6.1 Bijlage Concept Jaarverslag WIL 2023 definitief

Jaarverslag 2023

1

Jaarverslag 2023

INHOUD

1 VOORWOORD ........................................................................................................................................................................................................................................................ 3 2 INLEIDING, FINANCIËLE SAMENVATTING EN LEESWIJZER ...................................................................................................................................................................................... 5 3 PROGRAMMA INKOMEN ....................................................................................................................................................................................................................................... 9 3.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD?.................................................................................................................................................................................................................................... 9 3.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN ...................................................................................................................................................................................................................................

12 3.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING .................................................................................................................................................................................................................................... 13 4 PROGRAMMA WERK ........................................................................................................................................................................................................................................... 16 4.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD?.................................................................................................................................................................................................................................. 16 4.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN ................................................................................................................................................................................................................................... 18 4.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING ....................................................................................................................................................................................................................................

19 4.4 ESF-MIDDELEN 2023 ................................................................................................................................................................................................................................................. 20 4.5 NIEUW BESCHUT........................................................................................................................................................................................................................................................ 20 5 PROGRAMMA INKOMENSONDERSTEUNING ........................................................................................................................................................................................................ 21 5.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD?.................................................................................................................................................................................................................................. 21 5.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN ...................................................................................................................................................................................................................................

24 5.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING .................................................................................................................................................................................................................................... 25 VERANTWOORDING ENERGIETOESLAG 2023 ......................................................................................................................................................................................................................... 26 6 PROGRAMMA BEDRIJFSVOERING ........................................................................................................................................................................................................................ 27 6.1 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN BEDRIJFSVOERING .......................................................................................................................................................................................................... 27 6.2 FINANCIËLE VERANTWOORDING ....................................................................................................................................................................................................................................

28 6.3 SCHADEVERGOEDING UITTREDING GEMEENTE VIJFHEERENLANDEN....................................................................................................................................................................................... 29 6.4 VERLOFSPAREN .......................................................................................................................................................................................................................................................... 29 7 DVO – PROGRAMMA SW FINANCIËLE VERANTWOORDING ................................................................................................................................................................................. 30 PARAGRAFEN ......................................................................................................................................................................................................................................................... 31 JAARREKENING .......................................................................................................................................................................................................................................................

42 BALANS PER 31 DECEMBER 2023 ....................................................................................................................................................................................................................................... 42 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING .......................................................................................................................................................................................................... 43 TOELICHTING OP DE BALANS ............................................................................................................................................................................................................................................... 44 TOELICHTING OP HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING .............................................................................................................................................................................. 51 GEBEURTENISSEN NA BALANSDATUM ..................................................................................................................................................................................................................................

52 WET NORMERING TOPINKOMENS ....................................................................................................................................................................................................................................... 52 TOEZICHTHOUDENDE TOPFUNCTIONARISSEN MET TOTALE BEZOLDIGING VAN € 1.900 OF MINDER ................................................................................................................................................... 53 BIJLAGE BIJ JAARVERSLAG BELEIDSINDICATOREN ARTIKEL 8 BBV ........................................................................................................................................................................... 54 BIJLAGE TAAKVELDEN ............................................................................................................................................................................................................................................. 55 VERANTWOORDINGSINFORMATIE OVER DE SPECIFIEKE UITKERINGEN (SISA) ........................................................................................................................................................ 56 2

Jaarverslag 2023

1 VOORWOORD Met het Jaarverslag 2023 leggen wij verantwoording af over de door Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) in 2023 geleverde inzet, prestaties en het (financiële) beleid. Dat doen we graag en met trots. We hielden, ondanks grote uitdagingen, onze dienstverlening goed in de lucht en op niveau. Op onderdelen met inzet van extra personeel. We hielpen ook in 2023 weer veel klanten en inwoners gericht vooruit. Ook van de Cliëntenraad WIL krijgen we hiervoor een pluim. De inzet en flexibiliteit waarmee WIL in 2023 haar taken oppakte, had ook een keerzijde: er is echt veel van onze medewerkers gevraagd. De werkdruk was en is hoog, de mentale weerbaarheid en flexibiliteit zijn stevig op de proef gesteld. Vier jaar achter elkaar ‘pieken’ hakte erin. Op onderdelen is het elastiek zo ver opgerekt dat het op knappen staat. Vanaf halverwege 2023 gaven we dan ook aan dat de opdracht, dienstverlening en de middelen niet meer in balans zijn. In de 1ste begrotingswijziging 2024 deden we daarom ook voorstellen om deze disbalans te herstellen, met een mogelijke herijking van de dienstverlening vanaf 2025 als mogelijke consequentie. In de Tussenrapportage (Turap) was al aangegeven dat het ons niet zou lukken in 2023 -WIL breed- binnen de vooraf vastgestelde begroting te kunnen blijven door onder andere hoger dan verwachte regelingskosten en personeelslasten.

We zijn om en nabij onze prognose van mei uitgekomen, wat niet slecht is in het licht van de uitdagingen en dynamiek waarmee we te maken hebben gehad. Op gemeenteniveau laat de voorliggende Jaarrekening forse verschillen per gemeente zien; in hoge mate veroorzaakt door te hoge of te lage ramingen voor de klantaantallen in de basisbegroting. Dat is niet per se slecht nieuws: want meer regelingskosten betekent ook dat er meer inwoners geholpen zijn (met een uitkering, bijzondere bijstand of een minimaregeling). Uiteraard doet bovenstaande niets af aan het feit dat we scherp blijven op zaken die nog beter kunnen. Hier pakken we de komende tijd graag samen met u en in vertrouwen verder op door. De belangrijkste informatie uit het jaar 2023 presenteren we op de volgende pagina compact met een Infographic. Met hoofdstuk 2 vindt u de (management)samenvatting van dit Jaarverslag. We hopen hiermee voor iedere lezer snel een goed beeld te geven.

Nieuwegein, 22-04-2024 Hoogachtend,

R. Esser Directeur Werk en Inkomen Lekstroom

W. Eggengoor Voorzitter Algemeen Bestuur

3

Jaarverslag 2023

4

Jaarverslag 2023

2 INLEIDING, FINANCIËLE SAMENVATTING EN LEESWIJZER Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) is de uitvoeringsorganisatie voor werk, inkomen en schuldhulpverlening voor de gemeenten Houten, IJsselstein, Lopik en Nieuwegein. Vanuit het Stadshuis in Nieuwegein en steeds vaker ook op locatie, werken we iedere dag aan het gericht vooruithelpen van klanten en inwoners en de doorontwikkeling van onze organisatie. In onze dienstverlening stellen wij onze klant centraal. Die klopt niet voor niets bij WIL aan. We willen dat mensen weer kunnen meedoen en perspectief hebben. Wij helpen hen hierbij, op maat en indien nodig stap voor stap. We kijken daarbij goed naar de leefwereld van onze klanten en hun zelfredzaamheid. Dat doen we niet alleen, maar in nauw samenspel met onder meer de Lokale Werkteams en tal van (lokale) ketenpartners. De gemeenten zijn in onze partner en opdrachtgever én ‘eigenaar’ van WIL. Onze dienstverlening is en blijft goed De Cliëntenraad WIL is een belangrijke bron van informatie voor WIL als het gaat om peilen of we het goed doen. Hetzelfde geldt voor het aantal klachten, bezwaren en de kpi’s die we verder met elkaar gedefinieerd hebben. Bij elkaar is het beeld consistent: we doen de goede dingen en doen die ook goed. En dat is iets om trots op te mogen zijn.

Zeker, omdat we met stevige uitdagingen te maken hadden: een hoog verzuim (in de zomer 2023 bij Inkomen boven de 20%), diverse collega’s op sleutelposities die ons verlaten hebben (op Finance bijvoorbeeld bijna het hele team), en veel inhoudelijke vraagstukken die om extra inzet vroegen, et cetera. De balans is omgeslagen in disbalans De afgelopen jaren toonde WIL zich flexibel en pakte vele ontwikkelingen, regelingen en (wets)wijzigingen op voerde deze uit. Hierbij toonden wij ons ook vaak bereid om specifieke wensen van gemeenten op ons te nemen. Daarbij komt dat we in de afgelopen jaren sterk geconfronteerd zijn met de gevolgen van de veranderde samenstelling van het klantenbestand. Grote delen van onze klanten hebben te kampen met multiproblem situaties. Dit is mede het gevolg van de groeiende groep die niet meer in de SW of Wajong terecht kan en het stijgend aantal statushouders dat onze gemeenten opneemt. Dit zijn bewerkelijke groepen omdat vanuit de leefwereld samen met ketenpartners een samenhangende aanpak op klantniveau geboden wordt, wat veel afstemming vraagt. We merken in dit licht dat het uitleggen van rechten en plichten en het bieden van goede ondersteuning meer tijd en geduld vraagt. De wil is er vaak wel bij klanten om een stap vooruit te zetten. Maar bij het actief zetten van stappen in de richting van meedoen en werken is vaak ondersteuning nodig.

Meer dan voorheen. Dit merken we vooral binnen de programma's Inkomen en Inkomensondersteuning. Door deze ontwikkelingen is de druk op de uitvoering toegenomen. Dit is niet van de ene dag op de andere, maar een sluipend proces waarbij het elastiek steeds verder is opgerekt. Halverwege het jaar constateerden dat op een aantal plaatsen in de organisatie de rek er echt uit is. Zo is bijvoorbeeld het ziekteverzuim in het tweede half jaar gestegen. Hier is de balans tussen opdracht en middel/inzet omgeslagen in een disbalans. De dienstverlening op peil houden is niet meer haalbaar binnen de geldende financiële kaders (de nullijn in uw en ons jargon). Daarom zijn we samen met onze gemeenten een proces gestart om richting 2025 de opdracht van WIL te actualiseren en de dienstverlening te herijken. U bent hier in de 1ste begrotingswijziging 2024 over bijgepraat. Zijn we ziende blind geweest? Een korte reflectie De vraag is terecht waarom we pas zo laat aan de bel hebben getrokken, wetende dat de disbalans een geleidelijk proces is geweest. De reden is kort en bondig simpel: in de afgelopen vier crisisjaren (2 jaar corona, 1 jaar oorlog/energiecrisis en 1 jaar inflatie/bestaanszekerheid) richtten we ons vooral op de korte termijn en probeerden we alle (extra) ballen in de lucht te houden.

Naast het reguliere werk deden we bijvoorbeeld de uitvoering Tozo en TONK, leefgeld Oekraïners, extra armoederegelingen en de uitvoering Energietoeslag e.d. erbij. Ook tal van andere vraagstukken hebben we goed en passend moeten opgepakt (zie hieronder). Met een oplopend verzuim, oplopend verloop, minder ervaren nieuwe collega’s erbij, et cetera. We hebben hierdoor te weinig oog gehad voor de (middel)lange termijn. Wat ook speelt, is dat WIL -op alle niveaus- geen cultuur van klagen en zeuren kent, maar een van aanpakken en doorgaan, soms over eigen grenzen heen. Om te voorkomen dat ons dit weer gebeurt, hebben we onze P&C cyclus uitgebreid met gestructureerde kwartaalgesprekken per programma op inhoud en financiën, werken we aan een beter dashboard om prestaties en middelen beter en sneller inzichtelijk te hebben en voegen we in de bestuurlijke kwartaalrapportages en -gesprekken een bespiegeling op financiën, dienstverlening en personeel toe. Hiermee denken we eerder en beter inzichtelijk te krijgen of en in hoeverre we nog op koers liggen met wat is afgesproken.

5

Jaarverslag 2023

Energiecrisis Het afgelopen jaar kenmerkte zich door een aantal landelijke en gemeentelijke maatregelen die gericht waren op het dempen van de effecten van de energiecrisis. Zowel aan het begin als aan het eind van het jaar zetten wij in op de uitvoering van de Energietoeslag. Ruim 4500 inwoners van de Lekstroom ontvingen ambtshalve een bedrag ter compensatie van de gestegen energieprijzen. De afhandeling van de individuele aanvragen loopt vanaf december 2023 nog door in het nieuwe jaar. Daarnaast stelden gemeenten in het kader van duurzaamheid en minimabeleid regelingen in gericht op het verstrekken van aan de energiecrisis gerelateerde bijzondere bijstand in schrijnende gevallen. Dit legde beslag op de totale organisatie, soms bij de reguliere werkzaamheden, soms in de vorm van een tijdelijk uitvoeringsteam, maar ook bij de ondersteunende teams vanuit bedrijfsvoering (KSV, DIV, HR, F&C, applicatiebeheer, Strategie). We zijn erin geslaagd om flexibel in te spelen op deze ontwikkelingen en onze inwoners snel te bedienen. Stijging Wettelijk Minimumloon (WML) Per 1 januari is vanuit het Rijk het WML verhoogd met bijna 10% om de koopkracht van de minst draagkrachtigen te herstellen. Deze verhoging had direct gevolgen voor WIL, bijvoorbeeld door de verhoging van de uitkeringsnormen. Een dergelijke aanpassing is niet ongewoon, maar normaliter ging het om zeer beperkte verhogingen.

Een verhoging van 10% heeft verderstrekkende gevolgen die ons ertoe dwongen om op meerdere vlakken actie te ondernemen. Allereerst betekent een stijging van 10% ook een substantiële stijging van de BUIG-lasten met ongeveer eenzelfde percentage. Daarnaast voeren wij regelingen uit waarbij het inkomen van de klant invloed heeft op bijvoorbeeld de kostendelersnorm, de draagkracht en de beslagvrije voet. Een stijging van het WML en de uitkeringen werkt hierop door; afhankelijk van de situatie van de klant in meer of mindere mate. Daarom maakten wij zowel voor de draagkracht bijzondere bijstand als voor de beslagvrije bedragen herberekeningen wat voor een substantieel aantal klanten ervoor heeft gezorgd dat zij een hoger bedrag aan bijzondere bijstand ontvingen of door een hogere beslagvrije voet meer geld per maand ter beschikking hebben. Ook hierdoor stegen de regelingskosten iets. Tegelijkertijd kostte dit extra uitvoering met gevolgen voor de uitvoeringskosten en de druk op de uitvoering. Ondernemers Sinds corona zien we een toenemend aantal ondernemers met schulden als natuurlijk persoon dat een beroep doet op onze ondersteuning. WIL, gemeenten en ketenpartners sloegen daarom de handen ineen en bieden ondertussen een afgestemd pakket aan ondersteuning aan.

Een mooie versterking van de dienstverlening waarbij economische zaken en de partners in het sociaal domein een samenwerking met meerwaarde inrichten. Inmiddels zijn alle deelnemende gemeenten aangesloten bij Ondernemers Centraal. Vanaf medio 2023 wordt de schuldhulpverlening via de Bbz daarbij door een nieuwe partner uitgevoerd. Ontzorgen statushouders en opstartproblematiek Gemeenten, Vluchtelingenwerk en WIL hebben elkaar in 2023 gevonden, waar het gaat om de problematiek van statushouders. De start van statushouders, in hun nieuwe woongemeente, loopt regelmatig stroef en leidt tot betalingsproblemen. Samen hebben we nieuwe afspraken gemaakt over het financieel ontzorgen, de overbruggingsuitkering, de inrichtingskosten, reiskostenvergoeding etc. Hierdoor kunnen we in 2024 starten met een verbeterde aanpak. Statushouders gaan hierdoor een betere start maken met wonen, inburgeren, leren en participeren, waarbij de drempels zo laag mogelijk zijn. Door deze aanpak plus het financieel ontzorgen wordt vanaf de eerste dag een stabiele financiële situatie gecreëerd en kan de woning worden ingericht. Daarnaast zijn de reiskosten vanaf 2024 vanaf de start beschikbaar, zodat de nieuwe inwoner aan taalonderwijs en inburgering kan beginnen. Vanzelfsprekend is de samenwerking met Vluchtelingenwerk hierbij essentieel. Arbeidsmarkt

6

Jaarverslag 2023

De arbeidsmarkt kenmerkt zich nog steeds door grote krapte. Tegelijkertijd is het beeld hybride omdat er ook steeds meer ondernemers en bedrijven in de problemen raken, mede door personeelsgebrek. Dit kan per sector verschillen. Deze spanning op de arbeidsmarkt lijkt voorlopig aan te houden omdat de economische groei, ondanks een kleine dip in 2023, niet afneemt. Een (klein) deel van onze klanten heeft hiervan geprofiteerd en heeft met succes werk gevonden. Omdat voor het grootste deel van onze klanten een match op de arbeidsmarkt nog niet vanzelfsprekend is en een weg van lange(re) adem dan wel een weg met structurele ondersteuning, werken we voor de werkgevers- en werknemersdienstverlening op lokaal, regionaal en bovenregionaal niveau samen. WIL, de lokale werkteams en de UWT werken hierin hand in hand samen. Als werkgever kampt ook WIL zelf met de gevolgen van de krappe arbeidsmarkt. We doen het niet slecht, maar in zijn algemeenheid is het echt lastig om op korte termijn goede en goed gekwalificeerde nieuwe medewerkers te vinden. Voor een aantal functies is het invullen van vacatures zelfs een kwestie van een zeer lange adem. Door creatief en gericht te werven lukt het gelukkig uiteindelijk vaak wel. Afgelopen jaar legde dit op onderdelen extra druk in de organisatie.

ICT Onze ICT-partner Houten heeft in 2023 haar ICT geoutsourcet en bouwt aan een regie-organisatie om dit te sturen en beheersen. De toegevoegde waarde van Houten in dit nieuwe samenspel met de nieuwe externe ICT-dienstverlener moet nog vorm krijgen. In reactie en aansluiting daarop zette WIL een transitie inrichting een regie-organisatie. We brachten onder andere onze ICT-behoefte in kaart en werkten enkele mogelijke scenario’s voor de toekomst uit. In 2024 is het de bedoeling een keuze te maken voor de langere termijn. Het is goed dat Houten ons heeft laten weten ook naar de toekomst toe de primaire ICT-dienstverlener voor WIL te willen zijn. Wijziging Gemeenschappelijke regeling In het eerste kwartaal 2023 is de besluitvorming tot wijziging van de Gemeenschappelijke regeling WIL afgerond. Daarmee is de innovatieagenda, bestaande uit het werken met lokale werkteams in combinatie met een sterke WIL, ook formeel geïmplementeerd. De gemeenten zijn met deze GR wijziging nu ook formeel verantwoordelijk en bevoegd voor een deel van de uitvoering van de Participatiewet: de re-integratie van hun eigen bijstandsklanten. Bovendien is in de tweede helft van 2023 een start gemaakt met het aanpassen van de gemeenschappelijke regeling aan de generieke wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen.

Deze wijziging heeft als voornaamste doel de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken. Voor WIL is de impact van de wetswijziging gering, omdat WIL een gemengde regeling is, waarin de raden altijd al goed betrokken en meegenomen worden. De besluitvorming van deze GR-wijziging wordt eind tweede kwartaal 2024 verwacht. Financiële samenvatting Financiële samenvatting Programma Inkomen Programma Werk Programma Inkomensondersteuning Bedrijfsvoering Programma DVO SW Totaal

Rekening 2022 37.634.000 4.566.000

Basisbegroting 39.392.000 4.622.000

Wijzigingen 3.837.000 280.000

Begroot 43.229.000 4.902.000

DVO 0 0

Gerealiseerd 43.641.000 4.445.000

Verschil -412.000 457.000

6.741.000

6.130.000

399.000

6.529.000

0

7.042.000

-513.000

7.794.000 1.216.000 57.951.000

7.919.000 1.150.000 59.212.000

504.000 0 5.020.000

8.423.000 1.150.000 64.232.000

0 0 0

8.815.000 1.138.000 65.080.000

-392.000 12.000 -848.000

7

Jaarverslag 2023

Programma Inkomen - nadeel van € 412.000, veroorzaakt door hogere uitgaven op personeel. Daarnaast ontvangsten TOZO die niet waren begroot. Programma Werk - voordeel van € 457.000, veroorzaakt door lagere uitgaven op het lokaal budget. Programma Inkomensondersteuning - nadeel van € 513.000, veroorzaakt door het hoger aantal aanvragen dan begroot en extra opdrachten vanuit de gemeente. Programma Bedrijfsvoering - nadeel van € 392.000, veroorzaakt dor hogere uitgaven op ICT en inhuur. Programma DVO SW - voordeel van € 12.000, veroorzaakt lagere personeelslasten dan begroot. Voor verdere specificaties verwijzen wij naar de programmaverantwoording. Financiële samenvatting

Verschil tov Begroot

Rekening 2022

Basisbegroting

Wijzigingen

Begroot

DVO

Gerealiseerd

Inkomen Regelingskosten

35.314.000

37.102.000

3.700.000

40.802.000

-

40.774.000

29.000

Werk Regelingskosten

1.619.000

1.621.000

100.000

1.721.000

-

1.308.000

413.000

IO Regelingskosten

4.240.000

3.611.000

61.000

3.672.000

4.164.000

(492.000)

Regelingskosten

41.173.000

42.335.000

3.861.000

46.196.000

-

-

46.246.000

(50.000)

Uitvoeringskosten

16.778.000

16.878.000

1.159.000

18.037.000

-

18.834.000

(798.000)

Totaal

57.951.000

59.212.000

5.020.000

64.232.000

-

65.080.000

(848.000)

Leeswijzer Conform het BBV bestaan de jaarstukken uit het jaarverslag en de jaarrekening. Voor zover mogelijk worden de bedragen op €1.000 afgerond. Het jaarverslag bestaat uit: • Programmaverantwoording en paragrafen. De jaarrekening bestaat uit: • Balans en toelichting; • Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening; • Toelichting; • Bijlagen beleidsindicatoren; • Taakvelden; • SiSa (Single information, Single audit).

8

Jaarverslag 2023

3 PROGRAMMA INKOMEN WIL is een vangnet voor klanten. Daarbij blijven we zorgdragen voor een correcte toekenning en een tijdige betaling. We kennen onze klanten en weten dat veel van hen het financieel niet gemakkelijk hebben, in een complexe privé en/of gezondheidssituatie zitten en tijdelijk of langer afhankelijk zijn van onze dienstverlening. We sluiten zoveel mogelijk aan bij de leefwereld van elke klant. Wij werken samen met de gemeenten in het lokaal werkteam en zoeken ook naar maatwerk oplossingen die recht doen aan de unieke situatie van de klant. Ook geven we helder uitleg over de spelregels die bij de uitkering horen. Dat geeft duidelijkheid en zorgt voor maatschappelijk draagvlak.

3.1 Wat hebben we gerealiseerd? Gerealiseerde doelstellingen De teams in het Programma Inkomen zetten zich afgelopen jaar in om vanuit de leefwereld de uitkeringen tijdig en correct te betalen. Gedurende dit jaar werd dit, net als voorgaande jaren, steeds uitdagender doordat het grootste deel van onze klanten met multi problematiek te kampen heeft. Dit vraagt meer effort richting klant, maar ook meer afstemming met de omgeving van de klant, voornamelijk in het sociaal domein. Sluipend werd het elastiek opgerekt en dit is eiste zijn tol. Voor de zomer werd duidelijk dat de balans weg is binnen het Programma Inkomen. Sommige teams hadden daarbij ook te maken met een hoog ziekteverzuim. Met de aanpassing van bijvoorbeeld de kostendelersnorm, stijging bijstandsnorm met 10% en beslaglegging werd een extra beslag gelegd op de inzet van de teams om te zorgen dat onze klanten de positieve effecten van deze wijzigingen ook direct konden ervaren. De balans tussen opdracht en middelen/inzet bleken in 2023 te zijn omgeslagen in een disbalans binnen het programma. In 2023 hebben WIL, gemeenten en Vluchtelingenwerk stevige samenwerking opgebouwd, om een nieuwe aanpak af te spreken voor een goede start voor statushouders, die in hun nieuwe woonplaats gaan wonen. WIL is gevraagd hier een prominente rol in te nemen.

Door ervaring is duidelijk geworden dat alleen technisch doorbetalen de opstartproblemen niet voldoende ondervangt; er is een uitgebreidere aanpak nodig. Het ontbreken van een samenhangende aanpak resulteert erin dat statushouders vaak in de eerste 3 maanden al in financiële problemen komen. Alle betrokken partijen hebben samengewerkt en stappen gezet om in 2024 een nieuwe aanpak in te voeren. Dit samen optrekken mag worden gezien als een succes! De nieuw afgesproken aanpak bestaat uit een vorm van budgetbeheer, voor de duur van 6 maanden. In deze periode wordt 3 maanden intensief ondersteuning geboden door het garanderen van de juiste betaling van vaste lasten, waarna in 3 maanden toegewerkt wordt naar financiële zelfredzaamheid. Vluchtelingenwerk wordt hier nadrukkelijk bij betrokken en zorgt voor de dagelijkse begeleiding. Om meer financiële armslag te hebben, wordt de overbruggingsuitkering aangepast (verhoogd) en wordt de reiskostenvergoeding aanpast, in 2024. Door de toename van het aantal statushouders en door deze genoemde aanpassingen zien we een stijging van de kosten van de bijzondere bijstand. Ook dit jaar hebben wij ondernemers en zelfstandigen ondersteund op het moment dat zij extra ondersteuning nodig hebben. Dit doen wij onder andere met de inzet van de Bbz, gespecialiseerde schuldhulpverlening en Ondernemer Centraal (OC).

We zien terug dat het bereik groter is geworden, onder andere doordat de uitvoeringskosten voor schuldhulpverlening aan ondernemers is verdrievoudigd tot € 70.000 ten opzichte van zo'n € 23.000,= in 2022. Dat was € 6.000 in 2021. Door een intensievere samenwerking met Bureau zelfstandigen en de afdelingen Sociale- en Economische zaken van de gemeenten is in kaart gebracht wat WIL en de gemeenten aan dienstverlening kunnen en willen ontwikkelen voor ondernemers. In 2023 heeft dit erin geresulteerd dat de deelnemende gemeenten (Houten en Lopik effectief per 2024) zich hebben aangesloten bij OC. Een initiatief van de gemeente Utrecht. OC draagt zorg voor een goede dienstverlening aan ondernemers die extra ondersteuning kunnen gebruiken. Door OC doen meer ondernemers een beroep op het brede pakket aan dienstverlening van administratieve ondersteuning tot juridisch advies. Met OC biedt de Lekstroom een volwaardig pakket aan dienstverlening voor ondernemers. 9

Jaarverslag 2023

In 2023 is het beleidsplan ‘In vertrouwen handhaven’ vastgesteld. We handelen daarbij vanuit vertrouwen en de leefwereld van de klant. Hiermee sluiten we aan bij de maatschappelijke ontwikkelingen. Tevens kunnen wij op deze manier het draagvlak voor de sociale zekerheid behouden. Met dit plan kan WIL structureel meer inzetten op handhaving om signalen die we gedurende de uitkeringsperiode ontvangen te onderzoeken. Gedurende 2023 vonden bij Team Handhaving personeelswisselingen plaats. Gezien de krapte op de arbeidsmarkt zetten we in op het zelf opleiden van medewerkers. WIL organiseerde net als in voorgaande jaren activiteiten om de taal- en digitale vaardigheden van onze klanten te vergroten. Dit is in de huidige maatschappij van groot belang om maximaal te kunnen participeren. Hierbij organiseren we onder andere workshops en werken we samen met lokale partners zoals de Taalhuizen en de Tweede Verdieping (bibliotheek Nieuwegein). WIL geeft workshops aan collega’s en intermediairs om klanten zo goed mogelijk door te verwijzen. WIL is gestart met het de implementatie van het digitaliseren van de periodieke verklaring (PV) en in 2024 zal de dienst ‘mijn WIL’ in gebruik genomen gaan worden. Dit is een persoonlijke, digitale omgeving waar klanten digitaal een PV inleveren. Loonstroken, specificaties, arbeidsovereenkomst etc.

toesturen, wijzigingen doorgeven en jaaropgaven en uitkeringsspecificaties downloaden. Niet alleen is het een stap vooruit in de dienstverlening naar onze klanten maar tevens een begin van het einde van het papierentijdperk. We realiseerden een incassoratio van 1,89%. Dat is een goed resultaat. De doelstelling was 1,75%. Toch blijven de ontvangsten onder druk staan door inflatie en aanpassing van de bijslagvrije voet. Bij toepassing van de beslagvrije voet moeten klanten blijven beschikken over 95% van de bijstandsnorm per maand. Zij kunnen daardoor minder aflossen, maar beschikken wel over het juiste inkomen. Wij hebben in 2023 voor 25 overledenen in de Lekstroom een respectvolle en passende uitvaart verzorgd. Dit doen wij op basis van de Wet op de Lijkbezorging (WLB). Hierbij gaat het om personen waar geen nabestaanden zijn of zij de uitvaart niet kunnen verzorgen. De laatste jaren wordt de afhandeling bewerkelijker mede door de complexe situaties die wij in de praktijk tegenkomen. Wij dragen zorg voor de begeleiding en afhandeling van deze uitvaart. Dat vraagt 24/7 direct en zorgvuldig handelen. Hierbij gaat het om contact met nabestaanden, de uitvaartondernemer, een huisbezoek aan de woning en de administratieve afhandeling, alsmede verhaal van de kosten, zoveel als mogelijk.

We leveren meer maatwerk omdat nabestaanden steeds meer gevraagd worden om zelf de uitvaart te regelen. Dit vraagt een steeds grotere inspanning en legt een emotioneel beslag op de collega’s. In 2023 hebben wij een nieuwe aanbesteding voor deze eenzame uitvaarten afgerond. Tot nu toe waren alleen (beperkte) regelingskosten in de begroting opgenomen, de toegenomen inzet maakt het noodzakelijk om ook de uitvoeringskosten te gaan begroten. Naast de genoemde onderwerpen hebben de teams bij Inkomen een aantal belangrijke (incidentele) onderwerpen opgepakt. Het betreft onderwerpen die onder andere te maken hebben gehad met veranderende regelgeving, wensen van gemeenten of keuzes die gemaakt zijn. Naar aanleiding van een uitspraak van het hof en de zienswijze van de (demissionair) minister heeft WIL actief voorbereidingen getroffen voor een wijziging bij klanten met beslag of een aflossing. Door het vakantiegeld maandelijks te gaan uitbetalen is het de bedoeling dat klanten maandelijks meer overhouden. Dit heeft een positief effect voor klanten met in totaal 136 actieve beslagen en 442 aflossingen op een schuld. De reden hiervoor is dat het verrekenen van een schuld met een uitkering gevolgen heeft voor het bedrag wat klanten maandelijks kunnen besteden. Door maandelijks vakantiegeld te reserveren komen klanten feitelijk onder de grens van de beslagvrije voet.

Het betreft 136 actieve beslagen en 442 aflossingen van een schulden. Voor de kostendelersnorm voerden wij dit jaar een tweetal aanpassingen door. In het eerste kwartaal voerden wij de implementatie van de wetswijziging voor jongeren door. Hierdoor verviel is de korting op de uitkering van klanten in de leeftijdsgroep 21-27 jaar vervallen omdat deze groep bij gebrek aan woonruimte steeds langer thuis blijven wonen. Voor ongeveer 330 klanten hebben wij de situatie her-beoordeeld wat voor 65 klanten tot een hogere uitkering heeft geleid. Daarnaast 10

Jaarverslag 2023

heeft ook de verhoging van het minimumloon met ongeveer 10% effect gehad op de kostendelersnorm. Als gevolg hiervan zijn de regelingskosten met 3,7 miljoen gestegen, zoals ook al meegenomen is in de begrotingswijziging. In november 2023 hebben de colleges van de vier WIL-gemeenten besloten tot opheffing van de Regionale Sociale Recherche Nieuwegein (RSRN) en hebben officieel het verzoek gedaan om deze taken te beleggen bij WIL vanaf 2024. WIL is in 2023 gestart met treffen van voorbereiding voor implementatie in 2024. Hiermee kan deze strafrechtelijke taak ingebed worden bij WIL. Op verzoek van de gemeenten is het beleid voor giften met ingang van 1 september 2023 gewijzigd. Doel van de wijziging was dat giften/producten in kader van duurzaamheid en verhuizing extra worden vrijgelaten. Dit betreft regelingen die gemeenten in het leven hebben geroepen vanuit verduurzaming en energiemaatregelen Het gaat bijvoorbeeld om het verstrekken energiezuinige producten, premies voor verhuizingverhuisvergoeding, etc. Deze vrijlatingen komen boven op de bestaande vrijlating van € 1200,- per kalenderjaar. We constateren dat op basis van onze gegevens minder dan 1% van de klanten gemeld heeft dat zij een zij een gift hebben ontvangen. WIL ondersteunt met de Studietoeslag studenten die vanwege hun beperking niet in staat zijn naast de studie een bijbaantje te hebben.

WIL hanteert een ruimere regeling dan de landelijke regeling. Zo ligt de norm hoger en staat de regeling ook open voor mbo-studenten vanaf 15 jaar, in 2023 waren 3 klanten jonger dan 18 jaar bij toekenning. Het aantal studenten dat gebruik maakt van de regeling is dit jaar toegenomen tot 65 (dit waren er 30 in 2021), wat een stijging van de kosten tot gevolg heeft van € 80.000 tot € 275.000. Het is goed om te zien dat we via verschillende kanalen, onder andere decanen, de doelgroep steeds beter bereiken. Met ingang van 1 februari is WIL gestart met het vooraf uitbetalen van het leefgeld Oekraïners (Regeling opvang ontheemden Oekraïne). WIL voert deze werkzaamheden uit middels een dienstverleningsovereenkomst (DVO) voor de gemeenten Houten, IJsselstein en Lopik. Nieuwegein voert deze regeling zelf uit. De implementatie is succesvol verlopen. WIL blijft de regeling uitvoeren zolang dat nodig is. Bij de eerste betaling waren er 75 personen/gezinnen die leefgeld ontvingen, eind 2023 waren dit er nog 55.

11

Jaarverslag 2023

3.2 Operationele doelstellingen KPI Percentage volledige uitstroom uit de participatieuitkering naar zelfstandig beroep, bedrijf, regulier of gesubsidieerd werk Percentage afgehandelde aanvragen uitkeringen levensonderhoud Gemiddelde (netto) uitkeringslast per bijstandshuishouden per jaar Vorderingenratio ultimo jaar (Trendpercentage vorderingen BUIG waarop wordt afgelost) Herinstroom (12-maands trend benchmark)

Verrekende inkomsten BUIG, procenten Gemiddelde inkomsten uit parttimewerk (12- maands trend benchmark) Percentage openstaande aanvragen uitkering levensonderhoud per ultimo jaar

Prestatie 2021

Prestatie 2022

35,4%

36,3 %

< 8 weken: 98,9% < 4 weken: 92,9%

< 8 weken: 99,4% < 4 weken: 92,9%

Benchmark: € 14.574 WIL: € 14.738

Benchmark: € 15.184 WIL: € 15.032

Benchmark: 26,1% WIL: 24,8%

Benchmark: 26,4% WIL: 33,3%

Benchmark: 12,3% WIL: 12,7%

Benchmark: 13,5% WIL: 11,5%

1,93% Benchmark: € 632 WIL: € 738 Benchmark + 16,8% < 8 weken: 91,4% < 4 weken: 85,7%

1,92% Benchmark: € 671 WIL: € 721 Benchmark + 7,5% < 8 weken: 100% < 4 weken: 88,4%

Begroot 2023 Minimaal 35% van de uitstroom

Prestatie 2023

< 8 weken:100% < 4 weken: 87,5% Beter dan het gemiddelde van de benchmark Gelijk aan het landelijk gemiddelde van de benchmark Minimaal 2% lager dan het landelijk gemiddelde uit de benchmark (Waarde lager gesteld omdat bij een dalende trend landelijk, 3% niet meer haalbaar is.) 1,75% Benchmark + 10%

< 8 weken: 98,5% < 4 weken: 90,7%

< 8 weken: 100% < 4 weken: 87,5%

30,6%

Benchmark € 16.744 WIL: € 16.967 Benchmark: 28,3% WIL: 40,0% Benchmark: 11,2% WIL: 9,8%

1,89% Benchmark: € 714 WIL: € 770 Benchmark + 7,84% < 8 weken: 91,5% < 4 weken: 74,6%

WIL handelt bij het besluit tot het opleggen van een maatregel of een boete vanuit de leefwereld en minder vanuit de systeemwereld. Wij maken per situatie een zorgvuldige afweging. Daarvoor is het toepassen van hoor en wederhoor essentieel. Een persoonlijk gesprek is hierbij noodzakelijk en dat was vanaf april 2022 weer mogelijk. Voordat een maatregel wordt opgelegd geven we de voorkeur aan een stevig gesprek. Door interne voorlichting en training zien we een toename van het opleggen van maatregelen. Bij het opleggen van boetes zien we een daling. Dit houdt verband met het beter in ogenschouw nemen van de leefwereld. Dit is ondertussen oneigenlijke kpi’s waar we niet actief op sturen.

12

Jaarverslag 2023

3.3 Financiële verantwoording Programma Inkomen BUIG Loonkostensubsidie BBZ 2004 en BBZ Light Wet op de Lijkbezorging Personeelslasten Totaal lasten BUIG Loonkostensubsidie BBZ 2004 en BBZ Light TOZO terugvorderingen TOZO bedrijfskredieten Wet op de Lijkbezorging Personeelslasten Totaal baten Saldo van baten en lasten Leefgeld Oekraïners lasten Leefgeld Oekraïners baten Saldo van baten en lasten Oekr Saldo van baten en lasten incl. Oek

Rekening 2022 34.923.000 1.645.000 46.000 49.000 2.393.000 39.056.000 693.000 27.000 107.000 473.000 0 49.000 73.000 1.422.000 37.634.000

Basisbegroting 35.828.000 1.413.000 420.000 15.000 2.290.000 39.966.000 559.000 0 0 0 0 15.000 0 574.000 39.392.000

Wijzigingen 3.700.000 0 0 0 137.000 3.837.000 0 0 0 0 0 0 0 0 3.837.000

Begroot 39.528.000 1.413.000 420.000 15.000 2.427.000 43.803.000 559.000 0 0 0 0 15.000 0 574.000 43.229.000

DVO 0 0 0 0 19.000 19.000 0 0 0 0 0 0 19.000 19.000 0

Gerealiseerd 39.659.000 2.036.000 92.000 58.000 2.933.000 44.779.000 641.000 0 63.000 132.000 162.000 58.000 65.000 1.121.000 43.658.000

Verschil -131.000 -623.000 328.000 -43.000 -506.000 -976.000 82.000 0 63.000 132.000 162.000 43.000 65.000 547.000 -429.000

0 0 0 37.634.000

0 0 0 39.392.000

0 0 0 3.837.000

0 0 0 43.229.000

0 0 0 0

354.000 370.000 -17.000 43.641.000

-354.000 -370.000 17.000 -412.000

BUIG, nadeel € 49.000 Realisatie van BUIG is nagenoeg conform begroting. Binnen de BUIG fluctueert het aantal uitkeringen doorgaans sterk van maand tot maand. Daarnaast verschilt de gemiddelde prijs per uitkering per gemeente omdat dit afhankelijk is van de gezinssamenstelling en de verrekende inkomsten. De kosten van de BUIG worden op klantniveau verrekend met de gemeenten waartoe de inwoners behoren. Aantal uitkeringen per regeling per ultimo 2023

Houten

IJsselstein

=< 27 jr BASIS PERSONEN < 21 BASIS PERSONEN 21 tot AOW ger. BASIS PERSONEN IN INRICHTING BBZ STARTERS levensonderhoud BBZ GEVESTIGDEN levensonderhoud PW BIJSTAND ALS LENING IOAW IOAZ

Totaal

19 83 12

> 27 jr 389 14 1 2

.

21 1

114

428

=< 27 jr 11 45 2

Lopik > 27 jr 412 6 1 1

Nieuwegein

=< 27 jr 3 10

435

=< 27 jr

120 1

31 110 15

1 1 3 1

14 1

58

> 27 jr

13

127

156

Totaal > 27 jr 1.001 17 3 4 1 32 2

64 2.170 67 5 8 2 70 5

1.060

2.391

13

Jaarverslag 2023

Loonkostensubsidie, nadeel € 623.000 DNW Vanaf 2022 wordt deze regeling apart verantwoord en maakt het geen deel meer uit van de BUIG en is harmonisatie LKS uitgevoerd om het proces van aanvraag tot uitbetaling van loonkostensubsidie efficiënter in te richten voor alle betrokkenen. Hierdoor is er meer gebruik van gemaakt dan begroot. BBZ 2004 en BBZ- light, voordeel € 390.000 Na het einde van Tozo 5 konden gevestigd ondernemers over de periode van oktober 2021 tot en met maart 2022 een beroep doen op de tijdelijk versoepelde BBZregeling. Achteraf zijn de kosten voor de Bbz-light variant over de gehele periode pas eind december 2023 gedeclareerd. WIL heeft deze kosten binnen de begroting kunnen oplossen omdat deze regeling ruimer is begroot vanwege het moeilijk voorspelbare aantal aanvragen en uitgaven. TOZO-terugvorderingen, voordeel € 297.000 Er is dit jaar meer aandacht besteed aan het terugvorderen van TOZO gelden hier was bij het maken van de begroting geen rekening mee gehouden, kon ook niet. Personeelslasten, nadeel € 441.000 Het jaar 2023 was een jaar van tegenslag voor programma Inkomen qua inzetbaarheid personeel. Door veel langdurige uitval door ziekte bij 2 teams (Uitkeringsadministratie en Inkomensbeheer) is er extra ingehuurd om de werkzaamheden te kunnen voortzetten en tijdig uitkeringen te kunnen uitbetalen en toekennen.

Beide teams zitten krap in formatie in verhouding met het aantal uitkeringen, waardoor er geen extra ruimte beschikbaar was in de bezetting. Bovendien zagen we de uurtarieven van inhuurbureaus fors stijgen. Voor Handhaving geldt dat het moeilijk is gebleken geschikte medewerkers te vinden gezien de krapte op de arbeidsmarkt en het betreffende specialisme (handhaving). Overall resulteert het volgende beeld, naar gemeente uitgesplitst. Conform de GR, artikel 34, wordt het saldo van baten en lasten per gemeente verrekend. Houten, IJsselstein en Lopik hebben een hoger aantal uitkeringen dan begroot en Nieuwegein lager dan begroot. Daarnaast zitten er nog wat kleine verschillen van bedrag per uitkering. Dit zorgt ervoor dat er per gemeente in de afrekening grote verschillen ontstaan. Bijdragen gemeente voor afrekening Houten IJsselstein Lopik Nieuwegein Totaal bijdragen gemeente

Rekening Basisbegroting 2022 8.180.000 8.458.000 7.353.000 7.853.000 2.244.000 2.282.000 19.857.000 20.800.000 37.634.000 39.392.000

Wijzigingen

Begroot

DVO

916.000 781.000 224.000 1.916.000 3.837.000

9.373.000 8.634.000 2.506.000 22.716.000 43.229.000

19.000 0 0 0 19.000

Regelingskosten 9.135.000 8.408.000 2.565.000 20.666.000 40.774.000

Uitvoeringskosten 684.000 583.000 168.000 1.432.000 2.867.000

Afrekening -446.000 -357.000 -227.000 617.000 -412.000

14

Jaarverslag 2023

Specificatie regelingskosten

Houten

IJsselstein

Lopik

Nieuwegein

VHL

Totaal

PW algemene bijstand* BBZ levensonderhoud startende ondernemers* IOAW*

8.301.854

7.780.737

2.275.031

19.233.094

0

37.590.716

132.361

109.895

15.799

323.020

0

581.075

386.656

241.523

66.350

674.658

0

1.369.187

IOAZ*

19.078

1.150

24.426

73.851

0

118.505

Loonkostensubsidie

536.152

491.434

247.720

760.892

0

2.036.199

BBZ 2004 en BBZ Light

24.875

5.000

0

62.602

0

92.477

Wet op de Lijkbezorging

0

2.897

1.500

51.012

2.660

58.069

168.996

99.631

84.986

0

0

353.613

Leefgeld Oekraïners TOZO Totaal lasten PW algemene bijstand BBZ levensonderhoud startende ondernemers IOAW IOAZ

1.076

-22

-25

-247

0

783

9.571.048

8.732.246

2.715.788

21.178.881

2.660

42.200.623

147.983

111.458

32.771

322.649

0

614.862

1.868

3.929

2.240

13.542

0

21.579

646

873

0

2.506

0

4.025

0

0

0

41

0

41

TOZO terugvorderingen

79.391

86.145

23.660

105.898

0

295.095

BBZ 2004 en BBZ Light

20.911

24.228

150

17.350

0

62.639

0

0

0

0

0

0

BBZ Light Wet op de Lijkbezorging

0

2.897

1.500

51.012

2.660

58.069

Leefgeld Oekraïners

185.000

95.000

90.384

0

0

370.384

Totaal baten

435.799

324.530

150.706

512.998

2.660

1.426.693

9.135.248

8.407.716

2.565.082

20.665.883

0

40.773.929

Saldo van baten en lasten *Posten die onder BUIG vallen

15

Jaarverslag 2023

4 PROGRAMMA WERK Binnen het programma Werk ligt de focus op de participatie en re-integratie van (potentiële) bijstandsklanten als ook een effectieve werkgeversdienstverlening om tot duurzame matching te komen. Hierin spelen de lokale werkteams een grote rol; zij zijn in hoge mate autonoom in hun handelen. Welke inzet de lokale werkteams plegen wordt vastgelegd in de lokale werkplannen; deze worden lokaal vastgesteld. Binnen het programma Werk is ook het poortproces georganiseerd waarin nieuwe klanten goed in beeld komen en waar nodig al interventies richting werk, zorg of onderwijs plaatsvinden. 4.1 Wat hebben we gerealiseerd? Gerealiseerde doelstellingen De start van de dienstverlening bij WIL is voor onze klanten de Poort. Preventie aan de voorkant staat hierbij voor ons centraal. Voor klanten waarbij een terugkeer naar de arbeidsmarkt (nog) niet mogelijk is, zetten we in op een snelle en goede overdracht naar het lokale werkteam en een snelle start van eventuele aanvullende ondersteuning in de vorm van inkomensondersteuning of schuldhulpverlening. In de Poort staat een intake met een brede blik centraal. De Poort vraagt hiervoor breed uit, registreert in Suite en Competensys en zet vervolgstappen uit. Het interne werkproces met de afdeling Inkomen is efficiënt ingericht, dubbele uitvraag aan klanten wordt hierdoor voorkomen.

Hierdoor ervaart de klant direct ondersteuning in het proces richting participatie in brede zin. Dienstverlening aan jongeren vindt plaats in het Jongerenloket (Jolo), een samenwerking van Doorstroompunt (voormalig RMC) en WIL. Van belang is de snelheid in het proces zodat jongeren zo kort mogelijk thuis zitten. Doel is om jongeren richting een startkwalificatie of betaalde participatie te helpen, maar indien nodig en aan de orde ook (terug) richting zorg te begeleiden. Daarnaast is een sluitende aanpak van Pro/VSO-jongeren een belangrijk speerpunt. Om deze doelstellingen extra te ondersteunen startten wij per 1 januari 2023 met een pilot van de Integraal Jongerencoach. Binnen deze pilot bieden wij de mogelijkheid tot het langer en intensiever begeleiden (op meerdere leefgebieden) van een jongere. Wij richten ons hierbij op gemotiveerde jongeren die door omstandigheden nog niet de vaardigheden en mentale ruimte hebben om stappen te nemen op het gebied van participatie of onderwijs. Middels verlengde en verbrede dienstverlening vergroten wij de slagingskansen van de jongere. Jongeren blijken een duidelijke behoefte aan deze dienstverlening te hebben, waarbij zichtbaar wordt dat de integrale ondersteuning ertoe leidt dat zij meer de regie over het eigen leven weer terugkrijgen. Deze pilot is gefinancierd met incidentele middelen uit het Regionaal Actieplan Jeugdwerkeloosheid.

In de eerste helft van dit jaar hebben we samen met het Doorstroompunt een evaluatie over de periode 2021-2022 afgerond. De werkwijze wordt gecontinueerd met enkele kleine aanpassingen om de samenwerking verder te versterken. Gezien de veranderende instroom bij de Poort is eind 2022 besloten om de dienstverlening van het matchingsteam per 2023 op te laten gaan in de reguliere dienstverlening van de poort in de vorm van Direct naar Werk dienstverlening. Hierbij bieden poortmedewerker en accountmanager samen direct maatwerkondersteuning. Dit wordt ingezet voor de kansrijke kandidaten. De primaire doelstelling is een snelle match naar werk. Deze Direct naar Werk (DnW) dienstverlening kenmerkt zich door een intensief samenspel tussen de poortmedewerker en accountmanager van het WSP. De klant blijft vanaf de start in beweging richting betaald werk zodat er geen, of zo kort mogelijk, uitkeringsafhankelijkheid ontstaat. De dienstverlening binnen de lokale werkteams voeren wij voor een belangrijk deel uit met de werkcoaches van WIL, in samenwerking met de andere partners die in het lokale werkteam participeren. De lokale jaarplannen geven per gemeente richting, middelen en focus voor de wijze waarop het lokale budget wordt ingezet. De werkcoaches werken vanuit WIL in de lokale werkteams en behouden binding met WIL als mede uitvoerder van de Participatiewet in brede zin.

Doelstelling is om, vanuit de eigen verantwoordelijkheid, de passende en gewenste lokale dienstverlening te bieden. WIL faciliteert daarnaast de lokale werkteams qua bedrijfsvoering en HR. In dit jaar boden wij bovenlokale dienstverlening op de volgende onderwerpen: bemensing Jolo, uitstroomgesprekken VSO/PRO leerlingen, uitvoering Vangnetregeling gemeentelijke doelgroep Participatiewet klanten, intake Nieuw Beschut klanten, contractafspraken met onze social firms (WerkwIJSS / UW), loonwaardemetingen en jobcoaching door WIL medewerkers, arbeidsdeskundig advies en het in de backoffice afhandelen van de aanvragen loonkostensubsidie en 16

Jaarverslag 2023

jobcoaching. WIL en de gemeenten stemmen in deze continu met elkaar af over beleidskeuzes en werk- en uitvoeringsafspraken ten aanzien van de dienstverlening aan klanten die grotendeels lokaal plaatsvindt, maar waar in het kader van efficiency alsmede behoudt van expertise en kunde op onderdelen keuzes zijn gemaakt voor een gedeeltelijk bovenlokale dienstverlening. Deze incidentele bovenlokale dienstverlening is in 2023 doorontwikkeld tot een structurele dienstverlening per 2024 die wordt uitgevoerd door het team Werk Dienstverlening. Vanuit deze doorontwikkeling worden de opdracht, formatie en financiën geformaliseerd. Dit doen wij in overleg met de lokale werkteams en gemeenten. Gezien de samenstelling van het klantenbestand, verwachten wij een toenemende behoefte aan deze dienstverlening waardoor het nodig is dit goed te borgen. Door het lokale werken en door de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt/economie, verschuiven de accenten in de dienstverlening aan klanten. Werkcoaches werken steeds meer generalistisch en kunnen alle klantgroepen bedienen. Hoewel de professionals een meer generiek kennisniveau ontwikkelden, laat de uitvoering zien dat gerichte inzet op doelgroepen wenselijk en efficiënt is. Hier zetten wij op in door onder andere inzet op specialistische ondersteuning, casuïstiek overleggen, deskundigheidsbevordering en samenwerking met samenwerkingspartners.

Met het Breed Offensief en de Wet Suwi heeft het Rijk een brede ambitie geformuleerd en agenda opgezet om de arbeidsparticipatie van i.h.b. mensen met een arbeidsbeperking en uitkeringsgerechtigden te vergroten en werkgevers zo goed en uniform mogelijk worden bediend in de arbeidsmarktregio Utrecht Midden. In afstemming en samenwerking binnen de Utrechtse Werktafel is het werkgeversinstrumentarium geharmoniseerd en dit heeft geleid tot vaststelling van een nieuwe Participatieverordening in het vierde kwartaal. Vanuit de Utrechtse Werktafel werken we met een geconcretiseerd Uitvoeringsplan aan de realisering van de niet vrijblijvende bestuursopdracht. Wat we willen is dat Midden-Utrecht een krachtige, inclusieve en sociale arbeidsmarktregio is en blijft. Het Uitvoeringsplan heeft als doel een doorbraak én kwaliteitsimpuls te bewerkstelligen in de wijze waarop we in de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht gezamenlijke dienstverlening organiseren en innovatie aanjagen. Hierbij levert een meer effectieve samenwerking op bovenregionaal niveau meer kansen en werk voor onze klanten op. Vanuit de bovenregionale samenwerking wordt ook de landelijke doorontwikkeling van de arbeidsmarktinfrastructuur gevolgd. Het afgelopen jaar kenmerkt zich als oriënterende fase voor de vorming van een Regionaal Werkcentrum (RWC) met bestuurlijke en ambtelijke betrokkenheid.

Concrete projecten zijn er ook vormgegeven op arbeidsmarktniveau. Hoofdzaak Werkt is gestart met trajecten gericht op de doelgroep die te kampen heeft met psychische beperkingen. In het regionale actieplan Jeugdwerkloosheid is gestart met lifecoachtrajecten en een jobhunter voor de Pro/VSO groep. Ook de Lekstroom kan deze trajecten inzetten voor klanten.

17

Jaarverslag 2023

4.2 Operationele doelstellingen KPI Rendement re-integratie-inspanningen (bespaarde uitkeringslast door volledige uitstroom naar werk, niet door gemeente gesubsidieerd) Gemiddeld percentage klanten dat parttime werkt Percentage jongeren (<27 jaar) dat afhankelijk is van een uitkering via WIL ten opzichte van het totaal aantal uitkeringen per 31-12 Instroompercentage jongeren (< 27 jaar)

Prestatie 2021 Bij 12 maanden besparing is het 118% van de investering 6,1% 2.343 huishoudens per 3112, waarvan 13,36% < 27 jaar 33,4% van de instroom

Prestatie 2022 Bij 12 maanden is het 121,2% van de investering 6,3% 2.365 huishoudens (incl. BBZ), waarvan 13,70% < 27 jaar 36,3% van de instroom

Begroot 2023 Investering uit de re-integratie-middelen + 125% 7,5%

30% van de instroom

Prestatie 2023 Bij 12 maanden is het 101,2% van de investering 6,2% 2.374 huishoudens (incl. BBZ) waarvan 13,77% < 27 jaar 36,4% van de instroom

Aantal plaatsingen via werkgeversbenadering (WSP en lokale werkteams) (niet unieke personen) Aantal plaatsingen op banenafspraak banen via WSP Meldingen aan de poort Maatregelquote rechtmatigheid (Het percentage betalingen waarop een maatregel is toegepast, als percentage van het gemiddelde volume BUIG) Aantal werkgevers waarmee WIL zaken doet (aantal warme contacten)

589

502

825

485

244 1.012

240 876

200 1.200

147 978

Benchmark: 1,8% WIL: 0,4%

Benchmark: 1,7% WIL: 0,1%

280

297

12,5% van het totaal

1% lager dan gemiddelde van de benchmark 325

Benchmark: 1,8% WIL: 0,5% 299

De weergegeven cijfers zijn een gedeeld resultaat voortkomend uit het samenspel tussen WIL en de lokale werkteams van de gemeenten. De krapte op de arbeidsmarkt was groter dan verwacht kon worden. Personen die direct klaar waren voor werk vonden zelf hun weg op deze arbeidsmarkt. De relatieve omvang van de populatie bij WIL die een grotere afstand tot de arbeidsmarkt heeft, had invloed op de bemiddelingsresultaten. Daarnaast constateert WIL dat de instroom van jongeren die niet direct naar werk of scholing kunnen, al enkele jaren stijgt. Het gestelde doel van 25% lijkt dan ook niet langer passend bij het beeld dat wij hierin zien.

18

Jaarverslag 2023

4.3 Financiële verantwoording Programma Werk Lokaal budget Houten Lokaal budget IJsselstein Lokaal budget Lopik Lokaal budget Nieuwegein Personeelslasten Totaal lasten Personeelslasten Totaal baten Saldo van baten en lasten Personeelslasten Nieuw Beschut

Rekening 2022 327.000 368.000 87.000 837.000 2.972.000 4.591.000 25.000 25.000 4.566.000 0

Personeelsbaten Nieuw Beschut WERK incl. Nieuw Beschut

Basisbegroting 104.000 344.000 32.000 1.141.000 3.001.000 4.622.000 0 0 4.622.000 0

Wijzigingen 100.000 0 0 0 180.000 280.000 0 0 280.000 0

Begroot 204.000 344.000 32.000 1.141.000 3.181.000 4.902.000 0 0 4.902.000 0

DVO 0 0 0 0 9.000 9.000 9.000 9.000 0 0

Gerealiseerd 239.000 328.000 86.000 654.000 3.543.000 4.850.000 406.000 406.000 4.445.000 251.000

Verschil -35.000 16.000 -54.000 487.000 -362.000 51.000 406.000 406.000 457.000 -251.000

0

0

0

0

0

251.000

-251.000

4.566.000

4.622.000

280.000

4.902.000

0

4.445.000

457.000

In de BTW tabel hieronder is per gemeente aangegeven wat de terug te vorderen BTW is. BTW lokaal budget (terug te vorderen) Totaal

Houten 34.429

IJsselstein 29.312

Lopik 8.120

Nieuwegein 69.429

Totaal 141.290

Lokaal budget Houten, nadeel € 35.000. De uitgaven zijn hoger dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf. Lokaal budget IJsselstein, voordeel € 16.000. De uitgaven zijn lager dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf. Lokaal budget Lopik, nadeel € 54.000. De uitgaven zijn hoger dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf. Lokaal budget Nieuwegein, voordeel € 487.000. De uitgaven zijn lager dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf. Personeelslasten, voordeel € 44.000. De personeelslasten zijn € 362.000 hoger dan begroot, daarnaast zijn er extra baten, € 406.000. Deze grote verschillen komen grotendeels door de kosten en baten ESF-middelen (€ 246.000), zie verder paragraaf 4.4. Het voordeel ontstaat door minder ingezet personeel dan begroot. Overall resulteert het volgende beeld, naar gemeente uitgesplitst. Conform de GR, artikel 34, wordt het saldo van baten en lasten per gemeente verrekend. Afrekening per gemeente Houten IJsselstein Lopik Nieuwegein Totaal bijdragen gemeente

Rekening 2022 1.044.740 979.591 256.303 2.285.404 4.566.038

Basisbegroting

Wijzigingen

Begroot

DVO

819.772 954.581 207.368 2.639.939 4.621.660

143.271 36.892 10.462 89.375 280.000

963.043 991.473 217.830 2.729.314 4.901.660

0 0 0 0 0

Regelingskosten 239.290 328.096 86.068 654.152 1.307.606

Uitvoeringskosten 748.292 638.322 183.336 1.567.039 3.136.988

Afrekening -24.538 25.055 -51.574 508.123 457.066

19

Jaarverslag 2023

4.4 ESF-middelen 2023 In de periode 2021 en 2022 heeft WIL eraan bijgedragen dat binnen de Utrechtse Werktafel voldoende inspanningen (o.a. reguliere werkzaamheden werkcoaches van WIL) zijn verricht op basis waarvan ESF-subsidie is toegekend. Een deel van deze ESF-gelden is beschikbaar voor de sub regio’s, dus ook voor de Lekstroom. In 2022 heeft WIL hierdoor een bedrag van € 377.000 ontvangen. Hiervan is een deel voor uitvoeringskosten bij WIL bestemd. Doordat tussentijds een ophoging van het ESF-budget heeft plaatsgevonden is er een extra bedrag van € 180.000 beschikbaar gesteld. Eind 2023 is er nog een bedrag van € 269.000 aan WIL uitbetaald, conform verwachting. Dit is de eerste ESF-periode waarbij een deel over de sub regio’s is verdeeld en de subregio dit naar eigen inzicht mag inzetten. Dit is aan weinig voorwaarden gebonden. WIL heeft voor het beschikbare budget een bestedingsplan gemaakt wat doorloopt in 2024. ESF middelen Reeds ontvangen in 2022 Reeds ontvangen in 2023 Totaal Doorbelaste kosten in 2023 Te besteden in 2024

376.964 449.005 825.969 245.620 580.349

4.5 Nieuw Beschut Tot en met 2022 was een beperkte groep Nieuw Beschutters via een constructie met Avres gedetacheerd bij onder andere WerkwIJSS. In afwachting van de GRwijziging is deze groep tijdelijk in dienst gekomen bij WIL. Nu de GR-wijziging gerealiseerd is, zijn wij een eigen detacheringsfaciliteit aan het inrichten waar deze groep in dienst komt. Met deze constructie kunnen de lokale werkteams, indien gewenst, een impuls geven aan de invulling van Nieuw Beschut en banenafspraakbanen (BAB’s). De constructie dat deze groep medewerkers bij WIL in dienst is gekomen en gedetacheerd wordt, is dus een tijdelijke. De werkplek van deze groep is en blijft ongewijzigd, namelijk grotendeels bij WerkwIJSS. In de loop van dit jaar verwachten wij de omklap te kunnen maken naar de detacheringsfaciliteit. De regelingskosten worden uit de loonkostensubsidie gedekt en de uitvoeringskosten uit de lokale budgetten. Nieuw Beschut Salariskosten medewerkers Nieuw Beschut ICT (uitvoeringskosten) Totaal Inkomsten van derden en UWV Saldo