Bijlage 2 RKIJ EBP Rapport ARK + Energiebesparingsplicht, 2008-2023
Tekst van het document
Qua elektriciteitsverbruik is branche 20-21 Chemie en farmaceutische industrie ook belangrijk. Op basis van deze gegevens hebben wij gekozen voor gesprekken met brancheorganisaties in de chemie, metaalindustrie en voedingsindustrie. Voor de dienstensector hebben wij onze keuze bepaald op basis van: • het percentage vloeroppervlakte binnen een branche dat waarschijnlijk onder de energiebesparingsplicht valt; • het aantal en percentage bedrijven binnen de dienstensector die onder de plicht vallen. Wij hebben gekozen voor een mix van branches waar veel en weinig gebouwen onder de plicht vallen, maar waar wel steeds een groot aandeel van de gebouwoppervlakte onder de plicht valt (tabel 4). Een branche waar weinig tot geen gebouwoppervlakte onder de plicht valt, heeft voor dit onderzoek weinig toegevoegde waarde. De keuze
Energiebesparingsplicht 2008-2023
93
Algemene Rekenkamer
voor brancheverenigingen hebben wij verspreid over branches die een groot deel respectievelijk een klein deel van de dienstverlenende bedrijven die onder de energie besparingsplicht vallen representeren. Dit leidde tot de keuze voor de branches • voortgezet onderwijs (ongeveer 0,5 tot 1% van de dienstverlenende bedrijven onder de energiebesparingsplicht); • de autobranche (ongeveer 10%); • horeca (ongeveer 20%); • winkels (ongeveer 50%). Tabel 4 Aandeel gebouwen en oppervlakte dat valt onder de energiebesparingsplicht Branches uit dienstensector die Aandeel aantal in het onderzoek zijn betrokken gebouwen onder energiebesparingsplicht
Aandeel oppervlakte onder de energie besparingsplicht
Autobranche (garages/showrooms 24% (garages) en 28% en autoschadeherstelbedrijven (autoschadeherstel)
67% (garages) 66% (autoschadeherstel)
Winkels
14%
67%
Horeca (café-restaurants, hotels)
44% (café-restaurant) en 50% (hotels)
85% (café-restaurant) en 92% (hotels)
Voortgezet onderwijs
88%
98%
Wij hebben bij elk van deze branches gesproken met wat waarschijnlijk de meest representatieve brancheorganisaties is. Dit is uitgewerkt in tabel 5. Daarnaast hebben wij met VNO-NCW gesproken omdat die over alle branches heen werkt en informatie kan toevoegen die wij op basis van onze branchekeuze zouden kunnen missen. Tabel 5 Onderbouwing keuze geïnterviewde branches Branche organisatie
Door ons geschatte omvang van de doelgroep van de energiebesparingsplicht als deel van de hele branche op basis van CBS-cijfers (CBS, zonder datum c)
Aantal leden binnen de branche
n.v.t.
n.v.t.
FME
7.860 van de 18.820 bedrijven in sector metaalproducten/ machine-industrie
2.200
FNLI
4.400 van de 6.865 bedrijven in sector Voedings- en genotmiddelenindustrie
500
VNCI
850 van de 1.195 bedrijven in sector Chemie en farmaceutische industrie
380
KHN
In 2017 viel 44%van de ongeveer 45.000 bedrijven waarschijnlijk onder de plicht (ECN, 2017; TNO, 2021).
17.500
BOVAG
In 2017 viel ongeveer een kwart van de 32.000 bedrijven in deze sector waarschijnlijk onder de plicht.
8.500
INretail
In 2017 viel ongeveer 44% van de 115.000 winkels mogelijk boven de verbruiksgrenzen van de plicht.
5.000
VNO-NCW
VO-raad 85-88% van 815 scholen (en PO-raad)
Energiebesparingsplicht 2008-2023
322 school-besturen, 1438 school-vestigingen
94
Algemene Rekenkamer
Tabel 6 Matrix met spreiding gekozen branches Branches Groot aandeel moet voldoen aan de plicht (>50%) Klein aandeel moet voldoen aan de plicht (<50%)
Energiebesparingsplicht 2008-2023
Veel bedrijven/instellingen in de branche
Weinig bedrijven/instellingen in de branche
BOVAG
x
KHN INretail FME
95
FNLI VO-raad VNCI
Algemene Rekenkamer
Bijlage 4 Overzicht gevoerde gesprekken Achtergrondgesprekken ministeries Partij
Thema
EZK/RVO
Oriëntatie
RVO/EZK
TEK en besparingsplicht
EZK/RVO
Vragen en normen onderzoek
EZK/RVO
Aankondigingsgesprek onderzoek
LNV
Aankondigingsgesprek onderzoek
IenW
Aankondigingsgesprek onderzoek
BZK
Aankondigingsgesprek onderzoek; overlap Label C-plicht en energiebesparingsplicht
EZK/ RVO/ IPLO
Doelstellingen en monitoring energiebesparingsplicht; overlap energielabel C-plicht en energiebesparingsplicht; verbinding Europese regelgeving
EZK/ RVO/ IPLO
oelgroep; ondergrenzen energiebesparingsplicht; onderbouwing keuzes bij wijzigingen energiebesparingsplicht
EZK/ RVO/ IPLO
Bekostiging en handhaving VTH en energiebesparingsplicht; inzicht in de resultaten van toezicht en handhaving; bijsturing o.b.v. resultaten van toezicht en handhaving
IenW
Bekostiging bevoegd gezag voor VTH en specifiek energiebesparings plicht; inzicht in de resultaten van toezicht en handhaving; bijsturing o.b.v. resultaten van toezicht en handhaving; verhouding verantwoordelijkheid IenW en EZK voor energiebesparingsplicht; inzicht resultaten toezicht ILT (Defensie)
EZK/ RVO/ IPLO
afsluitend gesprek
Modellen energiebesparing Partij
Thema
TNO
Data over en modellen van energiebesparing
PBL
Monitoring realisatie/doelbereik energiebesparing; verwachtingen energiebesparing als gevolg van energiebesparingsplicht
PBL en TNO
Prognoses opbrengst energiebesparingsplicht
TNO
Verwachte kosteneffectiviteit/doelmatigheid energiebesparingsplicht volgens IBO 2016
Ervaringen toezichthouders Partij Thema OD Noorzeekanaal
Hoe ervaren omgevingsdiensten de energiebesparingsplicht?
OD Zuid-Limburg
Hoe ervaren omgevingsdiensten de energiebesparingsplicht?
ODNL
Hoe ervaren omgevingsdiensten de energiebesparingsplicht?
ILT
Hoe ervaart ILT de energiebesparingsplicht?
Energiebesparingsplicht 2008-2023
96
Algemene Rekenkamer
Ervaringen brancheorganisaties Partij Thema FME
Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht?
FNLI
Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht?
VNCI
Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht?
VNO-NCW
Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht?
VO-raad (en PO-raad)
Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht?
INRetail
Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht?
Kon. Horeca Nederland
Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht?
BOVAG
Hoe ervaart deze branche de energiebesparingsplicht?
Energiebesparingsplicht 2008-2023
97
Algemene Rekenkamer
Bijlage 5 Literatuur Publicaties • Adromi (2020). Toezicht & handhaving Energiebesparingsplicht. Verkennend onderzoek Rekenkamercommissie Wassenaar, Voorschoten, Oegstgeest en Leidschendam-Voorburg. Hendrik-Ido-Ambacht: eigen beheer. • Algemene Rekenkamer (2011). Energiebesparing. Ambities en resultaten. Den Haag: eigen beheer. • Algemene Rekenkamer (2015). Energiebeleid: op weg naar samenhang; Terugblik op tien jaar rekenkameronderzoek naar energiebeleid (2006-2015). Den Haag: eigen beheer. • Algemene Rekenkamer (2016). Schoolgebouwen primair en voortgezet onderwijs: de praktijk gecheckt. Den Haag: eigen beheer. • Algemene Rekenkamer (2021). Verantwoordingsonderzoek EZK 2020. Den Haag: eigen beheer. • Algemene Rekenkamer (2023a). Inzicht in uitgaven klimaatbeleid. Den Haag: eigen beheer. • Algemene Rekenkamer (2023b). Verantwoordingsonderzoek EZK 2022: monitoring energiebesparing. Den Haag: eigen beheer. • BZK (2011). Plan van Aanpak Energiebesparing Gebouwde Omgeving. Den Haag: eigen beheer. • BZK e.a. (2022). Programmaplan IBP Versterking VTH-stelsel. Den Haag: eigen beheer. • CBS (zonder datum a). Aantal bedrijven en elektriciteit- en aardgasverbruik van de industrie, 2019-2020. https://www.cbs.nl/nl-nl/maatwerk/2022/38/elektriciteitsen-gasverbruik-industrie-2019-2020, geraadpleegd november 2023. • CBS (zonder datum b).
Aantal bedrijven industrie naar leveringsklasse 2019-2020. https://www.cbs.nl/-/media/_excel/2022/38/aantal-bedrijven-industrie-naarleveringsklasse.xlsx, geraadpleegd november 2023. • CBS (zonder datum c). Bedrijven; bedrijfstak, Statline. Cijfers over 2020 1e kwartaal. https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/81589NED/ table?dl=4EF1E geraadpleegd november 2023. • CBS (zonder datum d). Cao-lonen, contractuele loonkosten en arbeidsduur; indexcijfers (2020=100), via https://opendata.cbs.nl/?dl=9CB37#/CBS/nl/ dataset/85663NED/table Bedrijfstak/branches: O Openbaar bestuur en overheidsdiensten. Geraadpleegd 31 januari 2024. • CE Delft, ECN, DCMR Milieudienst Rijnmond (2011). Energiebesparingspotentieel onder de Wet milieubeheer. Delft: eigen beheer.
Energiebesparingsplicht 2008-2023
98
Algemene Rekenkamer
• CE Delft (2018). Erkende Maatregelenlijsten Evaluatie van de uitvoeringspraktijk. Delft: eigen beheer. • Commissie-Van Aartsen (2021). Om de leefomgeving. Omgevingsdiensten als gangmaker voor het bestuur. Den Haag: eigen beheer. • Ecorys (te verschijnen). DoeMee onderzoek 2024 Energiebesparingsplicht en Informatieplicht Energiebesparing. Eindrapport voor de vereniging van Rekenkamers. • ECN (1998). Extra energiebesparing nader onderzocht. Achtergronddocument bij de Energiebesparingsnota 1998. Zonder plaats: eigen beheer. • ECN (2013a). Achtergronddocument bij doorrekening Energieakkoord - sectoren industrie en land- en tuinbouw. Pettten: eigen beheer. • ECN (2013b). Achtergronddocument bij doorrekening SER Energieakkoord - sector Gebouwde omgeving. Petten: eigen beheer. • ECN, PBL, CBS, RVO (2015). Nationale Energieverkenning 2015. Petten: eigen beheer. • ECN (2016). Beoordeling intensiveringspakket Energieakkoord. Amsterdam: eigen beheer. • ECN en PBL (2016). Kostenefficiëntie van beleidsmaatregelen ter vermindering van broeikasgasemissies. Bijlage bij het IBO kostenefficiëntie CO2 -reductiemaatregelen. Petten: eigen beheer. • ECN (2017). Verkenning utiliteitsbouw. Petten: eigen beheer. • ECN, PBL, CBS, RVO (2017). Nationale Energieverkenning 2017. Petten: eigen beheer. • EZK (2018). Jaarverslag en slotwet van het ministerie van EZK 2017.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2017-2018, 34 950 XIII, nr. 4. Den Haag: Sdu. • EZK (2020). Jaarverslag en slotwet van het ministerie van EZK 2019. Tweede Kamer, vergaderjaar 2019-2020. 35 470 XIII, nr. 4. Den Haag: Sdu. • EZK (2021a). Jaarverslag en slotwet van het ministerie van EZK 2020. Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 35 830 XIII, nr. 4. Den Haag: Sdu. • EZK (2021b). Brief “Onderzoek naar het effect en de wenselijkheid van een energiebesparingsplicht bij de ETS-industrie en het uitbreiden van de Erkende Maatregelenlijsten (motie Van der Lee)”. Tweede Kamer, vergaderjaar 2020-2021, 30 196 en 32 813, nr. 766. Den Haag: Sdu. • EZK (2022a). Brief “Aanscherping energiebesparingsplicht”. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2021-2022, 30196 en 29826, nr. 793. Den Haag: Sdu. • EZK (2022b). Brief van de minister voor KenE, 29 november 2022. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 805. Den Haag: Sdu. • EZK (2022c). Jaarverslag en slotwet van het ministerie van EZK 2021. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2021-2022, 36 100 XIII, nr. 4. Den Haag: Sdu.
Energiebesparingsplicht 2008-2023
99
Algemene Rekenkamer
• EZK (2023a). Brief van de minister van EZK, 6 april 2023. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2022-2023, 32 637 en 32 813, nr. 562. Den Haag: Sdu • EZK (2023b). Brief van de minister voor KenE betreft Stand van zaken Energiebesparing, 3 oktober 2023. Tweede Kamer, vergaderjaar 2023-2024, 30 196, nr. 818,. Den Haag: Sdu. • EZK (2024a). Brief “Stand van Zaken energiebesparing”. Tweede Kamer, vergaderjaar 2023-2024, 30 196, nr. 830. Den Haag: Sdu. • EZK (2024b). Brief “Stand van zaken openstelling SDE++ 2024 en resultaten SDE++ 2023”. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2023-2024, 31 239 nr. 398 Den Haag: Sdu. • EZK (2024c). Wijziging van de begrotingsstaten van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (XIII) voor het jaar 2024 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota). Tweede Kamer, vergaderjaar 2023-2024, 36 550 XIII, nr. 2. Den Haag: Sdu. • IenM (2015). Begroting van het ministerie van IenM 2016, Memorie van toelichting. Tweede Kamer, vergaderjaar 2015-2016, 34 300 XII, nr. 2. Den Haag: Sdu. • IenW (2023). Brief “Voortgang versterking VTH-stelsel”. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2022–2023, 22 343 en 28 663, nr. 351. Den Haag: Sdu. • IenW (2024). Brief ‘Voortgang versterking VTH-stelsel – januari 2024”. Tweede Kamer, Vergaderjaar 2023–2024, 22 343 en 28 663, nr. 390. Den Haag: Sdu. • Infomil (zonder datum a).
https://www.infomil.nl/onderwerpen/integrale/wetalgemene/wabo-kort-1/bevoegd-gezag/#:~:text=De%20hoofdregel%20 (art.,worden%20afgeweken%20van%20de%20hoofdregel. • Infomil (zonder datum b). VUE Databank, via https://vue.databank.nl/dashboard/ dashboard-vue/, geraadpleegd 3 september 2024. • IPLO (zonder datum) https://iplo.nl/regelgeving/instrumenten/ vergunningverlening-toezicht-handhaving/ kwaliteitscriteria-vergunningverlening-toezicht/ • KplusV (2015). Evaluatie en de follow-up van de Lokale Klimaatagenda (LKA). Arnhem: eigen beheer. • KGG (2024). Organogram. https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-vanklimaat-en-groene-groei/documenten/publicaties/2024/07/02/ organogram-ministerie-van-klimaat-en-groene-groei. geraadpleegd op 11 juli 2024. • PBL (2014). Energie besparen gaat niet vanzelf. Evaluatie energiebesparingsbeleid voor de gebouwde omgeving. Den Haag: eigen beheer. • PBL (2020). Klimaat- en Energieverkenning 2020. Den Haag: eigen beheer. • PBL (2021). Klimaat- en Energieverkenning 2021. Den Haag: eigen beheer.
Energiebesparingsplicht 2008-2023
100
Algemene Rekenkamer