6.1 Concept Jaarverslag (incl jaarrekening) WIL 2022 v13042023

Jaarstukken 2022

1

Jaarstukken 2022 1 VOORWOORD ........................................................................................................................................................................................................................................................ 3 2 INLEIDING, FINANCIËLE SAMENVATTING EN LEESWIJZER ...................................................................................................................................................................................... 5 3 PROGRAMMA INKOMEN ....................................................................................................................................................................................................................................... 8 3.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD?.................................................................................................................................................................................................................................... 8 3.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN ...................................................................................................................................................................................................................................

10 3.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING .................................................................................................................................................................................................................................... 11 4 PROGRAMMA WERK ........................................................................................................................................................................................................................................... 13 4.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD?.................................................................................................................................................................................................................................. 13 4.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN ................................................................................................................................................................................................................................... 15 4.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING ....................................................................................................................................................................................................................................

16 5 PROGRAMMA INKOMENSONDERSTEUNING........................................................................................................................................................................................................ 17 5.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD?.................................................................................................................................................................................................................................. 17 5.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN ................................................................................................................................................................................................................................... 19 5.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING .................................................................................................................................................................................................................................... 20 5.4 VERANTWOORDING EENMALIGE ENERGIETOESLAG 2022 ...................................................................................................................................................................................................

21 6 PROGRAMMA BEDRIJFSVOERING ........................................................................................................................................................................................................................ 22 6.1 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN BEDRIJFSVOERING .......................................................................................................................................................................................................... 22 6.2 FINANCIËLE VERANTWOORDING .................................................................................................................................................................................................................................... 23 6.3 SCHADEVERGOEDING UITTREDING GEMEENTE VIJFHEERENLANDEN....................................................................................................................................................................................... 24 7 DVO – PROGRAMMA SW FINANCIËLE VERANTWOORDING .................................................................................................................................................................................

25 PARAGRAFEN ......................................................................................................................................................................................................................................................... 26 JAARREKENING ....................................................................................................................................................................................................................................................... 33 BALANS PER 31 DECEMBER 2022 ....................................................................................................................................................................................................................................... 33 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING .......................................................................................................................................................................................................... 34 TOELICHTING OP DE BALANS ...............................................................................................................................................................................................................................................

35 TOELICHTING OP HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING .............................................................................................................................................................................. 42 GEBEURTENISSEN NA BALANSDATUM .................................................................................................................................................................................................................................. 42 WET NORMERING TOPINKOMENS ....................................................................................................................................................................................................................................... 43 BIJLAGE BIJ JAARVERSLAG BELEIDSINDICATOREN ARTIKEL 8 BBV ........................................................................................................................................................................... 44 BIJLAGE TAAKVELDEN .............................................................................................................................................................................................................................................

45 VERANTWOORDINGSINFORMATIE OVER DE SPECIFIEKE UITKERINGEN (SISA) ........................................................................................................................................................ 46

2

Jaarstukken 2022

1 VOORWOORD Met het Jaarverslag 2022 leggen wij verantwoording af over de door WIL in 2022 geleverde inzet, prestaties en het (financiële) beleid. Dat doen we graag en met trots. Het was een jaar waarin we de dienstverlening na de coronaperiode weer meer fysiek konden inrichten, met een positief effect voor onze klanten. Tegelijkertijd was en bleef het ook een roerig jaar met een oorlog en opvolgende energiecrisis die tot effect had dat onze klanten naast onzekerheid met sterk stijgende kosten voor levensonderhoud werden geconfronteerd. WIL toonde zich wederom flexibel door in korte tijd de uitvoering van de Energietoeslag op te pakken, als ook verschillende gemeentelijke compensatieregelingen in te regelen. Door onze inzet hebben (soms helaas maar beperkt) het verschil kunnen maken voor veel van onze klanten en deels ook voor een voor WIL nieuwe groep inwoners/klanten. In het afgelopen jaar werd ook de implementatie van de Innovatieagenda opgepakt. Met als sluitstuk de voorgestelde wijziging van de gemeenschappelijke regeling waarmee de huidige werkwijze en zeggenschapsverhouding ook formeel juridisch wordt ingebed: met lokale werkteams onder gemeentelijke aansturing en een sterke (regionale) WIL op het gebied van participatie en inkomensondersteuning onder de vlag van de GR. De besluitvorming over deze nieuwe GR is eind van het jaar in gang gezet.

De inzet en flexibiliteit waarmee WIL, net als de voorgaande jaren, alle uitdagingen heeft opgepakt, heeft ook een keerzijde gehad: er is echt veel van onze medewerkers gevraagd. De werkdruk was en is hoog, de mentale weerbaarheid en flexibiliteit zijn voortdurend op de proef gesteld en af en toe een ‘tandje minder’ was er nauwelijks bij. Wat hierbij soms zeker meespeelde was het gegeven dat ook WIL, net als andere werkgevers, te maken had met de krapte op de arbeidsmarkt: het duurt langer duurt om nieuwe mensen te vinden en sommige vacatures zijn zeer moeizaam in te vullen en vragen om een wat onorthodoxe aanpak. Het verzuim binnen WIL is desondanks niet gestegen. Een groot compliment aan onze medewerkers is daarom niet meer dan terecht. Tot slot zijn we trots dat het ons wederom is gelukt om binnen de begroting te blijven. Binnen de kaders van de nullijn 2022 hebben we niet alleen de reguliere dienstverlening op orde gehouden, maar zijn we er ook in geslaagd om in een dynamische omgeving flexibel en adequaat in te springen op tal van ontwikkelingen. Met positieve uitkomsten voor klanten en inwoners. Uiteraard doet bovenstaande niets af aan het feit dat we scherp blijven op zaken die nog beter kunnen. Hier pakken we de komende tijd graag samen met u en in vertrouwen verder op door.

Jaarverslag in één oogopslag: De belangrijkste informatie uit het jaarverslag wordt op de volgende pagina met de infographic compact gepresenteerd en met hoofdstuk 2 heeft u de (management)samenvatting van dit Jaarverslag te pakken. We hopen dat iedere lezer hiermee snel een goed beeld kan verkrijgen. Nieuwegein, 31-03-2023 Hoogachtend,

R. Esser Directeur Werk en Inkomen Lekstroom

E. Eggengoor Voorzitter Algemeen Bestuur

3

Jaarstukken 2022

4

Jaarstukken 2022

2 INLEIDING, FINANCIËLE SAMENVATTING EN LEESWIJZER Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) is de uitvoeringsorganisatie voor werk, inkomen en schuldhulpverlening voor de gemeenten Houten, IJsselstein, Lopik en Nieuwegein. Vanuit het Stadshuis in Nieuwegein en deels ook op locatie, werken we iedere dag aan het gericht vooruithelpen van klanten en inwoners en de doorontwikkeling van onze organisatie. In onze dienstverlening stellen wij onze klant centraal. Die klopt niet voor niets bij WIL aan. We willen dat mensen weer kunnen meedoen en perspectief hebben. Wij helpen hen hierbij, op maat en indien nodig stap voor stap. We kijken daarbij goed naar de leefwereld van onze klanten en hun zelfredzaamheid. Dat doen we niet alleen, maar in nauw samenspel met onder meer de Lokale Werkteams en tal van (lokale) ketenpartners. De gemeenten zijn in deze zowel onze partner en opdrachtgever, als ‘eigenaar’ van WIL. De oorlog in Oekraïne zette de wereld op zijn kop. Na 2 jaar corona dachten we begin van het jaar nog aan een ‘terugkeer naar een nieuw normaal’. Gaandeweg werd duidelijk dat daar nog geen sprake van kon zijn. Na een gezondheidscrisis met veel sociale beperkingen, zitten we ondertussen in een energiecrisis en hoge inflatie met voor veel inwoners en WIL stevige (potentiële) consequenties.

Terug naar normaal na de coronatijd Het einde van de coronaperiode bracht met zich mee dat we onze dienstverlening weer met veel fysiek klantcontact konden vormgeven. Een positief effect op de dienstverlening doordat we gemakkelijker het echte gesprek konden voeren en zo beter maatwerk konden leveren. Het informeren en duidelijk overbrengen van informatie draagt er zeker aan bij dat klanten beter op de hoogte zijn wat ze van ons mogen verwachten en wat wij van hen verwachten. De focus lag dan ook op preventie en re-integratie. Tegelijkertijd konden de collega’s weer meer op kantoor werken. De nieuwe huisvestingsfilosofie is geïmplementeerd zodat de medewerkers zowel op kantoor als thuis goed gefaciliteerd kunnen werken. Het beroep op een uitkering of schuldhulpverlening bleef het afgelopen jaar ongeveer gelijk. Energietoeslag en stijgende kosten levensonderhoud Het afgelopen jaar kenmerkt zich door de energiecrisis en de stijgende kosten levensonderhoud. WIL heeft op verschillende manieren te maken met de gevolgen. Wij zien bij een grote groep inwoners, niet alleen onze bestaande klanten, dat zij meer moeite hebben om de eindjes aan elkaar te knopen. Meer ondernemers en zzp’ers die aankloppen voor ondersteuning, meer aanvragen bijzondere bijstand; het doet zich duidelijk voelen.

Gelukkig konden we samen met de gemeenten snel en flexibel schakelen met nieuwe ondersteuningsmaatregelen en de uitvoering van de energietoeslag (zie paragraaf 5.4 over de gerealiseerde doelstelling). Hiermee waren we in staat om een grote groep inwoners in ieder geval financiële verlichting te geven. Met Lekstroombreed een bereik van bijna 90% van de doelgroep van de energietoeslag een mooi resultaat. Alle gemeentelijke en Rijksmaatregelen hebben merkbaar beslag gelegd op de organisatie. Binnen korte tijd zijn wij erin geslaagd deze dienstverlening in te richten voor de uitvoering. Dit door deels extra personeel in te zetten. Maar ook teams als inkomensbeheer, bijzondere regelingen, uitkeringsadministratie, bezwaar en beroep en DIV werden geconfronteerd met substantieel meer werk. Wij zijn trots dat we erin geslaagd zijn flexibel in te springen, mede door de grote toewijding van onze medewerkers. We merken wel het effect van de toenemende werkdruk op de mentale gezondheid van onze medewerkers. Ondernemers Een toenemend aantal ondernemers doet een beroep op onze ondersteuning. WIL, gemeenten en ketenpartners doorliepen een traject om een afgestemd pakket aan ondersteuning in te richten. Een mooie versterking van de dienstverlening waarbij economische zaken en de partners in het sociaal domein een samenwerking met meerwaarde inrichtten.

Hiervoor wordt onder andere aangesloten bij Ondernemer Centraal. Arbeidsmarkt Op de arbeidsmarkt zien we een grote krapte. Tegelijkertijd is het beeld hybride omdat er ook steeds meer ondernemers en bedrijven in de problemen raken, mede door personeelsgebrek. Dit kan per sector verschillen. Deze spanning op de arbeidsmarkt lijkt voorlopig aan te houden omdat de economische groei niet afneemt. 5

Jaarstukken 2022

Om de kansen voor onze klanten te vergroten hebben we met succes het Matchingsteam voortgezet. Het overgrote deel van de klanten die hier gebruik van maakten heeft met succes een plek op de arbeidsmarkt gevonden. Tegelijk zien we dat de groep die is aangewezen op het Matchingsteam, klantgroep A, afneemt. Omdat voor het grootste deel van onze klanten een match op de arbeidsmarkt nog niet vanzelfsprekend is, werken we voor de werkgevers- en werknemersdienstverlening op lokaal, regionaal en bovenregionaal niveau samen. Werkgevers en werkzoekenden zijn hierbij gebaat. Daarom is niet alleen de innovatieagenda hier een belangrijke schakel in, maar ook de bestuursopdracht op de Utrechtse Werktafel die wordt door ontwikkeld. Als werkgever worden wij ook geconfronteerd met de gevolgen van de krappe arbeidsmarkt. In zijn algemeenheid is het steeds lastiger om op korte termijn nieuwe medewerkers te vinden. Voor een aantal functies is het invullen van vacatures zelfs een kwestie van een zeer lange adem. Door creatief en gericht te werven lukt het gelukkig uiteindelijk vaak wel. Implementatie Innovatieagenda Gemeenten en WIL werkten het afgelopen jaar samen aan de implementatie van de Innovatieagenda. In de praktijk werkten we al geruime tijd met lokale werkteams en regionale dienstverlening vanuit WIL.

Op meerdere onderwerpen (bijvoorbeeld HR-afspraken, faciliterende taken vanuit WIL, et cetera) gaven we werkafspraken verder vorm. Als sluitstuk van de implementatie is een concept wijziging van de gemeenschappelijke regeling opgesteld zodat de werkwijze ook in formele zin wordt geïmplementeerd. De besluitvorming in de gemeenten is in het vierde kwartaal in gang gezet en de verwachting is dat aan het eind van het eerste kwartaal in 2023 de besluitvorming in alle gemeenten wordt afgerond. De implementatie vond plaats naast de samenwerking die WIL en lokale werkteams dagelijks oppakken. Het is goed te merken dat we een goede basis hebben gelegd voor de lokale samenwerking met een sterke (boven) regionale WIL. Poortproces aanvragen levensonderhoud aangepast In het kader van een aanvraag levensonderhoud maakte WIL (alleen!) in het poortproces begin 2022 nog gebruik van een vragenlijst en een daaraan gekoppelde DPS-matrix. Helaas bleek begin van het jaar dat deze DPS-matrix niet met enige regelmaat is gevalideerd. Per direct stopten wij daarom het gebruik van dit instrument en is sindsdien voor al onze klanten de 'verkorte route’ de reguliere wijze van aanvragen geworden (voorheen was dat voor circa 80% van onze klanten zo). Handhaving Onze ‘oude’ aanpak was een vorm van preventief en risicogestuurd handhaven. Een tweede pijler in onze aanpak naast het signaalgestuurd handhaven.

Nog steeds denken wij dat preventief en risicogestuurd handhaven in de poort goed en wenselijk is; om te voorkomen dat inwoners oneigenlijk een uitkering krijgen, dan wel (vanuit de leefwereld gedacht) dat klanten mogelijk later in de tijd met een terugvordering geconfronteerd worden. Onze zoektocht naar een ‘nieuwe’ invulling hiervan loopt nog. Conform afspraak hebben alle signalen over oneigenlijk gebruik in 2022 met extra inspanning opgepakt. ICT Onze ICT-partner Houten heeft aangegeven haar ICT te willen outsourcen en toe te willen groeien naar een regie-organisatie. WIL is daarom gestart met een traject om haar eigen ICT-rol te herijken. WIL gaat zich de komende 2 jaar richting een regie-organisatie ontwikkelen. Het contract met Houten loopt tot 2025 zodat WIL de komende jaren een veranderingsproces kan doorlopen en klaar staat voor de nieuwe situatie vanaf 2025, ongeacht wie op dat moment onze partner kan en wil zijn. Contact met de raad Het afgelopen jaar was het ook weer mogelijk om vaker fysiek het contact met de raden te zoeken. In september organiseerden we het Open Huis. Hierbij hebben de, voor een deel nieuwe, raadsleden kennis kunnen maken met de WIL-organisatie en het nieuwe bestuur van WIL. Hierbij was er vooral aandacht voor de verhalen uit de uitvoering. De voorbeelden wat onze medewerkers in de dagelijkse praktijk tegenkomen spraken tot de verbeelding.

De effecten op het dagelijkse leven van onze klanten werden duidelijk zichtbaar.

6

Jaarstukken 2022

Medio oktober gaven we hier een vervolg aan door tijdens het Kaderstellende Raadsdebat in gesprek te gaan met de raden over actuele ontwikkelingen en mogelijke keuzes voor de begrotingswijziging 2023. Ook hier een mooie opkomst met levendige gesprekstafels. De oogst van het Kaderstellende Raadsdebat zijn meegenomen in de afwegingen bij de begrotingswijziging 2023. Deze contactmomenten tussen raden en WIL blijken nog steeds aan een behoefte te voldoen. Financiële samenvatting Financiële samenvatting Programma Inkomen Programma Werk Programma Inkomensondersteuning Bedrijfsvoering Programma DVO SW Totaal

Rekening 2021 38.068.000 4.933.000 6.067.000 7.586.000 1.091.000 57.745.000

Basisbegroting 39.351.000 4.569.000 5.909.000 7.393.000 1.150.000 58.372.000

Wijzigingen -1.098.000 571.000 465.000 664.000 602.000

Begroot 38.253.000 5.140.000 6.374.000 8.057.000 1.150.000 58.974.000

DVO

Gerealiseerd 37.634.000 4.566.000 6.741.000 7.794.000 1.216.000 57.951.000

Verschil 619.000 574.000 -367.000 263.000 -66.000 1.023.000

Programma Inkomen - voordeel van € 619.000, veroorzaakt door lagere uitgaven op de BUIG en hogere ontvangsten TOZO dan begroot. Programma Werk - voordeel van € 574.000, veroorzaakt door het niet extra inzetten van het matchingsteam en lagere uitgaven op het lokaal budget. Programma Inkomensondersteuning - nadeel van € 367.000, veroorzaakt door het hoge aantal aanvragen dan begroot en extra opdrachten vanuit de gemeente Houten en de gemeente Lopik voor chronisch zieken. Programma Bedrijfsvoering - voordeel van € 263.000, veroorzaakt doordat de uitgaven op de innovatieagenda doorlopen en lagere kosten dan begroot. Programma DVO SW - nadeel van € 66.000, veroorzaakt door hogere personeelslasten dan begroot. Voor verdere specificaties verwijzen wij naar de programmaverantwoording. Leeswijzer Conform het BBV bestaan de jaarstukken uit het jaarverslag en de jaarrekening. Voor zover mogelijk worden de bedragen op €1.000 afgerond. Het jaarverslag bestaat uit:  Programmaverantwoording en paragrafen. De jaarrekening bestaat uit:  Balans en toelichting;  Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening;  Toelichting;  Bijlagen beleidsindicatoren;  Taakvelden;  SiSa (Single information, Single audit).

7

Jaarstukken 2022

3 PROGRAMMA INKOMEN WIL is een vangnet voor klanten. Daarbij blijven we zorgdragen voor een correcte toekenning en een tijdige betaling. We kennen onze klanten en weten dat veel van hen het financieel niet gemakkelijk hebben, in een complexe privé en/of gezondheidssituatie zitten en tijdelijk of langer afhankelijk zijn van onze dienstverlening. We sluiten zoveel mogelijk aan bij de leefwereld van elke klant. Wij werken samen met de gemeenten in het lokaal werkteam en zoeken ook naar maatwerk oplossingen die recht doen aan de unieke situatie van de klant. Ook geven we helder uitleg over de spelregels die bij de uitkering horen. Dat geeft duidelijkheid en zorgt voor maatschappelijk draagvlak.

3.1 Wat hebben we gerealiseerd? Gerealiseerde doelstellingen 1. Incassoratio We realiseerden een incassoratio van 1,92%, ruim hoger dan de doelstelling van 1,5%. De ontvangst van één erfenis is voor een deel verantwoordelijk voor de het positieve resultaat. De ontvangsten blijven onder druk staan door de invoering van de beslagvrije voet waarbij klanten moeten blijven beschikken over 95% van de bijstandsnorm en minder kunnen aflossen. 2. Taal- en digitale vaardigheden/Wet Taaleis Om onze klanten maximaal te laten participeren zijn taal- en digitale vaardigheden van groot belang. Om dit te gebruiken maakten we gebruik van lokale partners, waaronder het taalaanbod via cursusaanbieders en de Taalhuizen in de regio. WIL wijst actief door naar taalaanbieders. Verder verwijst WIL klanten door naar cursussen digitale vaardigheden. Niet (geheel) gerealiseerde doelstellingen 1. Wet inburgering/technisch ontzorgen De nieuwe Wet inburgering ging per 1 januari 2022 in. Eén van de onderdelen is dat de gemeenten de vaste lasten zoals, huur, gas, water, stroom en de ziektekostenverzekering de eerste 6 maanden van de uitkering moeten doorbetalen. Daarmee wordt de klant de eerste periode technisch ontzorgd. Dit was een nieuwe taak voor WIL.

In de praktijk bleek dat het technisch doorbetalen van de vaste lasten goed werkt maar dat tegelijkertijd vanuit de leefwereld de effecten voor de statushouders niet goed uitpakken. Doordat de Toeslagen pas na een paar maanden uitbetaald worden, ontstaat er deze eerste maanden een liquiditeitsvraagstuk. De systeemwereld sluit niet aan op leefwereld. In december is daarom besloten om (tijdelijk) te stoppen met de doorbetaling van de vaste lasten. Er wordt in samenwerking met de gemeenten gewerkt aan een oplossing voor het liquiditeitsvraagstuk, zodat we het technisch doorbetalen ook kunnen hervatten en we de klant bieden wat nodig is. Conclusie is dat we ontzorgen, maar niet conform de wet, zodat de doelstelling niet geheel is gerealiseerd. 2. Bbz: dienstverlening aan zelfstandigen Door een intensievere samenwerking met Bureau zelfstandigen en de afdelingen Economische zaken van de gemeenten is in kaart gebracht wat WIL en de gemeenten aan dienstverlening kunnen en willen ontwikkelen voor ondernemers. Vanuit WIL is de werkplaats ‘Schouders eronder’ geïnitieerd om samen met de gemeenten en andere ketenpartners verdere optimalisering van onze dienstverlening aan ondernemers en zzp’ers in te zetten. Vanuit deze werkplaats is aan de gemeenten het advies gegeven om aan te sluiten bij Ondernemer Centraal, een initiatief van de gemeente Utrecht.

Ondernemer Centraal draagt zorg voor een ondernemer. De implementatie van Ondernemer Centraal ligt bij de gemeenten zelf. Ten aanzien van de dienstverlening voor schulden zien wij dat de uitgaven verdriedubbeld zijn ten opzichte van 2020 en 2021. Dit is een signaal dat de crisis nog niet voorbij is en deze dienstverlening in een behoefte voorzien. We hebben in 2022 de dienstverlening aan de ondernemers en zelfstandigen ingericht, de implementatie is niet in 2022 rondgekomen, zodat de doelstelling gedeeltelijk is gerealiseerd. 8

Jaarstukken 2022

3. Handhaving In 2022 is het beleidsplan ‘In vertrouwen handhaven’ vastgesteld. We handelen daarbij vanuit de leefwereld van de klant en handelen steeds meer vanuit vertrouwen. Hiermee sluiten we meer aan bij de maatschappelijke ontwikkelingen. Tevens kunnen wij op deze manier het draagvlak voor de sociale zekerheid behouden. Met de extra middelen uit de begrotingswijziging 2022 kon WIL structureel meer inzetten op handhaving om signalen aan de poort en signalen die we gedurende de uitkeringsperiode ontvangen, te onderzoeken. Ondanks de grote krapte op de arbeidsmarkt voor handhavers is 1 fte per 1 juni ingevuld. Ook zetten we meer in op onder andere het opleiden van potentiële handhavers om de bezetting op orde te brengen. Hierdoor waren we in staat de signalen op te pakken en een inhaalslag te maken op de voorraad signalen die er nog lagen. Omdat voor risicogestuurd handhaven geen geschikt instrument beschikbaar is, hebben we deze doelstelling gedeeltelijk kunnen realiseren. 4. Parttime ondernemen Vanaf 2021 liep er een project om het ondernemerschap te stimuleren. De mogelijkheid bestond nog steeds om met behoud van een uitkering Participatiewet een onderneming te starten. In de praktijk is het gebruik van deze regeling nihil gebleken. De uitvoering lag bij de lokale werkteams.

Het gebruik bleef achter bij de verwachtingen omdat de inkomsten uit parttime ondernemerschap nihil zijn gebleken en dergelijke trajecten veel begeleiding vragen. Specifiek voor Houten speelde ook nog dat naast bovengenoemde project lopende 2022 via de werkplaats ‘Schouders eronder’ gewerkt aan een meer integrale dienstverlening aan zzp’ers en (startende) ondernemers. Hier zijn wel ondernemers geholpen. Aandachtspunten en ontwikkelingen Uitkeringsadministratie (UKA) Doordat een aantal ontwikkelingen bij elkaar kwam is het een druk en pittig jaar geweest. De afgelopen jaren voerde WIL meerdere (tijdelijke) regelingen (TOZO, TONK, energietoeslag, toeslagen vanuit werkgevers) uit. Voor de UKA betekent dit extra werk in de vorm van betalingen, inkomstenverrekeningen, vragen en toelichting op jaaropgaven, et cetera. Gecombineerd met een tijdelijke onderbezetting van het team leidde dit op enkele momenten tot een vertraging in het verwerken van de werkprocessen. De betaling van de uitkering ondervond hier geen hinder van. Door het digitaliseren van proefberekeningen, verplichtingenadministratie en werkprocessen zijn minder handelingen nodig en werkt de UKA steeds meer met digitale dossiers en verloopt de volledige communicatie nu digitaal.

We zijn startten met het digitaliseren en optimaliseren van onder andere het werkproces ‘beslag’ waardoor de communicatie met deurwaarders eenvoudig, veilig en digitaal kan verlopen. Dit loopt door in 2023. Wij merkten dat de snel stijgende kosten (inflatie) effect hebben op onze klanten. Er was een ruime toename van het aantal vragen van klanten naar toelichtingen op verrekeningen met hun uitkering. Daarnaast merkten wij dat klanten verrekeningen op hun uitkering minder goed konden opvangen. Ook dit vergt meer maatwerk. Kostendelersnorm In het najaar werd duidelijk dat de kostendelersnorm per 1 januari 2023 wordt aangepast. Vanaf die datum geldt de kostendelersnorm niet meer voor personen onder de 27 jaar. Hierdoor zal een deel van ons bestand niet meer te maken hebben met de korting als gevolg van de kostendelersnorm en er financieel op voortuitgaan. WIL bereidde zich in het vierde kwartaal voor op deze wijziging zodat deze vanaf 1 januari 2023 doorgevoerd kon worden. Beleidsregels studietoeslag WIL ondersteunt met de studietoeslag studenten die vanwege hun beperking niet in staat zijn naast de studie een bijbaantje te hebben. De studietoeslag is per 1 april herzien waarbij landelijke minimumnormen zijn vastgesteld. WIL hanteerde al hogere normen en handhaaft het bedrag op het oude niveau zodat klanten er niet op achteruit gaan.

Bovendien is de studietoeslag nu ook opengesteld voor mbo-studenten vanaf 15 jaar. Voorheen was dit alleen mogelijk voor wo- en hbostudenten. Evaluatie giften 9

Jaarstukken 2022

WIL evalueerde dit jaar de beleidsregel ‘Giften’. In lijn met de maatschappelijke ontwikkelingen is de vrijlatingsregeling voor giften verruimd tot € 1.200 op jaarbasis. Bij de evaluatie zien wij een toename van het aantal giften dat spontaan gemeld wordt. De conclusie is dat de beleidsregel voorziet in een behoefte. Het aantal personen dat een gift ontvangt is 0,2% van alle Participatiewetklanten. Wet op de lijkbezorging Is er iemand overleden en heeft deze persoon geen nabestaanden of geen nabestaanden die de uitvaart willen of kunnen regelen? Dan draagt WIL zorg voor de begeleiding en afhandeling van deze uitvaart. De laatste jaren wordt de afhandeling bewerkelijker. We leveren meer maatwerk omdat nabestaanden steeds meer gevraagd worden om zelf de uitvaart te regelen. Dit vraagt een steeds grotere inspanning en legt dit een emotioneel beslag op de collega’s. Het aantal uitvaarten steeg licht. 3.2 Operationele doelstellingen KPI Percentage volledige uitstroom uit de participatieuitkering naar zelfstandig beroep, bedrijf, regulier of gesubsidieerd werk Percentage afgehandelde aanvragen uitkeringen levensonderhoud Gemiddelde (netto) uitkeringslast per bijstandshuishouden per jaar Vorderingenratio ultimo jaar (Trendpercentage vorderingen BUIG waarop wordt afgelost) Aantal gegrond opgelegde boetes Aantal (gegrond) opgelegde maatregelen Herinstroom (12-maands trend benchmark)

Verrekende inkomsten BUIG, procenten Gemiddelde inkomsten uit parttimewerk (12- maands trend benchmark) Percentage openstaande aanvragen uitkering levensonderhoud per ultimo jaar

Prestatie 2020

Prestatie 2021

29,9%

35,4%

< 8 weken: 99,0% < 4 weken: 92,3%

< 8 weken: 98,9% < 4 weken: 92,9%

Benchmark: € 14.740 WIL: € 14.656

Benchmark: € 14.574 WIL: € 14.738

Benchmark: 24,7% WIL: 21,0%

Benchmark: 26,1% WIL: 24,8%

88 19 Benchmark: 12,8% WIL: 11,9%

88 16 Benchmark: 12,3% WIL: 12,7%

1,72% Benchmark: € 622 WIL: € 716 Benchmark + 15,1% < 8 weken: 96% < 4 weken: 82%

1,93% Benchmark: € 632 WIL: € 738 Benchmark + 16,8% < 8 weken: 91,4% < 4 weken: 85,7%

Begroot 2022 Minimaal 35% van de uitstroom

Prestatie 2022

< 8 weken:100% < 4 weken: 85% Beter dan het gemiddelde van de benchmark Gelijk aan het landelijk gemiddelde van de benchmark 100 50 Minimaal 3% lager dan het landelijk gemiddelde uit de benchmark (Waarde lager gesteld omdat bij een dalende trend landelijk, 4% niet meer haalbaar is.) 1,5% Benchmark + 10%

< 8 weken: 99,4% < 4 weken: 92,9%

< 8 weken: 100% < 4 weken: 87,5%

36,3 %

Benchmark: € 15.184 WIL: € 15.032 Benchmark: 26,4 WIL:33,3 46 2 Benchmark: 13,5% WIL: 11,5%

1,92% Benchmark: € 671 WIL: € 721 Benchmark + 7,5% < 8 weken: 100% < 4 weken: 88,4%

WIL handelt bij het besluit tot het opleggen van een maatregel of een boete vanuit de leefwereld en minder vanuit de systeemwereld. Wij maken per situatie een zorgvuldige afweging. Daarvoor is het toepassen van hoor en wederhoor essentieel. Een persoonlijk gesprek is hierbij noodzakelijk en dat was vanaf april weer mogelijk. Voordat een maatregel wordt opgelegd geven we de voorkeur aan een stevig gesprek. Vandaar dat een beperkt aantal maatregelen en boetes is opgelegd. Door de leefwereld toe te passen betreft dit ondertussen oneigenlijke kpi’s waar we niet actief op sturen. 10

Jaarstukken 2022

3.3 Financiële verantwoording Programma Inkomen BUIG Loonkostensubsidie BBZ 2004 en BBZ Light Wet op de Lijkbezorging Personeelslasten Totaal lasten BUIG Loonkostensubsidie TOZO terugvorderingen BBZ 2004 en BBZ Light Wet op de Lijkbezorging Personeelslasten Totaal baten Saldo van baten en lasten

Rekening 2021 Basisbegroting 36.535.000 36.536.000 864.000 128.000 420.000 41.000 15.000 2.306.000 2.092.000 39.010.000 39.927.000 718.000 561.000

85.000 41.000 98.000 942.000 38.068.000

Wijzigingen -1.900.000 600.000

202.000 -1.098.000

15.000 576.000 39.351.000

Begroot 34.636.000 1.464.000 420.000 15.000 2.294.000 38.829.000 561.000

DVO

15.000 0 -1.098.000

576.000 38.253.000

Gerealiseerd 34.923.000 1.645.000 46.000 49.000 2.393.000 39.056.000 693.000 27.000 473.000 107.000 49.000 73.000 1.422.000 37.634.000

Verschil -287.000 -181.000 374.000 -34.000 -99.000 -227.000 132.000 27.000 473.000 107.000 34.000 73.000 846.000 619.000

1. BUIG, nadeel € 155.000 Hogere uitgaven en hogere ontvangsten. Binnen de BUIG fluctueert het aantal uitkeringen doorgaans sterk van maand tot maand. Daarnaast verschilt de gemiddelde prijs per uitkering per gemeente omdat dit afhankelijk is van de gezinssamenstelling en de verrekende inkomsten. De kosten van de BUIG worden op klantniveau verrekend met de gemeenten waartoe de inwoners behoren. Aantal uitkeringen per regeling per ultimo 2022 BASIS PERSONEN < 21 BASIS PERSONEN 21 tot AOW ger. BASIS PERSONEN IN INRICHTING BBZ STARTERS levensonderhoud BBZ GEVESTIGDEN levensonderhoud PW BIJSTAND ALS LENING IOAW IOAZ

Totaal

Houten

IJsselstein

Lopik

Nieuwegein

Totaal

=< 27 jr

> 27 jr

=< 27 jr

> 27 jr

=< 27 jr

> 27 jr

=< 27 jr

> 27 jr

21 75 14 0 0 0 0 0

0 379 14 0 3 1 24 1

11 42 1 0 0 0 0 0

0 405 5 1 2 0 17 0

2 9 0 0 0 0 0 0

0 118 1 0 0 0 5 1

25 115 9 0 0 0 0 0

0 995 14 3 3 0 45 4

59 2138 58 4 8 1 91 6

110

422

54

430

11

125

149

1.064

2.365

2. Loonkostensubsidie, nadeel € 154.000 Vanaf 2022 wordt deze regeling apart verantwoord en maakt het geen deel meer uit van de BUIG en is harmonisatie LKS uitgevoerd om het proces van aanvraagtot uitbetaling van loonkostensubsidie efficiënter in te richten voor alle betrokkenen. Hierdoor is er meer gebruik van gemaakt dan begroot. 3. BBZ 2004 en BBZ light, voordeel € 481.000 11

Jaarstukken 2022

Van oktober 2021 tot en met maart 2022 konden gevestigde ondernemers een beroep doen op de tijdelijk versoepelde BBZ regeling, dit is minder vaak gedaan dan begroot (BBZ-Light). BBZ-regelingen zijn moeilijk voorspelbaar, omdat kleine mutaties verantwoordelijk zijn voor grote bedragen bij zowel inkomsten als uitgaven. 4. TOZO, voordeel € 473.000 (waarvan € 93.000 kapitaalverstrekkingen en € 380.000 levensonderhoud) We zijn doorgegaan met terugvordering van TOZO-1 tot en met TOZO-5. Voor de meeste terugvorderingen is er een betalingsregeling getroffen, omdat de vordering niet ineens voldaan kon worden. WIL heeft een actief en intensief incasso gevoerd, waardoor er meer dan de helft is ingevorderd. 5. Personeelslasten, nadeel € 26.000 De personeelslasten zijn € 99.000 hoger dan begroot. Daarnaast zijn er extra baten, € 73.000. Dit zijn voornamelijk UWV baten voor zwangerschapsverlof Overall resulteert het volgende beeld, naar gemeente uitgesplitst. Conform de GR, artikel 34, wordt het saldo van baten en lasten per gemeente verrekend. Afrekening per gemeente Houten IJsselstein Lopik Nieuwegein Totaal bijdragen gemeente

Rekening 2021 Basisbegroting 8.168.000 8.650.000 7.648.000 8.236.000 2.197.000 2.242.000 20.055.000 20.223.000 38.068.000 39.351.000

Specificatie regelingskosten PW algemene bijstand* BBZ levensonderhoud startende ondernemers* IOAW* IOAZ* Loonkostensubsidie BBZ 2004 en BBZ Light Wet op de Lijkbezorging Totaal lasten PW algemene bijstand* BBZ levensonderhoud startende ondernemers* IOAW* IOAZ* Loonkostensubsidie TOZO levensonderhoud TOZO bedrijfskredieten BBZ 2004 en BBZ Light Wet op de Lijkbezorging Totaal baten Saldo van baten en lasten *Posten die onder BUIG vallen ** Lijkbezorging ten behoeve van VHL (incidentele gevallen)

Wijzigingen -273.000 -635.000 52.000 -242.000 -1.098.000 Houten 6.969.729 148.281 384.439 17.380 367.012 0 0 7.886.840 117.139 5.648 0 0 0 105.558 27.137 17.085 0 272.567 7.614.274

Begroot 8.377.000 7.601.000 2.294.000 19.981.000 38.253.000 IJsselstein 6.451.727 118.899 246.574 0 383.523 0 0 7.200.723 204.293 2.554 1.728 0 0 85.119 32.417 2.674 0 328.786 6.871.937

DVO Regelingskosten Uitvoeringskosten 7.614.274 565.462 6.871.937 481.431 2.110.433 133.359 18.716.716 1.140.319 35.313.360 2.320.571 Lopik 1.870.312 28.861 59.394 21.096 242.396 0 0 2.222.058 34.498 0 0 0 0 30.119 5.149 41.859 0 111.625 2.110.433

Nieuwegein 17.428.216 398.695 701.106 79.701 624.686 45.500 46.384 19.324.289 318.553 2.094 7.126 0 0 159.798 27.821 45.796 46.384 607.573 18.716.716

VHL

2.635 2.635

2.635 2.635 0

Afrekening 197.265 247.632 50.208 123.965 619.070 Totaal 32.719.985 694.735 1.391.513 118.177 1.617.617 45.500 49.019 36.636.546 674.484 10.296 8.854 0 0 380.595 92.524 107.414 49.019 1.323.187 35.313.359

12

Jaarstukken 2022

4 PROGRAMMA WERK Wij ondersteunen onze klanten, waar nodig, om hen zoveel als mogelijk vanuit hun eigen kracht en naar vermogen te laten participeren in de maatschappij. We sluiten hiervoor zoveel mogelijk aan bij de leefwereld van de klant met maatwerk en organiseren deze dienstverlening dicht bij de klant. Het grootste deel van de dienstverlening van de afdeling Werk vindt plaats binnen de lokale werkteams, waarin WIL samen optrekt met gemeenten en lokale partners. Klanten worden zoveel als nodig is lokaal gesproken en begeleid. De werkcoaches werken allemaal binnen de lokale werkteams. Elke gemeente stelt voor het lokale werkteam jaarlijks een werkplan op waarin zij de lokale focus kunnen aanbrengen met de bijbehorende budgetten. In het kader van efficiency, kennis en expertisebundeling is nog een aantal taken bovenlokaal belegd binnen de dienstverlening van WIL. In dit jaarverslag zetten we de realisatie van doelstellingen voor WIL uiteen voor de teams Poort en Schouw, Werkcoaches, het Werkgeversservicepunt en de teams waar de bovenlokale dienstverlening is belegd. De inhoudelijke verantwoording van de realisatie in de lokale werkteams is aan de gemeenten en valt buiten dit jaarverslag. De financiële realisatie binnen de lokale werkteams is conform de afspraken geconsolideerd overgenomen in de jaarrekening WIL.

4.1 Wat hebben we gerealiseerd? Gerealiseerde doelstellingen 1. Een effectieve en efficiënte Poortfase De dienstverlening van WIL start voor klanten bij de poort. Deze bestaat uit een intake met een brede blik waarin de leefwereld van de inwoner centraal staat. Met als doel preventief te handelen en direct passende dienstverlening aan te bieden. Hierbij werkte de poort nauw samen met de teams inkomen en handhaving. Deze integrale samenwerking zorgde ervoor dat snel en efficiënt gehandeld werd en dubbele uitvraag is voorkomen. De poort nam tevens deel in het matchingsteam om in te zetten op snelle terugkeer in het arbeidsproces. Voor klanten waarbij dit (nog) niet mogelijk was, vond een snelle integrale overdracht plaats naar het lokaal werkteam. De poort had een preventief effect middels directe interne verbindingen tussen de poort en de specialistische dienstverlening van bijzondere regelingen en schuldhulpverlening. Bijvoorbeeld door in het poortproces alle beschikbare steunmaatregelen ten behoeve van de bestrijding van de energiecrisis aan te bieden. 2. Structurele continuering Jongerenloket (Jolo) Wij gaven samen met het RMC uitvoering aan het dienstverleningsconcept van het Jongerenloket (Jolo) zoals dat begin van het jaar was vastgesteld. Daarnaast is ingezet op de doorontwikkeling van het Jolo samen met het RMC onder begeleiding van de aanjager Jolo.

Zo werden de uitstroomgesprekken voor de pro/vso jongeren uitgevoerd door het Jolo waar dit voorheen vanuit de formatie van de lokale werkteams plaatsvond. Deze aanpak had als direct effect dat de jongere direct kon profiteren van de bredere dienstverlening van het Jolo. De verbinding met de lokale werkteams is geborgd middels vaste aanspreekpunten waar structureel overleg mee plaatsvindt. Met de toevoeging van een Jobhunter vanuit het WGSP konden we inzetten op beter passende en meer duurzame plaatsingen voor jongeren die zich bij het loket meldden. Aan het eind van het jaar startte de doorontwikkeling van de functie van de poortmedewerker in het Jolo. 3. Snelle match naar werk door het Matchingsteam Het Matchingsteam is een samenwerkingsafspraak die als crisisdienstverlening in coronatijd is opgezet door de lokale werkteams, de Poort en het WSP. Het doel was om kansrijke klanten die zich meldden snel richting betaalde participatie te begeleiden aan de poort. Het Matchingsteam heeft hiermee de lokale werkteams ontzien door (structurelere) doorstroom te voorkomen. Hiermee werd tevens voorkomen dat deze klanten een beroep deden op een uitkering. Er meldden zich 98 personen bij het Matchingsteam. Hiervan gingen 63 personen (64%) door de inspanningen van het Matchingsteam direct aan het werk.

Er zijn 19 personen doorgeleid naar het LWT (20%), 5 personen krijgen in 2023 nog begeleiding (5%) en het restant is om andere redenen uitgestroomd (11%), denk hierbij aan verhuizing. Gedurende het jaar is een afname te zien in het aantal klanten waarvoor het Matchingsteam een passende dienstverlening was. Als gevolg hiervan bleek het niet nodig om ook daadwerkelijk gebruik te maken van de extra personele inzet die wij aan het begin van het jaar verwachtten nodig te hebben.

13

Jaarstukken 2022

4. Dienstverlening in lokale werkteams In het kader van de innovatieagenda is duidelijkheid gecreëerd over de verdeling van de HR-verantwoordelijkheden tussen de lokale teamleiders en de teamleider van WIL. Voor de werkcoaches zijn de afspraken te raadplegen in het document ‘HRM afspraken voor de lokale werkteams’. Hiermee is de praktische uitvoering van de implementatie in zicht. Ontwikkelingen op dossiers als privacy en de geplande wijziging van de participatieverordening zijn nog lopende. De lokale werkteams gaven vanuit eigen jaarplannen uitvoering aan de lokale dienstverlening. WIL levert een bijdrage aan het beheer, de verantwoording en het inzichtelijk maken van de uitgaven uit het lokaal budget. De lokale teamleiders sturen hierdoor directer op doelmatige inzet van de middelen. 5. WIL zorgt voor bovenlokale dienstverlening op een aantal onderwerpen WIL verzorgt regionale werkdienstverlening. Bijvoorbeeld als het gaat om arbeidsdeskundig advies, uitvoering Vangnetregeling gemeentelijke doelgroep Participatiewet klanten, intake Nieuw Beschut klanten en bijbehorende HR-taken voor de Nieuw Beschut medewerkers, contractafspraken met onze social firms (WerkwIJSS / UW), loonwaarde metingen, job coaching en complexe administratieve processen in de Backoffice Werk. WIL en de lokale werkteams stemden over deze regionale dienstverlening structureel af.

WIL vertegenwoordigt de lokale belangen in de arbeidsmarktregio om te zorgen voor een complementair dienstverleningsaanbod. Zo werd het project ‘harmonisatie LKS’ uitgevoerd om het proces van aanvraag- tot uitbetaling van loonkostensubsidie efficiënter in te richten voor alle betrokkenen. Dit werd landelijk aangejaagd, in de hele arbeidsmarktregio doorgevoerd, maar regionaal bij WIL in afstemming met de lokale werkteams geïmplementeerd. 6. Generalistische dienstverlening voor werkcoaches en accountmanagers De werkcoaches en accountmanagers ontwikkelden een meer generiek kennisniveau door de inzet van kennisplatforms en casuïstiek overleg. Deze investering op een generiek kennisniveau is ook aangemoedigd vanuit de lokale leidinggevenden om continuïteit in de uitvoering te waarborgen. Hoewel de professionals een meer generiek kennisniveau ontwikkelden, laat de uitvoering zien dat gerichte inzet op doelgroepen wenselijk en efficiënt is. Waar mogelijk werd in de uitvoering ingezet op gerichte ondersteuning voor de specialistische doelgroepen. Aanvullend op het ontwikkelen van het kennisniveau binnen het eigen aandachtsgebied is ook geïnvesteerd op het verbreden van kennis over de WIL-brede dienstverlening middels onder andere intercollegiale voorlichtingsbijeenkomsten. 7.

Brede regionale samenwerking Er is intensief gewerkt aan integrale regionale samenwerking tussen accountmanagers. En om de integratie en harmonisatie van dienstverlening aan werkgevers in gang te zetten. Dit vindt plaats vanuit een samenwerkingsverband op arbeidsmarktregio-niveau (WSP Midden-Utrecht) met als doel lokaal de werkgeversdienstverlening te versterken. Dit alles staat beschreven in het opgeleverde ‘uitvoeringsplan regionale werkgeversdienstverlening Midden-Utrecht’. De digitale instrumentgids ‘Dennis’ is in gebruik genomen. Hierin staan alle instrumenten beschreven die ingezet kunnen worden voor werkgevers. De additionele formatie uit 2021 heeft mogelijk gemaakt dat, naast de reguliere dienstverlening vanuit het WGSP Lekstroom, ook additioneel geïnvesteerd is op het samenwerkingsverband in de arbeidsmarktregio ten gunste van het lokale resultaat. Aandachtspunten en ontwikkelingen Implementatie wetswijzigingen Breed Offensief Door vertraging in de besluitvorming over de wetswijzigingen van uit het Breed Offensief kon implementatie nog niet plaatsvinden. De inwerkingtreding staat gepland voor juli 2023. In de periode hieraan voorafgaand zal gewerkt worden aan de implementatie.

14

Jaarstukken 2022

Oekraïne & Werk Vluchtelingen uit Oekraïne mogen vanaf 1 april 2022 in loondienst werken in Nederland. Vanuit de gemeenten WIL-gemeenten kunnen zij rechtstreeks terecht bij het Regionale Mobiliteitsteam (RMT) voor advies en informatie op het gebied van werk. Voor de dienstverlening aan deze nieuwe doelgroep is vanuit het WGSP Lekstroom doelgericht ingezet op het verbinden van lokale- en regionale partners om maximaal effect te realiseren. Ook lokaal werd, waar nodig, dienstverlening geboden aan deze nieuwe doelgroep. Werkgevers uit de gemeenten die mogelijkheden zagen voor Oekraïners die (tijdelijk) wilden werken konden contact opnemen met het WSP Midden-Utrecht waar vanuit een lokale verbinding werd gelegd met de accountmanagers bij WIL.

4.2 Operationele doelstellingen KPI Rendement re-integratie-inspanningen (bespaarde uitkeringslast door volledige uitstroom naar werk, niet door gemeente gesubsidieerd) Gemiddeld percentage klanten dat parttime werkt Percentage jongeren (<27 jaar) dat afhankelijk is van een uitkering via WIL ten opzichte van het totaal aantal uitkeringen per 31-12 Instroompercentage jongeren (< 27 jaar) Aantal plaatsingen via werkgeversbenadering (WSP en lokale werkteams) (niet unieke personen) Aantal plaatsingen op banenafspraak banen via WSP Meldingen aan de poort Maatregelquote rechtmatigheid (Het percentage betalingen waarop een maatregel is toegepast, als percentage van het gemiddelde volume BUIG) Aantal werkgevers waarmee WIL zaken doet (aantal warme contacten)

Prestatie 2020 Bij 12 maanden besparing is het 101% van de investering 6,1% 2.419 huishoudens waarvan 12,6% < 27 jaar (excl. Vijfheerenlanden) 34,8% van de instroom 571

Prestatie 2021 Bij 12 maanden besparing is het 118% van de investering 6,1% 2.343 huishoudens per 31-12, waarvan 13,36% < 27 jaar 33,4% van de instroom 589

Begroot 2022 Investering uit de re-integratie-middelen + 125% 7,5%

25% van de instroom 825

Prestatie 2022 Bij 12 maanden is het 121,2% van de investering 6,3% 2.365 huishoudens (incl. BBZ), waarvan 13,70% < 27 jaar 36,3% van de instroom 502

173 1.338

244 1.012

200 1.200

240 876

Benchmark: 2,3% WIL: 0,6%

Benchmark: 1,8% WIL: 0,4%

311

280

11,0% van het totaal

1% lager dan gemiddelde van de benchmark 400

Benchmark: 1,7% WIL: 0,1% 297

De weergegeven cijfers zijn een gedeeld resultaat voortkomend uit het samenspel tussen WIL en de lokale werkteams van de gemeenten. De krapte op de arbeidsmarkt was groter dan verwacht kon worden. Personen die direct klaar waren voor werk vonden zelf hun weg op deze arbeidsmarkt. De relatieve omvang van de populatie bij WIL die een grotere afstand tot de arbeidsmarkt heeft, had invloed op de bemiddelingsresultaten. Daarnaast constateert WIL dat de instroom van jongeren die niet direct naar werk of scholing kunnen, al enkele jaren stijgt. Het gestelde doel van 25% lijkt dan ook niet langer passend bij het beeld dat wij hierin zien.

15

Jaarstukken 2022

4.3 Financiële verantwoording Programma Werk Lokaal budget Houten Lokaal budget IJsselstein Lokaal budget Lopik Lokaal budget Nieuwegein Personeelslasten Totaal lasten Personeelslasten Totaal baten Saldo van baten en lasten

Rekening 2021 71.000 368.000 72.000 1.467.000 3.016.000 4.994.000 61.000 61.000 4.933.000

Basisbegroting 104.000 344.000 32.000 1.141.000 2.948.000 4.569.000

Wijzigingen 320.000

216.000 571.000

Begroot 424.000 344.000 67.000 1.141.000 3.164.000 5.140.000

0 4.569.000

0 571.000

0 5.140.000

35.000

DVO

Gerealiseerd 327.000 368.000 87.000 837.000 2.972.000 4.591.000 25.000 25.000 4.566.000

Verschil 97.000 -24.000 -20.000 304.000 192.000 549.000 25.000 25.000 574.000

In de BTW tabel hieronder is per gemeente aangegeven wat de terug te vorderen BTW is. BTW lokaal budget (terug te vorderen) Totaal

1. 2. 3. 4.

Houten 10.952

IJsselstein 26.348

Lopik 3.909

Nieuwegein 62.659

Totaal 103.868

Lokaal budget Houten, voordeel € 97.000. De uitgaven zijn lager dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf. Lokaal budget IJsselstein, nadeel € 24.000. De uitgaven zijn hoger dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf. Lokaal budget Lopik, nadeel € 20.000. De uitgaven zijn hoger dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf. Lokaal budget Nieuwegein, voordeel € 304.000. De uitgaven zijn lager dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf.

5. Personeelslasten, voordeel € 217.000: De personeelslasten zijn € 192.000 lager dan begroot, daarnaast zijn er extra baten, € 25.000. Dit voordeel komt grotendeels door het niet inzetten van de extra middelen voor het matchingsteam (voordeel € 150.000). Doordat er in 2022 minder klanten aangewezen waren op het Matchingsteam volstond de inzet vanuit de reguliere formatie, extra personele inzet bleek niet nodig. Overall resulteert het volgende beeld, naar gemeente uitgesplitst. Conform de GR, artikel 34, wordt het saldo van baten en lasten per gemeente verrekend. Afrekening per gemeente Houten IJsselstein Lopik Nieuwegein Totaal bijdragen gemeente

Rekening 2021 Basisbegroting 794.000 822.000 984.000 955.000 241.000 202.000 2.914.000 2.590.000 4.933.000 4.569.000

Wijzigingen 373.000 45.000 47.000 106.000 571.000

Begroot 1.195.000 1.000.000 249.000 2.696.000 5.140.000

DVO Regelingskosten Uitvoeringskosten 326.728 718.013 368.279 611.312 86.965 169.337 837.448 1.447.956 1.619.420 2.946.619

Afrekening 150.260 20.409 -7.303 410.596 573.962

16

Jaarstukken 2022

5 PROGRAMMA INKOMENSONDERSTEUNING Samen met de Lekstroomgemeenten en tal van maatschappelijke ketenpartners levert WIL een belangrijke bijdrage aan het bestrijden en tegengaan van armoede, sociale uitsluiting en schulden voor de inwoners in de Lekstroom en de klanten van WIL in het bijzonder. Hierbij gaan we uit van de situatie van de klant met individueel maatwerk als uitgangspunt. Daarbij stemmen wij onze inzet voor inwoners met hen af zodat die ondersteuning een goede aansluiting biedt op de leefwereld van de klant. De sociale teams en de WIL-generalisten hebben daarin een belangrijke rol. Onze inzet houden we voortdurend tegen het licht en passen we waar nodig aan. Ook zetten we steeds meer in op het versterken en uitbreiden van de bestaande samenwerking met gemeenten en ketenpartners. Een oplossing die wij bieden moet passend zijn voor het probleem dat er is en daadwerkelijk verlichting geven. Tegelijkertijd moet de oplossing zo adequaat en goedkoop mogelijk zijn. 5.1 Wat hebben we gerealiseerd? Gerealiseerde doelstellingen 1. Ondersteuning aan zzp’ers/ondernemers met schulden WIL heeft de werkplaats geïnitieerd om samen met de gemeenten en andere ketenpartners verdere optimalisering van onze dienstverlening aan ondernemers en zzp’ers in te zetten.

Vanuit deze werkplaats is aan de gemeenten het advies gegeven om aan te sluiten bij Ondernemer Centraal, een initiatief van de gemeente Utrecht. Ondernemer Centraal draagt zorg voor een ondernemer. De implementatie van Ondernemer Centraal ligt bij de gemeenten zelf. Bij een bedrijfsbeëindiging en levensonderhoud verwijzen wij nog steeds naar Bureau Zelfstandigen Utrecht, dat de BBZ voor ons uitvoert. Daarnaast is de schuldhulpverlening aan ondernemers opnieuw aanbesteed. Per november van dit jaar is het schuldhulpverleningsbureau voor ondernemers, Zuidweg & Partners. 2. Beleidsplan Schuldhulpverlening (SHV) Het beleidsplan SHV is begin 2022 vastgesteld. Het beleidsplan en de beleidsregels geven duidelijkheid aan de klant over de richting van de integrale schuldhulpverlening en het voorkomen van (problematische) schulden dan wel betalingsachterstanden. Er is gestart met een aantal ontwikkelingen:  Inzet van 2 consulenten voor de aanpak Vroegsignalering is gecontinueerd en de afstemming en aansluiting bij de lokale infrastructuur is verder uitgebreid.  Convenant met bewindvoerders ‘Samen Verder’ is opgesteld (samenwerking met bewindvoerders, Schuldhulpmaatjes en sociale teams).  Aansluiting bij het Jongeren Perspectief Fonds door de gemeente Nieuwgein, waarin WIL een rol gaat spelen.

 De aanbesteding voor de aankoop van maatwerktrajecten voor extra ondersteuning van inwonersmet problematische schulden uit de gemeente Nieuwgein die kampen met psychische problematiek, verstandelijke beperkingen, verslaving en mensen die dakloos zijn, is afgerond. 3. Snelle afhandeling waar het kan en aandacht voor de klant waar nodig WIL-direct is inzet voor de bestaande regelingen, zoals de IIT (Individuele Inkomenstoeslag), Stadspas Nieuwegein en de minimaregeling Maatschappelijke Participatie Lopik. Hierdoor zijn veel klanten snel geholpen en is de uitvoering ontlast. De doorontwikkeling van WIL-direct is een blijvend aandachtspunt. We voerden voorbereidende gesprekken met bewindvoerders, om te gaan starten met een mogelijkheid om digitaal aan te vragen door derden (bewindvoerders namens hun klanten). Daarvoor is het nodig te werken met e-Herkenning. 4. Project Optimaliseren werkprocessen (Doorontwikkeling team Bijzondere Regelingen) Gedurende het jaar heeft het team BR, dat de bijzondere bijstand en de minimaregelingen uitvoert, gewerkt aan een stevige basis. Onder andere door het verbeteren van interne processen. Maar bovenal door het realiseren van meer zelfsturing, door per regeling medewerkers verantwoordelijkheid te geven voor het actueel houden, verbeteren en efficiënter maken van de werkprocessen.

Het team heeft te maken gehad met personele uitdagingen, verloop van personeel en een toenemend aantal aanvragen. Naast het toenemende aantal zien we ook een verschuiving in de aard van de aanvragen. Het is duidelijk merkbaar dat onze klanten veel gevolgen ervaren van de oplopende energiekosten en de dalende koopkracht. We zien in toenemende mate meer complexiteit in de aanvragen en de situaties van klanten. Door de komst van de Energietoeslag heeft het project Optimaliseren Werkprocessen minder prioriteit gehad, dan in 2021 beoogd. In 2023 wordt hier 17

Jaarstukken 2022

wel meer op ingezet. Een constante factor rondom bijzondere bijstand en minimaregelingen, is het balanceren tussen snelle, efficiënte uitvoering en een brede blik op de leefwereld van de klant. Achter veel aanvragen zit een verhaal en een persoonlijke situatie. Het streven is een afhandeling binnen de wettelijke beslistermijn. Hier hebben wij ook hard aan gewerkt. Maar de combinatie van toenemende aantallen én complexiteit maakt het soms niet haalbaar. 5. Gemeentepolis op maat De gemeentepolis draagt bij aan het toegankelijk zijn van een goede en betaalbare zorgverzekering voor mensen met een laag inkomen en hoge zorgkosten. WIL geeft hieraan uitvoering. Op dit moment wordt de gemeentepolis van VGZ gebruikt. 6. Doorontwikkeling en samenwerking met sociale teams met betrekking tot aanvragen kinderopvang met een sociaal-medische indicatie (SMI) Voor alle gemeenten hebben we de SMI-regeling uitgevoerd en met succes. Met als belangrijke succesfactor een goede samenwerking tussen de professionals van WIL, het gezin en het Sociaal Team gericht op oplossingen voor de lange termijn; hierdoor hebben we vaak sneller en beter maatwerk kunnen leveren aan inwoners in kwetsbare situaties. Aandachtspunten en ontwikkelingen Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewind (Ags) De Ags regelt dat gemeenten de rechter mogen adviseren over beslissingen met betrekking tot schuldenbewind.

Het besluit of wij gebruik gaan maken van dit adviesrecht is (nog) niet genomen. De lead in deze ligt bij de Lekstroomgemeenten. Het inzetten op de samenwerking met bewindvoerders, o.a. in het convenant Samen Verder, gaat een basis leggen voor de afweging of voor dit adviesrecht capaciteit ingezet gaat worden. Vervanging softwarepakket bij schuldhulpverlening Het huidige softwarepakket Key2Schuldhulpverlening wordt door de huidige aanbieder niet langer (door)ontwikkeld. De Europese aanbesteding voor het nieuwe softwarepakket is voorbereid, opengesteld en afgerond. De implementatie gaat plaatsvinden in het tweede kwartaal van 2023. Doorontwikkeling schuldhulpverlening Het team SHV trof voorbereidingen voor een interne onderhoudsronde om het team klaar te stomen voor de toekomst. Er was sprake van wisselingen in het personeel. We zien een toename van aanmeldingen. Daarnaast komen er veel andere uitdagingen op het team af. In de SHV-wereld zijn verschillende ontwikkelingen gaande, die zich moeten gaan doorvertalen naar de werkwijze van het team. Denk daarbij aan het vaker inzetten van saneringskredieten, meer zichtbaar zijn naar buiten toe, meer lokaal aanwezig zijn en laagdrempelige toegang. Ook zien we een maatschappelijke context die ertoe leidt dat meer mensen in financiële problemen raken.

Dit vroeg om zelfreflectie, om vervolgens te werken aan een robuust en toekomstbestendig team. Er zijn voorbereidingen getroffen voor een nieuwe interne manier van werken, waarbij eigenaarschap en zelforganisatie centraal staan. Deze voorbereidende stappen zijn gezet, zodat het team in 2023 op een eigentijdse manier kan gaan werken. Wet gemeentelijke schuldhulpverlening Samen met de gemeenten maakten we een start met de aansluiting bij de Nederlandse Schuldhulp Route. De verdere implementatie ligt bij de gemeenten. Ook als het gaat om het inzetten van Collectief Schuldregelen en de aansluiting bij het Schuldenknooppunt (onderdelen van het NVVK arrangement) zijn in de eerste voorbereidende stappen genomen. Één daarvan is het steeds vaker inzetten van een saneringskrediet (SK's). Het doel hiervan is om schuldendossiers sneller te kunnen afhandelen, zodat schuldenrust bij de inwoners ontstaat en er ruimte komt voor de integrale begeleiding naar duurzame financiële zelfredzaamheid. Ondersteuning aan statushouders Het aantal statushouders is toegenomen. De gemeenten hadden de uitdaging om meer statushouders te huisvesten. Voor WIL betekende dit meer aanvragen voor woninginrichting en andere vormen van bijzondere bijstand, om de statushouders een goede start te bieden in hun nieuwe woonplaats. Dit betekende meer inzet, 18