9.1 Concept Bomenbeleid maart 2024 (V5.0) (169899) HW

3. Bijwerken overlastprotocol Het overlastprotocol is bij dit beleidsdocument toegevoegd. Dit is grotendeels compleet. Bij het toepassen van dit protocol kunnen knelpunten naar voren komen. Wanneer dit het geval blijkt, zal het protocol bijgewerkt moeten worden.

4. Bomenbeheerplan

is 1 t/m 5 ook daadwerkelijk de uitvoeringsvolgorde? Lijkt mij wel maar ...........

Na het vaststellen van het Bomenbeleid is het van belang om met een bomenbeheerplan de uitvoering van het beheer en onderhoud in te regelen.

5. Afspraken rondom fruitbomen De fruitbomencollectie is uniek. Hier is het van belang om met stakeholders afspraken te maken over het beheer en onderhoud van de collectie en eventuele andere activiteiten rondom de fruitbomen.

vanuit de omgevingswet volgt dat de bevoegdheid buiten de bebouwingscontouren bij de Provincie komt te liggen. voor het behoud van cultureel erfgoed zoals groene monumenten of cultuurlandschappen zullen afspraken gemaakt moeten worden. deze actie nog opnemen in de vervolgstappen. is namelijk essentieel voor het buitengebied.

zou GRIB Kap even uitleggen. zei mij ook nix.

5.2 Overige potentiële vervolgstappen Op langere termijn zijn er onderdelen die eventueel opgesteld moeten worden. Dit wordt gedaan wanneer blijkt dat het ontbreken van deze stukken (kaders of beschrijving) knelpunten opleveren. Dit wordt met een evaluatie gedaan. Potentiële lange termijn stappen

Termijn

Processen borgen + ruimtelijke ontwikkeling

In 1 – 5 jaar

GRIB Kap en aanplant

In 1 – 5 jaar

Afwegingskader ondergrondse infrastructuur

In 1 – 5 jaar

Tussentijdse evaluatie en beoordeling voortgang

In 1 – 5 jaar

Evaluatieproces + verbeteringen

< 8 jaar

5.3 Budgetten voor uitvoering van het bomenbeleid Bomenbeleid vormt een integraal onderdeel van het beheer van de openbare ruimte. Daarom moet het beleidsmatig en financieel deel gaan uitmaken van het integraal beheerplan openbare ruimte (hierna: IBOR). Het IBOR zal in 2024 -samen met het bomenbeleid- door de gemeenteraad worden vastgesteld. Er is op dit moment een achterstand in het onderhoud van het groen. De gemeenteraad heeft bij de jaarrekening 2022 hiervoor een budget van €1,2 miljoen ter beschikking gesteld, waarmee ook achterstand in boomonderhoud wordt weggewerkt. is toch lang niet voldoende? Voor het reguliere onderhoud van de bomen is budget opgenomen om het bomenbeleid uit te voeren. Dit zal in het IBOR tot uitdrukking worden gebracht. Daarbij is een specifiek onderhoudsbudget voor de fruitbomen beschikbaar. Voor het stimuleren van vergroening en educatie wordt aangesloten bij de bestaande budgetten vanuit de Visie Klimaatadaptatie en het Bewonersinitiatievenbudget. De onderdelen die nu opgepakt moeten worden om het bomenbeleid verder uit te werken. Dit wordt door de gemeente verder uitgewerkt: Opstellen/update lijst waardevolle bomen inclusief uitwerken aanwijscriteria Vertaling beleid en protocollen in omgevingsplan en beleidsregels Bijwerken overlastprotocol Bomenbeheerplan Afspraken rondom fruitbomen samenwerking met betrokkenen

de 1,2 miljoen was oa voor het wegwerken van de 8 % urgentie hoog beplanting. voor het wegwerken van de 27 % matige urgentie zal toch ook financiering gevonden moeten worden. op basis van de verhouding 8 % 1,2 miljoen is dit ca 4 miljoen. Ga er vanuit dat dit in de IBOR geregeld gaat worden.

Overzicht bijlagen Bijlage 1: Aanwijscriteria Bijlage 2: Overlastprotocol Bijlage 3: Participatie Bijlage 4: Beleidskaders - Achtergronddocument

Colofon Bomenbeleid IJsselstein Maart 2024

Opdrachtgever: Gemeente IJsselstein Uitvoering: Afdeling Ruimte en Projecten, en Civiel en Vastgoed

Waarom is de naam nog niet aangepast sinds het groen erbij is?

Het bomenbeleidsplan is opgesteld in samenwerking met Bomenwacht Nederland

Bijlage 1 Aanwijscriteria Waardevolle bomen De aanwijscriteria zijn een uitbreiding van de aanwijscriteria waardevolle bomen die in 2013 is vastgesteld. Destijds is vastgesteld dat de lijst een momentopname is. Bomen kunnen afvallen door ziekte of verzwakte conditie. Er komen nieuwe bomen bij, omdat deze later aan de criteria voldoen. Deze aanwijscriteria geven aan welke bomen in de lijst waardevolle bomen opgenomen worden. Deze bomenlijst kan later, als er gewenst is een bomenkaart te maken, worden opgenomen. Deze criteria zijn gebaseerd op de in hoofdstuk 3 benoemde waarden van bomen. Daarnaast zijn er andere criteria die een boom een plek op de kaart kan geven. Monumentale waarde Bomen met een officiële monumentale status (vastgesteld 2013) Minimaal 80 jaar oud (vastgesteld 2013) Voldoende kwaliteit Goede conditie en levensverwachting van meer dan 10 jaar (vastgesteld 2013)

hoe kom je nu eigenlijk op de "kaart" cq lijst? als je 1 van de parameters heb is dit dan voldoende? Erg vaag dit.

Beeldbepalende waarde Minimale hoeveelheid boomkroonvolume Zichtbaarheid per boomgrootteklasse Cultuurhistorische waarde

wat is os?

in vervolgtraject slim om deze materie eens uit te leggen aan geïnteresseerde. Ik geef me alvast op.

Bomen aangegeven op de Natuurwaardenkaart IJsselstein: Cultuurhistorische structuren (aangewezen op basis van maatwerk) Lijst monumentale bomen (zie monumentale bomen) Beschermd gezichtszones (vastgesteld) Boom os om de geschiedenis van IJsselstein verbonden met een woning of locatie De boom is geplaatst ter markering van een bijzondere gebeurtenis, bijvoorbeeld kroning of geboorte prins of prinses (herdenkingsboom) (vastgesteld 2013) Consumptiewaarde (fruitbomen) /Recreatieve waarden Fruitbomen Specifieke locaties Natuurwaarde Waarde voor biodiversiteit Inheemse boom Klimaatadaptieve boom Boom met een hoge waarde voor biodiversiteit Waarde voor Klimaat en temperatuur Boom in hittestressgevoelig gebied (versteend, binnenstad) Waarde voor hemelwaterberging Boom of groeiplaats met een hoge capaciteit voor hemelwaterberging

Bijlage 2 Overlastprotocol Dit overlastprotocol beschrijft welke acties en maatregelen worden uitgevoerd.

Inhoud Richtlijn overlast gemeentelijke bomen ......................................................................................................................29 Algemene kaders ...................................................................................................................................................................29 Maatregelen per type overlast ........................................................................................................................................ 30 1. Overhangende takken/ groen van bomen .............................................................................................................. 30 2. Lichtontneming ..................................................................................................................................................................31 3. Uitzichtontneming ...........................................................................................................................................................32 4. Boom ‘afval’ .........................................................................................................................................................................33 5.

Schade door wortels ........................................................................................................................................................34 6. Allergische reacties ........................................................................................................................................................ 35 Wanneer komt de gemeente in actie bij bomenoverlast ...................................................................................... 35 Overhangende takken ........................................................................................................................................................ 35 Takken tegen de gevel ....................................................................................................................................................... 35 Takken tegen straatmeubilair .........................................................................................................................................

35 Bomen bij de erfgrens..........................................................................................................................................................36 Schaduw in de tuin ................................................................................................................................................................36 Zonnepanelen, zonneboilers en dergelijke .................................................................................................................36 Vrij uitzicht ...............................................................................................................................................................................36 Beschutting wegnemen ......................................................................................................................................................36 Bladeren, naalden, zaden en vruchten ..........................................................................................................................36 Plak door luizen of vogelpoep .......................................................................................................................................... 37 Schade door wortels .............................................................................................................................................................

37 Allergische reacties .............................................................................................................................................................. 37 Eikenprocessierups .............................................................................................................................................................. 37

Richtlijn overlast gemeentelijke bomen Iedere boom heeft effect op zijn omgeving. Of men dit als overlast ervaart, hangt sterk af van persoonlijke voorkeuren. Gemeente IJsselstein heeft deze richtlijn opgesteld om aan te geven in welke gevallen er sprake is van onoverkomelijke overlast en welke maatregelen er dan getroffen kunnen worden. Alle andere vormen van overlast zijn het natuurlijke gevolg van bomen en dienen geaccepteerd te worden. Met deze richtlijn kunnen klachten en meldingen op een eenduidige manier afgehandeld worden.

Algemene kaders Veiligheid Volgens de wet behoort iedere eigenaar voldoende zorg aan zijn eigendommen te besteden, zodat anderen daarvan geen overmatige overlast of schade ondervinden. Wanneer het nalaten van voldoende zorg tot (letsel)schade leidt, dan kan de eigenaar voor deze schade aansprakelijk worden gehouden. Voor boomeigenaren en -beheerders is het dan ook van belang dat ze hun bomen periodiek klopt niet met op veiligheidsaspecten (laten) controleren en dit registreren. In gemeente IJsselstein gebeurt dit eerder in stuk volgens cyclisch onderhoud om de 3 jaar bij reguliere bomen en jaarlijks bij attentiebomen. Bij het zie 3.4.2 uitvoeren van veiligheids- en onderhoudsmaatregelen wordt gestreefd naar duurzaam behoud van het controlefreq. bomenbestand. Wanneer de boom niet veilig gemaakt kan worden zonder te kappen, wordt de boom geveld en vindt herplant plaats met een passende boom voor de locatie en situatie.

uitgangspunt zou toch ten alle tijden behoud bomen moeten zijn en niet waar mogelijk

Investeringsbereidheid Gemeente IJsselstein heeft als uitgangspunt dat waar mogelijk, de bomen behouden worden. Wanneer er echter sprake is van onoverkomelijke overlast, kan dit leiden tot een maatregel. In het uiterste geval het vellen van de boom. De overlast kan ook door boomsparende maatregelen (tijdelijk) worden opgelost, zoals frequentere veegrondes, herbestraten of met (vorm)snoei of groeiplaatsverbetering. Daar hangen in sommige gevallen hoge kosten aan. De afweging om deze (kostbare) boomsparende maatregelen te nemen, hangt samen met de investeringsbereidheid voor de boom. Bij een waardevolle boom zal kap alleen een oplossing zijn als de veiligheid in het geding is.

apart dat het kostenplaatje de maatregel bepaald.

Locatie bomen zijn overal belangrijk ongeacht waar Ten aanzien van bomen die binnen de bebouwde kom staan en bomen in het buitengebied worden in geval van overlast dezelfde afwegingen gemaakt. Echter is de kans op overlast veelal kleiner en hangen andere prijskaartjes aan de mogelijke maatregelen. Hierdoor zal in een aantal gevallen in het buitengebied een andere keuze gemaakt worden om de overlast te verhelpen.

Eigenaar We maken onderscheid tussen gemeentelijke bomen, bomen die op particulier terrein staan en bomen van andere partijen zoals Staatsbosbeheer, Waterschap, recreatieschap enzovoorts. De maatregelen die in dit toetsingskader worden beschreven, hebben enkel betrekking op gemeentelijke bomen. Bij overlast van andere bomen zal de overlasthebbende dit conform het burenrecht (Burgerlijk Wetboek 5) en eventueel de Wet natuurbescherming (per 2024 Besluit Activiteiten Leefomgeving onder de Omgevingswet) met de boomeigenaar moeten oplossen. je kan ook verwijzen naar de brochure bomen met

buren van de bomenstichting

Overweging ingrijpende snoei of (voortijdige) kap Wanneer overlast alleen te verhelpen is door de boom ingrijpend te snoeien (kandelaberen of knotten) of te kappen, dan wordt allereerst gekeken of voor de locatie binnen afzienbare tijd een reconstructie gepland staat. Als dit niet het geval is, wordt ook nog gekeken of de specifieke overlast door meerdere mensen ervaren wordt. Daarnaast is de resterende verwachte levensduur van de boom in kwestie van belang.

Mis kandelaren. hoe is het beleid voor toppen van bomen en het verkleinen van bomen? zou hier toch ook wat letters voor opnemen.

Herplant Een (overlast)boom die wordt geveld, wordt vervangen volgens de vervangingsladder. waar is deze Bij herplant na het vellen van een boom, wordt de nieuwe boom gekozen op basis van soorteigen ladder? ken kenmerken, de benodigde kwaliteit van de groeiplaats en de beschikbare boven- en ondergrondse hem niet. groeiruimte. Ook gevoeligheid voor ziekten, plagen en aantastingen zoals essentaksterfte of de

wordt er bij deze ladder ook nog gekeken naar de omgeving? bomen planten in het groen is namelijk een heel stuk goedkoper dan in de verharding met goede ondergrondse voorzieningen. eikenprocessierups worden meegenomen in de soortkeuze. Hiervoor wordt rekening gehouden met de minimumeisen uit het Handboek Bomen (boommonitor online), afgestemd op de beleidsstatus van de te planten boom, en de ambitieleeftijd die daar bij hoort. Zodoende zal de vervangende boom minder tot geen overlast veroorzaken. Bij het vervangen van een groter aantal functionele- en soms ook structuurbomen krijgen belanghebbenden (zij die direct uitzicht hebben op de bomen) de gelegenheid om hun voorkeur door te geven op basis van een shortlist met mogelijke boomsoorten. De gemeente maakt daarbij de afweging of er daadwerkelijk wat te kiezen is. Soms is sprake van een één-op-één herplant of zijn de mogelijkheden op de locatie te beperkt. Stapeling Wanneer één boom op meerdere manieren zorgt voor overlast (bijvoorbeeld overhangende takken én honingdauw én bestratingsopdruk), dan worden de knelpunten afzonderlijk beoordeeld en in geval van onoverkomelijke overlast van passende maatregelen voorzien. kan het niet zo zijn dat de som van de overlast

voldoende is om de boom te kappen?

Maatregelen per type overlast 1. Overhangende takken/ groen van bomen

zou opnemen dat er op eindbeelden ontworpen dient te worden. voorkom je snoei aan overhangende takken.

1.1 Overhangende takken Men kan overlast ervaren van takken die te laag hangen, tegen de gevel groeien of eigendommen beschadigen. Bij veiligheidsproblemen en bij onoverkomelijke overlast zal de gemeente altijd een passende oplossing treffen. In deze paragraaf worden deze situaties toegelicht. Schaduwwerking, vervuiling van eigendommen door bladval of druipen van de boom worden in aparte paragrafen uitgewerkt. Veiligheid en zorgplicht In het kader van de zorgplicht worden maatregelen genomen om de veiligheid te waarborgen. Hiervoor worden bij alle bomen, ongeacht beleidsstatus, de volgende acties uitgevoerd: -De minimale doorrijhoogte, zoals beschreven in het Handboek Bomen, wordt gewaarborgd. -Om schade aan gebouwen of eigendommen te voorkomen worden takken verwijderd, voor zover dit de habitus van de boom niet aantast, en andere maatregelen geen oplossing bieden.

kan niet. door snoei wordt de habitat altijd aangetast. de vraag is hoever is nog acceptabel

Snoeien Artikel 5:44 lid 1 Burgerlijk Wetboek (BW) geeft een eigenaar van een erf het recht om overhangende takken te verwijderen mits de boom daarbij geen onherstelbare schade oploopt of zelfs afsterft. Wanneer het gaat om snoei van gemeentelijke bomen kan een boomveiligheidscontroleur, die door de gemeente is aangesteld, beoordelen of dit wel of niet het geval is bij welke snoeiingreep. Voorwaarde is wel dat de eigenaar van de boom eerst in de gelegenheid wordt gesteld om zelf de boom te snoeien. Dit verzoek wordt schriftelijk gedaan waarbij de boomeigenaar een redelijke termijn van circa 6 weken krijgt. Wat gebeurd er als de snoei niet in dit snoeijaar zit? volgens mij heb je gedwongen loop. Hierbij moet wel rekening gehouden worden met het snoeiseizoen voor de betreffende boom. De gemeente moet aantoonbaar kunnen maken dat de boom in het onderhoudsplan zit. Er moet tevens kenbaar gemaakt worden dat wanneer de eigenaar binnen de gestelde termijn zelf geen actie onderneemt, de lasthebbende de boom zelf zal (laten) snoeien. Het is verstandig om de snoei te laten uitvoeren door een deskundige op het gebied van bomen. Die kan namelijk beoordelen hoeveel er van de overhangende takken gesnoeid kan worden zonder dat het voortbestaan van de boom of de vorm van de kroon onherstelbaar in gevaar komt.

bewoners kunnen de kosten voor het snoeien verhalen op de gemeente

Kappen Als een eenmalige boomsparende maatregel niet volstaat, zal de gemeente overwegen of de boom extra gesnoeid kan worden of dat de boom (voortijdig) gekapt moet worden. Uitzondering hierop vormen de waardevolle bomen en de structuurbomen die cruciaal zijn voor het in stand houden van het straatbeeld. Op de plek van functionele bomen en structuurbomen die verwijderd worden, wordt een boom herplant die bij de locatie en situatie past.

hebben bijna geen vergunning dus hoe kunnen we deze dan verlenen. verder lijkt het mij niet raadzaam om te lang te wachten met de kap vanuit erfgrens. Bewoners zullen maar blijven bellen om hem om te krijgen. 1.2 Bomen bij de erfgrens zie 1.1 want dit gaat meestal samen De hoofdregel luidt dat er geen bomen binnen een afstand van 2 meter van de erfgrens mogen staan, heeft een tenzij er in het verleden andere afspraken zijn gemaakt of er sprake is van verjaring. Wanneer er gemeentelijke bomen binnen de gestelde afstand staan, mag een inwoner de eigenaar verzoeken om de boom te kappen. De gemeente zal vervolgens afwegen of er een kapvergunning wordt verleend. Hierbij spelen jurist hierna de beleidsstatus van de boom en de bijdrage van de boom aan het structuurbeeld een belangrijke rol. gekeken? Wanneer er een vergunning wordt verleend, zal de gemeente op een passend moment (bijvoorbeeld bij een reconstructie) de boom verwijderen en bepalen hoe herplant ingepast kan worden. 1.3 Takken tegen de gevel Takken die tegen de gevel groeien kunnen een bouwkundig probleem veroorzaken dat de veiligheid aantast. Als takken tegen de gevel komen, wordt direct een deel van de tak gesnoeid. Het snoeien wordt zoveel mogelijk meegenomen in het cyclisch onderhoudsproces van de gemeente. Hierdoor kan het voorkomen dat de takken pas een jaar later gesnoeid worden.

Wanneer snoei geen duurzame oplossing is, zal de gemeente overwegen om de boom extra te snoeien of (voortijdig) te kappen.

als het uiteindelijke snoeien 1 jaar duurt waar kunnen de bewoners dan naar toe met hun schadeclaim? 1.4 Takken tegen straatmeubilair Takken die tegen lantaarnpalen, straatnaamborden of ander straatmeubilair groeien, moeten uit is veiligheidsoogpunt verwijderd worden. Ze ontnemen bijvoorbeeld het zicht op verkeersborden of belemmeren een goede verlichting. Particuliere boomeigenaren krijgen een schriftelijk verzoek om de handhaving takken te verwijderen waarbij ook een realistische termijn wordt gegeven en consequentie wanneer dit hierop geregeld? verzoek niet wordt ingewilligd. In dat geval zal de gemeente de werkzaamheden zelf (laten) uitvoeren. Beleidsstatus Waardevol Structuur Functioneel en bosplantsoen Onvoldoende Veiligheidsmaatregel: Veiligheidsmaatregel: Veiligheidsmaatregel: waar komt doorrijhoogte snoei snoei snoei. het Overhangend groen Geen ingreep Snoei zolang deze Reguliere snoei. bosplantsoen boven tuinen ingreep het nu in 1 keer structuurbeeld niet weer vandaan aantast. Takken tegen gevel Snoei Snoei Als de overlast niet op te lossen is met een staat haaks eenmalige, boomsparende ingreep, zal de op gemeente overwegen om de boom die voor habitatbehoud overlast zorgt ingrijpend te snoeien of (voortijdig) te kappen.

Bomen binnen 2 meter Snoei Beoordeling kapaanvraag tot de erfgrens Takken tegen Snoei Snoei straatmeubilair Overzicht 1: Maatregelen in geval van overhangend groen

2. Lichtontneming Bomen zorgen voor schaduw. De één vindt dit prettig vanwege de verkoeling, een ander ervaart het als overlast. Objectieve beoordeling is noodzakelijk om mensen die overlast ervaren op een correcte en eenduidige wijze te beantwoorden. Juridisch kader Vanuit het burgerlijk wetboek (Art 5:37) mag een eigenaar geen onoverkomelijke overlast toebrengen aan eigenaren van andere erven door het onthouden van licht, lucht of het verspreiden van rumoer of stank. Dit wordt echter in de gerechtelijke praktijk voor gemeentes niet snel erkend. Bomen dienen het maatschappelijk belang.

2.1 Zonlicht in de tuin Het ontnemen van zonlicht in de tuin valt zelden onder onrechtmatige hinder. De gemeente neemt in principe geen maatregelen. Bij een reconstructie kan de gemeente dit opnieuw overwegen. 2.2 Daglicht in huis Het ontnemen van daglicht (in huis) ligt net anders. Er is alleen sprake van hinder als aantoonbaar is dat een fors aantal uren daglicht aan woonvertrekken wordt ontnomen. Hiervoor zijn echter geen wettelijke richtlijnen. Gemeente IJsselstein hanteert voor de bezonning van woningen de door TNO gestelde minimumnorm: “Er is sprake van voldoende daglichttoetreding wanneer er sprake is van ten minste 2 mogelijke bezonningsuren per dag in de periode van 19 februari tot 21 oktober (gedurende 8 maanden) in de woonkamer”. De datum 19 februari wordt als maatgevend gehanteerd. Standpunt gemeente In eerste instantie zal de gemeente bepalen of naar alle waarschijnlijkheid aan de TNO-norm voldaan wordt. Bij deze overweging wordt de situatie bij aanvang van de bewoning meegewogen. Mochten de gemeente en de overlasthebbende er samen niet uitkomen, dan ligt de verantwoordelijkheid voor het aanleveren van bewijslast door een (extern) adviseur bij degene die overlast ervaart.

Het verwijderen (of het ingrijpend snoeien) van één of meerdere bomen wordt pas overwogen indien de situatie naar oordeel van de (extern) adviseur als onacceptabel wordt beschouwd (principe van ‘nee, tenzij’). Maatregelen Als sprake is van onoverkomelijke overlast, wordt bekeken welke maatregelen nodig zijn. Hierbij wordt alleen de overlast aangepakt, niet de gevolgen. Naast het reguliere snoeionderhoud zal de gemeente een boom alleen maar extra snoeien als dit de natuurlijke groeivorm niet aantast. Een belangrijke overweging is ook dat het simpelweg verder innemen van een boomkroon binnen een of enkele jaren door reguliere of zelfs extra reactiegroei weer teniet is gedaan. Vaak zal een ingreep neerkomen op het gericht innemen van een enkele (grote) tak. Bij vervanging (of verwijdering) van bomen wordt de eventueel te verwachten overlast door lichtontneming meegewogen in de soortkeuze en de plantlocatie van de vervangende bomen. 2.3 Zonnepanelen, zonneboilers en dergelijke De laatste jaren is het gebruik van zonnepanelen op daken van particuliere woningen flink toegenomen. Objecten in de openbare ruimte zoals bomen maken de situatie, nu of in de toekomst, misschien minder geschikt. Zijn de zonnepanelen eenmaal geplaatst, dan krijgt de gemeente het verzoek om bomen drastisch te snoeien of te kappen om zo het rendement op de panelen te verhogen.

Standpunt gemeente Het gebruik van groene energie heeft een positief effect op het milieu, maar dit geldt ook voor bomen. Bomen dragen bovendien positief bij aan andere aspecten, zoals sfeer en beleving en een gezonder leefklimaat. Bomen dienen hiermee in grote mate het algemeen belang. Het algemeen maatschappelijk belang weegt in deze situatie zwaarder dan het individuele belang van een energiebewuste eigenaar. Het standpunt is dat gemeente IJsselstein voor het plaatsen van zonnepanelen, zonneboilers en aanverwante zaken geen gemeentebomen kapt of snoeit.

zou hier wel opnemen dat er wel rekening gehouden wordt bij reconstructies/projecten als hier dan al panelen liggen. aanpassen boomsoort qua hoogte. (staat verderop, prima dus)

3. Uitzichtontneming

Bomen staan op diverse plaatsen in de openbare ruimte onder andere ter verfraaiing van deze ruimte. We zien bomen in parken, langs wegen, in woonstraten, in groenstroken. Dit wordt niet door iedereen als mooi ervaren. Soms vinden inwoners dat gemeentebomen hun uitzicht belemmeren.

wordt hier op voorhand bij het ontwerp cq de aanplant niet naar gekeken? bomen kunnen het beste aangeplant worden op bv een blinde muur en niet voor een raam. voorkomt mogelijk een hoop gezemel. moet kleine 3.1 Vrij uitzicht 9 zijn, is In Nederland bestaat naar vaste rechtspraak geen recht op een vrij uitzicht. De gemeente volgt hierin verwijzing de rechtspraak9 en neemt geen maatregelen. Bij nieuwe aanplant kunnen mensen geen aanspraak maken op het behoud van uitzicht. 3.2 Beschutting wegnemen Andersom; waar bomen worden gekapt of beplanting wordt gesnoeid kan het voorkomen dat de beschutting (tijdelijk) wegvalt. Bewoners dienen zelf voor beschutting te zorgen en kunnen geen rechten ontlenen aan de afschermende functie van gemeentelijk groen en bomen.

4. Boom ‘afval’ 4.1 Bladeren, naalden, zaden en vruchten In de herfst -en bij enkele boomsoorten ook op andere momenten van het jaar- laten de meeste bomen hun bladeren (of naalden) vallen. Dit kan leiden tot ophoping van bladeren, zowel in de openbare ruimte als op particulier terrein. Bladval en de verspreiding van zaden en/of vruchten vormen voor de gemeente in het algemeen geen reden om in te grijpen. De openbare ruimte wordt ‘op beeld’ (conform de richtlijnen van het CROW) beheerd, waarbij de gemeente streeft naar een volgens haar acceptabel straatbeeld. Hierbij wordt enig afval getolereerd. Op openbare plekken waar ernstige overlast wordt ervaren zal in de piekperioden van blad- en/of vruchtval meer geveegd worden dan gemiddeld. Omwonenden kunnen de bladeren kwijt in hun groene container. Afval van een gemeentelijke boom in een particuliere tuin hoort, conform het Burgerlijk Wetboek 4.45, bij die particuliere tuin, en zal door de bewoner zelf opgeruimd moeten worden. Juridisch kader De rechtspraak ziet bladval niet snel als onoverkomelijke overlast. Indien de veiligheid van de openbare ruimte in het geding komt, moet de gemeente maatregelen treffen. Standpunt gemeente Blad- en vruchtval is een natuurlijk verschijnsel dat een beperkt aantal weken per jaar optreedt. Dit wordt als een te aanvaarden overlast beschouwd.

Alleen wanneer door blad- of vruchtval onveilige (verkeers-)situaties ontstaan, onderneemt de gemeente actie. Maatregelen Jaarrond worden de straten regelmatig geveegd en het blad opgeruimd, om een volgens de gemeente acceptabel straatbeeld te krijgen. Tijdens de piekmomenten, tijdens het bloesem-, vrucht- en bladvalseizoen, wordt er intensiever geveegd. Op locaties waar gevallen blad, vruchten of bloesem voor gevaarlijke situaties zorgt, wordt hier extra aandacht aan besteed.

deze problemen komen voornamelijk voor boven parkeerplaatsen. bij

4.2 Plak door luizen of vogelpoep ontwerp hier al rekening mee houden. Bomen die in minder goede conditie verkeren, zijn vatbaarder voor luizen. Deze luizen kunnen een plakkerige substantie (honingdauw) afscheiden. Dit is een tijdelijk probleem, dat met name in de eerste helft van de zomer last kan geven. Een goede regenbui spoelt de meeste luizen en plakkerigheid weer weg. Bij sommige bomen kan het lonen om de groeiomstandigheden en daarmee de conditie van de boom te verbeteren. Ook vogels die overnachten in bepaalde bomen kunnen met hun uitwerpselen, geluid of gedrag (tijdelijk) voor overlast zorgen. Het verwijderen van takken of zelfs een boom lost het probleem niet op, aangezien de vogels dan verplaatsten naar de volgende tak of boom. Na enige tijd zullen vogels uit zichtzelf weer een volgende overnachtingsplek opzoeken. Conform de Wet natuurbescherming, artikel 3.1 is het verboden om vogels van soorten die in artikel 1 van de Vogelrichtlijn zijn genoemd (in feite vrijwel alle in het wild voorkomende vogelsoorten binnen Europa), te doden of te vangen. Ook is het niet toegestaan om deze vogelsoorten opzettelijk te storen als dat wezenlijke invloed heeft op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort.

9 https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@109066/201702004-1-r6/

Maatregelen Overlast door honingdauw en vogeluitwerpselen vormt voor de gemeente in het algemeen geen reden om in te grijpen. Daar waar nodig wordt ecologische bestrijding van bladluizen ingezet. Bij vervanging van bomen, aan het eind van hun levensduur, wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de locatie en welke soorten daar passen.

5. Schade door wortels Bomen hebben wortels nodig om te leven en te groeien. Wortels zorgen voor stabiliteit, voedsel- en vochtopname. Voor een goede verankering heeft een boom genoeg (doorwortelbare)ruimte nodig om zijn wortels te kunnen spreiden. Wortels zoeken altijd de weg van de minste weerstand naar ruimtes waar voldoende vocht en voeding aanwezig zijn. Overlast veroorzaakt door boomwortels is een veel voorkomend probleem in de stedelijke omgeving omdat hier vaak onvoldoende ondergrondse ruimte is voor de groei van bomen. De volgende situaties kunnen ontstaan: bestratingsopdruk, ingroei van wortels in funderingen en gevels, wortels in tuinen, schade aan erfafscheiding, wortels in riolering. Maar ook al richten wortels schade aan wil dit nog niet zeggen dat de gemeente hiervoor aansprakelijk is. Juridisch kader Rechterlijke uitspraken laten zien dat van een gemeente niet kan worden verwacht dat zij van al haar bomen bijhoudt of de wortels problemen kunnen gaan geven. Artikel 5:44 van het Burgerlijk Wetboek geeft iemand het recht om doorschietende wortels op eigen erf te kappen, zonder dat hij een verzoek aan de boomeigenaar moet doen zoals bij overhangende takken. Wel geldt ook de regel dat de boom niet onherstelbaar beschadigd mag raken. Als wortels de riolering in groeien, gaat een rechter ervan uit dat dit alleen kan gebeuren als het riool al beschadigd was.

De gemeente hoeft hierbij geen schadevergoeding te betalen maar moet wel maatregelen treffen om verdere schade te voorkomen (geen betaalplicht, wel doeplicht). Ook als wortels de fundamenten van een huis in groeien, is de gemeente niet zomaar aansprakelijk. Een huiseigenaar heeft de plicht tot onderhoud en controle van de eigen fundamenten, onder andere door van tijd tot tijd te controleren of er sprake is van wortel ingroei. Standpunt gemeente De overlast door wortels kan in verschillende vormen en in verschillende gradaties voorkomen. Afhankelijk van de situatie zal de gemeente de eigenaar helpen bij het zoeken naar een oplossing. Deze oplossing kan ook bij de eigenaar liggen. Bij een lekkende rioolbuis biedt het weghalen van de boom meestal geen oplossing: het vervangen van de rioolbuis wel. Maatregelen De gemeente neemt in beginsel geen maatregelen. Het is aan de probleemeigenaar om ingroeiende wortels te verwijderen. Soms is dit niet mogelijk, bijvoorbeeld wanneer zoveel wortels (van de stabiliteitskluit) van de boom gekapt zouden moeten worden, dat de boom daar instabiel van zou worden. Dan zoekt de gemeente samen met de eigenaar naar een oplossing.

Wanneer een gemeentelijke boom op minder dan 2 meter van de particuliere erfgrens staat, en aantoonbaar schade veroorzaakt met takken en/of wortels, zal de gemeente op verantwoorde wijze proberen om de schadeveroorzakende boomdelen te verwijderen, en daarnaast kijken of andere maatregelen nodig zijn. Denk hierbij aan groeiplaatsverbeteringen of het plaatsen van een wortelscherm bij een waardevolle- of structuurboom. In het geval van een functionele boom zal eerder overgegaan worden tot kap, en herplant met een boom met kleiner wortelstelsel. Bij vervanging van bomen wordt rekening gehouden met de minimumeisen uit het Handboek Bomen (boommonitor online) voor wat betreft groeiplaats en afstand tot obstakels. Hierdoor zal de vervangende boom minder tot geen overlast veroorzaken.

6. Allergische reacties Klachten over hooikoorts door de aanwezigheid van bomen vormen geen reden tot het verwijderen (of snoeien) van bomen. Hooikoorts wordt veroorzaakt door stuifmeelkorrels, die zich over grote afstand kunnen verspreiden. Ingrijpen in een lokale houtopstand heeft daarom nauwelijks invloed op de klachten.

Wanneer komt de gemeente in actie bij bomenoverlast Overhangende takken Takken boven wegen en paden Ja, te lage takken boven wegen en paden worden verwijderd. Alle gemeentelijke bomen langs wegen en paden worden opgekroond. Dit houdt in dat de onderste takken worden gesnoeid totdat de minimale doorrijhoogte is bereikt. Deze staat beschreven in het Handboek Bomen. Takken die lager hangen dan de norm, worden uit veiligheidsoverwegingen altijd verwijderd. Klachten over veiligheid kunt u altijd indienen bij de gemeente en hier wordt actie op ondernomen. Takken boven uw perceel Ja, takken boven uw perceel mogen verwijderd worden, maar de boom mag niet onherstelbaar worden beschadigd. Takken van gemeentelijke bomen, of bomen van de buren, kunnen ook voor overlast zorgen. Het is bij wet geregeld dat overhangende takken van de boom van de buren verwijderd mogen worden. Hierbij mag de boom geen onherstelbare schade oplopen en uiteraard ook niet afsterven. Voorwaarde is wel dat eerst de eigenaar van de boom zelf de gelegenheid moet krijgen om de boom te snoeien. Als dat dan niet gebeurt, mag je als grondeigenaar de takken snoeien. Takken tegen de gevel Ja, takken die tegen gevels groeien, worden verwijderd en indien noodzakelijk wordt de boom (voortijdig) gekapt.

klopt niet met Takken die tegen de gevel groeien kunnen een bouwkundig probleem en zelfs een veiligheidsprobleem bijlage 2 1.3. veroorzaken. Als takken van gemeentelijke bomen tegen de gevel komen, zal de gemeente na een deze is wel melding direct een deel van de tak snoeien. De habitus (de uiterlijke verschijning) van de boom mag door de maatregel niet worden aangetast. Wanneer snoei geen duurzame oplossing is, zal de beter. gemeente overwegen om de boom extra te snoeien of (voortijdig) te kappen. Particulieren waarvan een boom met takken tegen een gevel groeit, krijgen een schriftelijk verzoek om deze takken te verwijderen. Hiervoor krijgen zij voldoende tijd, maar wanneer ze geen gehoor geven aan het verzoek, mag de lasthebbende de takken zelf verwijderen. Takken tegen straatmeubilair Ja, takken die tegen straatmeubilair groeien, worden verwijderd. Takken die tegen lantaarnpalen, straatnaamborden of ander straatmeubilair groeien, en daarmee bijvoorbeeld het zicht op verkeersborden ontnemen of een goede verlichting belemmeren, moeten uit veiligheidsoogpunt verwijderd worden, als andere maatregelen geen oplossing bieden (het verplaatsen van een straatnaambord bijvoorbeeld). De habitus (de uiterlijke verschijning) van de boom mag door de maatregel niet worden aangetast.

je kan ook nadenken of het straatmeubilair cq de lichtmast niet verzet kan worden ipv kappen

Bomen bij de erfgrens Ja, voor bomen die te dicht bij de erfgrens geplant zijn, neemt de gemeente een kapaanvraag in overweging. Er mogen geen bomen binnen een afstand van 2 meter van de erfgrens staan, gerekend vanaf het hart van de boom. Staan bomen dichterbij, dan mag u de eigenaar verzoeken om de boom te kappen. De gemeente zal vervolgens afwegen of er een kapvergunning wordt verleend. Deze regel gaat niet op als er in het verleden andere afspraken zijn gemaakt of als sprake is van verjaring (na 20 jaar).

hebben toch geen kapvergunning buiten de gebieden Schaduw in de tuin Nee, er worden geen bomen gesnoeid of gekapt als u te weinig zon in de tuin heeft. Te weinig zonlicht in de tuin door bomen valt niet onder onrechtmatige hinder. De gemeente neemt in principe geen maatregelen. Geef de door u ervaren overlast wel door, dan kan de gemeente in geval van reconstructie (bomen kappen en nieuwe bomen planten bij een ophogingsproject bijvoorbeeld) opnieuw beoordelen of de locatie en de boomsoort passen. Zonnepanelen, zonneboilers en dergelijke Nee, er worden geen bomen gesnoeid of gekapt voor een betere opbrengst van zonnepanelen, zonneboilers en dergelijke. De laatste jaren is het gebruik van zonnepanelen op daken van particuliere woningen flink toegenomen. Het gebruik van groene energie heeft een positief effect op het milieu, maar dit geldt ook voor bomen. Bomen dragen in grote mate bij aan het algemeen belang. Het standpunt is dat gemeente IJsselstein voor het plaatsen van zonnepanelen, zonneboilers en aanverwante zaken geen gemeentebomen kapt of snoeit. Bij het inrichten van een nieuwe woonstraat of bij reconstructie kan met de boomsoortkeuze wel rekening gehouden met potentiële zonnepanelen. Vrij uitzicht Nee, er worden geen bomen gesnoeid of gekapt om een vrij uitzicht te creëren. In Nederland bestaat geen recht op een vrij uitzicht.

Bij nieuwe aanplant kunnen mensen geen aanspraak maken op het behoud van uitzicht. Beschutting wegnemen Nee, er worden geen bomen of planten teruggeplaatst als door snoei uw beschutting (tijdelijk) weggenomen wordt. Waar bomen worden gekapt of beplanting wordt gesnoeid kan het voorkomen dat uw beschutting (tijdelijk) wegvalt. Bewoners dienen zelf voor beschutting te zorgen en kunnen geen rechten ontlenen aan de afschermende functie van gemeentelijk groen en bomen. Bladeren, naalden, zaden en vruchten Nee, afgevallen bladeren, naalden, zaden en vruchten zijn geen reden om bomen te snoeien of te kappen. Als gevallen bladeren (of naalden) de veiligheid van de openbare ruimte in het gevaar brengen, zal de gemeente maatregelen treffen. Tijdens de piekmomenten, tijdens het bloesem-, vrucht- en bladvalseizoen, wordt er dan intensiever geveegd. Op locaties waar gevallen blad, vruchten of bloesem voor gevaarlijke situaties zorgt, wordt hier extra aandacht aan besteed. Blad of ander ‘afval’ van gemeentelijke bomen (of bomen van uw buren) dat bij u in de tuin valt, dient u zelf op te ruimen.

Plak door luizen of vogelpoep Nee, er worden geen bomen gesnoeid of gekapt om ‘afval’ van boombewoners te voorkomen. Overlast door honingdauw en vogeluitwerpselen vormt voor de gemeente in het algemeen geen reden om in te grijpen. Daar waar nodig wordt ecologische bestrijding van bladluizen ingezet. Bij vervanging van bomen, aan het eind van hun levensduur, wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de locatie en welke soorten daar passen. Schade door wortels Ja, doorschietende wortels mogen worden gekapt, maar de boom mag niet onherstelbaar worden beschadigd. De overlast door wortels kan in verschillende vormen en in verschillende gradaties voorkomen. De gemeente neemt in beginsel geen maatregelen. Afhankelijk van de situatie zal de gemeente iemand die problemen ervaart, helpen bij het zoeken naar een oplossing. Bij een lekkende rioolbuis waar wortels in groeien, biedt het weghalen van de boom meestal geen oplossing: het vervangen van de rioolbuis wel. Wanneer een gemeentelijke boom op minder dan 2 meter van de particuliere erfgrens staat, en aantoonbaar schade veroorzaakt met takken en/of wortels, zal de gemeente op verantwoorde wijze proberen om de boomdelen die schade veroorzaken te verwijderen, en daarnaast kijken of andere maatregelen nodig zijn.

Het is bij wet gereld dat je doorschietende wortels op eigen erf mag kappen, zonder dat je een verzoek aan de boomeigenaar moet doen zoals bij overhangende takken. Wel geldt ook de regel dat de boom niet onherstelbaar beschadigd mag raken. Lees hierover meer in artikel 5:44 van het Burgerlijk Wetboek. Allergische reacties Nee, allergische reacties zijn geen reden om bomen te snoeien of te kappen. Hoewel het hinderlijk kan zijn, vormen klachten van hooikoorts door de aanwezigheid van bomen geen reden voor het verwijderen (of snoeien) van bomen. Hooikoorts wordt veroorzaakt door stuifmeelkorrels, die zich over grote afstanden kunnen verspreiden. Ingrijpen in een lokale houtopstand heeft daarom nauwelijks invloed op de klachten. Eikenprocessierups

vreemde eend hier. staat niet eerder in het stuk.

Ja de aanwezigheid van de eikenprocessierups kan in uitzonderlijke gevallen leiden tot het kappen van bomen. De brandharen van de eikenprocessierups veroorzaken een allergische reactie die tot ernstige klachten kan leiden. Er bestaan diverse mogelijkheden om deze overlast te bestrijden. Dit gebeurt bij voorkeur preventief. In geval van melding of constatering van de aanwezigheid van de rupsen zal de gemeente binnen enkele werkdagen maatregelen treffen. Alleen in uitzonderlijke gevallen wordt het verwijderen van één of meerdere bomen vanwege de aanwezigheid van de eikenprocessierups in overweging genomen.

wat zijn uitzonderlijke situaties? ik ken ze niet. Kunnen altijd preventief bestrijden cq de omgeving zo inrichten (meer kruiden en struiken) dat er natuurlijke vijanden aanwezig zijn. is altijd oplosbaar.

Bijlage 3 Participatie Onderstaande is opgenomen in het Integraal beheerplan Openbare Ruimte (IBOR). Deze spelregels zijn ook van toepassing op de bomen en participatie daaromheen. In bijlage 5 van het Integraal beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) zijn de voorwaarden en spelregels voor zelfbeheer verder uitgewerkt.

Bewonersparticipatie

Voor het beheer van de openbare ruimte nemen we de volgende spelregels in acht. Dit zijn situaties waar de gemeente het initiatief heeft. Deze bouwen voort op het participatiebeleid van de gemeente. Type Niveau Toelichting Dagelijks beheer Meeweten (informeren) Deze reguliere werkzaamheden en kleine en onderhoud correctieve onderhoudsmaatregelen bieden geen ruimte voor participatie omdat er geen wijzigingen in de openbare ruimte plaatsvinden. Wanneer veel overlast wordt verwacht, worden bewoners geïnformeerd. Groot onderhoud Meedenken (raadplegen) Bij groot onderhoud verandert de inrichting van de openbare ruimte in de basis niet, echter kunnen soms kleine optimalisaties worden doorgevoerd. In het laatste geval kan ervoor worden gekozen om bewoners te raadplegen. In de basis zullen bewoners enkel worden geïnformeerd. Vervangingen Meedenken (raadplegen) Vervangingen en reconstructies bieden in de basis (reconstructies) Meewerken (co-creëren) de ruimte om wijzigingen door te voeren in de Meebeslissen openbare ruimte. Afhankelijk van de (meebepalen) mogelijkheden, zal per project worden bepaald in welke mate bewoners worden betrokken. Standaard worden bewoners gevraagd om mee te denken. Bewoners worden geïnformeerd over de uitvoering van de werkzaamheden. Kaders voor zelfbeheer

wel veel letters voor alleen beheer boomspiegels

Naast het meedenken over ontwikkelingen in de openbare ruimte kunnen inwoners ook zelf een deel van de openbare ruimte beheren. Hier voor zijn een aantal kaders opgesteld. Wat is zelfbeheer? Zelfbeheer = beheer van de openbare buitenruimte door en op initiatief van inwoners; zoveel mogelijk ingevuld naar eigen inzicht, binnen afgesproken kaders en met een aantal spelregels. Voor de aankoop van zogenoemde reststroken groen geldt een ander beleid. Dit valt niet onder de richtlijnen van zelfbeheer. Zelfbeheer is in vele vormen mogelijk. Het betreft altijd maatwerk. Hiervoor gelden een aantal basisvoorwaarden en -uitgangspunten (spelregels) die houvast geven bij het maken van afwegingen. Waarom zelfbeheer? Versterken bewustzijn: de openbare ruimte is van ons allemaal Uitgaan van burgerkracht: inbreng inwoners als grondslag voor gebiedsgericht werken en bewoners meer betrokkenheid geven bij en invloed op beheer van directe leefomgeving Bewoners waarderen als experts van eigen leefomgeving (zij weten het best wat past en wat werkt om de leefbaarheid op peil te houden) Bevordering sociale samenhang door samen vorm te geven aan leefomgeving

Veranderd inzicht over rol overheid: van zorgen voor naar zorgen dat (minder overnemen, meer faciliteren)

Bijlage 4 Beleidskaders Bomenbeleid IJsselstein - Achtergrond Inleiding Gemeente IJsselstein wil graag haar beschemingsregime voor bomen vernieuwen. Bomenwacht Nederland heeft de opdracht gekregen om in hoofdlijnen een bomenbeleid en ontwikkelkalender uit te zetten. Om dit te kunnen verwezenlijken is een onderzoek uitgevoerd naar de relevante documenten. De bevindingen uit dit onderzoek staan gepresenteerd in dit document.

Agenda groen en landschap (U10) Ambitie 2040: •

• • • • •

Het behouden, beschermen en versterken van de intrinsieke kwaliteit van het landschap, inclusief de inherente natuurwaarden (soms ook zonder recreatieve functie) en cultuurhistorische waarden. Vergroten van de ruimte voor groen, natuur, cultuurhistorie en water in kwantitatieve zin. Vergroten van de toegankelijkheid van het landschap, en daarmee ruimte bieden voor de groeiende recreatiebehoefte van een groeiende bevolking. Adem- en beweegruimte scheppen voor een groeiende bevolking met een steeds grotere behoefte aan ruimte voor recreatie en natuurbeleving. Bieden van toekomstperspectief aan het landelijk gebied en specifiek aan de agrarische sector. De wateropgave en klimaatadaptatie ruimte geven en/of integreren.

Visie landelijk gebied •

•

•

IVOR

4 gebiedsindelingen: o Agrarisch cultuurlandschap o Gemengd cultuurlandschap o Recreatie en natuur o Blauwe zone Nieuw ordeningsprincipe (quote) o “In het verleden werd vaak uitgegaan van een strikte scheiding van functies, waarin bijvoorbeeld landbouw en natuur in aparte gebieden werden ondergebracht en waar het buitengebied werd beschermd tegen ‘niet aan het buitengebied gebonden functies’ (nee, tenzij). Voorgesteld wordt om dit om te buigen naar een nieuwe strategie, waarbij de kwaliteit van het landelijk gebied centraal staat en niet meer de scheiding van functies (ja, mits).” Afwegingsprincipes o gebiedsindeling met functionele accenten o zonering dynamiek-luwte-rust o behoud van de balans o bijdragen aan de kwaliteit van het landschap o invloed op de kwaliteit van de leefomgeving o invloed op de omgeving

In de IVOR staan 4 ambities aangegeven, te weten: •

•

•

•

Echt Ijsselstein o De cultuurhistorische waarden in IJsselstein blijven zichtbaar en vormen een inspiratiebron voor toekomstige ontwikkelingen in de openbare ruimte. Toekomstbestendig o De openbare ruimte is toekomstbestendig; klimaatadaptief, duurzaam en groen natuurlijk zijn de norm. Gezond en leefbaar o IJsselstein is een gezonde, veilige en vitale stad waar ruimte is voor ontmoeting, ontspanning en beweging. Samenwerking o Samen werken we aan een openbare ruimte van en voor iedereen.

De opgaven uit de IVOR vinden we per ambitie terug onder de kopjes ‘wat willen we bereiken’ en ‘wat gaan we daarvoor doen’. • • •

•

•

•

•

• • •

• •

Het karakteristieke groene beeld (vooral bomen) blijft behouden. Het beeld van de onderbegroeiing (bijv. gazons) kan er anders uit gaan zien. De bestaande bijzondere bomenlijst wordt geüpdatet en geformaliseerd zodat beeldbepalende bomen worden beschermd. Bomen hebben een belangrijke functie voor een toekomstbestendige openbare ruimte: de fruitbomencollectie is uniek en willen we behouden en ook met het overige bomenbestand gaan we zuinig om. We investeren in (her)inrichtingen die leiden tot structureel lagere beheerkosten. Denk aan het dichtvoegen van tegels om onkruid tegen te gaan of het planten van bomen waar ook op lange termijn voldoende groeiruimte is. We hanteren het principe van beheerbewust ontwerpen. De keuzes die we maken bij de inrichting en onderhoud van de openbare ruimte kunnen de effecten van klimaatverandering gedeeltelijk opvangen. Denk aan het planten van bomen voor schaduw op warme dagen. Aanbrengen van enkele bomen op plekken waar het warm is. Hierin is de kwaliteit van de boom leidend. Liever 1 boom die volwassen kan worden, dan 10 bomen die nooit de volwassen leeftijd halen en duur zijn in onderhoud (zie verbeelding van het verschil kwaliteit vs kwantiteit bij bomen). De natuurwaarden en de groenstructuur moeten wel in stand worden gehouden om bij te kunnen dragen aan een gezonde leefomgeving.

Hiervoor zijn gezond groen en gezonde bomen essentieel en daarvoor is een gezonde bodem noodzakelijk. We verkiezen kwaliteit boven kwantiteit. We planten bomen die passen in de omgeving en in het klimaat. We gaan zuinig om met onze bomen, we willen ook een bomenbestand dat duurzaam en daarmee toekomstbestendig is. Eenduidig en consequent beheer van de fruitbomen met als doel het behouden en versterken van de fruitbomencollectie en de ecologische waarde ervan. Leren over voedselproductie komt tot uiting door stadslandbouw. De aanwezigheid van onze fruitbomen biedt een logische aanleiding hiertoe: Voedselbewustwording door meer bekendheid te geven aan de aanwezige fruitbomen of fruithagen, waar inwoners van kunnen plukken. Gemeente geeft samen met de vrijwilligersorganisaties meer aandacht aan de fruitbomen en laat meer zien wat men kan doen met het fruit voor eigen consumptie. Elke inwoner zou in 5 minuten wandelen een koele plek moeten aantreffen. We willen genoeg groen, vooral bomen, om verkoeling in de stad te creëren.

Omgevingsvisie IJsselstein De Omgevingsvisie is opgesteld met als uitgangspunt de Omgevingswet. Relevante punten zijn: •

IJsselstein kiest voor een groeistrategie: we kiezen voor de kortere termijn (2019- 2020) de strategie ‘aanpassen wat nodig is’ (consoliderende) en voor de langere termijn (na 2021) een onderscheidende strategie.

•

IJsselstein wil regionaal georiënteerd zijn bij de voorbereiding op de Omgevingswet: IJsselstein staat niet op zichzelf, regionale samenwerking wordt geambieerd. Daarnaast zet de Omgevingswet zelf in op samenwerking in de keten en de regio. Opgaven die op ons afkomen overschrijden gemeentegrenzen.

•

IJsselstein wil meer ontwikkelruimte bieden: Wij zijn als gemeente niet als enige aan zet om vraagstukken op te lossen. Daarom is het uitgangspunt dat we meer ruimte voor ontwikkelingen willen bieden. Echter, onze groeistrategie betekent dat we starten vanuit een houding waar de focus nog ligt op kaders stellen en we doorgroeien naar een steeds meer loslatende houding (steeds meer ruimte geven).

•

IJsselstein wil werken vanuit een multidisciplinaire, integrale blik: In onze complexe maatschappij hangen zaken meer en meer met elkaar samen. De Omgevingswet speelt daar expliciet op in. Wanneer we de gebruiker centraal stellen, waar de Omgevingswet vanuit gaat, betekent dat automatisch dat wij als gemeenten onze activiteiten, nog meer dan nu, in samenhang zullen oppakken.

•

IJsselstein wil dat onze informatie op orde, beschikbaar en bruikbaar is: De ambitie is dat onze informatie op orde, beschikbaar en bruikbaar is. Concreet; de informatie is compleet, staat op tijd in het digitale loket (en is daarmee technisch te koppelen) en is duidelijk voor gebruikers.

•

IJsselstein wil meer ontwikkelen op participatie: Participatie is een sleutelbegrip in de Omgevingswet. Het gaat om samen eigenaar zijn en over de veranderende rollen. Dat is een proces dat niet van de een op de andere dag is afgerond. Bij projecten waar participatie is toegepast gaat het tot dusver vooral over geïnformeerd worden en meepraten. We willen ons daarom de komende jaren, in lijn met de groeistrategie, verder ontwikkelen op participatie.

Technisch beheerplan •

Verouderd document uit 2017

•

SWOT analyse

•

o

Matige kwaliteit groeiplaatsen

o

Bomen staan soms te dicht bij gebouwen

o

Veel bomen zijn toe aan vervanging (jaren 60 aanplant)

o

Een aantal ziekten en plagen

Aantallen o

Fruitbomen:

1540

o

Leibomen:

250

o

Knotwilgen:

823

o

Bomen in verharding: 2044

o

Bomen in beplanting: 3942

o

Bomen in gras: 6975

•

Een aantal aanwezige inheemse boomsoorten Gewone els Fraxinus excelsior Ruwe berk Betula Pendula Gewone lijserbes Sorbus aucuparia ZomeReik Quercus Robur Spaanse aak Acer campestre Zwarte els inclusief elzenpollen Alnus glutinosa (inclusief elzenpollen) Gewone haagbeuk Carpinus betulus - 248 Eenstijlige meidoorn Crataegus monogyna Beuk Fagus sylvatica Witte wilg inclusief knotwilgen Salix alba (inclusief knotwilgen) Zomerlinde Tilia platyphyllos

•

IJsselveld

Leeftijddsopbouw o

Ijsselveld oost en west:

Jaren 60/70

o

Achterveld:

Jaren 80/90

o

Centrum:

<1960

o

Zenderpark:

Jaren 90/00

•

Veiligheid

•

Conditie

•

Toekomstverwachting

•

Hinder

860 223 5 908 175 2160 248 22 75 1332 198

•

•

Informatie m.b.t. kapvergunning: o

“In IJsselstein is geen kapverordening van kracht. Deze is er wel geweest. In de jaren zeventig stond de effectiviteit van de kapvergunning sterk ter discussie en is om die reden komen te vervallen. Er zijn echter enkele uitzonderingen. In de binnenstad en het buitengebied moet een zogenaamde aanlegvergunning worden aangevraagd. De aanlegvergunning gaat uit van het bestemmingsplan en is van toepassing bij een dubbelfunctie bijvoorbeeld waterkering, archeologie of een andere functie, welke is aangegeven in het bestemmingsplan. Met andere woorden, het is afhankelijk van de locatie of voor het kappen van een boom een aanlegvergunning noodzakelijk is. Een aanlegvergunning is op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (WABO) procedure aan te vragen via het omgevingsloket.”

o

Er dient rekening te worden gehouden met de inwerkingtreding van de Omgevingswet ▪

WABO gaat over in OW

▪

WNB gaat grotendeels over in OW (hst 11)

▪

Aangeven bebouwingcontour houtkap

▪

Opstellen bomenregels in Omgevingsplan?

Jaarplanning

•

•

Snoeigebieden o

A: Centrum

o

B: Ijsselveld

o

C: Achterveld

o

D: Zenderpark

Conclusies: o

IJsselstein heeft een duidelijke lanenstructuur van bomen uit de eerste orde. Dit is een heel mooie basis voor de structuur van de gehele stad;

o

In en rond het centrum van de stad staan veel oude en historische bomen, zoals op het Kronenburgplantsoen, de Paardenlaan en delen van de fruitbomencollectie. Deze bomen krijgen en verdienen extra aandacht en zorg om ze te behouden;

o

Door de hoge leeftijd van de fruitbomen worden er regelmatig bomen ziek en gaan dood. Dit is normaal. Daarnaast hebben ze in het verleden niet de aandacht gehad die ze nodig hadden om gezond te zijn en blijven. De boomgaarden moeten behouden blijven;

o

Er zijn (te)veel bomen aanwezig waarvan de conditie verminderd is. Vaak komt dit door te kleine- of slechte tot matige kwaliteit van de groeiplaats of door de ouderdom van de soort. Dit geeft een verhoogde beheerlast;

o

Er zijn diverse ziekten en plagen die een rol spelen in het beheer van bomen. Ze kunnen overlast geven en een grote invloed hebben op het beeld van de openbare ruimte. Op dit moment zijn de kastanje bloedingsziekte en de essentaksterfte de voornaamste ziekten. De aanpak is terughoudend en bij de bestrijding wordt vooral de landelijke aanpak gevold;

volgens mij zitten de snoeiwerkzaamheden o Er staan regelmatig bomen op een verkeerde standplaats, bijvoorbeeld staan ze te in het snoeibestek. zou dusdicht op een woning of een gebouw. Naarmate de boom ouder wordt geeft dit een verhoogde beheerlast. De bomenstructuur benadrukt in sterke mate de vanuit de raamcontractconstructie simpel moeten stedenbouwkundige structuur van de stad; In IJsselstein staan veel leibomen. Deze zij. moeten frequent gesnoeid worden. Voor de verschillende locaties worden nu separate opdrachten verstrekt. Dit is heel bewerkelijk in de voorbereiding en de aansturing van de aannemers en dit kan verbeterd worden; o

De stedelijke omgeving heeft veel invloed op de conditie van de bomen. Verkeer, droogte en graafwerkzaamheden zorgen er voor dat deze bomen weinig kansen krijgen om een hoge leeftijd te bereiken;

o

In het financiële hoofdstuk is ruimte opgenomen voor het vervangen van bomen. Indien besloten wordt om niet te vervangen heeft dit grote gevolgen voor het beeld van de openbare ruimte, de boomstructuur zal hierdoor snel verbrokkelen

o

Het organiseren van werkzaamheden en het plannen daarvan verloopt nog niet voldoende efficiënt, onder andere het verstrekken van (te) kleine opdrachten voor snoeiwerkzaamheden

o

Communicatie over het beheer is tot op heden slechts sporadisch gedaan. Communicatie intern en extern is belangrijk voor: ▪

de jaarlijks terugkerende maatregelen zoals bestrijding eikenprocessierups, snoeien en rooien.

▪

Specifieke projectgebonden werkzaamheden waarbij extra aandacht wordt gevraagd voor de ingrijpende maatregelen (bv. omvormingsplannen, vervangen bomen, maar ook bij bijvoorbeeld nieuwbouwprojecten).

veel letters die niet over bomen gaan, nut/noodzaak?

Groenstructuurplan Opgesteld in 2009, geldig tot 2020… =verouderd •

Dient op inhoud geactualiseerd te worden (spreekt nog van bestemmingsplannen etc.)

Hoofdstuk 2 gaat over de beleidsuitgangspunten en randvoorwaarden, Achterstallig onderhoud+ klachten: Hoe is hiermee omgegaan ? Er zouden documenten worden uitgewerkt voor: Honden uitlaatstroken, Uitgifte groen, maaibeheer, boombeleid. Bomen voor eeuwern, vertaling van beleid naar beheer “sturen op kwaliteit” Hoofdstuk 3 behandelt de waarden van groen,

eeuwern?????????

Onderzoeksthema’s •

Groen en gezondheid

•

Groen en wonen

•

Groen en veiligheid

Waarden: •

Recreatie- of gebruikswaarde

•

Gezondheidswaarde

•

Educatieve waarde

•

Natuurwaarde

•

Cultuurhistorische waarde

•

Technische waarde

Welke waarden willen we overnemen en welke willen we toevoegen? Hoofdstuk 4 behandelt de ligging, karakterisering en groene identiteit van de gemeente IJsselstein, •

Verkaveling

•

Historische linten

•

Infra: (A2, N210, Hollandse Ijssel)

•

Stedebouwkundige str. (Binnenstad, nieuwpoort, kasteelkwartier, etc)

•

Relatie stad land: “toenemende druk op binnenstedelijk groen”

•

Ecologiche verbindingszones: Versch zones in het buitengebied, beschermen?

•

In 2009 gegroeid naar 34000 inwoners. Hoe is dat nu?

•

Verslechtering beeldkwaliteit: hoe hiermee om te gaan?

•

Groenstructuurkaart: Actueel?

-De stroomruggen langs de Hollandse IJssel zijn bijzonder en herkenbaar in het huidige landschap, -De bebouwingslinten vormen lange lijnen en zijn binnen de bebouwde kom slecht herkenbaar door het niet doorlopen van de groenstructuur, - De oude landschappelijke structuren zijn zeer belangrijke onderleggers voor de stedebouwkundige structuren van de stad en duidelijk te herkennen in het huidige stratenpatroon, - De relatie tussen stad en land is plaatselijk aanwezig en wordt in de toekomst steeds belangrijker. Aan de Zuid, West en Noordkant van de stad ontbreekt deze relatie deels, - Er lopen en eindigen diverse ecologische verbindingszones bij de stadsrand. Deze hebben geen aansluiting op andere ecologische verbindingszones en / of het ecologische groen van de stad,

- Binnen de stad spelen veel nieuwe ontwikkelingen op het gebied van nieuwe woningen en bedrijven. Dit betekent een bedreiging voor het groen en tevens een kans ter verbetering en versterking van het groen en de groenstructuur, Groenstructuurplan 2009 - 2020 22 - In het buitengebied van IJsselstein en in de directe omgeving spelen diverse ontwikkelingen waarbij natuur en recreatie een grote rol hebben. - De ontwikkeling van het Groot Groengebied geeft een belangrijke impuls aan de recreatie en ecologie van IJsselstein en het GSP, - Blijvende aandacht is noodzakelijk voor het behouden en verbeteren van de beeldkwaliteit van de openbare ruimte m.n. op de gebieden van verrommeling, verwaarlozing en mate van verharding. Een Beheerkwaliteitsplan kan hierbij helpen (IBOR = Integraal Beheer Openbare Ruimte), - Schuttingen aansluitend aan het openbare gebied zorgen voor een slechte beeldkwaliteit. Het is daarom wenselijk de tekening ‘Te verkopen groen’ te actualiseren, - Door het gelijkstellen van het ecologische beheer met het standaard niveau is het geen beheer specifiek op natuur gericht, - Er is een goede groenstructuur aanwezig.