Bijlage 1. Baggerbeheerplan 2025–2034

Watergangen stedelijk gebied Specificatie onderdeel Kosten (€/m3)

Baggermethode

Schuifboot met kraan

12,00

Transport

20 km

10,00

Algemeen toepasbaar (20%)

8,00

Licht verontreinigd (68%)

12,50

Matig verontreinigd (4%)

18,00

Verwerking

Niet toepasbaar (8%)

25,00

Totaal

34,80

In tabel 5.2 zijn de gehanteerde eenheidstarieven voor de uitvoering van de landelijk gelegen watergangen samengevat. De totale verwachte kosten per m3 zijn op dezelfde manier berekend als bij de stedelijk gelegen watergangen. Tabel 5.2 eenheidsprijzen uitvoering landelijk baggerwerk Onderdeel Baggermethode Transport Verwerking

Watergangen landelijk gebied Specificatie onderdeel Kosten (€/m3) Kraan vanaf de kant

5,00

0-10 km

3,00

Verspreidbaar (75%)

10,00

Niet verspreidbaar (25%)

15,00

Totaal

5.2.2

20,50

Kosten voorbereiding, begeleiding en uitpeiling In de eenheidsprijzen is naast de kosten voor baggeren, transport en verwerking van de baggerspecie, rekening gehouden met kosten voor de voorbereiding en begeleiding: ► Uitvoeren van waterbodemonderzoek (inclusief kwantiteit) en ecologisch onderzoek. ► Aanvragen van vergunningen, opstellen bestek, milieukundige begeleiding, het houden van toezicht en voeren van directie op de uitvoering van de baggerwerkzaamheden. ► Uitpeilen van de watergangen (nieuwe nulsituatie vastleggen). In onderstaande tabel zijn de eenheidsprijzen weergegeven. Deze eenheidsprijzen zijn gebaseerd op een gemiddelde scope van 6 kilometer watergang, zoals opgenomen in de planning tot 2034. Bij een kleinere scope kunnen deze tarieven fors hoger zijn. Tabel 5.3: eenheidsprijzen voorbereiding en begeleiding (prijspeil 2024)

5.2.3

Km watergang

Voorbereidings- en begeleidingskosten (€)

1

8.000

38

304.000

Kosten controlepeilingen en actualiseren baggerplan In 2028 en in 2032 worden controlepeilingen uitgevoerd (zie §4.4) volgens de SIKB-richtlijn ‘Baggervolumebepalingen’, versie 2.1, 26-03-2020’. Voor het berekenen van de kosten is uitgegaan van een profielafstand van gemiddeld 100 meter. Op basis van de controlepeilingen wordt de planning voor het ingepeilde tijdvak zo nodig bijgesteld. Dit wordt opgenomen in een update van het baggerplan. Een geactualiseerd baggerplan voor IJsselstein staat op de planning voor 2028 en 2032. Daarnaast worden de uitgangspunten van dit baggerplan getoetst aan de op dat moment actuele wet- en regelgeving en zo nodig geactualiseerd.

23

Baggerbeheerplan 2025-2034 Gemeente IJsselstein In onderstaande tabel is een overzicht gegeven van de te verwachten kosten voor de controlepeilingen en het updaten van het baggerplan. Tabel 5.4: Kosten controlepeilingen en actualiseren baggerplan (prijspeil 2024) Jaartal 2028 2032

Onderdeel Inmeten areaal 2031-2034 Inmeten areaal 2035-2038 Updaten baggerplan 2032

Kosten totaal

15,5

155

50

2.500

11.250

16,2

162

56

2.800

11.600

Updaten baggerplan

Totaal

5.2.4

Lengte Kosten Kosten Aantal watergang per verwerking/ profielen (km) profiel voorbereiding

5.000 5.600 33.450

Onvoorziene kosten In het baggerplan is voor ieder jaar een kostenpost ‘onvoorzien’ opgenomen. Dit zijn kosten voor onverwachte situaties zoals bijvoorbeeld het aantreffen van ernstige verontreinigingen, asbest of ontplofbare oorlogsresten. Ook kan het gebruikt worden voor het herprofileren van een stuk watergang of het verbeteren van de waterkwaliteit. Hierbij gaat het uitsluitend om lokale of projectmatige maatregelen. Voor elke tweejaarlijkse scope is een post onvoorzien van €20.000 gereserveerd.

24

Baggerbeheerplan 2025-2034 Gemeente IJsselstein

6

Duurzaam baggeren Baggerwerken zijn noodzakelijk voor het behoud van voldoende afvoercapaciteit en waterberging. Maar baggeren is ook een ingrijpende activiteit met een grote impact op de omgeving en het milieu. In dit hoofdstuk worden een aantal onderwerpen behandeld die bij kunnen dragen aan een duurzaam (bagger)beheer van de watergangen, waarbij het watersysteem wordt verbeterd maar de impact op de omgeving en milieu kan worden beperkt.

6.1

De Omgevingswijzer De Omgevingswijzer van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat maakt de duurzaamheid van projecten inzichtelijk. Het invullen van de omgevingswijzer is stap 1 in de Aanpak Duurzame GWW. Deze aanpak integreert duurzaamheid structureel in GWW-projecten, via gezamenlijke discussies, bewustwordingen, probleemstellingen, acties en maatregelen. De Omgevingswijzer geeft inzicht in sociale, ecologische en economische duurzaamheid (people, planet en profit). Duurzaamheid wordt hiervoor opgesplitst in 12 thema’s. In figuur 6.1 staat de Omgevingswijzer ingevuld voor een generiek stedelijk baggerwerk. Voor elk baggerwerk bevelen wij de gemeente aan om figuur 6.1 te specificeren en een start te maken met de Aanpak Duurzame GWW. Zo wordt duurzaamheid in het baggerwerk gewaarborgd. De onderstaande paragrafen geven een aantal mogelijke kansen, acties en maatregelen die hieruit voortvloeien.

Groen: positief effect (Licht) rood: negatief effect Zwart: neutrale effecten Grijs: niet-relevante thema’s

Afbeelding 6.1: Omgevingswijzer van een stedelijk baggerwerk

6.2

Reductie schadelijke emissies De volgende maatregelen reduceren het gebruik van energiebronnen en de emissies van CO 2, stikstof en/of fijnstof: ► Bepalen van baggernut en baggernoodzaak (alleen baggeren waar nodig en efficiënt) ► Lokaal consolideren van bagger ► Lokaal nuttig toepassen van geschikte bagger ► Gebruik van duurzame brandstoffen of energie ► Gebruik van emissiereducerende brandstoftoevoegingen ► Gebruik van nieuw brandstofefficiënt of energiezuinig bagger- en transportmaterieel Verspreiden of lokaal toepassen Voor het verwerken van baggerspecie is het lokaal verspreiden van baggerspecie in de nabijheid van de watergang, de methode die tot de minste schadelijke emissies leidt. Hoe minder afstand de bagger hoeft af te leggen, hoe minder milieubelasting er optreedt. Randvoorwaarde hiervoor is dat de milieuhygiënische kwaliteit van de baggerspecie voldoet aan de normen voor het

25

Baggerbeheerplan 2025-2034 Gemeente IJsselstein verspreidingskader (zie §3.3.1). Deze optie is in het verleden vaak vervallen door beperkte ruimte aangrenzend aan de watergangen of omdat door het gebruik van de percelen het ontvangen van baggerspecie ongewenst was. Toch zijn er ook in stedelijke gebieden vaak mogelijkheden om bagger te verspreiden. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn de mogelijkheden voor verspreiden op landbodem bovendien flink verruimd (zie wederom §3.3.1). Het is daarom nuttig in de voorbereiding op een baggerwerk de kansen voor verspreiding langs de watergangen te inventariseren. CO2-emissies Voor baggerwerken worden doorgaans fossiele brandstoffen gebruikt (eventueel met een emissiereducerende toevoeging). Elektrisch materieel is nog beperkt beschikbaar. In tabel 6.1 staan de CO2-emissies van diesel en biobrandstof, voor verschillende verwerkingslocaties. Tabel 6.1: CO2-emissies per 10.000 m2 baggerspecie CO2-footprint transport van baggerspecie (ton CO2) Hoeveelheid baggerspecie (m³)

Afvoeren naar externe verwerker (50 km) Diesel

Duurzame brandstof HVO100

Diesel

Duurzame brandstof HVO100

50

4,8

10

1,0

10.000

6.3

Afvoeren naar projectdepot (10 km)

Circulaire toepassingen De volgende toepassingen voorkomen waardeverlies van geschikte baggerspecie en mogelijke onnodige grondaanvoer: ► Verspreiden of lokaal toepassen ► Nuttig toepassen van geschikte baggerspecie op landbouwgronden ► Toepassingen onder wegen en in geluidswallen ► Toepassingen in ophogingen van bouwlocaties, en landbouw- en natuurgronden, gericht op het verbeteren van de bodemgesteldheid Bij het hergebruiken van baggerspecie dient het altijd te gaan om een zogenaamde functionele toepassing. Dat wil zeggen dat de toepassing een duidelijke functie moet hebben en dat de hoeveelheid toe te passen materiaal in verhouding moet staan tot deze functie. Als daar niet aan wordt voldaan is er geen sprake van hergebruik maar van de toepassing van afvalstoffen. In dat geval is het Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen van toepassing. Voor een volledig overzicht van functionele toepassingen wordt verwezen naar het Besluit activiteiten leefomgeving, artikel 4.1269. Noordelijk van de kern van IJsselstein ligt een aantal graslanden in eigendom van gemeente IJsselstein (aan weerszijden van de Noord IJsseldijk) die kansen bieden voor het circulair toepassen van bagger.

6.4

Waterkwaliteit en biodiversiteit Baggerwerken kunnen flora en fauna flink verstoren. De verstoring kan worden geminimaliseerd door het gebruik van ecologische werkprotocollen en gedragscodes. De volgende maatregelen kunnen de waterkwaliteit en biodiversiteit positief beïnvloeden: ► Volledig verwijderen van ongunstige (meestal nutriëntrijke) sliblagen ► Afgedekt laten van vaste ongunstige vaste bodems (een deel van de bagger achterlaten) ► Letten op onstabiele ecosysteemtoestanden ► Schoonmaken van aangrenzende duikers ► Plaatselijk (on)dieper baggeren ► Schoonmaken van plas-drasbermen van natuurvriendelijke oevers

26

Baggerbeheerplan 2025-2034 Gemeente IJsselstein Aangeraden wordt om tijdens het voorbereidende waterbodemonderzoek ook de fosfornalevering vanuit de waterbodem te onderzoeken en dit mee te laten wegen bij het vaststellen van de baggerstrategie. Potentiële knelpunten waterkwaliteit Veelvoorkomende knelpunten met betrekking tot (stedelijk) waterkwaliteit zijn botulisme, blauwalg of kroosoverlast. Dit speelt vooral bij ondiep water met geen of beperkte doorstroming. Deze knelpunten kunnen worden veroorzaakt door organische resten of voedingsstoffen in de waterbodem en kunnen mogelijk voorkomen worden door onderzoek naar de voedselrijkdom van de waterbodem. Daarom bevelen wij aan om tijdens het waterbodemonderzoek, als voorbereiding op de baggerwerkzaamheden, de fosfornalevering van de achterblijvende sliblaag en vaste bodem te bepalen. Op basis hiervan kan vervolgens bepaald worden tot welke diepte er gebaggerd wordt (vaste bodem of sliblaag) en kan nalevering vanuit de waterbodem gereduceerd worden.

27

Baggerbeheerplan 2025-2034 Gemeente IJsselstein

7

Meerjarenplanning Voor de gemeente IJsselstein is een planning gemaakt voor de periode 2025-2034. De planning is op watergangniveau weergegeven in WIT Meerjarenplanning. Gemeente IJsselstein baggert tweejaarlijks. Daarom wordt ook in de planning uitgegaan van eenheden van twee kalenderjaren. In tabel 7.1 is een overzicht van de tweejaarlijkse kosten op hoofdlijnen opgenomen. De totale kosten tot en met 2034 komen uit op 1,72 miljoen euro. Er is rekening gehouden met een jaarlijkse indexatie van 3% (prijspeil 2023). Er zijn geen kosten opgenomen met betrekking tot duurzaamheid (hoofdstuk 6). Tabel 7.1 Kostenoverzicht in euro’s Baggerjaren

Baggercluster Achterveld

2.757

1.680

1.290

IJsselveld-West

1.299

768

Lage Dijk en Over Oudland

1.513

1.570

Paardenveld knelpunt

497

883

Landelijk gebied Zuid

4.087

2.652

Landelijk gebied Noord 2

3.221

3.014

Controlepeilingen en updaten baggerplan

15.528

De Hoven, Boomgaard en

2028

6.169

4.725

Benschopperpoort en het Podium

1.909

2.730

De Tuinen

978

958

Groenvliet

5.189

4.533

Controlepeilingen en updaten baggerplan

16.222

Hazenveld en Overwaard

441

248

IJsselveld-Oost

2.435

2.855

Staatse/Rivieren/Wereldsteden

2.772

2.992

485

68

Europakwartier

427

396

Paardenveld

614

311

Panoven

278

394

69.669

33.144

2032

2033/2034 Binnenstad

Totaal

Onvoorzien

Totaal

267.201

75.655

20.000

362.856

132.805

65.802

20.000

218.607

16.250

2029/2030 Landelijk gebied Noord 1

2031/2032

Kosten voorbereiding en begeleiding

Hoeveelheid Uitvoeringskosten in gepland in gepland jaar jaar m3* (tweejaarlijks)

3.925

2025/2026 De Corridor

2027/2028

Lengte (m)

115.671

58.929

20.000

194.600

368.429

81.843

20.000

470.272

17.200

339.579

80.119

20.000

439.698

1.223.685

411.700

100.000

1.719.483

In WIT Meerjarenplanning zijn de bekende kwaliteits- en hoeveelheidsgegevens opgeslagen en de gehanteerde eenheidsprijzen opgenomen. De eenheidsprijzen voor de voorbereiding, begeleiding en uitpeiling (H5.2.2) zijn niet opgenomen in WIT. Op basis van de historische gegevens en de uitgangspunten uit dit document is in WIT een planning op watergangniveau gemaakt. Voor de meerjarenplanning zijn de watergangen verdeeld in 17 baggerclusters.

28

Baggerbeheerplan 2025-2034 Gemeente IJsselstein De kosten zijn gebaseerd op eenheidstarieven, die veelal sterk afhankeijk zijn van martkprijzen. Bovendien zijn er een aantal aannames gedaan en zijn er altijd ovoorziene omstandigheden. Als gevolg hiervan kunnen de geraamde kosten zowel in positieve als in negatieve zin behoorlijk afwijken. Tot slot wordt opgemerkt dat veranderingen in wet- en regelgeving, eigendomsgegevens en onderhoudsplichten gevolgen kunnen hebben voor dit baggerbeheerplan en de daarbij behorende kosten. Dit maakt een baggerbeheerplan een dynamisch document en daarom wordt aanbevolen dit regelmatig te actualiseren.

29

Baggerbeheerplan 2025-2034 Gemeente IJsselstein

8

Referenties 1. Wet van 16 oktober 2023, houdende wetstechnische wijzigingen en andere wijzigingen van ondergeschikte aard in de Omgevingswet en enkele wetten die daarmee verband houden (Verzamelwet Omgevingswet 2023). Staasblad 2023, 376, 16-10-2023 2. Besluit van 3 juli 2018, houdende regels over activiteiten in de fysieke leefomgeving (Besluit activiteiten leefomgeving). Staatsblad 2018, 293, 31-08-2018 3. Besluit van 27 november 2020 tot wijziging van het Besluit activiteiten leefomgeving, het Besluit kwaliteit leefomgeving, het Omgevingsbesluit en enkele andere besluiten met het oog op het beschermen van de bodem, met inbegrip van het grondwater, en het duurzaam en doelmatig gebruik van de bodem (Aanvullingsbesluit bodem Omgevingswet). Staatsblad 2021, 98. 4. Besluit activiteiten leefomgeving - Geconsolideerde Staatsbladversie 12 december 2023. 5. Besluit van 22 november 2007, houdende regels inzake de kwaliteit van de bodem (Besluit bodemkwaliteit). Staatsblad 2007, nr. 469. 6. Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, van 18 november 2022, nr. IENW/BSK-2022/203483, houdende vaststelling van de Regeling bodemkwaliteit 2022. Staatscourant 2023, 1338. 7. Richtlijn SIKB 2501, Richtlijn Baggervolumebepalingen, versie 2.1, 26 maart 2020. 8. Nota bodembeheer werkgebied ODRU. Omgevingsdienst regio Utrecht, 23 mei 2022.

Bevat bodemkwaliteitskaart (standaardstoffenpakket en PFAS) en bodemfunctieklassekaart. 9. Beleidsnota PFAS provincie Utrecht. Provincie Utrecht/ODRU/RUD, 7 april 2021. 10. Waterschapsverordening Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden 2024. http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR707248 11. Onderhoudsverordening Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden 2024. http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR710019 12. Profielenlegger primaire en regionale waterkeringen en oppervlaktewateren 2024 http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR710023 13. Onderhoudslegger primaire en regionale waterkeringen en oppervlaktewateren 2024 http://lokaleregelgeving.overheid.nl/CVDR710026 14. Handelingskader voor hergebruik van PFAS-houdende grond en baggerspecie. Versie december 2023. 15. Gedragscode soortenbescherming gemeenten voor ruimtelijke ontwikkeling of inrichting en bestendig beheer of onderhoud, versie 4 december 2020, RVO.nl 16. Richtlijn SIKB 2501, Richtlijn Baggervolumebepalingen, versie 2.1, 26 maart 2020.

30

TIJHUIS INGENIEURS BV

info@tijhuisingenieurs.nl www.tijhuisingenieurs.nl Dampten 24C · 1624 NR HOORN 0229 272 000 Softwareweg 4B · 3821 BP AMERSFOORT 030 686 80 60 Madame Curieweg 27 · 8501 XC JOURE 0513 61 80 80

Landelijk gebied Noord 1

Legenda Baggercluster Achterveld Benschopperpoort en Het Podium Binnenstad De Hoven, Boomgaard en De Corridor De Tuinen Europakwartier Groenvliet

Achterveld

Hazenveld en Overwaard

Landelijk gebied Noord 2

IJsselveld-Oost

IJsselveld-West

IJsselveld-West Lage Dijk en Over Oudland

Groenvliet

Landelijk gebied Noord 1 Landelijk gebied Noord 2 Landelijk gebied Zuid

IJsselveld-Oost

Paardenveld Paardenveld_Knelpunt

Europakwartier

Binnenstad

Panoven

Hazenveld en Overwaard

Staatse/Rivieren/Wereldsteden

Paardenveld Panoven

Staatse/Rivieren/Wereldsteden

Benschopperpoort en Het Podium

Paardenveld_Knelpunt

De Tuinen

Lage Dijk en Over Oudland

De Hoven, Boomgaard en De Corridor

±

0

412,5

825

1.650 m

Landelijk gebied Zuid

Opdrachtgever:

Gemeente IJsselstein

Project:

Baggerplan Gemeente IJsselstein

Onderdeel:

Overzichtstekening baggerclusters Tijhuis Ingenieurs BV Tel. Hoorn: 0229 272000 Tel. Amersfoort: 030 6868060 Tel. Joure: 0513 618080 E-mail: info@tijhuisingenieurs.nl www.tijhuisingenieurs.nl

Schaal

: 1:12.500

Tekeningnummer:

Formaat

: A1

TI23084.bbp.by.0101

Getekend

: H.J.

Gecontroleerd

: L.E.

Blad 1 van 1

Datum

:

16-4-2024

2029-2030

Legenda Baggerplanning 2025-2026 2027-2028 2029-2030 2031-2032 2033-2034

2031-2032

2033-2034

2025-2026

2027-2028

±

0

412,5

825

1.650 m

Opdrachtgever:

Gemeente IJsselstein

Project:

Baggerplan Gemeente IJsselstein

Onderdeel:

Overzichtstekening baggerplanning Tijhuis Ingenieurs BV Tel. Hoorn: 0229 272000 Tel. Amersfoort: 030 6868060 Tel. Joure: 0513 618080 E-mail: info@tijhuisingenieurs.nl www.tijhuisingenieurs.nl

Schaal

: 1:12.500

Tekeningnummer:

Formaat

: A1

TI23084.bbp.by.0201

Getekend

: H.J.

Gecontroleerd

: L.E.

Blad 1 van 1

Datum

:

16-4-2024