9.1 Concept Bomenbeleid maart 2024 (V5.0) (169899) HW

mis jip en janneke taal. voor een leek erg moeilijk te volgen

Concept Bomenbeleid Maart 2024

helaas geen paginanummers

Gemeente IJsselstein

doornummering van de tabellen en figuren klopt niet

Inhoudsopgave 1.

Samenvatting ....................................................................................................................................................................... 3

2.

Inleiding .................................................................................................................................................................................. 4

3.

Huidige situatie ................................................................................................................................................................... 5

4.

5.

3.1

Het bomenbestand .................................................................................................................................................... 5

3.2

Beheer en onderhoud ................................................................................................................................................ 7

3.3

Bomen met diverse waarden ................................................................................................................................. 9

3.4

Beleidskaders .............................................................................................................................................................. 11

Visie & ambities bomen ...................................................................................................................................................15 4.1

Opgave vanuit de IVOR ...........................................................................................................................................15

4.2

Visie ................................................................................................................................................................................ 16

4.3

Ambities ........................................................................................................................................................................ 16

4.4

Bouwontwikkelingen.............................................................................................................................................. 22

Vervolgstappen .................................................................................................................................................................23 5.1

Prioriteit .......................................................................................................................................................................23

5.2

Overige potentiële vervolgstappen ................................................................................................................. 24

5.3

Budgetten voor uitvoering van het bomenbeleid ...................................................................................... 24

Overzicht bijlagen ..................................................................................................................................................................... 25 Colofon .......................................................................................................................................................................................26 Bijlage 1 Aanwijscriteria Waardevolle bomen .................................................................................................................. 27 Bijlage 2 Overlastprotocol ..................................................................................................................................................... 28 Bijlage 3 Participatie .................................................................................................................................................................38 Bijlage 4 Beleidskaders Bomenbeleid IJsselstein - Achtergrond .......................................................................... 40

1. Samenvatting Gemeente IJsselstein heeft het strategisch document met beleidsuitgangspunten en beleidshoofdlijnen opgesteld om de kwaliteit van het bomenbestand te verbeteren. Dit bomenbeleid is gericht op het behoud en de ontwikkeling van een bomenbestand van goede kwaliteit wat grote en gezonde bomen heeft in de openbare ruimte. Huidige situatie IJsselstein, een stad aan de Hollandsche IJssel, heeft een ontwikkelde groenstructuur. Als gemeente willen we het bestaande groen behouden, onderhouden en de kwaliteit van het bomenbestand versterken. Dit is belangrijk voor de biodiversiteit en de kwaliteit van leven. Daarbij sluiten we aan bij diverse beleidskaders. Visie en ambities Over 10 jaar heeft IJsselstein een gezond en divers bomenbestand. De focus ligt op het onderhouden en verduurzamen van het bestaande areaal, het versterken van het bomenareaal en het beschermen van waardevolle bomen. Hiervoor hebben we 8 ambities geformuleerd: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Behoud en verduurzaming bestaand areaal Groeiplaatsverbetering Heldere uitgangspunten bij overlast door bomen Behouden van waardevolle bomen Beheer, behoud en gebruik fruitbomencollectie Vervangen en herplanten met oog voor kwaliteit Planmatige aanpak onderhoud en beheer Inwonerbetrokkenheid vergroten

Daarnaast wordt er ingespeeld op bomen bij ruimtelijke activiteiten zoals bouwontwikkelingen in de gemeente. En worden er ingegaan op de aanpak bij overlast en hinder van bomen. is toch al punt 3? Vervolgstappen Om dit bomenbeleid tot uitvoering te brengen, zijn een aantal vervolgstappen beschreven, zoals het updaten van de aanwijscriteria en de lijst bijzondere bomen. Deze stappen zijn belangrijk voor de uitvoer van het bomenbeleid. Voor onder andere het overlastprotocol gaan wij kijken of er knelpunten zijn met de uitvoering en daarop inspelen wanneer dit zich mocht voordoen. Ook moet een uitwerking komen voor het omgevingsplan. Daarnaast worden een aantal mogelijke onderdelen voor op de lange termijn beschreven.

moet dit beleid geen onderdeel zijn van het omgevingsprogramma?

2. Inleiding In 2021 heeft gemeente IJsselstein een Integrale Visie Openbare Ruimte 2021-2031 (IVOR) vastgesteld. Daarin wordt gekozen voor kwaliteit boven kwantiteit. Goede bomen voegen waarde toe. Ook heeft de gemeente in 2023 de Visie Klimaatadaptatie uitgewerkt. Concreet beleid voor bomen zou hier ook ontbrak echter nog. Ook de doorvertaling naar regels voor bomen en werkwijze voor bomenbeheer zijn het nummer niet uitgewerkt. De gemeenteraad heeft in haar vergadering op 15 september 2023 de wens van de motie uitgesproken voor een nieuw bomenbeleid. In het nu voorliggende document zijn hiervoor de of het beleidsuitgangspunten en beleidshoofdlijnen uiteengezet. amandement

is nog geen vastgestelde IBOR

noemen

Gemeente IJsselstein werkt met een Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR), waarin alle assets in samenhang worden opgenomen. Om de bomen goed te kunnen borgen in het IBOR, zijn in eerste instantie beleidsuitgangspunten op hoofdlijnen geformuleerd. Dit legt de basis van het Bomenbeleid. Een aantal vervolgstappen die uitgewerkt moeten worden, zijn aan het eind van het stuk beschreven. op Er wordt geadviseerd om deze vervolgstappen na vaststelling dit Bomenbeleid te laten uitwerken.

hoofdlijnen toevoegen en van

Doelstelling De hoofddoelstelling van het bomenbeleid is het vast te stellen welk bomenbeeld er in de toekomst wordt nagestreefd en op welke wijze invulling wordt gegeven aan het beheer van de bomen. Dit beleid wordt ook vertaald in het integraal beheerplan openbare ruimte, waardoor de middelen die nodig zijn voor de uitvoering van het beleid, zijn geregeld. Kaders

In het beleid wordt ingegaan op bomen in de openbare ruimte die in gemeentelijk bezit zijn. Voor alle bomen (particulier en gemeentelijk) blijft de bestaande kapvergunning in beschermd stadsgezicht en linten (vastgesteld in 2013) bestaan. praatje, daadje plaatje. tekeningetje werkt verduidelijkend waar het nu

voor geld

Voor de bomen op particulierterrein wordt gekozen om vergroening en onderhoud positief te stimuleren om de kwaliteit van bomen te versterken. Wel moeten particulieren voldoen aan de voor hen geldende (wettelijke) kaders, waarbij de verantwoordelijkheid bij de eigenaar ligt. Proces en werkwijze Het volgende proces is doorlopen:

wie heeft de inspectie uitgevoerd?

Allereerst is een bureaustudie uitgevoerd. Hierbij zijn diverse beleidsstukken bestudeerd. Ook is er gebruik gemaakt van de inspectiedata (2023) en technisch bomenbeheerplan 2017 om het huidige bomenbestand te analyseren. Vervolgens is input gevraagd van zowel interne als externe stakeholders. Zij hebben meegedacht over de belangrijkste uitgangspunten voor het beleid. Dit is gebeurd in bijeenkomsten. De feedback van de stakeholders is meegenomen in het besluitvormingsproces. Dit is gedaan om te komen tot een bomenbeleid dat beter aansluit bij de behoeften van inwoners en organisaties in IJsselstein, zoals momenteel ook wordt vertaald in het in ontwikkeling zijnde participatiebeleid. Het einddocument is vastgesteld door de gemeenteraad. Leeswijzer

waarom zijn er behalve ik nu geen inwoners betrokken bij dit proces? is toch een verplichting vanuit de omgevingswet?

Eerst volgt een beschrijving van inzichten in het huidige bomenbestand met relevante beleidskaders. Deze uitgangspunten vormen de basis voor de visie en ambities die in hoofdstuk 4 zijn beschreven. Na de uitwerking van de visie en ambities worden in hoofdstuk 5 de vervolgstappen benoemd. In de bijlagen vindt u de aanwijscriteria voor waardevolle bomen, het overlastprotocol, beschrijving van de communicatie en de beleidskaders terug,

3. Huidige situatie 3.1

Het bomenbestand

Het huidig bomenbestand vormt de basis voor het opstellen van dit bomenbeleid. Op basis van de meest recente inspectiedata (2023) en een technisch beheerplan uit 2017 heeft IJsselstein een aantal inzichten gegenereerd die kunnen bijdragen aan het bomenbeleid. IJsselstein is een gemeente in de provincie Utrecht, gelegen aan de Hollandse IJssel. De gemeente heeft een oppervlakte van ongeveer 18 km² en telt ongeveer 34.000 inwoners. IJsselstein heeft een ontwikkelde groenstructuur in de vorm van een uitgebreid netwerk van lanen en bomen, die de verschillende wijken en dorpen met elkaar verbinden. In het buitengebied van IJsselstein liggen ook enkele natuurgebieden.

dorpen, welke zijn dit dan?

zou bijlages maken. wel erg klein zo.

Figuur 1 Groen - huidige bomen, Geel - Lijst bijzondere bomen

Figuur 2 Natuurwaardekaart (2020) met groenstructuren

Aantallen

zou inspectie datum noemenIn de meest recente inspectiedata zijn 16.550 bomen opgenomen. Dit betreft data waarin alleen in bijlage 3 zijngemeentelijke bomen inclusief fruitbomen en elzenpollen1 zijn opgenomen. Dit zijn geen bomen in het het 16.217 IJsselsteinse Bos. term is elzen broeken. Pollen is de omschrijving van stuifmeel bomen. in IBOR 15.830 De bomen zijn redelijk egaal verdeeld over de gemeente. De meeste bomen staan in de bebouwde kom, met name langs straten en in parken. In het buitengebied staan vooral bomen langs beken en dijken. Soortendiversiteit Het bomenbestand van IJsselstein is redelijk divers. De meest voorkomende soorten zijn els (Alnus) en es (Fraxinus). Van deze soorten zijn in IJsselstein meer dan 2.400 gemeentelijke exemplaren aanwezig. De grafiek op de volgende pagina geeft de soortendiversiteit weer.

elzenbroeken zijn van origine aangeplant als windkeringen. die langs de Broeksdijk heb ik volgens mij zelf in de jaren 90 nog aangeplant. Voor het onderhoud van deze broeken zou ik een lagere frequentie aanhouden 1 Elzenpollen zijn spontaan opgekomen elzen langs watergangen. Deze bomen zijn niet per stuk geregistreerd, maar als groep. De bomen worden niet geïnspecteerd en eens per 3 jaar geknot.

Soortendiversiteit

hoe verhoud dit zich tot de 10/20/30-regel?

3000 2500 2000 1500 1000

mis grafiek 1

500

Walnoot

Trompetboom

Valse christusdoorn

Beuk

Wilde kastanje

Robinia

Beverboom

Krentenboompje

Iep

Haagbeuk

Berk

Plataan

Populier

Kers

Peer

Overig

Eik

Linde

Esdoorn

Wilg

Appel

Es

Els

0

Grafiek 2: Soortendiversiteit (beheerdata 2023)

Kwaliteit

Kan mij dit niet voorstellen. de afgelopen 4 jaar heeft Growepa ieder jaar de bomen bij ons in de buurt gesnoeid. recent kwam Pendula ook weer langs voor de boom aan de overkant

De kwaliteit van het bomenbestand in IJsselstein is de laatste jaren achteruitgegaan door achterstallig onderhoud, verouderde bomen en ziekten. Momenteel wordt de onderhoudsachterstand ingehaald. Bij de meeste bomen redden we dat in 1 snoeibeurt.

als er achterstanden zijn dan bij de elzenbroekken

Ondanks de verslechterde boomkwaliteit heeft het grootste deel van de bomen nog wel een verwachte levensduur van meer dan 15 jaar. Onderstaande grafieken geven de huidige situatie weer op het gebied van conditie en toekomstverwachting. De bomen waarvan de categorie ‘onbekend’ is, zijn de elzenpollen. Elzenpollen worden niet geïnspecteerd, en daarom ontbreken hiervan de gegevens. De elzenpollen worden eens per 3 jaar geknot.

Conditie 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0

Grafiek 3: Conditie bomen (beheerdata 2023)

Toekomstverwachting 8000

7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 < 1 jaar

1 tot 5 jaar

5 tot 15 jaar

> 15 jaar

Onbekend

Grafiek 4: toekomstverwachting (beheerdata 2023)

3.2 Beheer en onderhoud De onderhoudsachterstand wordt vanaf 2024 weggewerkt door werken volgens cyclisch onderhoud in een nieuw afgesloten onderhoudscontract. De gemeente kent 3 deelgebieden (A, B en C, zie kaartje hiernaast) waarin de bomen in opeenvolgende jaren worden geïnspecteerd en gesnoeid. Dit betekent begeleidingssnoei bij jonge bomen, onderhoudssnoei bij volwassen bomen en specifieke vormsnoei bij knot-, lei- en vormbomen.

als je nog moet bezuinigen dan is hier nog wel winst te halen. 1 keer per 5 jaar snoeien is ook voldoende Deelgebied

1e cyclus

2e cyclus

3e cyclus

A

2025

2028

2031

B

2026

2029

2032

C

2024

2027

2030

Figuur 5 Verdeling gemeente driejarige cyclus

De elzenpollen worden om de 3 jaar geknot. Per deelgebied knotten we echter niet alle elzen inééns zodat er ook één- en tweejarig hout aanwezig is. Dit heeft twee effecten: 1) het straatbeeld wordt nooit helemaal kaal en 2) voor vogels en andere dieren is er altijd meerjarig hout aanwezig als nest- en schuilgelegenheid. In de wintermaanden van 2023-2024 is, verdeeld over de gemeente, de eerste 30% van de elzenpollen geknot. Het boombeheer is onderdeel van het Integrale Beheerplan Openbare Ruimte. Voor ieder type beplanting gelden specifieke beheermaatregelen, denk aan individuele laan-, park- en straatbomen, waardevolle / beschermwaardige bomen, elzenpollen, vormbomen en fruitbomen. De volgende grafieken geven het boombeeld en de veiligheidsklasse weer.

Ondanks enkele situaties van achterstallig onderhoud, is te zien dat de meeste bomen zonder (noemenswaardige) gebreken zijn.

Boombeeld 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 Aanvaard

Regulier

Achterstallig Verwaarloosd

Onbekend

Grafiek 6: Boombeeld (beheerdata 2023)

Veiligheidsklassen 14000 12000 10000 8000 6000 4000 2000 0 Boom zonder gebreken

Attentieboom

Grafiek 7: Veiligheidsklassen (beheerdata 2023)

Risicoboom

Onbekend

3.3 Bomen met diverse waarden Bomen zijn essentieel voor een gezonde en duurzame samenleving. Ze leveren een breed scala aan voordelen, waaronder schone lucht, schaduw, biodiversiteit en klimaatbeheersing. Op basis van de Integrale Visie op de Openbare Ruimte (zie paragraaf 3.3.3) is het Integrale Beheerplan Openbare Ruimte geschreven (IBOR). In het IBOR staan 5 waarden die we ons als gemeente voor ogen houden bij het beheer van de openbare ruimte. Het schoon, heel en veilig houden van de openbare ruimte is de basis. Echt IJsselstein: beheren op basis van historie en identiteit Ecologisch & Natuurlijk: het stimuleren van biodiversiteit met beheer Leefbaar: beheer gericht op inclusiviteit en gezondheid van inwoners Duurzaam: door beheer werken aan klimaatadaptatie, circulariteit en milieu Samen: met beheer zorgen voor betrokkenheid Bomen dragen hier op verschillende manieren aan bij en verbeteren zo onze leefomgeving. De boomwaarden kan worden gezien als enerzijds de waarde die de mens ervaart en anderzijds de waarde die de boom direct op de fysieke omgeving heeft. Zo is de Natuurwaarde het effect dat de boom levert aan de fysieke leefomgeving. De andere waarden zijn waarden die vooral door de mens benoemd en ervaren worden. Deze waarden worden tot op zekere hoogte beschermd.

De omgevingsveiligheid wordt namelijk in acht genomen, en gevaarlijke situaties moeten altijd worden voorkomen. Er zijn ook maatschappelijke of individuele waarden en belangen die conflicteren met bomen zoals zonnepanelen en laadpalen of uitzicht. Daarom is een overlastprotocol belangrijk om goede afwegingen te maken en uitgangspunten voor de ruimtelijke inrichting te hanteren. Dit wordt verder uitgewerkt in paragraaf 4.3.6. Hieronder lichten we de waarden van bomen toe en uiteindelijk geven we schematisch weer welke waarden van bomen bijdragen aan de waarden van het IBOR.

3.3.1 Monumentale waarde

hoeveel monumentale bomen hebben we nu?

Monumentale bomen zijn bijzondere bomen die een belangrijke waarde hebben voor de gemeente. Ze zijn vaak meer dan 80 jaar oud, groot en gezond. Ze kunnen een belangrijke rol spelen in de geschiedenis, cultuur of natuur van de gemeente. Ook particulieren kunnen eigenaar zijn van een monumentale, bijzondere boom.

3.3.2 Beeldbepalende waarde Bomen die een bepaalde omvang hebben bereikt en zichtbaar zijn vanaf openbare plekken vertegenwoordigen beeldbepalende waarden.

3.3.3 Cultuurhistorische waarde Bomen kunnen een bijzondere cultuurhistorische betekenis hebben. Bestaande en kenmerkende structuren of beschermde gezichten kunnen hier voorbeelden van zijn. Ook monumentale bomen kunnen naast monumentale waarden ook cultuurhistorische waarden vertegenwoordigen.

cq opgelost worden

3.3.4 Consumptiewaarde IJsselstein heeft een bijzonder en uniek fruitbomenareaal. Deze fruitbomen zijn wezenlijk onderdeel van de identiteit van de buitenruimte. Op grond hiervan geldt dit als unieke waarde voor bomen in IJsselstein. IJsselstein is dé fruithoofdstad van Europa met 2200 fruitbomen, waarvan meer dan 800 verschillende rassen in de openbare ruimte. 280 rassen hiervan blijken uniek te zijn. Het fruitbomenareaal van IJsselstein is zeer divers, met zowel hoogstam- als laagstamfruitbomen. De bomen bieden een bron van recreatie en diverse mogelijkheden voor educatie, waarvan het recente Onderzoek natuurinclusieve burger2 van Van Hall Larenstein een mooi voorbeeld is. Er is een handige app en site3 waarmee alle fruitbomen aan te klikken zijn. Ook werkt de gemeente samen met Klimaatneutraal IJsselstein (KNIJ)4. Dit is een organisatie die zich inzet voor een groen IJsselstein in de vorm van allerlei initiatieven, activiteiten en informatievoorziening.

3.3.5 Recreatieve waarde De structuren die vanuit het centrum het buitengebied inlopen vormen voor fietsers en wandelaars beschuttende en verkoelende structuren, aan deze bomen worden recreatieve waarden toegeschreven. Ook is er een fruitbomenroute beschikbaar van 12 km, deze komt langs de meeste fruitboomgaarden in IJsselstein.

3.3.6 Natuurwaarde

hoe zit het met bomen die op/ rond speelvelden cq speellocaties staan? hebben deze geen recreatieve waarde? mis deze hier.

Bomen vertegenwoordigen vrijwel altijd natuurwaarden. Een grote inheemse boom kan in hoge mate een voedselbron zijn, of nest- en schuilgelegenheid bieden aan vogels en andere dieren. Een afgestorven boom of stamdeel is zeer waardevol voor insecten. Biodiversiteit Bomen bieden een leefgebied voor een grote verscheidenheid aan planten en dieren. Elke boom trekt zijn eigen soorten aan. Een grote variatie in het bomenbestand betekent dus een hoge mate van verscheidenheid aan flora en fauna gerelateerd aan bomen. Inheemse boomsoorten hebben een extra waarde voor de biodiversiteit. Zo zijn er in elk geval momenteel ruim 6000 bomen die inheems zijn in de gemeente. Ze verwezenlijken versterkende eigenschappen voor de lokale bodem, plant- en diersoorten. Een gevarieerd en afwisselend bomenbestand is beter bestand tegen ziekten en plagen. Klimaat en temperatuur Bomen kunnen de gevoelstemperatuur in stedelijk gebied lokaal tot 10 graden Celsius 5 verlagen. Dit is belangrijk omdat steden vaak warmer zijn dan het omringende platteland. Dit wordt het hitteeilandeffect genoemd. Bomen kunnen helpen om dit effect te verminderen en zo de leefomgeving in steden aangenamer te maken. Bomen bereiken dit effect omdat ze efficiënt water verdampen, schaduw bieden en zonlicht reflecteren. Hoe groter het boomkroonvolume is, des te beter de boom deze waarden kan leveren.

Daarbij staat het streven naar grotere boomkroonvolumes in lijn met de visie om voor kwaliteit boven kwantiteit te kiezen. Het streven naar een grotere boomkroonvolume kan per saldo minder bomen betekenen, door meer afstanden tussen de bomen, waardoor deze groter kunnen groeien.

wat gaan we in het beleid hanteren BKV of aantallen? hoe gaan we daarna dan om met herplantplicht? BKV-compensatie is bijna niet mogelijk namelijk

2 https://www.hvhl.nl/nieuws/items/2023/hoe-zorg-je-ervoor-dat-burgers-bijdragen-aanbiodiversiteitsherstel.html 3 https://www.fruitcollectieijsselstein.nl/fruitcollectie-op-kaart/ 4 https://www.klimaatneutraalijsselstein.nl/

Hemelwaterberging Bomen verdampen veel water, soms tot wel honderden liters per dag. Met de huidige uitdagingen omtrent hevige neerslag kunnen bomen en hun groeiplaats uitkomst bieden tegen overstromingen en overbelasting van de hemelwaterafvoer. IBORwaarden

Echt IJsselstein

Boomwaarden Monumentale waarde

✓

Beeldbepalende waarde

✓

Cultuurhistorische

✓

Ecologisch & Natuurlijk

Leefbaar

Duurzaam

Samen

waarde Consumptiewaarde

✓

✓

Recreatieve waarde

✓

✓

Natuurwaarde

✓

✓

3.4 Beleidskaders Hieronder zijn de relevante beleidskaders opgenomen. Dit zijn vastgestelde kaders en visies, waar het bomenbeleid op in kan spelen of op aan kan sluiten. Daarnaast zijn er onderdelen binnen deze vastgestelde kaders waaraan voldaan moet worden. In bijlage 4 zijn deze documenten uitgebreider opgenomen.

3.4.1 Landelijke beleidskaders Nationale omgevingsvisie (NOVI) De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is de langetermijnvisie van het Rijk op de toekomstige inrichting en ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Het kabinet verwacht in 2024 de aangescherpte NOVI definitief te kunnen vaststellen. In de huidige versie lezen we dat Nederland in 2050 klimaatbestendig en robuust moet zijn ingericht, wat betekent dat we moeten inspelen op hogere rivierafvoeren, stijging van de zeespiegel, langere periodes van droogte. In de steden betekent dat meer groen en water, ook om regenwater vast te houden bij hevige buien. buien. Kortom, water en groen worden sterker leidend bij alle facetten van de inrichting van de fysieke leefomgeving. Dit werkt door op keuzes bij aanplant en herplant van bomen, afhankelijk van de locatie zoals woonwijk of buitengebied. Gebieden met hittestress willen we dubbel bijvoorbeeld bijvoorbeeld verkoelen met extra bomen bijvoorbeeld. De verkoelende waarde van bomen wordt in deze gebieden daarom van groot belang. Zie paragraaf 4.3.6. De openbare ruimte heeft een belangrijke katalysatorfunctie bij een sterkere samenwerking tussen het ruimtelijke domein en het sociale gezondheidsdomein. Hierbij wordt ook bedoeld het bevorderen van interactie tussen stadsbewoners. ‘Groen’ heeft bovendien een positief effect op de mentale en fysieke gezondheid.

zou deze ook nog bij de inleiding neer zetten.

benadrukt echt het belang van oa bomen

Nationale klimaatdoelstellingen Het landgebruik moet in 2050 klimaatneutraal zijn. Dat is een grote uitdaging, want een deel van de broeikasgasemissies is niet te vermijden. Zo stoten koeien methaan uit, en veengebieden veroorzaken CO2-uitstoot als de grondwaterstand laag is. Gelukkig zijn er ook mogelijkheden om CO2 op te slaan. Bomen doen dat bijvoorbeeld heel goed. Door deze mogelijkheid te benutten, kan IJsselstein een belangrijke bijdrage leveren aan het behalen van de klimaatdoelen. Nationale Doelstellingen klimaatadaptatie Nederland streeft ernaar om in 2050 klimaatbestendig te zijn. Dit betekent dat we de negatieve gevolgen van klimaatverandering, zoals hitte, droogte, extreme neerslag en overstromingen, kunnen opvangen. Om dit te bereiken, werken we samen aan verschillende doelstellingen, waaronder waterveiligheid, zoetwatervoorziening, hittebestendigheid, droogtebestendigheid, infrastructuur en gezondheid. Deze doelstellingen zijn vastgelegd in de Nationale Klimaatadaptatiestrategie (Nas), het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en het Deltaprogramma Zoetwater.

3.4.2. Wettelijke kaders Zorgplicht Voor alle (boom)eigenaren in Nederland geldt de zogenaamde ‘zorgplicht’, die zijn oorsprong vindt in het Burgerlijk Wetboek (artikel 6:162). Iedere eigenaar behoort volgens de wet voldoende zorg aan zijn eigendommen te besteden, zodat anderen daarvan geen overmatige overlast of schade ondervinden. In beginsel is iedere boomeigenaar aansprakelijk voor eventuele schade veroorzaakt door zijn boom. Van rechtswege is de boomeigenaar de eigenaar van de grond waarop de boom zich bevindt, behalve in geval van (voor)pootrecht, waarbij bomen door de pootrechthouder op gemeentegrond worden aangeplant. In het geval van pootrecht is nog steeds de boomeigenaar verantwoordelijk voor de veiligheid, en kan deze door de gemeente worden aangeschreven om maatregelen te treffen als de veiligheid van de openbare ruimte, de weg of de omgeving in het geding is. Afwijkingen die bij bomen een verhoogd veiligheidsrisico met zich (kunnen) meebrengen, zijn in veel gevallen goed zichtbaar of herkenbaar. Het is van belang om dergelijke afwijkingen tijdig te signaleren en waar nodig maatregelen te treffen, ze kunnen immers leiden tot voorzienbare schade. Boomeigenaren en -beheerders zijn dan ook wettelijk verplicht hun bomen periodiek visueel te (laten) controleren.

Controlefrequentie Hoever de zorgplicht gaat, hang af van de omstandigheden van die boom: hoe groot is de boom en waar staat hij? De algemene zorgplicht die voor de meeste bomen geldt, bestaat eruit dat er sprake moet zijn van regelmatig regulier onderhoud en regelmatige uitwendige controle op gebreken aan de boom (de zogenaamde boomveiligheidscontrole). Afhankelijk van leeftijd, omvang en groeiplaats zie HB 22 zullen dat jaarlijkse tot 5-jaarlijkse controles zijn. Voor bomen binnen (semi-) openbaar, bebouwd 10.11 is gebied is een frequentie van 1 keer per 3 à 4 jaar gebruikelijk, of vaker als de omgeving of de boom zelf 3 jaar meer risico met zich kan meebrengen. Als uit zo’n controle blijkt dat maatregelen nodig zijn om veiligheidsrisico’s weg te nemen of er meer onderzoek nodig is, moeten deze maatregelen en/of onderzoeken ook binnen een bepaalde periode uitgevoerd worden. Aansprakelijkheid Wanneer het nalaten van voldoende zorg leidt tot (letsel)schade, is er sprake van een onrechtmatige daad en kan de eigenaar voor deze schade aansprakelijk gehouden worden.

zou uitwendig (visueel) opnemen

Bij onvoorzienbare schade, veroorzaakt door verborgen gebreken bij bomen is er feitelijk sprake van ‘overmacht’. Een eigenaar van een boom kan aansprakelijkheid voorkomen wanneer hij kan bewijzen dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan.

volgens mij is de afstand anders. bij mij voor staat een zuilbeuk op 50 centimeter van de erfafscheiding. denk dat dit wel ergens vermeld is in verordening of zo.

Erfgrens

In principe is de toegestane afstand van bomen tot de erfgrens 2 meter (BW 5:42). Deze regel gaat niet op als er in het verleden andere afspraken zijn gemaakt of als sprake is van verjaring waarbij de situatie (aanwezigheid van de boom) minimaal 20 jaar bestaat, of een bepaald ontwerp (bomen/groenstructuur) in beleid is vastgelegd.

3.4.3. Regionale en Gemeentelijke beleidskaders Agenda groen en landschap (U10) De U10-agenda groen en landschap van de provincie Utrecht heeft als ambitie om het landschap in de regio Utrecht in 2040 te behouden, beschermen en versterken. Dit moet gebeuren op een manier die zowel de intrinsieke kwaliteit van het landschap als de recreatieve en economische functies van het landschap in acht neemt. Omgevingsvisie IJsselstein De Omgevingsvisie van IJsselstein is gericht op de periode tot 2040. De gemeente inspelen op de Omgevingswet en een onderscheidende rol spelen in de regio. De gemeente wil meer ontwikkelruimte bieden, cultuurhistorische waarden behouden, en toewerken naar een toekomstbestendige, gezonde, en leefbare stad. Integrale Visie Openbare Ruimte (IVOR) In 2021 heeft IJsselstein de IVOR vastgesteld waarin 4 ambities zijn gesteld voor de openbare ruimte in de gemeente, namelijk: Echt IJsselstein: De cultuurhistorische waarden in IJsselstein blijven zichtbaar en vormen een inspiratiebron voor toekomstige ontwikkelingen in de openbare ruimte. Hierbij denken IJsselsteiners onder andere aan historische groenelementen en de unieke collectie openbare fruitbomen. Toekomstbestendig: De openbare ruimte is toekomstbestendig; klimaatadaptief, duurzaam en groen natuurlijk zijn de norm. We erkennen de waarde van groen waarbij bomen de belangrijkste categorie zijn.

Gezond en leefbaar: IJsselstein is een gezonde, veilige en vitale stad waar ruimte is voor ontmoeting, ontspanning en beweging. Samenwerking: Samen werken we aan een openbare ruimte van en voor iedereen. Visie Klimaatadaptatie In 2023 heeft de gemeente de Visie Klimaatadaptatie uitgewerkt. Hierin worden proactieve ambities gesteld om de gemeente aan te passen aan het veranderende klimaat. In de Visie wordt aandacht besteed aan het aanpassen van het stedelijk gebied om meer hevige regenval en langere periodes van hitte en droogte aan te kunnen. Klimaatadaptieve bouw, sponswerking van groen in de stad, en klimaatadaptieve landbouw- en natuur zijn speerpunten die te maken hebben met bomen. Handboek bomen

HB 22

Gemeente IJsselstein maakt gebruik van Handboek Bomen. Bij het schrijven van dit beleid is uitgegaan van versie 2022. Bij actualisatie van het Handboek Bomen door het Norminstituut Bomen wordt waar mogelijk rekening gehouden met wijzigingen in de richtlijnen en werkwijzen, en kan de dan

actuele versie van toepassing worden verklaard. Dit handboek is inhoudelijk gevalideerd door vakspecialisten uit de branche en dit handboek wordt elke 4 jaar geüpdatet. Handboek inrichting openbare ruimte (HIOR) Gemeente IJsselstein heeft in 2022 het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) vastgesteld. Hierin staan regels voor het inrichten van de openbare ruimte. Hierin zijn ook enkele regels opgenomen met betrekking tot bomen en beplanting.

in de HIOR komt op blz 27 NUL keer het woord bomen en beplanting voor. zijn namelijk nog geen 20 zinnen.

zou als actiepunt opnemen het aanpassen van het groene gedeelte van de HIOR

4. Visie & ambities bomen 4.1

Opgave vanuit de IVOR

Het voorliggende bomenbeleid is opgesteld op hoofdlijnen en zorgt voor uitvoering en uitwerking van de Integrale Visie Openbare Ruimte. Door de overgang van het groenbeheer naar de gemeente willen wij het beleid opnieuw vastleggen en afstemmen met het IBOR. De opgaven uit de IVOR hebben we vertaald naar de volgende opgaven ten aanzien van bomen. Wij willen vastleggen hoe we onze groenstructuur in stand houden. Welke waarde en kwaliteiten streven we na met ons bomenbestand, onder andere op het gebied van biodiversiteit? Hoe gaan we om met het deel van het bomenbestand dat gevoelig is voor ziekten en plagen? De gemeente beschikt over een unieke fruitbomencollectie. Hiervoor ontwikkelen we eenduidig en consequent beheer met als doel het behouden en versterken van de fruitbomencollectie en de ecologische waarde ervan. De natuurwaarden en de groenstructuur moeten wel in stand worden gehouden om bij te kunnen dragen aan een gezonde leefomgeving. Hiervoor zijn gezond groen en gezonde bomen essentieel en daarvoor is een gezonde bodem noodzakelijk. We verkiezen kwaliteit boven kwantiteit. Wij willen vastleggen hoe we omgaan met onderhoud. Hoe gaan we met bomen om in hindersituaties? Veel bomen staan in verharding, wat de groei en ontwikkeling van de bomen belemmert. Dit vraagt om een visie op groeiplaatsinrichting.

zie HB 22 hoofdstukken 3 en 4 Het is van belang om een aanpak te hebben voor de bescherming en vervanging/aan- en herplant van (nieuwe) bomen. Er zijn veel bomen die ziek zijn of doodgaan, zoals de kastanjebomen en essen die lijden aan kastanjebloedingsziekte en essentaksterfte. In de gemeente zijn waardevolle bomen aangewezen. Deze lijst wordt periodiek gecontroleerd en vastgesteld door het college van B&W (op 23 april 2013) . Voor het updaten van de bomenlijst en het toevoegen van nieuwe bomen, zullen we de aanwijscriteria aanvullen. Zodoende kunnen we alle bomen beschermen die waardevol zijn voor de omgeving. Diverse ruimtelijke activiteiten zoals bouwen, kunnen negatief effect hebben op de bestaande bomen. Er is behoefte aan een aanpak om te komen tot een goed bomenplan waarin wordt onderzocht of behoud, verplant of herplant van bomen binnen de projectgrenzen mogelijk is. We planten bomen die passen in de omgeving en in het klimaat. We gaan zuinig om met onze bomen, we willen ook een bomenbestand dat duurzaam en daarmee toekomstbestendig is. Wij willen vastleggen hoe we betrokkenheid van inwoners bij onze bomen zien en hoe we met hen communiceren. De aanpak van participatie en communicatie wordt bekeken, omdat bomen kenmerkende elementen zijn en bewoners zich betrokken voelen.

De gemeente geeft samen met de vrijwilligersorganisaties meer aandacht aan de fruitbomen en laat zien wat men kan doen met het fruit voor eigen consumptie. Wij willen zekerheid dat ons beleid past binnen de financiële kaders. In het kader van het op te stellen IBOR is het van belang te bekijken of de visie en ambitie van het bomenbeleid passen binnen de huidige budgetten of dat er meer kosten zijn. We hanteren het principe van beheerbewust ontwerpen.

zou beheerbewust ontwerpen uitleggen.

4.2 Visie Onze visie op bomen luidt:

zou toevoegen goede boven- en ondergrondse groeiplaatsen

Over 10 jaar heeft gemeente IJsselstein een kwalitatief goed bomenbestand waarin de bomen dankzij goede groeiplaatsen ruimte hebben om tot een waardige volwas te komen. De boom heeft dan gezonde en sterke groei. De boom is dan in staat om de natuurlijke vorm te bereiken en de functies goed te vervullen. De groenstructuren die zich vanuit het centrum uitstrekken tot het buitengebied zijn geborgd en worden versterkt. De fruitbomen worden correct beheerd en waar nodig aangevuld of vervangen en de individuele waardevolle bomen worden passend beschermd.

4.3 Ambities Met 8 ambities geven we uitwerking aan de Integrale Visie Openbare Ruimte voor een gezonde, veilige, toekomstbestendige en echt IJsselsteinse leefomgeving. We richten ons met dit bomenbeleid op het verbeteren van de kwaliteit van het huidige bomenbestand en het behoud van waardevolle bomen en bomen in projecten. Hieronder de ambities benoemd en beknopt uitgewerkt. Scope

Bomenbeleid zou toch voor alle bomen moeten gelden ook als ze nog niet geplant zijn? Vreemd dat we streven naar betere bomen maar geen uitbreiding van het areaal dan voorzien

Dit bomenbeleid richt zich op het huidige boomareaal en niet direct de uitbreiding van het boomareaal. De focus ligt op het behouden en versterken van de kwaliteit van het bomenbestand. Ook voor bouwontwikkelingen is er aandacht voor het behoud en de kwaliteit van bomen en is vergroening wel van belang. Huidige groene boomverbindingen worden in stand gehouden en versterkt om de relatie tussen stad en buitengebied te versterken. Ook voor de binnenstad wordt er gericht op de kwaliteit van de bomen. wordt toch in heel GIJS gericht op de kwaliteit van bomen? waarom dan specifiek Binnenstad

benoemen?

3/30/300Voor een prettige omgeving, bij uitbreidingswijken of bij de aanleg van nieuwe industriegebieden is wel 1/20/300behoefte aan helder inrichtingseisen zoals een boomnorm of groennorm. Zo streven we in de Integrale Visie Openbare Ruimte naar het planten van bomen om de effecten van klimaatverandering gedeeltelijk op te vangen. Denk aan het planten van bomen voor schaduw op warme dagen mis . % vergroenen in plan. staat dit niet in klimaatstuk?

Ook willen we dat elke inwoner in 5 minuten wandelen een koele plek moet aantreffen. We willen genoeg groen, vooral bomen, om verkoeling in de stad te creëren.

4.3.1 Behoud en verduurzaming bestaand areaal De komende 10 jaar ligt de focus op het behoud en verduurzaming van het bestaande bomenareaal. Voor het onderhoud werkt de gemeente conform de richtlijnen uit het Handboek Bomen van Norminstituut Bomen. Bij het herplanten van bomen wordt waar mogelijk gekozen voor inheemse soorten. Daarbij wordt de in 2020 aangewezen Natuurwaardekaart 5 gebruikt.

ga er vanuit dat er hier bedoeld wordt de ondergrondse groeiplaats te 4.3.2 Groeiplaatsverbetering verbeteren. Op de Vicarielaan is dit gebeurd door half verharding aan te brengen. niet echt bevordelijk dit. Waar nodig past de gemeente groeiplaatsverbetering toe door boomspiegels te vergroten. Bomen krijgen daardoor meer ruimte om te groeien. Dit gebeurt ook aan de hand van richtlijnen van het Norminstituut Bomen. In hittestress-gevoelige gebieden plant de gemeente op plekken waar de ruimte het toe laat extra bomen aan. Met aandacht voor de juiste boomsoortkeuze en groeiplaatsinrichting kan de biodiversiteit vergroot worden, en (lokale) hittestress door klimaatverandering verminderd worden. Wanneer ze zorgvuldig zijn gekozen en aangeplant, kunnen bomen de kwaliteit van de openbare ruimte en de leefomgeving verbeteren.

Mis tot nu toe de relatie met K&L. moet hier ook nog niet wat van gevonden worden?

5 https://www.ivn.nl/app/uploads/sites/48/2023/04/Natuurkaart-digitale-kaart-versie-A3.pdf

4.3.3 Heldere uitgangspunten bij overlast door bomen Voor het afhandelen van klachten en ervaren hinder, en het eventueel ingrijpen bij overlast door bomen, wordt gebruik gemaakt van het overlastprotocol, zie bijlage 2. Hierin zijn per overlastvorm kaders opgenomen waaraan kan worden getoetst of de overlast gegrond is. De gemeente IJsselstein neemt alleen maatregelen als de overlast die deze bomen veroorzaken, onoverkomelijk is. Dit is het geval bij veiligheidsproblemen, uitzonderlijke schade- en gezondheidsproblemen en ernstige belemmering van het dagelijks leven. Andere gevallen, zoals de ervaring van teveel schaduw in de tuin, belemmering van uitzicht, verlies van beschutting, seizoensgebonden overlast door blad, bloesem en dergelijke, luizenplak of vogelpoep en allergische reacties op stuifmeel worden niet als onoverkomelijk gezien. Hierop neemt de gemeente geen maatregelen. Echter kan de gemeente wel advies geven over hoe de (over)last kan worden verminderd.

4.3.4 Behouden van waardevolle bomen De gemeente wil waardevolle bomen behouden. Deze bomen zijn vastgelegd in een bijzondere bomenlijst. De aanwijscriteria dateren uit 2013. In bijlage 1 worden deze aanwijscriteria benoemd. Daarbij zijn een aantal extra criteria toegevoegd. De bomen die hieraan voldoen, wil de gemeente goed en gezond houden. Hiervoor worden maatregelen getroffen wanneer bescherming nodig is. Om de bescherming van bomen te optimaliseren, zal de gemeente IJsselstein nauw samenwerken met belanghebbenden, waaronder bewoners, ecologen en landschapsarchitecten. Gezamenlijke inspanningen zullen worden ondernomen om ervoor te zorgen dat ruimtelijke ontwikkelingen hand in hand gaan met het behoud van waardevolle bomen. Bomen die voldoen aan de aanwijscriteria worden geplaatst op de lijst met waardevolle bomen. De aanwijscriteria moeten worden uitgewerkt en de waardevolle bomenlijst moet worden geüpdatet. Deze bomen worden beschermd op grond van de waarden die ze vertegenwoordigen.

heb in het stuk geen fysieke waardes aangetroffen

In 2013 is vastgesteld dat alle bomen (particulier en gemeentelijk) in de binnenstad (beschermd stadsgezicht) en linten vergunningsplichtig zijn. Dit blijft gehandhaafd.

wordt er nog wat gedaan voor particuliere eigenaren om de bomen te behouden? extra advies. bijdrage kosten Om een goede afweging te kunnen maken welke bomen en structuren extra waardevol zijn voor de beheer? gemeente kan wanneer gewenst een kaart worden ingericht, met hierop een aantal structuren, vlakken en individuele bomen. Bomen die staan vermeldt op de kaart hebben een hogere vervangingswaarde, en beheerskeuzes om in deze bomen meer te investeren voor bijvoorbeeld een groeiplaatsverbetering kunnen berusten op een plaatsing van de betreffende boom op de kaart. De volgende onderdelen kunnen worden opgenomen:

zou ten alle tijden hier een kaart van maken want dan weten we exact waar we over praten. nu erg vaag allemaal.

Waardevolle bomen (lijst bijzondere bomen) Beschermd stadsgezicht Begraafplaats Eiteren Fruitbomen Structuren wandel/fietspaden vanuit de binnenstad richting het buitengebied Boomstructuren (cultuurhistorische/recreatiewaarden) Linten langs toegangswegen zijn de linten langs de toegangswegen niet hetzelfde als de structuren Buitengebied Elzen/ Essen

naar het buitengebied?

Deze kaart kan na de uitwerking van de aanwijscriteria en geüpdatet lijst bijzondere bomen uitgewerkt worden. Op een later moment kan overwogen worden of aan de hand van de lijst een kaart gemaakt wordt.

ben wel heel benieuwd hoe dit zich financieel vertaald heeft in de IBOR. zitten nog teveel losse eindjes aan om dit goed inzichtelijk te maken. schat zo maar in dat waardevolle bomen in beheer duurder zullen zijn dan reguliere bomen.

4.3.5 Beheer, behoud en gebruik fruitbomencollectie6 De gemeente IJsselstein heeft een unieke fruitbomencollectie in de openbare ruimte gehuisvest, bestaande uit in totaal 2.200 appels, peren, pruimen, walnoten en hazelaren. De collectie is onderverdeeld in meer dan 800 verschillende rassen. Ruim 300 rassen hiervan zijn zo zeldzaam dat er maar één ter wereld van voorkomt7. Daarmee is het een belangrijke, levende genenbank. Dit maakt IJsselstein op gebied van fruitrassen uniek en waardevol. AVG-tje? De collecties zijn tussen de jaren 1970 en 2000 aangelegd door het hoofd afdeling plantsoenen en landschapsarchitect George Otter. Toen de commerciële boomgaarden plaatsmaakten voor nieuwbouw creëerde hij een collectie in het openbaar groen. De rassen kwamen uit heel Europa en werden hier geënt op onderstammen en verder opgekweekt. De appel-, peren- en hazelarencollectie zijn officieel onderdeel van de Nederlandse Plantencollecties (NPC). De fruitcollectie in IJsselstein omvat: hoogstamfruitbomen (aantal rond de 1550) waarvan volwassen hoogstam én jonge aanplant leifruitrekken (aantal rond de 400) hazelaren (rond de 30 rassen) De fruitbomencollectie van IJsselstein, de grootste in de openbare ruimte van Europa, is een waardevol bezit dat zorgvuldig beheer en behoud vereist om zijn ecologische, educatieve en culturele waarde te behouden voor de huidige en toekomstige generaties.

Dit document legt de basis voor een verantwoord en passend beheer van deze unieke collectie, met als doel het bevorderen van biodiversiteit, educatie en gemeenschapsbetrokkenheid. Doelstellingen Onderstaande doelstellingen geven aan op welke aspecten gewerkt wordt aan de fruitboomcollectie. 1. Behoud van biodiversiteit: Het behoud van de fruitbomencollectie als een levende genenbank, waarin zeldzame en unieke fruitrassen worden beschermd tegen uitsterven. 2. Klimaatadaptatie: De fruitbomencollectie in IJsselstein biedt een natuurlijk kapitaal met klimaatadaptatieve functies, zoals verkoeling, wateropvang, CO2opvang, O2productie, fijnstofopvang8. 3. In stand houden van de collectie: Het implementeren van duurzame beheerpraktijken om de gezondheid en vitaliteit van de fruitbomen te waarborgen. 4. Bewustwording en educatie: Het stimuleren van bekendheid voor de unieke collectie binnen en buiten IJsselstein. Het belang van de collectie onder de aandacht brengen en de educatieve, ecologische en culturele waarde van de fruitbomencollectie maximaliseren. 5. Natuurbeleving en recreatie: bewoners en bezoekers moeten kunnen blijven genieten van de natuurlijke schoonheid, recreatieve mogelijkheden en educatieve waarde van de collectie. Beheermaatregelen 1.

Regelmatig onderhoud: Regelmatig de gezondheidsstatus controleren en periodiek snoeien om de gezondheid, levensverwachting en groei van de fruitbomen te bevorderen, uitgevoerd door gekwalificeerd personeel (ruime en bewezen ervaring met onderhoud van fruitbomen). 2. Registratie en documentatie: Het bijhouden van gedetailleerde registraties van alle aanwezige fruitrassen, inclusief hun gezondheidsstatus. 3. Instandhouding van de collectie: De zeer zeldzame en meest kwetsbare bomen tijdig enten om de genenwaarborging veilig te stellen. Inboet waar noodzakelijk.

Inboeten doen we toch om de collectie in stand te houden. raar dat het noodzakelijk moet zijn.

Samenwerking en Partnerschappen De gemeente IJsselstein zal nauw samenwerken met de partner Klimaatnatuurlijk IJsselstein (KNIJ) om bovengenoemde doelstellingen te bevorderen. Door middel van samenwerking kunnen we de educatieve, ecologische, klimaatadaptieve, recreatieve en culturele waarde van de fruitbomencollectie

6 Op basis van datainventarisatie door Klimaat Natuurlijk IJsselstein (KNIJ). 7 Adviesrapport Fruitbomen in IJsselstein – het belang van genetisch materiaal, L. van Loenen, Hogeschool Van Hall Larenstein, 11 december 2020 8 I-Tree Ecosystem Analysis Fruitproject – Urban Forest Effects and Values

2 keer benutten

in stand houden. Daarbij wil de gemeente de ervaring, organiserend vermogen en deskundigheid benutten van de KNIJ benutten. Om bovenstaande doelstellingen te behalen worden in 2024 nadere afspraken gemaakt om de rollen te verdelen en samenwerking vorm te geven.

4.3.6 Vervangen en herplanten met oog voor kwaliteit Bij het vervangen van bomen hecht de gemeente meer waarde aan kwaliteit dan aan kwantiteit. In plaats van bomen 1 op 1 te vervangen, heeft de gemeente als uitgangspunt: de juiste boom op de juiste plek. Daarbij wordt er een gedegen groeiplaats gecreëerd voor de nieuwe boom.

je kunt ook ander horizontaal- cq verticaal groen mee laten wegen ter compensatie van bomen. gaat uiteindelijk om het vergroenen Bij het vervangen van bomen wil de gemeente bij de herplant inzetten op het behalen van een maximale hoeveelheid boomkroonvolume per herplantboom zodat het hoogst haalbare positieve effect op de fysieke leefomgeving kan worden bereikt. In praktische zin houdt dit in dat er niet meer 1 op 1 herplant zal worden, maar dat er per situatie een afweging zal worden gemaakt wat de meest gedegen aanpak is. Een boom wordt geplant op een kwalitatief goede groeiplaats, zodat deze zich gedurende een lange periode duurzaam kan ontwikkelen. Deze vervanging gaat geen extra kosten opleveren.

utopie. goede (ondergrondse) voorzieningen in de verharding kosten altijd meer geld. Is al gauw 6 tot 10 K De gemeente streeft er naar alleen bomen te vervangen die door een sterk teruglopende conditie, of vanwege veiligheidsoverwegingen niet meer duurzaam te beheren zijn. Criteria om een boom te vervangen/kappen zijn: Sterk teruglopende kwaliteit zou deze specifiek maken bv minder dan 5 jaar bij een herinrichtingsproject. Heeft namelijk geen zin om na drie jaar weer de bomen te moeten vervangen. Veiligheid Zwaarwegend belang (maatschappelijk, bomen in de omgeving of individueel)

Compensatietabel herplant van bomen Te verwijderen element

Kan vervangen worden door

Omgeving

Boomgrootte

Boomgrootte

In wijk

1

2 (geen grote bomen in woonstraten)

2

2

3

3

1

1

2

1 (grote bomen langs wegen)

3

2

1

1

2

1&2

3

1&2

Langs weg

Komt klasse 3 nu voor langs wegen? lijkt mij niet want dan rijden we alle takken eraf. Dus weglaten In park

Boomgrootteklasse 1: groter dan 12 meter Klasse 2: tussen 6 en 12 meter Klasse 3: kleiner dan 6 meter

Boomhoogteklasses kloppen niet. Zie HB 22 hoofdstuk 14.8

Waarom sluiten we klasse 3 uit in parken? kunnen dan ook geen fruitomen alhier aanplanten. zou dus alsnog opnemen.

Bij vervanging en herplant wordt gericht op boomkwaliteit. Dit begint bij de inrichting. Hierom heeft IJsselstein een aantal beleidsuitgangspunten gekozen die passen bij een kwalitatief goede aanplant van een reëel aantal bomen.

1-kant van de straat kan alleen maar als we maagdelijk beginnen. zitten anders altijd met aanwezig K&L

IJsselstein wil in woonwijken vanwege beperkte groeiruimte geen (zeer) grote bomen plaatsen. Langs doorgaande wegen is dit juist wel wenselijk. Langs wegen en in parken wordt daarom gestuurd op aanplant van bomen van de 1e grootte. In wijken wordt gekozen voor bomen van de 2e en 3e grootte. Bij aanplant van een boom wordt eerder gestuurd op 1 boom in een goede groeiplaats, dan 5 bomen met een beperkte groeiplaats. Bij het aanplanten van een boom wordt er tegenwoordig vaker voor gekozen om één boom te planten op een plek waar de boom voldoende ruimte heeft om te groeien. Dit is beter dan vijf bomen te planten op een plek waar de bomen elkaar beconcurreren en niet goed kunnen groeien. Ook kan ervoor worden gekozen om aan één kant van de straat bomen te planten, en aan de andere zijde de ruimte te benutten voor kabels/leiding en straatmeubilair. Vanuit de klimaatvisie is de strekking om 40% schaduw te creëren in verblijfsgebied. Bomen kunnen op een uitstekende manier bijdragen om dit doel te verwezenlijken. Bij aanplant in de binnenstad is het wenselijk om zo veel mogelijk boomkroonvolume (BKV) te behouden, voor een groener effect. Grotere bomen geven de buitenruimte meer body en een completer beeld. Daarom kiest de gemeente voor een grotere aanplantmaat. De gehanteerde minimale aanplantmaat is 50/60 cm stamomtrek, wordt gemeten op 1 meter boven maaiveld.

Deze aanplantmaat wijkt af van de standaard, waarbij de stamomtrek wordt gemeten op 1,30 meter boven maaiveld. waarom 50/60 alleen in de binnenstad? is toch ook aangegeven belang behoud structuren. sprietje

wat is de standaard?

tussen bestaande bomen wordt nix. zou ook hier zwaarder gaan. Vind zelf 50/60 veel te zwaar.

De gemeente stelt dat er in bestaande situaties geen wijzigingen plaatsvinden ten behoeve van de (beoogde) opbrengst van zonnepanelen. In een nieuwe wijk worden bomen bewust geplaatst, rekening houdend met de evenwichtige verdeling van functies aan locaties. Hierbij wordt, zoals in compensatietabel genoemd geen grote bomen in woonstraten geplaatst. Ook wordt rekening gehouden met de dakgoothoogte wanneer een boom in de straat wordt vervangen. gemiste kans. als er nu geen

4.3.7 Planmatige aanpak onderhoud en beheer

zonnepanelen zijn waarom dan niet grotere bomen/.

Om te voldoen aan de zorgplicht en te werken aan een veilig en gezond bomenbestand, vinden wij het belangrijk om een planmatige aanpak te hebben voor het onderhoud van het bomenbestand. Dit gebeurd met jaarlijkse controles. Onze onderhoudscyclus kent een interval van 3 jaar. In deze periode worden ongeveer 80 tot 85% van de bomen gesnoeid. Het is belangrijk om ook risicobomen in deze cyclus mee te nemen. Risicobomen zijn bomen die een verhoogd risico vormen voor de veiligheid. Deze bomen worden voorafgaand aan de reguliere snoei gekeurd. Dit gebeurd jaarlijks en er wordt gehandeld naar gegeven advies. Als de controleur de cyclus van een risicoboom terugzet naar 3 jaar is het geen risicoboom meer. moet wel het risico opgelost zijn. anders blijft hij een attentieboom Uitgangspunten van het planmatig beheer zijn:

iedere drie jaar erg ambitieus.

waarom?

Inspectie en snoeien bomen in cycli van 3 jaar Snoeien risicobomen bij advisering in cycli van 1 jaar zou gelijk aanpakken na inspectie. Onderhoud kan via een bestek worden uitgevoerd door een externe partij Vervangingsstrategie aanplant jaren 60 Bij vervangingsvisie: snelgroeiende soorten vervangen voor langzaamgroeiende soorten Bij vervanging of nieuw te plaatsen bomen wordt gekeken of het plaatsen van een inheemse soort mogelijk en wenselijk is. Op plekken waar tegels worden vervangen voor groeiplaatsen, kan het hemelwater, bijvoorbeeld van daken, rechtstreeks naar de groeiplaatsen geleid worden. Op deze plekken kan het water in Figuur 8 Verdeling gemeente driejarige cyclus de bodem infiltreren in plaats van dat het moet worden afgevoerd. Wel dient bij deze methode rekening te worden gehouden met de doorlaatbaarheid van de bodem, om te natte omstandigheden voor de bomen te voorkomen. Aandacht voor tramlijnen

Eigendom van gemeente maar beheer voor provincie Boomveiligheidscontrole ligt bij gemeente snap ik niet. doet Tree-0- logic deze niet Boomveiligheidscontrole-zorgplicht wordt niet nageleefd inspecteren dan? Eventueel onderzoeken waardevolle bomen/structuren Opstellen afwegingskader wortelopdruk is toch een beheerplan wortelopdruk 2021 - 2025? De nieuw verworven inzichten en werkmethoden in een beheerplan vastleggen. Dit beheerplan zal in zijn geheel worden opgenomen in het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR). Er wordt gefocust op het inhalen van achterstallige onderhoud van het boomareaal, dat in 2024 zal worden afgerond. Klopt niet, we moeten nog 2/3 van de elzenbroeken aanpakken. wordt dus 2025. Het bomenbestand van de gemeente wordt digitaal beheerd vanuit een bestand dat regelmatig wordt bijgehouden. Op de website van de gemeente wordt jaarlijks een Kaplijst en Plantlijst bomen zou dit ondersteunen door een kaart. gepubliceerd. Daar vindt u ook de agenda met gebieden en uitvoeringsperiode van de werkzaamheden.

4.3.8 Inwonerbetrokkenheid vergroten De gemeente vindt bomen belangrijke elementen in de leefomgeving. Ook ziet de gemeente dat bewoners zich vaak betrokken voelen bij de bomen. Daarom willen we de inwonerbetrokkenheid op verschillende vlakken ondersteunen en stimuleren. Dit gaat op verschillende gebieden, van informeren tot vergroening stimuleren. Hieronder is aangeven op welke maatregelen de gemeente wil inzetten met betrekking tot communicatie en participatie. In bijlage 3 is aangeven welke vormen van communicatie de gemeente inzet rondom bomen. Waarom zijn er nu geen bewoners betrokken bij het opstellen Voorlichting

van het bomenbeleid op hoofdlijnen? is zo ver ik weet een verplichting vanuit de omgevingswet.

Gemeente IJsselstein wil haar bewoners informeren over de voordelen van bomen, zoals het verbeteren van de luchtkwaliteit, het tegengaan van hittestress en het verkleinen van de kans op overstromingen. Deze informatie zal beschikbaar gesteld worden op de gemeentesite, in brochures en via andere kanalen. Educatie Gemeente IJsselstein wil jongeren betrekken bij het vergroenen van de stad. Hiervoor is samenwerken met scholen en andere organisaties van essentieel belang. Voor klimaatadaptatie (Visie Klimaatadaptatie) is een subsidie beschikbaar gesteld voor onder andere het aanleggen van boomtuinen, en wordt vanuit de gemeente budget beschikbaar gesteld voor educatie over fruit- en pluktuin. Betrokkenheid van inwoners bij beheer van gemeentelijke bomen Gemeente IJsselstein wil inwoners de mogelijkheid geven om een boomspiegel te adopteren. Hiervoor kunnen bewoners een zelfbeheerovereenkomst bij de gemeente aanvragen. zijn hiervoor regels opgesteld of zo

maar doen?

De gemeente wil in overleg met inwoners maatwerk leveren ten aanzien van het beheer van gemeentelijke boomspiegels. Wel blijft gemeente IJsselstein zelf zeggenschap behouden over het beheer van eigen bomen in de boomspiegel, waaronder snoeiwerkzaamheden. Bewoners stimuleren tot vergroenen

heeft KNIJ hier geen budget voor? anders iets als beleid bomen?

Gemeente IJsselstein wil haar bewoners stimuleren om bomen aan te planten op eigen terrein.

De gemeente wil hierbij gebruikmaken van verschillende instrumenten, zoals informatievoorziening. Op het moment van schrijven werken wij aan de herijking van het participatiebeleid, deze zal in 2024 worden vastgesteld. Met de input uit het herijkte beleid kan de invulling van de werkwijze verder gebracht worden.

Kunnen ook denken aan weggeven van bomen aan de bewoner die dmv een boom hun tuin/omgeving willen verkoelen. zou een subsidie voor gemaakt kunnen worden

Advisering: De gemeente biedt bewoners advies bij het aanplanten en onderhouden van bomen in hun eigen tuin of op hun erf. Vergroenen voor- en achtertuin: De gemeente stelt vanuit de Visie Klimaatadaptatie subsidie hoeveel is beschikbaar voor onder andere het vergroenen van voor- en achtertuinen. dit dan? Groene bewonersinitiatieven: Inwoners met een goed idee of initiatief om samen hun buurt groener te maken, worden waar passend en mogelijk, hierin gestimuleerd en gefaciliteerd met het bewonersinitiatievenbudget.

4.4 Bouwontwikkelingen Wanneer ruimtelijke ontwikkelingen en activiteiten plaatsvinden in de fysieke leefomgeving wil de gemeente graag haar eigen bomen beschermen tegen schade of tenietgaan door werkzaamheden.

maakt toch niet uit welk project het is. zou ten alle tijden een -0-meting laten houden

In geval van handhaving van de bestaande bomen handelen wij als volgt. Bij start van een project civiel of bouw wordt een nulmeting gehouden. Dit is een buitenopname waarin de kwaliteit van alle objecten, straatverharding en ook bomen worden opgenomen. Bij overdracht van nieuw openbaar gebied wordt opnieuw geschouwd. De schades die ontstaan tijdens de uitvoering worden op rekening van de initiatiefnemer verhaalt.

kunnen je bomen wel mooi naar de klote zijn. maar beter iets dan niets.

Er zijn ook situaties waar bestaande bomen niet kunnen worden gehandhaafd. Als bomen verdwijnen willen wij het boomkroonvolume zoveel mogelijk compenseren. Als dat niet in het plangebied is dan op een locatie elders. Hier geldt wel het principe van redelijkheid: er moet wel plek zijn.

je kunt aan de voorkant bij een project meegeven dat ze de bomen moeten beschermen conform HB 22 hoofdstuk 2 werken rond bomen en de bomenposter. tevens een BLVC-plan uitvragen waar dit dan in aangegeven wordt. In een planvormingsproces kan je in een vroeg stadium een BEA uitvragen voor het plan. als je dit dan toch doet dan gelijk een financiële waardebepaling laten uitvoeren en een verplantingsonderzoek. weet een ieder op voorhand wat er mogelijk is.

5. Vervolgstappen

De gemeente IJsselstein heeft in 2023 een start gemaakt met het Bomenbeleid. Gezien de strakke planning is ervoor gekozen om deze op hoofdlijnen uit te werken en daarmee een basis te leggen. Met het vaststellen van dit bomenbeleid gaan we een aantal vervolgstappen zetten. Enkele hebben prioriteit voor een goede uitvoer van het bomenbeleid. En enkele worden uitgevoerd, als na enige tijd blijkt waar knelpunten ontstaan. Deze punten worden dan verder doorontwikkeld.

5.1

Prioriteit

De onderstaande punten zijn belangrijk en zullen in elk geval op korte termijn opgepakt moeten worden om uitvoering te geven aan het beleid:

1. Uitwerken aanwijscriteria en updaten lijst waardevolle bomen In het Bomenbeleid worden de waarden van bomen benoemd. Aan de hand hiervan kunnen nieuwe aanwijscriteria worden gespecificeerd en vastgesteld. Hierop volgt een herziening van de waardevolle bomenlijst door de gemeente. Huidige bomen worden opnieuw beoordeeld. Wanneer nodig worden incidenteel bomen toegevoegd aan de lijst. volgens mij werkt dit niet zo. als je voldoet aan de criteria zou je

op de lijst moeten komen.

Het is van belang dat de waardevolle bomenlijst actueel blijft, zodat belangrijke bomen beschermd worden. Op een later moment kan overwogen worden of aan de hand van de lijst een (publiek toegankelijke) kaart met waardevolle boom(structuren) gemaakt wordt.

wat wordt de termijn van actualisatie?

2. Vertaling beleid en protocollen in omgevingsplan en beleidsregels De Omgevingwet per 1 januari 2024 inwerking getreden. Het bomenbeleid en de bomenregels zullen hier deel van gaan uitmaken. De bomenregels met z’n specifieke opgaven en de juridische regels kunnen in het Omgevingsplan worden opgenomen.

moet omgevingsplan geen omgevingsprogramma heten?

Om ervoor te zorgen dat de regels van een gemeente in overeenstemming zijn met de kaders in het Bomenbeleid, stellen we regels voor bomen op. Het gaat hier voornamelijk om regels waarin waardevolle bomen, zeker bij ontwikkelingen, goed worden beschermd. Deze regels zullen specifiek zijn voor de gemeente en rekening houden met de lokale situatie. Wanneer het nodig is, kunnen de criteria voor waardevolle bomen hierin worden aangescherpt. De nieuwe regels moeten aansluiten op het bomenbeleid en het overlastprotocol. Daarnaast zal de omgang met bomen in bouwontwikkelingen verder worden uitgewerkt.