuid en Hoogland zijn alleen toegankelijk voor bestemmingsverkeer. - Een langzaam verkeersbrug over de Kromme IJssel met een korte verbinding naar de Enge IJssel leidt recreatief verkeer van de lintwegen af, wat bijdraagt aan de verkeersveiligheid van de linten. 64 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 5.3 conceptuele visualisatie van het opwaarderen van de Kromme IJssel en kleinschalig landschap op de stroomruggen.

65 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 5.4 Structuur van openvelden en ecologische verbindingen

66 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

5.2

Bouwsteen 2. Open velden en lijnverbindingen creëren

Behouden en versterken van open velden In het Kromme IJsselgebied wordt het kleinschalige landschap met afwisselende open en besloten gebieden en boom- en fruitgaarden in ere hersteld. De open velden van verschillende groottes maken het landschap gevarieerd en aantrekkelijk. Vanaf de historische linten is er zicht door de polders. De locaties van de open velden zijn met zorg gekozen zodat ruimtelijke accenten worden versterkt. De gekozen locaties zijn gerelateerd aan de zichtas richting het Zendstation en bij de tweesprong Hoogland-Lage DijkZuid. De randen van de velden worden beplant met fruitbomen. Deze bomen verwijzen naar de historische boomgaarden en krijgen ook ecologische en klimaatadaptieve functies. Dit wordt bereikt door de sloten te verbreden en aan te planten met oevervegetatie. Ruimte voor duurzame toekomstbestendige agrarische ondernemers Zet in op het vasthouden en stimuleren van (moderne) agrarische ondernemingen in het Kromme IJssel gebied. Agrariërs hebben een belangrijke rol in het beheer en gebruik van het landschap. Zij bepalen ook hoe het landschap beleefd en ervaren wordt door anderen. De boeren in het Kromme IJsselgebied hebben te maken met uitdagingen vanuit milieuwetgeving en stikstof. Maar er zijn ook kansen voor de toekomstige agrariërs hier, zoals de verbreding en verduurzaming van de bedrijfsactiviteiten.

Een passend landbeheer staat centraal zodat het agrarische karakter van de Kromme IJssel behouden blijft. Verbreding kan naar andere vormen van landbouw, aanvullende commerciële (én sociale) activiteiten en natuurbeheer. Deze kansen worden verzilverd samen met de ontwikkeling van het Kromme IJsselgebied én de verdere verstedelijking van de regio. Zo blijft de belevingswaarde van het landschap authentiek agrarisch én economisch rendabel. Boeren in het Kromme IJsselgebied vindt duurzaam en verantwoord plaats, waardoor milieu uitstoot beperkt blijft, zoals de uitstoot van stikstof. De boer van de toekomst is biologisch, natuur-inclusief en maakt gebruik van gesloten kringlopen. Met andere woorden circulaire landbouw waarbij grondstoffen en reststromen worden gebruikt in het bedrijfsproces. Deze gesloten kringlopen krijgen vorm op individueel bedrijfsniveau of door een collectief van boeren. De veeteelt is extensief en wordt wanneer dat nodig is gecombineerd met andere (commerciële of publieke) activiteiten om de bedrijfskundige levensvatbaarheid te ondersteunen. Synthetische pesticiden worden vermeden. De noordelijke open velden worden beheerd door duurzame agrarische ondernemers die gevestigd zijn aan de Hogebiezendijk. Deze ondernemers hebben hun bedrijfsactiviteiten verbreed naar extensieve veeteelt en biologische landbouw.

Dit wordt gecombineerd met biologische fruitteelt én ondernemingen op het eigen kavel, zoals een boerenwinkel, bed & breakfast, bijeenkomstlocatie etcetera. Stikstofuitstoot is daarmee beperkt en bovendien zijn andere milieueffecten ook kleiner, zoals geur. De milieubelasting op de omgeving is verlaagd en de milieu effecten zijn hierdoor minimaal. Een verbinding maken met het veenweidegebied In het Kromme IJsselgebied komt een sterke en samenhangende ecologische verbinding die het veenweidegebied en het IJsselbos met elkaar verbindt in oost-westelijke richting. Dit wordt bereikt door de natuurstrook langs de N210 door te trekken en aan te sluiten op het bosgebied bij bedrijventerrein De Kroon. Dit integreert verschillende ecologische stapstenen in het Kromme IJsselgebied, zoals het bosgebied bij het zendstation, het bosgebied bij het bedrijventerrein, aangrenzende open velden en de bomen langs de wegen. De veetunnel wordt een verbindende schakel tussen de stedelijke natuur en het buitengebied. Tot slot komt er een fietsroute langs deze verbinding, die functioneel en recreatief is. Dit maakt het achterland beter bereikbaar en verbetert de verbinding tussen IJsselstein en Nieuwegein.

67 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Vervolledigen boomstructuren en verbinden van de linten Het versterken van boomstructuren langs de historische linten is belangrijk voor een samenhangend landschap. Door ontbrekende bomen aan te planten, ontstaat een aantrekkelijk gebied dat ook goed is voor de natuur. Dit behoudt het kleinschalige karakter en verhoogt de waarde van het gebied. Daarnaast zorgen deze bomen voor verkoeling en schaduw, wat helpt tegen de gevolgen van klimaatverandering.

Afbeelding 5.5 Boomstructuur van het Klaphek

68 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Randvoorwaarden en uitgangspunten Randvoorwaarde 1. Behouden en versterken van de historische beleving door open velden - Behoud enkele open velden tussen de linten Lage Dijk Zuid, Hogebiezendijk en Biezendijk voor zicht over de polders “Over-Oudland” en “Hoogen Biezen”. - Het noordelijkste veld ligt parallel aan de N210. - De randen van de open velden worden bepaald door de aanwezige slotenpatronen. - Zorg voor een doorgaand zicht vanaf de Hogebiezendijk naar de voorgevel van het Zendstation in polder Hooge Biezen. - Beperk de vegetatiehoogte in de velden, hogere elementen zijn alleen toegestaan als ze het zicht niet belemmeren en ecologische waarde hebben. - De veldranden hebben een functie voor ecologie en klimaatadaptatie door flauwe slootoevers, oevervegetatie en voldoende waterbergende capaciteit. - De velden bieden kansen voor duurzame agrarische ondernemers als onderdeel van de verbrede bedrijfsvoering, bijvoorbeeld voor extensieve veeteelt en duurzame akkerbouw, en liggen bij voorkeur dicht bij boerderijen aan de Hogebiezendijk. - Bij afwezigheid aan agrarische exploitatie kunnen de velden extensief recreatief ingericht worden met bijvoorbeeld wandelpaden, ligweides, zitplaatsen, trapveldjes en natuurlijke speelplekken.

Randvoorwaarde 2. Ruimte voor duurzame, toekomstbestendige agrarische ondernemers - Stimuleer en behoud agrarische (duurzame) ondernemers in het Kromme IJsselgebied. - Behoud en transformeer (indien nodig) de karakteristieke boerenerven en boerderijgebouwen met nieuw gebruik of functie. - Faciliteer boeren bij het verbreden van hun bedrijfsactiviteiten naar agrarische, commerciële, dienstverlenende, culturele en recreatieve sectoren, evenals natuurbeheer na natuurontwikkelingen. - Randvoorwaardelijk bij de verbreding van de bedrijfsactiteiten is een passend beheer van het boerenland dat aansluit bij de landschappelijke belevingswaarden en karakteristieken. - Ondersteun boeren bij het streven naar biologische, duurzame en circulaire landbouw. - Laat boeren aan de Hogebiezendijk de noordelijke open velden beheren, bijvoorbeeld met extensieve veeteelt, biologische fruiteelt en akkerbouw, met minimale milieuhinder (geur, stof, geluid). - Door verduurzaming en verbreding neemt de milieukundige gebruiksruimte van de noordelijke boerderijerven af. - Herontwikkeling tot wonen wordt pas overwogen als een duurzame, brede agrarische onderneming niet mogelijk blijkt.

69 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 5.6 Conceptuele visualisatie van de open velden

70 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Randvoorwaarde 3. Een ecologische en recreatieve verbinding creëren naar het veenweidegebied - Trek de natuurstrook langs de N210 door naar het boskavel bij bedrijventerrein De Kroon, voor een groene verbinding tussen de Kromme IJssel en het veenweidegebied. - De maat van de parallelstrook is minimaal gelijk maar bij voorkeur meer. - Richt deze groenstrook in als houtsingel met solitaire bosschages, vergelijkbaar met de bestaande structuur en natuurbeheertype. Identificeer doelsoorten en vervolgens de inrichtingskwaliteit. - Verbind de strook met het boskavel bij Polder “Hooge Biezen” én de erfbeplanting rondom het Zendstation. - Voeg een recreatief fietspad toe aan de parallelstrook. Leg de strook bij voorkeur op afstand van de N210 de kruisingen met dwarsstructuren (Lage Dijk Zuid en Hogebiezendijk) gelijkvloers worden. Wanneer er wordt gekozen voor een dichte afstand tot de N210 zullen fietsbruggen nodig zijn. - Realiseer een korte doorgangen voor langzaam verkeer tussen Lage Dijk-Zuid en Hoogland, bijvoorbeeld in het verlengde van de brug over de Kromme IJssel. - Herinricht de vee onderdoorgang onder de N210 tot een ecologische verbinding als de agrarische functie vervalt.

Randvoorwaarde 4. Vervolledigen lintboomstructuren en verbinden - Vul ontbrekende boomstructuren langs de linten aan voor de visuele en ecologische continuïteit. - Plant een regelmatige bomrijen aan langs de Lage Dijk-Zuid en Hoogland, die nu grotendeels onbeplant zijn; - Voeg een regelmatige boomstructuur toe aan Klaphek en de fietsdoorsteek tussen Lopikerweg Oost en Lekdijk; - Vul de boomstructuur aan de Hogebiezendijk conform de aanwezige structuur met alternerend bomenpatroon en onder beplanting; - Zorg bij toekomstige herontwikkelingen van gebouwen aan de Hogebiezendijk voor voldoende ruimte voor een doorgaande bomenrij door de bebouwing verder van de weg af te plaatsen zodat voorlangs ruimte ontstaat. Dit is in de huidige situatie lang niet altijd mogelijk omdat gebouwen dicht op de Hogebiezendijk staan.

71 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 5.7 Bosschage ten zuiden van de N210

72 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

73 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

5.3

Bouwsteen 3. Versterken duurzame mobiliteit en ontsluiten Kromme IJsselgebied

In het noordoosten van het Kromme IJsselgebied komt ruimte voor een aantrekkelijk woonlandschap, omgeven door natuur. Om zowel huidige als toekomstige bewoners en bezoekers van het gebied goed te bedienen, wordt het mobiliteitsnetwerk verbeterd. De nadruk wordt gelegd op duurzame mobiliteit, het beter benutten en versterken van het huidige verkeersnetwerk en het ontmoedigen van sluipverkeer. Het gebied wordt ingericht volgens het STOMP-principe (Stappen, Trappen, Openbaar vervoer, Mobility as a Service, Privéauto), waarbij de mens centraal staat. Er wordt prioriteit gegeven aan duurzame vormen van mobiliteit zoals lopen, fietsen en openbaar vervoer, en minder aan de privéauto. Stimuleren gebruik van de fiets en voet door een fijnmazig netwerk (Stappen en Trappen) Fietsen en wandelen wordt gestimuleerd door een fijnmazig, veilig en aantrekkelijk netwerk. Dit netwerk is zowel recreatief als functioneel. Het is verbonden met de open velden en zorgt voor korte afstanden naar belangrijke locaties. Het voorzieningencluster in Zenderpark wordt beter bereikbaar gemaakt met een oversteek bij het Moeder Teresaplein, waar nu de N210 een barrière vormt. Een ongelijkvloerse kruising heeft de voorkeur, omdat de doorstroming niet wordt belemmerd. Deze kruising moet verder onderzocht worden.

Routes naar Lopikerkapel, Nieuwegein en Vianen worden ook aantrekkelijker gemaakt met nieuwe paden door de polders. De Hogebiezendijk wordt over de hele lengte verbeterd met een aparte structuur voor fietsers en voetgangers. Centraal door de polder komt een nieuw pad in de richting van Lopikerkapel voor langzaam verkeer. Hoogwaardig openbaar vervoer introduceren aan de N210 (Openbaar vervoer en MAAS) De volgende stap is de introductie van hoogwaardig openbaar vervoer om autogebruik en -bezit te verminderen. Dit maakt deelmobiliteit aantrekkelijker en het is dan mogelijk om minder parkeerplaatsen in de toekomstige wijk te realiseren. Een nieuwe hoogwaardige buslijn over de N210, via een parallelweg, wordt ingevoerd om het achterland en het Kromme IJsselgebied te verbinden met de regio Utrecht, Vianen en/of Nieuwegein. De route van deze buslijn wordt samen met de provincie Utrecht onderzocht. Rondom deze nieuwe bushalte komen hogere woningdichtheden en verschillende woningtypes om voldoende gebruikers van het openbaar vervoer te garanderen, wat de economische haalbaarheid bevordert. Een mobiliteitshub bij het tankstation dient als overstapplaats naar de nieuwe buslijn en ligt dicht bij de tram in Zenderpark. Bovendien biedt de hub ook deelmobiliteit aan. Dit vermindert de verkeersdruk op de N210 en in IJsselstein.

Daarnaast wordt de dienstregeling van de lokale buslijn richting het centrum van IJsselstein en Woerden over de Hoge Biezendijk verbeterd. De haalbaarheid van deze mobiliteitshub wordt nog onderzocht. Aansluiten op de N210 voor personenvoertuigen (Privéauto) Momenteel heeft het Kromme IJsselgebied geen directe aansluitingen met bovenlokale wegen. De A2 is in noordelijke richting alleen bereikbaar via Hogebiezendijk en daarna de Baronieweg, waar tijdens de spits vaak files staan. In zuidelijke richting is de A2 bereikbaar via de Lekdijk, die ook als sluiproute wordt gebruikt. Er wordt gekozen voor minimaal één nieuwe verbinding met de N210. Deze komt in het verlengde van de Energieweg, waaraan een deel van het toekomstige woongebied wordt aangesloten. Dit spreid verkeer afkomstig van de woningen beter over het wegennet. Ook het bedrijventerrein Oud Overland profiteert van deze nieuwe aansluiting. Op deze plek kan ook een onderdoorgang voor voetgangers en fietsers komen. Of dit wenselijk en haalbaar is, moet nog verder onderzocht worden.

74 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 5.8 Duurzame ontsluiting van het Kromme IJsselgebied volgens het STOMP-principe

75 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Optioneel: Een aanvullende optie is om de aansluiting bij het Moeder Teresaplein ook toegankelijk te maken voor personenauto’s. Dit kan het woonlandschap in de Polder Hooge Biezen direct ontsluiten. Hiervoor moet echter wel een deel van het zuidelijk gelegen bosgebied gekapt worden. De weg dient doodlopend uitgevoerd te worden, zodat er geen sluipverkeer komt uit de bredere omgeving. Het wordt afgeraden om deze weg aan te sluiten op de Hogebiezendijk of Biezendijk.

Afbeelding 5.9 Recreatief pad langs de Kromme IJssel

76 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Randvoorwaarden en uitgangspunten Bouwsteen 1. Stimuleren van fiets en voet met fijnmazig netwerk - Combineer de open velden uit bouwsteen 2 met recreatieve en utilitaire routes voor langzaam verkeer, zodat een fijnmazig utilitair en recreatief netwerk ontstaat; - Leg een apart voetpad aan naast het fietspad op de Hogebiezendijk en de verlengde Biezendijk. Doe dit bij voorkeur ook ten noorden van de N210 zodat een continue structuur ontstaat. Zorg bij de onderdoorgang voor voldoende ruimte voor voetgangers en fietsers. - Onderzoek de noodzaak om langzaam verkeer te scheiden ter hoogte van het Zendstation op de Biezendijk, bijvoorbeeld door middel van een parallelle structuur. - Creëer bij het Moeder Teressaplein een oversteek voor voetgangers en fietsers over de N210, die aansluit op de Parklaan voor een betere bereikbaarheid van Zenderpark en het voorzieningencluster en de eindhalte van de tram. Onderzoek op deze locatie een ongelijkvloerse kruising en zorg dat deze bij voorkeur ondergronds is. - Voeg centraal door de polder Oud Overland een nieuwe noord-zuid lint toe voor voetgangers en fiet-sers, in de richting van Lopikerkapel.

Bouwsteen 2. Hoogwaardig openbaar vervoer introduceren aan de N210 - Creëer een hoogwaardige busverbinding parallel aan de N210 met een halte ten noorden van het gebied, en sluit aan op het Moeder Teressaplein en verlengde van de Energieweg. - Deze buslijn bedient het achterland richting IJsselstein Centrum, Utrecht, Nieuwegein en Vianen. - Kies de haltepleklocatie strategisch om een groot deel van het nieuwe woongebied te bedienen. - Rondom de halte komen woningen met hogere dichtheid voor starters en senioren die gebruikmaken van openbaar vervoer, om voldoende reizigers en exploitatie van de lijndienst te garanderen. - Het traject tussen Moeder Teressaplein en de kruising met Hogebiezendijk is exclusief voor de bus, om sluipverkeer te voorkomen en de doorstroming te behouden. - Onderzoek de mogelijkheid van een mobiliteitshub nabij de halte, bijvoorbeeld bij het tankstation, als overstaplocatie voor nieuwe lijndienst voor forenzen richting de Metropoolregio Utrecht. Bepaal in een vervolgtraject het mobiliteitsaanbod van deze hub, bijvoorbeeld met deelfietsen en -auto’s etc; - Sluit de mobiliteitshub aan op de op- en afritten van het aanwezige tankstation. - Onderzoek opties om de dienstregeling van de lokale busdienst op de Hogebiezendijk te verbeteren. Verhoog de frequentie en verleng de diensttijden.

- Herschik de halteplekken van de lokale lijn en zorg dat één halte in de omgeving komt van de nieuwe halteplek van de HOV-verbinding zodat een overstap mogelijkheid ontstaat. Deze halte kan geplaatst worden in de zichtas van het Zendstation.

Bouwsteen 3. Aansluiten op de N210 - De hoofdontsluiting voor personenvoertuigen verloopt via de Hogebiezendijk en een nieuwe aansluiting op de N210 bij de Energieweg, waar ook het bedrijventerrein van profiteert. Het type aansluiting wordt nog onderzocht in overleg met de provincie. - Onderzoek de wenselijkheid en haalbaarheid van een fiets- en voetgangerstunnel bij de nieuwe N210-kruising, verlengde Energieweg/Techniekweg. - Een nieuw centraal lint zorgt voor secundaire ontsluiting van het woongebied in de polder Oude Overland, zonder doorgetrokken te worden richting Lopikerkapel om sluipverkeer te voorkomen. - Onderzoek de mogelijkheid om via het Moeder Teressaplein het westelijke woongebied (Polder Hooge Biezen) te ontsluiten. Dit kan met een doodlopende weg zonder aansluiting op de rest van het Kromme IJsselgebied.

77 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

5.4

Bouwsteen 4. Een cultuurhistorisch woonlandschap

Integreren van het landschap en verwijzen naar de historie In het noordwesten van het Kromme IJsselgebied wordt een groen, gevarieerd en uniek woonlandschap ontwikkeld dat past bij de landschappelijke en historische kwaliteiten van het gebied. De opzet grijpt terug naar het agrarische verleden en geeft hier een moderne draai aan. Kenmerkende elementen zoals boerderijen, boomgaarden, open velden, wegen en het zendstation zijn de belangrijkste onderdelen van dit woonlandschap. De historische sfeer wordt versterkt door het gebruik van open velden met lange uitzichten, vee en landbouw in de weiden, en het behoud van het rechthoekige patroon van sloten en kavels. Maximaal 20% bebouwen op gepaste afstand tot de N210 Het woongebied wordt op gepaste afstand van en parallel aan de N210 ingepast. Er is een balans gemaakt tussen een woonlandschap dat niet te dicht bij de provinciale weg ligt, maar ook niet te ver het landschap in. Dit houdt rekening met de leefbaarheid en gezondheid van toekomstige bewoners en met voldoende afstand tot de landschappelijke waarden rondom de Kromme en Enge IJssel. Tussen het woongebied en de N210 wordt een (ruim) open veld behouden. Dit veld dient als buffer en zorgt ervoor dat geluidsniveaus de grenswaarden niet overschrijden.

Het woonlandschap strekt zich uit over de polders Oud-Overland en Hooge Biezen, en ligt tussen de wegen van de Biezendijk en de Lage Dijk-Zuid. Maximaal 20% van het totale oppervlak van het Kromme IJsselgebied wordt bebouwd, wat neerkomt op 50 hectare van de totale 250 hectare. Door deze opzet blijft er volop ruimte voor de beleving van het landschap en de meest kenmerkende elementen. Drie verschillende woonlandschappen met duurzame woningbouw Het woonlandschap is verdeeld in drie karakteristieke deelgebieden: - karakteristieke lintbebouwing langs de Hogebiezendijk, - een groen woonlandschap in de boomgaarden, - en een woonlandschap in parkstijl. Het woonlandschap biedt ruimte aan 1.200 tot 1.400 woningen in verschillende woonmilieus, geschikt voor diverse doelgroepen zoals starters, senioren en jonge gezinnen uit de omgeving van IJsselstein. Deze woningaantallen passen bij de kwaliteiten van het gebied en zijn aangepast ten opzichte van het eerdere gebiedsperspectief en de woonvisie 2030 uit 2019. Binnenstedelijk is er meer ruimte gevonden in de gemeente IJsselstein. Bij de verdere uitwerking wordt aangesloten op de nieuwe gemeentelijke Woonvisie en regionale afspraken uit de woondeals. Ook wordt aandacht gegeven aan wonen in combinatie met zorg voor ouderen, dicht bij voorzieningen.

Op korte termijn wordt gefocust op de dringende woonbehoefte van onder andere starters en ouderen. Op lange termijn is er genoeg flexibiliteit om in te spelen op veranderende woonwensen binnen de geplande kaders. Tabel 5.1 woningtypologieën per deelgebied Hoge Biezenpolder globale schets woningen

-

-

woningtypen

78 | 93

Voornamelijk gestapelde woningbouw

en incidenteel grondgebonden mits

Hogebiezendijk -

passend

woningen

Hogere dichtheden op korte afstanden tot halteplek HOV. Appartementen

-

-

geen twee onder één kappers of -

terughoudend gebruik van rijwoningen vrijstaande woningen

-

-

-

Uitsluitend grondgebonden

Boomgaarden

-

Combinatie van grond-

gebonden en gestapelde appartementen

meer dichtheid bij HOV- halteplek en het middenlint

twee onder één kappers

-

twee onder één kappers

rijwoningen

-

rijwoningen

rug-aan-rug woningen vrijstaand

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

-

rug-aan-rug woningen vrijstaand

Afbeelding 5.10 Cultuurhistorisch woonlandschap met boomgaarden, linten en parkbebouwing

79 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Woonlandschap 1. Woningclusters als boerderijerf aan de Hogebiezendijk De bestaande lintbebouwing langs de Hogebiezendijk vormt de inspiratie voor verdere verdichting langs dit lint. Woonclusters, geïnspireerd op boerderijerven, worden toegevoegd aan beide zijden van de Hogebiezendijk. De inrichting van deze clusters lijkt op een boerderijerf, met gebouwen die eruitzien als boerderijen, stallen, schuren, melkstallen, werkplaatsen en bijgebouwen. Het aantal verdiepingen past bij de omgeving en is niet meer dan drie verdiepingen. De woningclusters worden omgeven door erfbeplanting en liggen op enige afstand van de Hogebiezendijk, waardoor een groene voorruimte ontstaat. De boerderijerven aan de oostzijde zijn groter, wat verwijst naar de schaalvergroting in de landbouw. Aan de westzijde zijn de boerderijerven kleiner van opzet. Woonlandschap 2. Woonlandschap in de boomgaarden Op de stroomruggen van polder Oud-Overland, achter de kenmerkende boerderijen, ontstaat een uniek woonlandschap dat eer betoont aan de historische boomgaarden, met afwisselend uitgestrekte open velden. Hier wordt gewoond te midden van een boomgaard. De randen van de woonvelden bestaan uit fruitbomen, die het landschap een karakteristieke uitstraling geven. De oost- en westkanten krijgen brede boomgaarden die dienen als pluktuinen voor bewoners en/of vruchtbare landbouw voor agrariërs.

Vanaf de historische linten zorgen de boomgaarden voor een groene beleving van het landschap met een afwisseling tussen besloten en open. Bovendien vervullen deze groene randen een belangrijke rol voor ecologie, klimaat en recreatie. Gevarieerde woonvelden met centraal thema De woonvelden vormen een harmonieus geheel, waarbij elk veld een eigen unieke identiteit en woonomgeving heeft. Door te variëren in stedenbouwkundige typologie, dichtheden, woningaantallen, bouwhoogten en verschijningsvormen, ontstaat een levendig en gevarieerd ruimtelijk beeld met diverse woonproducten. Elk woonveld krijgt een specifiek thema maar er is wel onderlinge samenhang. Thema’s kunnen bijvoorbeeld gekozen worden gerelateerd aan de geschiedenis van de boom- en fruitgaarden. In het noorden, nabij de HOV-halte, worden hogere dichtheden en meer bouwhoogte gerealiseerd. Lange, gesloten hoge wanden worden vermeden door voldoende onderbrekingen in de gebouwen. Langs het nieuwe centrale ontsluitingslint is meer bouwhoogte en dichtheid toegestaan, met mogelijkheden voor commerciële en maatschappelijke voorzieningen in de plint. Naar de linten Lage Dijk-Zuid en Hogebiezendijk neemt de bouwhoogte af en sluit deze aan op de bouwhoogte in de omgeving van ongeveer drie woonlagen.

De open velden en duurzame agrariërs Agrarische ondernemers in het Kromme IJsselgebied worden aangemoedigd om te blijven door duurzamer te werken. De geurhinder door agrarische activiteiten neemt af, en er komt ruimte voor andere functies. De veehouderij blijft kleinschalig, de landbouw is biologisch en boeren kunnen extra inkomsten krijgen uit zorg, kleinschalige horeca of andere activiteiten. Dit moet wel passen in het landschap. Zoals eerder genoemd, is het de voorkeur dat de meest noordelijke open velden tussen de woongebieden worden beheerd door de aanwezige boeren. Woonlandschap 3. Woonlandschap in parkstijl met eerbied naar het verleden Het woongebied wordt ontworpen als een parkachtig woonlandschap met respect voor historische waarden en kenmerken. De compacte woongebouwen worden omgeven door veel mooi openbaar groen en een centraal open veld biedt een fraai zicht op het Zendstation. Funderingsrestanten van de tuiconstructie worden opgenomen in het woonlandschap samen met het bijzondere, onregelmatige slotenpatroon van dit deel van de polder. Een directe zichtlijn vanaf de Hogebiezendijk naar het monumentale Zendstation wordt behouden en gecombineerd met een groen open veld, afgeleid van het slotenpatroon van de polder.

De randen van dit veld worden beplant met houtsingels, en de funderingen van de noodzendmast worden zorgvuldig geïntegreerd in het landschap, bijvoorbeeld als zitplaatsen, kunstwerken of speelelementen.

80 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

De woongebouwen zijn compact en variëren in hoogte, maar zijn meestal lager dan het 18 meter hoge Zendstation. Het noorden van dit woonlandschap krijgt meer dichtheid. Enkele hogere gebouwen zijn toegestaan, mits ze de zichtlijnen niet verstoren en bijdragen aan de ruimtelijke kwaliteit. Kansen voor een hogere dichtheid zijn er vooral in de buurt van de HOV-halte. De openbare gebieden zijn ruim en van hoge kwaliteit, met wadi’s, wandelpaden en speelplekken die de biodiversiteit bevorderen. Grote tuinen worden vermeden in dit gebied. Er wordt juist ingezet op collectiviteit en ontmoeting door openbaar toegankelijke publieke ruimten voor één ieder. Parkeren gebeurt uit het zicht, door groenafscherming of (half)verdiepte oplossingen.

Randvoorwaarden en uitgangspunten Randvoorwaarde 1. Drie verschillende woonlandschappen met duurzame woningbouw - De aanwezige kavel- en slootpatronen worden opgenomen in de woonvelden. Dit geldt voor alle toe te voegen woonlandschappen. De ligging en verloop van de sloten wordt niet aangetast, maar deze kunnen wel verbreed worden. - Woningbouw in het Kromme IJsselgebied is duurzaam. Het convenant toekomstbestendige woningbouw is leidend bij het stellen van duurzaamheidsdoelstellingen op de thema’s circulariteit, klimaatadaptatie, mobiliteit en natuurinclusiviteit. De gemeente streeft een hoger niveau dan brons na; - Bij de verdere uitwerking van de woonlandschappen zal de geactualiseerde gemeentelijke woonvisie leidend zijn. Deze wordt naar verwachting in 2025 vastgesteld.

Randvoorwaarde 2. Maximaal 20% bebouwen op gepaste afstand tot de N210 - Er mag niet meer dan 20% van het Kromme IJsselgebied worden bebouwd. Dat is maximaal 50 hectare. Daarbij hoort ook groen en landschap bedoeld voor het woongebied. - Tussen de N210 en het woongebied wordt voldoende afstand geborgd voor de leefbaarheid en gezondheidseffecten.

81 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Randvoorwaarde 3. Woningclusters als boerderijerf aan de Hoge Biezendijk - Ontwerp groen omzoomde woningclusters met een moderne interpretatie van het boerderijerf, zoals boerderijwoningen, stallen, schuren, werkplaatsen, melkstallen, wagenloodsen en bijgebouwen. - Ontwerp de clusters aan de oostzijde van de Biezendijk grootschaliger met meer gebouwen per cluster, terwijl de clusters aan de westzijde kleinschaliger en intiemer zijn. - Stimuleer agrarische ondernemers om extensievere veehouderij te bedrijven, hun activiteiten te verbreden en te verduurzamen, waardoor de milieubelasting afneemt en hinder voor woningen beperkt wordt. Geef hen de mogelijkheid om de open velden te beheren en te exploiteren, en bied kansen voor uitbreiding met zorg, horeca, winkels en detailhandel. - Beperk de bouwhoogte tot drie woonlagen, waarbij de bovenste één tot twee lagen zijn uitgevoerd met een (bijzondere en afgeschuinde) kap. - Plaats de bebouwingsclusters op enige afstand van de Hogebiezendijk, zodat een groene voorruimte met lage beplanting ontstaat voor doorzichten, en sluit aan op de bestaande maatvoering langs het lint. - Richt de randen van de bebouwingsclusters groen in met hagen, solitaire bomen en boomgroepen om de biodiversiteit te verhogen en als referentie naar het boerenerf.

- Parkeeroplossingen zoveel mogelijk uit het zicht, bijvoorbeeld door het gebruik van gebouwde oplossingen (inpandig, carport en dergelijke) of afscherming met groen.

82 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 5.11 conceptuele visualisatie van de verdichting in het lint

83 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 5.12 Conceptuele visualisatie van wonen in de boomgaarden

84 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Randvoorwaarde 4. Wonen in boomgaarden achter de boerenerven - De randen van de woonvelden worden hoogwaardig ingericht en maken gebruik van de bestaande watergangen. Deze randen hebben meerdere functies: recreatie (wandelpaden, speelplaatsen, zitgelegenheden), klimaatadaptatie (door de sloten te verruimen voor waterberging) en ecologie (verruigen en verflauwen van oevers, boomvormige lijnstructuren). Aan de randen wordt beplant met fruit- en sierbomen. - Aan de oostelijke en westelijke uiteinden worden boomgaarden met meer massa en gebruikskwaliteit toegevoegd, bedoeld voor de agrarische ondernemers, bewoners of incidentele bezoekers. Dit betreft de uiteinden gelegen aan en gericht op de Lage Dijk-Zuid en de Hogebiezendijk. - De woonvelden vormen een samenhangend geheel, maar verschillen onderling in woonmilieu en -producten. Het thema van boom- en fruitgaarden wordt centraal gezet. De stedenbouwkundige opzet kan per woonveld variëren, bijvoorbeeld uitgevoerd in stroken, linten, solitaire opstellingen of hoven. Dit geldt ook voor inrichting openbare ruimte en de architectuur van de gebouwen. - De rooilijnen van de bebouwing volgen parallel op ruime afstand de sloot- en kavellijnen, waardoor de landschappelijke lijnen worden geaccentueerd met de gevels. - Lange bebouwingswanden langs de kavelranden worden vermeden door onderbrekingen.

- Hogere woningdichtheden en bouwhoogten worden toegestaan langs de N210, nabij de halteplek, en langs het centrale middenlint. - Naar de randen van de polder toe (Hogebiezendijk en Lage Dijk-Zuid) is de bouwhoogte beperkt tot maximaal drie woonlagen, wat zorgt voor een logische overgang in bouwhoogte. - Verspreid door de woonvelden is het gebruik van incidentele hoogteaccenten op verantwoorde wijze mogelijk. - Aan het middenlint en de noordelijke rand zijn mogelijkheden voor commerciële of maatschappelijke voorzieningen indien nodig. - Parkeren wordt voornamelijk uit het zicht ontworpen en buiten de randen gesitueerd, bijvoorbeeld in binnenhoven, gebouwde oplossingen en dergelijke.

85 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Randvoorwaarden 5. Woonlandschap in parkstijl met eerbied naar het verleden - Directe zichtlijnen van en naar het zendstation loodrecht op de voorgevel behouden met een open veld in de richting van de Hogebiezendijk. De randen van het open veld worden gebaseerd op het aanwezige onregelmatige slotenpatroon. - Richt randen van dit open veld hoogwaardig in met een houtsingel zodat deze de aanblik van het achterliggende woonlandschap wordt verzacht en de aandacht gericht wordt het Zendstation. Dit draagt ook bij aan de biodiversiteit. - Behoud het verloop van de aanwezige watergangen en incorporeer deze in de woonwijk. Geef ze een functie bij waterberging door te verbreden en te verflauwen. Dit heeft bovendien meerwaarde voor de biodiversiteit wanneer de oevers worden aangeplant. - Incorporeer de tuifunderingen van de voormalige zendmast in de openbare ruimte en maak deze beleefbaar of geef deze een nieuwe functie, bijvoorbeeld bij spelaanleiding. - Cluster woningen in compacte, gestapelde woongebouwen, zodat het aandeel publieke openbare ruimte hoog blijft. Binnentuinen en -hoven worden hier vermeden. - De woongebouwen zijn niet hoger dan het Zendstation van 18 meter; - Een beperkt aantal woongebouwen als hoogte accent is toegestaan dat nét wat hoger is dan het Zendstation, mits geen afbreuk wordt gedaan aan de ruimtelijke beleving van het zendstation.

Dit is in het noordelijke veld denkbaar. - Geen uitgifte van tuinen in dit woongebied. - Parkeren vindt bij voorkeur uit het zicht plaats, met afscherming door groen of is (half)verdiept.

86 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 5.13 Conceptuele visualisatie van het woonlandschap in parkstijl

87 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Afbeelding 5.14 aangescherpte visiekaart

5.5

Aangescherpte visiekaart

Legenda

88 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

89 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Vogelvlucht van het Kromme IJsselgebied De vogelvlucht laat zien hoe het gebied rond de Kromme IJssel er in de toekomst uit kan zien. Er is ruimte voor natuur, klimaat, water, wonen en recreatie. Het landschap is uniek en gevarieerd en herinnert aan de geschiedenis van water en landbouw. De verschillende natuur-, cultuur- en woongebieden gaan vloeiend in elkaar over, waardoor het landschap afwisselend en rijk aan beleving is. De vogelvlucht laat goed zien hoe open en gesloten groene ruimtes werken. Deze ruimtes zijn met elkaar verbonden en bieden zicht van het ene landschap naar het andere. Vanaf de Hogebiezendijk is het zendstation goed te zien. Dit gebouw wordt extra benadrukt door een grote groene ruimte ervoor.

90 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Bomenrijen, die haaks op de Kromme IJssel staan, maken het gebied kleinschalig en aantrekkelijk. Dit past bij het historische karakter van de fruitteelt op de stroomruggen. Op sommige plekken zijn de uitzichten lang en open, zoals richting de Hogebiezendijk. Daar wordt het zicht door het open veld geleid, waarbij fruitbomen de grenzen vormen. Op deze open velden grazen enkele schapen en koeien van een boer die rekening houdt met de natuur. Verderop beheert deze boer ook de fruitboomgaarden. Mensen uit de stad komen speciaal hiernaartoe voor zijn verse producten.

91 | 93

Witteveen+Bos | 141891/25-004.127 | Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied

Project Document Status Datum Referentie Opdrachtgever Projectcode Projectleider Projectdirecteur

Auteur(s) Gecontroleerd door Goedgekeurd door

Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied Definitief 02 17 maart 2025 141891/25-004.127 Gemeente IJsselstein 141891 Ir. A.G. Gaydadjiev Drs. M. Schilt L.J.H. van Zwam MSc, J. Lindaart, ir. A.G. Gaydadjiev, K. Poelsema MSc, E.E.A. Schalker MSc Ir. A.G. Gaydadjiev Ir. A.G. Gaydadjiev

Paraaf

Adres

Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Blaak 16 Postbus 2397 3000 CJ Rotterdam +31 (0)10 244 28 00 www.witteveenbos.com KvK 38020751

Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen+Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document.

Bijlage(n)

I BIJLAGE: SAMENVATTING GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Witteveen+Bos | 141891/25-002.620 | Bijlage I | Definitief

NOTITIE

Onderwerp Project Opdrachtgever Projectcode Status Datum Referentie Auteur(s)

Gecontroleerd door Goedgekeurd door

Samenvatting gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied Gebiedsperspectief+ Kromme IJsselgebied Gemeente IJsselstein 141891 Concept 01 20 februari 2025 141891 /25-002.623 L. van Zwam MSc Ir. A.G. Gaydadjiev Ir. A.G. Gaydadjiev

Paraaf

1

VISIEKAART UIT HET GEBIEDSPERSPECTIEF

Afbeelding 1.1 Visiekaart gebiedsperspectief

Bouwstenen en visiekaart Het gebiedsperspectief voor het Kromme IJsselgebied is opgebouwd uit vijf bouwstenen. Deze bouwstenen zijn de ruimtelijke principes die helpen bij het vormgeven van het toekomstperspectief. Ze dienen als afzonderlijke bouwblokken waaruit de visie is opgebouwd en bieden aandacht aan de uiteenlopende doelen in het perspectief. Iedere bouwsteen heeft een integraal karakter en brengen meerdere beleidsdomeinen samen. De bouwstenen uit het gebiedsperspectief worden op de volgende pagina’s kort behandeld en herhaald, dit zijn: 1 een scheg tussen stad en land; 2 groene long voor de stad; 3 stad-land verbindingen; 4 een nieuwe openbare stadsrand; 5 stad en land groeien samen.

1.2

Bouwsteen 1: een Scheg tussen stad en land

Afbeelding 1.2 Bouwsteenkaart, scheg tussen stad en land

-

-

realiseren van een ‘Kromme IJsselscheg’ rondom de Kromme IJssel. Een afwisselend, aangesloten en functioneel, groengebied dat vanuit het buitengebied de stad in loopt (landschapsvingers); de scheg krijgt diverse recreatieve, waterbergende en natuurversterkende functies; kleinschalige ontwikkelingen passend bij de landschapskwaliteiten worden mogelijk gemaakt, b.v. op de erven, vrijkomende agrarische percelen etc. Bijvoorbeeld toevoegingen in kleinschalige lintbebouwing aan de Radiolaan; de Kromme IJssel vormt de centrale, ruimtelijke drager van het gebied en krijgt een bredere loop als waterbergende functie; de scheg kenmerkt zich door wisselende landschappelijke beleving met een overgang van recreatief parkbos, halfopen cultuurhistorisch en romantisch landschap naar een open landschap met lange zichten in het veenweide gebied.

2|6

Witteveen+Bos | 141891 /25-002.623 | Concept 01

1.3

Bouwsteen 2: groene long voor de stad

Afbeelding 1.3 Bouwsteenkaart groene long voor de stad

-

de Kromme IJsselscheg fungeert als groene, biodiverse long voor de stad en levert schone lucht; meer ruimte creëren voor natuur en biodiversiteit; geef de Kromme IJssel meer ruimte voor waterberging tijdens piekbuien en berging bij droogte; combineer energieopwekking met gebouwde objecten om het landschap open te houden en natuurareaal te sparen; herdefinieer landbouwactiviteiten met focus op duurzaamheid en versterking van natuur en recreatie. Agrariërs spelen een sleutelrol, met gemengde bedrijfsvoering, akkerbouw, extensieve veeteelt, en erfcombinaties zoals woonzorg.

3|6

Witteveen+Bos | 141891 /25-002.623 | Concept 01

1.4

Bouwsteen 3: stad-land verbindingen

Afbeelding 1.4 Bouwsteen stad-land verbindingen

-

versterken van stad-land verbindingen voor een gezondere en aantrekkelijke leefomgeving; opwaarderen van het recreatieve netwerk door verbetering en toevoeging van routes, bijvoorbeeld naar de randen, voor voetganger en fietser. Realiseren van een fijnmazig netwerk; creëer kleinschalige recreatieve bestemmingen zoals een zwemplek, theetuin en bed & breakfast; meer ruimte creëren voor een groene natuurlijke leefomgeving door bij woningbouw in te zetten op mobiliteit concepten, zoals openbaar vervoer, deelmobiliteit en alternatieven op de auto; optimaliseren van de N210 voor diverse vervoersmodaliteiten en overstappunten, en verbeteren oversteekmogelijkheden door het verbeteren van de kruisingen en verbindingen.

4|6

Witteveen+Bos | 141891 /25-002.623 | Concept 01

1.5

Bouwsteen 4: een nieuwe openbare stadsrand

Afbeelding 1.5 Bouwsteen een nieuwe openbare stadsrand

-

uitgangspunt is landschapsbehoud en -ontwikkeling door een verhouding tussen onbebouwd en bebouwd gebied van 80 - 85 % en 15-20 %; stedelijke inpassing noordelijk zodat centraal cultuurhistorisch deel geborgd blijft. Bovendien zijn daardoor de voorzieningen in het centrum en Zenderpark op fietsafstand; mogelijk zijn afhankelijk van de fasering en het programma commerciële en maatschappelijke voorzieningen nodig in het stadsgebied; de gemeente heeft behoefte aan ca. 1.700 tot 1.900 extra woningen; verschillende woonmilieus creëren voor uiteenlopende doelgroepen met dichtheden van kleinstedelijk (45 wo/ha) tot sub urbaan (30 wo/ha) en landelijk wonen (15 wo/ha); voor diverse doelgroepen een gevarieerd aanbod aan woningtypologieën creëren; hinder en veiligheidscontouren zijn randvoorwaardelijk bij de ontwikkeling; de bebouwing oriënteert zich open, markant en kwalitatief naar de Kromme IJsselscheg. Achterkanten worden vermeden, zodat de rand een poort en verbinding met het landschap vormt; uitgangspunt is dat de woonconcepten en architectuur IJsselstein en de regio zoveel mogelijk te verrijken en daarmee te voorzien van een complementair aanbod.

5|6

Witteveen+Bos | 141891 /25-002.623 | Concept 01

1.6

Bouwsteen 5: bebouwing en groen groeien samen

Afbeelding 1.6 Bouwsteen bebouwing en groen groeien samen

-

-

-

uitgangspunt is het principe ‘groen groeit kwalitatief mee met de bebouwing’. Dit betekent dat woningbouw of functieverandering hand in hand gaat met verbeteringen en investeringen in het landschap en dus ook de ontwikkeling van de Kromme IJsselscheg; een gefaseerde en gezamenlijke aanpak vraagt om brede coalities van overheden, waterschap, marktpartijen, ondernemers en gebiedsbewoners en slimme financieringsconstructies, waarbij op gebiedsniveau geldstromen worden verknoopt; niet alles hoeft en kan uit de woningbouw bekostigd worden.

6|6

Witteveen+Bos | 141891 /25-002.623 | Concept 01