4. Bouwstenenrapport Visie Recreatie en Toerisme

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

Winkelmogelijkheden, wandelpaden/ -voorzieningen en vismogelijkheden krijgen minder hoge boordelingen op kwaliteit. Nog steeds zien we dat ongeveer de helft (of iets minder) de kwaliteit goed of uitstekend vindt, maar bij deze voorzieningen zien we ook dat een grote groep de voorzieningen als ‘redelijk’ beoordeeld.

Figuur 5.2 Wat vindt u van de kwaliteit van de recreatieve voorzieningen in de gemeente IJsselstein?

De 19-39-jarige inwoners zijn wat negatiever over de kwaliteit van de restaurants, het winkelaanbod, wandelvoorzieningen en de musea en andere culturele instellingen. Inwoners missen vooral wandelvoorzieningen, geven zij aan wanneer daarnaar gevraagd wordt. Respondenten geven aan dat ze meer aaneengesloten willen kunnen wandelen en dat de basis van de huidige wandel- en fietsvoorzieningen nu niet op orde is. Zo mogen de paden verbeterd worden, bankjes toegevoegd worden en mag er meer variatie aan wandelpaden komen. Ook gaf een deel van de respondenten aan dat het winkelaanbod afneemt. Verder missen de inwoners ook een buitenzwembad of zwemwater. Inwoners geven de aan dat bezoekers van buitenaf te maken hebben met te weinig overnachtingslocaties, zoals hotels, waterrecreatiemogelijkheden, zoals aanlegplaatsen bij de kade, en een te beperkt winkelaanbod.

30 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

Figuur 5.3 Heeft u de afgelopen 12 maanden wel eens naar Informatie over toeristische en recreatieve voorzieningen/activiteiten in de gemeente IJsselstein gezocht? Zo ja, waar?

45% van de inwoners gebruikt de lokale kranten, zoals Zenderstreeknieuws om informatie over toeristisch-recreatieve voorzieningen op te zoeken (figuur 5.3). Ook het internet wordt veel gebruikt (41%), gevolgd door sociale media (29%) en de website InIJsselstein.nl (28%). Bijna een kwart van de respondenten (24%) gaf aan geen informatie te hebben opgezocht. Hoewel respondenten gebruiken redelijk vaak Inijsselstein.nl, de lokale krant en sociale media om informatie op te zoeken, gebruiken ze Het Uitbureau veel minder vaker. Dit terwijl Het Uitbureau de website Inijsselstein.nl beheert, informatie levert aan de lokale krant en sociale media.

31 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

Ruim de helft (55%) is (zeer) tevreden met de informatie die zij over toeristische en recreatieve voorzieningen in de gemeente kunnen vinden (figuur 5.4). Slechts 6% is hier (zeer) ontevreden over.

Figuur 5.5 Wat vindt u van het aantal recreatieve bezoekers dat naar IJsselstein komt?

Figuur 5.4 Bent u tevreden met de informatie die over toeristische en recreatieve voorzieningen en activiteiten in de gemeente IJsselstein te vinden is?

Figuur 5.6 Heeft u het gevoel dat het aantal bezoekers in de gemeente IJsselstein veranderd is de afgelopen jaren? Komen er te veel of te weinig bezoekers naar IJsselstein? Inwoners hebben hier geen uitgesproken mening over (figuur 5.5). Een klein (15%) deel vindt dat er (veel) te weinig bezoekers komen. Maar de grootste groepen inwoners vinden dat het aantal recreatieve bezoekers dat naar IJsselstein komt niet te veel of te weinig is (33%) of heeft hierover geen mening (45%), Meer dan de helft van respondenten geeft daarbij ook aan dat ze niet weten of het aantal bezoekers toe- of afgenomen is de afgelopen jaren (figuur 5.6). De groep inwoners dat denkt dat de bezoekersstromen gegroeid zijn is ongeveer net zo groot als de groep die denkt dat er juist minder bezoekers gekomen zijn in de afgelopen jaren.

In figuur 5.7 is te zien dat 63% van de respondenten denkt dat de belangrijkste bezoekreden voor gasten de evenementen en festivals zijn. Ook de horeca staat redelijk hoog als ingeschatte bezoekreden (58%). De 32

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

wandel- en fietsvoorzieningen en de natuur/het landschap worden het minst als reden gegeven (respectievelijk 20% en 14%).

Jongere respondenten (18-39 jaar) zien de genoemde positieve effecten van toerisme minder sterk dan oudere respondenten.

Figuur 5.7 Wat zijn volgens u de belangrijkste redenen dat gasten een bezoek brengen aan de gemeente IJsselstein?

Figuur 5.8 In hoeverre bent u het met de onderstaande stellingen eens? Bezoekers die naar IJsselstein komen...

Over het algemeen zien inwoners dat bezoekers aan IJsselstein positieve effecten met zich mee brengen (figuur 5.9). De meeste respondenten zien dat bezoekers bijdragen aan de lokale economie (81% eens of helemaal eens), de voorzieningen in stand houden (78%), zorgen voor een beter kwaliteit van horeca (78%) en bijdraagt aan het aantal winkels en de kwaliteit hiervan (70%). Dat bezoekers bijdragen aan het behouden van de culturele identiteit wordt het minst gezien (51%) van alle gegeven antwoordopties.

Aan de respondenten is een aantal stellingen voorgelegd omtrent wat bezoekers bijdragen aan IJsselstein (figuur 5.8). De respondenten zien voornamelijk dat bezoekers zorgen voor meer reuring en levendigheid, maar ook voor meer trots onder de inwoners. Inwoners zien niet zozeer dat bezoekers zorgen voor meer verbondenheid of mogelijkheden om als inwoner om actief te zijn in de gemeente.

Dat de bezoekers bijdragen aan de lokale economie zien de 18-39-jarige respondenten vaker dan de oudere inwoners. Oudere inwoners geven juist vaker dat bezoekers bijdrage aan het aantal en kwaliteit van horeca en winkels en behouden van de culturele identiteit. 33

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

Figuur 5.9 In hoeverre bent u het met de onderstaande stellingen eens? Bezoekers die naar IJsselstein komen dragen bij aan...

Figuur 5.10 Welke thema's/onderwerpen zijn voor u belangrijk als het gaat om toerisme en recreatie?

Welke thema’s en onderwerpen zijn belangrijk voor de inwoners als het gaat om toerisme en recreatie? Vooral het beschermen en behouden van cultuur en historie (53%), het beschermen en behouden van natuur en groene omgeving (52%) en het zorgen dat de inwoners van IJsselstein prettiger wonen, werken en recreëren (49%) worden als belangrijke thema’s genoemd.

34 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

op of hebben een neutrale mening en er is ook geen uitgesproken beeld als het gaat of de bezoekersaantallen dalen of stijgen. Een grote groep geeft aan dit niet te weten. Het kan mogelijk mede verklaard worden door het lage percentage (4%) van de inwoners waarvan het inkomen gelinkt is aan toerisme en recreatie.

Maar een klein deel van respondenten heeft een inkomen gelinkt aan toerisme en recreatie (4%) en zou er dan ook maar op vooruitgaan als toerisme en recreatie verder zou groeien. Dit betreft zeer lage percentages.

Inwoners schatten in dat de evenementen en de horeca de voornaamste redenen zijn voor bezoekers om naar IJsselstein komen. Tegelijkertijd vinden ze ook dat er aanbod voor bezoekers mist. Zo worden buitenzwemmogelijkheden, winkelaanbod, overnachtingslocaties en aanlegplaatsen voor boten nabij het centrum gemist.

Figuur 5.11 Is uw inkomen (deels) gelinkt aan toerisme en recreatie?

De respondenten ervaren dat toerisme en recreatie bijdraagt aan de leefbaarheid. Bezoekers zorgen voor meer reuring en levendigheid en voor een gevoel van trots. Daarnaast ervaren ze dat bezoekers de lokale economie ondersteunen en het voorzieningenniveau op peil houden. Onderwerpen die de respondenten voornamelijk terug willen zien in het beleid zijn het beschermen en behouden van de cultuur en historie, de natuur / groene omgeving en dat ervoor wordt gezorgd dat de inwoners van IJsselstein een prettige plek is om te wonen, werken en recreëren.

Over het algemeen zijn inwoners tevreden over de recreatieve voorzieningen, maar verbeterpunten liggen onder meer op het gebied van wandelpaden en - voorzieningen. De kwaliteit kan verbeterd worden door de ontsluiting met het buitengebied te verzorgen, paden op te knappen en meer ommetjes te realiseren. Ook zijn inwoners minder tevreden over de kwaliteit van het winkelaanbod. We zien dat inwoners over het algemeen geen duidelijk beeld hebben van het aantal bezoekers aan IJsselstein: veel mensen hebben er geen zicht 35 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

36 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

boodschap van een aantal stakeholders. Bijvoorbeeld door een ‘Historisch OntmoetingsPunt (HOP) op te richten in De Waag; een erfgoedlocatie. De verschillende evenementen zijn belangrijk voor de levendigheid en dragen positief bij aan de sfeer in de stad; dit is een breed gedragen mening. Het is wel belangrijk dat organisatoren met hun tijd meegaan, en het steeds lastiger verkrijgen van vrijwilligers is een aandachtspunt. De steeds ingewikkelder wetgeving en het beperken van gemeentelijke subsidies zou een bedreiging vormen. In de winter mag er meer beleving worden toegevoegd. Het feit dat er in de winter geen terrassen mogen staan zorgt voor een saaie sfeer in die tijd, wordt door iemand aangegeven. Een stakeholder geeft aan dat het autoluw maken van de binnenstad positief is voor bezoekers, en daarnaast hittestress tegengaat. IJsselstein heeft een aantal groene plekken, maar een meer parkachtig karakter op verschillende plekken maakt de stad nog aantrekkelijker. Inwoners kunnen bijdragen aan vergroening met geveltuintjes. Potentie wordt gezien in de ontwikkeling van een Historisch OntmoetingsPunt (HOP) in de oude waag. Hier liggen kansen om op een unieke plek het erfgoed van IJsselstein zichtbaar te maken en de verhalen van de stad te vertellen.

Volgens verschillende stakeholders kan meer potentie gehaald worden uit het historische karakter en verhalen van de binnenstad. IJsselstein is te veel op de IJsselsteiners gericht, zo wordt door sommigen aangegeven. De binnenstad kan aantrekkelijker en uitnodigend gemaakt worden voor bezoekers uit de nabije omgeving. Denk hierbij aan een ‘landingsplek’ voor bezoekers met goede fietsenstallingen (met oplaadmogelijkheden), openbare toiletten, speelplaatsen en een aanlegplaats voor kleine boten. Investeringen in de openbare ruimte maakt de binnenstad aantrekkelijker voor bezoekers en die zijn ook nodig om de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in de stad op peil te houden. Het gebrek aan verblijfsrecreatie in de stad wordt door velen benoemd als een opgave waaraan gewerkt moet worden. Ook kan de beleving in de stad worden versterkt, met een routing die ook de mooie, verrassende plekken van de stad betrekt in de bezoekersbeleving.

De woningnood wordt gezien als een bedreiging. Vooral jongere geïnteresseerden kunnen moeilijk een woning vinden en er is sprake van vergrijzing. Hierdoor kunnen horeca en middenstand het zwaar krijgen en dit maakt het des te belangrijk om ook in te zetten op bezoekers van buiten de gemeente, vinden sommigen. De aantrekkelijkheid van het OV (vooral de tram) is van belang om de stad aantrekkelijk te houden.

IJsselstein heeft een prachtige binnenstad, maar is tegelijkertijd ook niet heel onderscheidend ten opzichte van andere kleinere stadjes in de omgeving. Dat is op zich geen probleem, maar maakt het des te belangrijker om bestaande faciliteiten (theater, molen, kerktoren etc.) te behouden. Wees hier zuinig op, is de

Er wordt opgeroepen om ook echt tot uitvoering van de binnenstadsvisie over te gaan. Zorg dat er echt actie wordt ondernomen, en dat het niet bij mooie plannen blijft. 37

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

worden met het IJsselgebied, zowel fysiek via routes, als op het gebied van marketing, zo wordt aangegeven. Een geopperd idee is om twee momenten in het jaar (bijvoorbeeld de grootste kerstboom en een sportevenement) waarbij alle ondernemers samenwerken, en de gemeente op de kaart zetten.

Er liggen al vele jaren inrichtingsplannen voor het gebied rondom de Hollandse Ijssel. Het frustreert ondernemers in het buitengebied dat deze plannen telkens maar niet van de grond komen. De grote opgave volgens hen is vooral meer routes creëren (vooral voor wandelen), die veilig zijn en aantrekkelijk zijn en die het gebied veel beter ontsluiten voor bezoekers. Er liggen daar al vele jaren plannen voor, maar die komen maar niet van de grond. Met de komst van Marnemoende en de fietsbrug is het buitengebied interessant geworden. Daarna is er vrijwel geen ontwikkeling geweest. Het jaagpad wordt goed gebruikt, maar aan de andere kant moeten wandelaars, fietsers en auto's allemaal over dezelfde dijk. Er worden al zo lang plannen gemaakt om daar wat aan te doen, maar er gebeurt niets, zo wordt aangegeven.

Daarnaast zijn er veel regionale samenwerkingsverbanden. Dit is op zich positief, maar het is voor bezoekers en professionals niet altijd helder welk samenwerkingsverband waarover gaat. Op projectbasis wordt goed samengewerkt. Enkele stakeholders geven aan dat het goed is om toeristisch gezien keuzes te maken in welk verband IJsselstein zich wil promoten. Het Groene Hart is erg groot, IJsselstein komt daar niet goed uit de verf. De Utrechtse Waarden is daarom een logischer keus.

Er liggen veel kansen om beleving toe te voegen in het buitengebied, is een breed gedeelde mening, zeker met de komst van Rijnenburg. Het is goed om goed naar thema fiets- en wandelroutes te kijken. Mooi is dat het Hollandse IJsselpad recent vernieuwd is. Er liggen hierdoor ook kansen voor passende verblijfsrecreatie (denk aan cabins, tiny houses, die de route een extra impuls kunnen geven.

Er lijkt weinig draagvlak voor het samenvoegen van regionale marketingpartijen. Men is bang dat de couleur locale daarmee verloren zal gaan. Op projectbasis is men wel bereid om samen te werken. Een aantal stakeholders geeft wel duidelijk aan dat het goed is om je als regio te promoten, en niet elke bestemming op zichzelf. De Utrechtse Heuvelrug heeft bijvoorbeeld een heel duidelijk gezicht, bij IJsselstein en de omliggende dorpen is dat minder. De gemeentes zijn allemaal aantrekkelijk voor een kort verblijf, maar wanneer je de gast langer wilt vasthouden dan moet je een combinatie van interessante plekken creëren. Maak arrangementen, en profileer je als regio met een aantal interessante stops voor een kort verblijf (die samen een interessant langer verblijf vormen). De samenwerking met andere kleinere historische stadjes in de regio (bijvoorbeeld Oudewater, Montfoort, Woerden) wordt daarbij ook genoemd.

Er liggen grote opgaven om de samenwerking binnen de gemeengrenzen te verbeteren. Allereerst tussen ondernemers in de binnenstad. Er wordt aangegeven dat er te veel ‘gedoe’ is en te weinig vertrouwen om écht met elkaar samen te werken. Daarnaast wordt ook de samenwerking tussen het ‘buitengebied’ en de binnenstad genoemd als grote hiaat: het lijken gescheiden werelden. Er is weinig cohesie tussen binnenstad en buitengebied, terwijl je elkaar hard nodig hebt. Men moet juist van elkaars kwaliteiten profiteren. Het stadje moet meer verbonden 38 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

doorgaan staan we stil en worden we ingehaald door bestemmingen om ons heen. Ook van de website www.inijsselstein.nl is niet duidelijk voor wie hij is, en welk doel men ermee wil bereiken.

De stakeholders die betrokken zijn bij marketing en promotie zijn het erover eens, dat de structuur die er nu is, niet efficiënt is. De huidige situatie, waarbij het UITBureau een soort uitvoeringsorganisatie is van stichting Stadsmarketing, is organisch gegroeid maar niet duidelijk en wenselijk. Ook wordt door enkelen aangegeven dat de locatie van het informatiepunt voor bezoekers niet logisch en aantrekkelijk is: de bibliotheek zou daarvoor niet logisch zijn (ook niet qua openingstijden) en je zou beter kunnen nadenken over een plek waar toch al toeristische bezoekers komen.

De meeste stakeholders zien dat er kansen liggen die nog niet benut worden. Een gedeeld beeld is dat er ruimte is voor groei van bezoekersaantallen. De meeste stakeholders geven aan dat men zich moet richten op de bezoeker uit de nabije omgeving. De mooie historie trekt nu vooral oudere bezoekers. Dat is een waardevolle doelgroep, maar er wordt ook opgeroepen om in te zetten op een jongere doelgroep.

De stakeholders zijn het erover eens dat keuzes gemaakt moeten worden. Hoe de structuur en inhoud eruit moet komen te zien, daarover is geen eenduidig beeld. Bureau Ruis en Reuring heeft aangegeven dat stichting Stadsmarketing zich te veel bezighoudt met winkelpromotie, de stichting is het hier niet mee eens. De stichting vindt duidelijk dat eerst op lokaal niveau de basis op orde moet zijn, en dat samenwerking in de regio op de tweede plek komt. Er wordt genoemd dat er verbetering mogelijk is in het verbreden van de blik. Partijen denken vaak nog te veel aan wat goed is voor henzelf, en niet wat goed is voor IJsselstein en haar bezoekers, wordt in enkele gesprekken aangegeven. Uiteindelijk vraagt dit om keuzes die gemaakt moeten worden, die gevoelig kunnen liggen. Voor een niet te grote gemeente als IJsselstein moet er één partij komen die verantwoordelijk is voor de marketing en promotie. Met één budget, één visie. Een aantal stakeholders geeft aan dat een heldere lange termijnvisie gemist wordt. Er worden ad hoc acties ondernomen, en voor betrokkenen is niet altijd duidelijk wie zich waarmee bezighoudt. Men moet kijken: waar willen wij over 10 jaar staan, en hoe willen we dat stap voor stap bereiken? Als we op deze manier 39 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

40 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

▪

▪

Leefstijl van de inwoners van IJsselstein en de regio Eerst kijken we naar de leefstijlverdeling van de inwoners en potentiële bezoekers. Om een idee te krijgen van de potentiële bezoekers kijken we naar het leefstijlprofiel van inwoners uit omliggende (Utrecht, Nieuwegein, Lopik, Montfoort en Vijfheerenlanden). De vraag vanuit inwoners en omliggende gemeentes is relevant voor de dagrecreatie, omdat ongeveer 70% van de recreatieve activiteiten binnen een straal van 20 kilometer vanaf het huisadres wordt ondernomen.

▪

Figuur 7.2 Leefstijlprofiel omliggende gemeenten

Figuur 7.1 Leefstijlprofiel van de inwoners Omliggende gemeenten

20%

Inwoners Nederland

11%

IJsselstein

8%

21% 18% 19%

9%

12% 12%

Avontuurzoeker Verbindingszoeker

8%

13% 11%

15%

Plezierzoeker Rustzoeker

In IJsselstein is de grootste groep inwoners de stijlzoeker. Dat is in de regio en landelijk ook al een grote groep, maar in IJsselstein is de groep ook nog eens licht oververtegenwoordigd. Datzelfde geldt in mindere mate voor de plezierzoeker, die de tweede groep in omvang vormt in IJsselstein. Deze groep is in de regio om de gemeente zelfs nog wat groter en ook oververtegenwoordigd. De kleinste groep in IJsselstein wordt gevormd door de avontuurzoekers; de groep is ook nog eens een stuk kleiner dan gemiddeld in Nederland. Opvallend is dat deze groep in de regio juist sterk óververtegenwoordigd is en één van de grootste groepen vormt. Harmonie- en verbindingszoekers vormen ook kleine groepen in zowel de regio als de gemeente.

Nederland

11%

IJsselstein

8%

Montfoort

5%

15%

12%

Lopik

5%

15%

16%

13%

17%

17%

17%

16%

14%

15%

17%

15%

19%

12%

12%

18%

Vijfheerenlanden

6%

17%

13%

16%

Nieuwegein

7%

21%

Utrecht

16%

Avontuur

12%

19%

12%

21%

10% Plezier

13%

12% 23%

20%

30%

Harmonie

17%

11% 13%

26% 0%

Harmoniezoeker Inzichtzoeker

18%

40%

15% 15%

13%

13% 16%

16% 21%

18%

22%

15%

15%

16%

7% 6% 10%

10%

18%

50% Verbinding

60%

70% Rust

80%

90%

Inzicht

Wat valt op? 41 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

100% Stijl

Als we verder inzoomen op de omliggende gemeenten, zien we enkele verschillen per gemeente. Vooral Utrecht heeft een duidelijk afwijkend profiel. Daar is de avontuur- en plezierzoeker duidelijk oververtegenwoordigd en de grootste groepen. De harmonie- en verbindingszoeker zijn in Utrecht juist veel minder groot.

Het profiel van de verblijfsrecreant in de provincie Utrecht als geheel lijkt in grote lijnen erg op het profiel van de gemiddelde Nederlander. De grootste groepen worden zowel landelijk als provinciaal gevormd door de plezier- en rustzoekers. De groep plezierzoekers is gemiddeld in de provincie Utrecht iets omvangrijker dan in Nederland. De kleinste groepen in de provincie zijn de inzicht-, avontuur- en harmoniezoekers. De groep stijlzoekers is iets kleiner dan gemiddeld in Nederland.

Vraag vanuit verblijfsgasten Voor het aanbod aan verblijfsrecreatie is de verblijfsgast relevant, dus het leefstijlprofiel van de mensen die overnachten in de gemeente. Over deze ‘leefstijlkleuring’ zijn slechts zeer beperkt data beschikbaar. Vanuit het Continue Vakantie-onderzoek kennen we voor de jaren 2018, 2019 en 2020 het leefstijlprofiel van toeristen aan de provincie Utrecht als geheel. Omdat deze profielen van jaar tot jaar best grote verschillen kennen, hebben we in figuur 7.2 gerekend met de gemiddelde verdeling over deze drie jaren. Om deze informatie te duiden maken we een vergelijking met de leefstijlen in Nederland als geheel over diezelfde periode.

Helaas kunnen we vanuit de vraaggegevens niet inzoomen op de gemeente IJsselstein of zelfs deelregio’s binnen de provincie Utrecht. We beschouwen dat als een belangrijk kennishiaat.

Voor welke leefstijlen is het aanbod in IJsselstein vooral aantrekkelijk? Daarvoor is door het Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd gekeken welke beleving wordt aangeboden en bij welke leefstijlen dat past. Voor horeca en verblijfsrecreatie is daarvoor een online leefstijlscan verzonden aan ondernemers, die is gecontroleerd met website bezoek en soms fysiek bezoek. Aanvullend heeft het bureau nog bezoeken in de gemeente afgelegd.

Figuur 7.3 Leefstijlprofiel van de verblijfsgast aan de provincie Utrecht (gemiddelde 2018-2020)

In totaal zijn 29 voorzieningen van een leefstijlkleuring voorzien. Dit is 33% van het totale aanbod (87 voorzieningen) en geeft daarmee een goede indicatie van het aanbod. Met het aanbod is alleen gekeken naar verblijfsrecreatie, dagrecreatie en horeca. Overige recreatieve voorzieningen, zoals de weekmarkt, wandel- en fietspaden zijn hierin niet meegenomen. Dit aanbod is ook aantrekkelijk voor bepaalde doelgroepen. 42 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

Let op! Bedrijven kunnen voor meerdere doelgroepen aantrekkelijk zijn. Het aantal bedrijven per leefstijl opgeteld komt dus hoger uit dan het totaal aantal bedrijven

Het aanbod in de dagrecreatie en horeca De hierna volgende figuren geven inzicht in voor welke leefstijlen het aanbod vooral aantrekkelijk is. We kijken hierbij eerst naar de dagrecreatie en horeca.

We zien dat er voor iedere leefstijl in IJsselstein wel aanbod te vinden is. Vooral de plezier-, harmonie- en verbindingszoekers vinden relatief veel aanbod. Voor de rustzoeker is er relatief weinig aanbod.

Figuur 7.4 Keuzemogelijkheden per leefstijl in horeca 20

15

15

10

10 5

Het aanbod in de verblijfsrecreatie Vervolgens kijken we naar de verblijfsrecreatie. Hier houden we rekening met het aantal bedden (de capaciteit) per accommodatie. De camping heeft bijvoorbeeld veel meer slaapplaatsen dan een B&B, en ‘weegt’ daarom zwaarder in het aanbod. In figuur 7.5 is dit weer gegeven. Het is hierbij belangrijk om te beseffen dat het totale aanbod aan verblijfsrecreatie zeer beperkt is. Er zijn zeven bedrijven, waarvan twee bedrijven wat grootschaliger zijn: de camping en de jachthaven. Daarnaast zijn de slaapplaatsen van de camping voornamelijk vaste plaatsen. Vanwege de vaste plaatsen is er in werkelijk nog minder aanbod.

10 6

2

1

4

4

0

Let op! Bedrijven kunnen voor meerdere doelgroepen aantrekkelijk zijn. Het aantal bedrijven per leefstijl opgeteld komt dus hoger uit dan het totaal aantal bedrijven

Figuur 7.5 Keuzemogelijkheden per leefstijl in dagrecreatie 7 8 6 7 6 4 4 5 3 4 3 1 2

Figuur 7.6 Leefstijlprofiel verblijfsrecreatie naar capaciteit (aantal slaapplaatsen) en aantal bedrijven per leefstijl (één bedrijf kan aantrekkelijk zijn voor meerdere leefstijlen).

3 1

1 0

43 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

7%

14%

(NB we kunnen dat zoals gezegd alleen relateren aan de bezoeker aan de provincie Utrecht als geheel).

7%

14%

Avontuurzoekers (1) Plezierzoekers (2) Harmoniezoekers (0) Verbindingzoekers (4) Rustzoekers (3) Inzichtzoekers (2)

29%

29%

Onderstaande figuren zijn als volgt te lezen: een score boven de 100 betekent dat er relatief veel aanbod is ten opzichte vraag. Dit betekent dat nieuwe initiatieven voor deze doelgroep wellicht minder succesvol zullen zijn. Een score onder de 100 betekent dat het aanbod relatief laag is ten opzichte van de vraag. Dit betekent dat nieuwe initiatieven voor deze doelgroep wellicht succesvoller zijn. Let op! Deze vraag-aanbodvergelijking is kwalitatief van aard en geeft een goede inschatting voor welke groepen er nog maar weinig aanbod is in relatie tot de vraag.

Stijlzoekers (1)

Figuur 7.7 Horeca aanbod afgezet tegen de vraag van de inwoners van IJsselstein en omliggende gemeenten

De dagrecreatie en horeca bieden veel aanbod voor de harmonie- en plezierzoeker. De verblijfsrecreatiebedrijven zijn juist niet aantrekkelijk voor de harmoniezoeker. Ook voor de avontuurzoeker is het aanbod beperkt. Het aanbod is vooral aantrekkelijk voor de rust- en de verbindingszoeker.

350

320

Avontuurzoekers

300

Plezierzoekers

250

Harmoniezoekers

200

137

150

155

Verbindingzoekers 104

100 50

Om inzicht te krijgen in hoeverre er nu veel of weinig aanbod is voor bepaalde leefstijlen, zetten we vraag en aanbod tegen elkaar af. Omdat IJsselstein het momenteel vooral van dagbezoekers uit de eigen en omliggende gemeenten moet hebben, kijken we bij horeca en dagrecreatie naar de leefstijlen van de inwoners van deze regio. Bij de verblijfsrecreatie kijken we naar het leefstijlprofiel van verblijfsrecreanten

0

Rustzoekers

67 15

19

Inzichtzoekers Stijlzoekers

44 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

Figuur 7.8 Dagrecreatief aanbod afgezet tegen de vraag van inwoners van IJsselstein en de omliggende gemeenten 400

Voor harmoniezoeker is er echter geen aantrekkelijk verblijfsrecreatief aanbod.

367

350

Avontuurzoekers

300

Plezierzoekers

250

Harmoniezoekers

209

200

Verbindingzoekers Rustzoekers

125

150

Inzichtzoekers

100 50 0

Stijlzoekers

86 50

41

We zien ook relatief weinig aanbod voor de rustzoeker. Belangrijk is wel te beseffen de rustzoeker geen veeleisende consument is: de aanwezige recreatieve fiets en wandelroutes zijn niet meegenomen in deze analyse, en kunnen wel degelijk aantrekkelijk zijn voor de rustzoeker.

20

Figuur 7.9 Verblijfsrecreatief aanbod afgezet tegen de vraag van de verblijfsgast in de provincie Utrecht 250

220 Avontuurzoekers

200

Plezierzoekers 143

150

Harmoniezoekers

130

Verbindingzoekers

100 50

Rustzoekers 60

0

Inzichtzoekers

75 55

Ontwikkelkansen lijken er vooral te liggen voor de avontuurzoeker (NB dat is vooral kansrijk, omdat deze groep zeer groot is in de gemeente Utrecht). Deze groep is op zoek naar vernieuwende, inspirerende en avontuurlijke belevingen, die net wat anders zijn dan anders. Zij laten zich graag verrassen. Ook voor de stijlzoeker is het aanbod relatief slecht voorzien: een groep die houdt van bijzondere, stijlvolle concepten, met een zekere ambiance.

Stijlzoekers

0

We zien dat vooral de verbindings- harmonie- en plezierzoeker relatief goed worden bediend in de gemeente IJsselstein. Het gaat hierbij om consumenten die gericht zijn op gezelligheid, reuring en ontmoeting.

Conclusie In het rapport ‘Recreatief perspectief Hollandse IJssel werd geadviseerd om de recreatieve voorzieningen in het buitengebied met name te richten op de leefstijlen stijlzoeker, plezierzoeker en verbindingszoeker. Deze visie richt zich niet op het buitengebied alleen, maar ook op de gehele gemeente IJsselstein. Voor de invulling van het buitengebied en het centrum zien we een deel van deze leefstijlen als meest kansrijk. Dit betekent niet dat er geen aanbod voor de overige leefstijlen gerecreëerd kan worden. Bij het ontwikkelen van recreatief aanbod kunnen twee strategieën aan worden gehouden; verbreden en versterken. Met versterken wordt bedoeld dat het bestaande aanbod elkaar aanvult en beter op elkaar aansluit. Zo is er voor de harmoniezoeker wel dagrecreatie en horeca, maar geen verblijfsrecreatie. Ook zien we kansen

45 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

om het aanbod voor de plezierzoeker te versterken. Vanuit het recreatief perspectief Hollandse IJssel wordt ook op deze doelgroep ingezet. We zien in IJsselstein voornamelijk horeca aanbod voor de plezierzoeker, maar weinig verblijf- en dagrecreatie. Door in te zetten op de plezierzoeker kan het algehele aanbod voor deze doelgroep versterkt worden. Het aanbod verbreden betekent dat aanbod wat past bij de leefstijl van de inwoner en bezoeker wordt gecreëerd. We zien dat het kansrijk is om voor de stijlzoeker en avontuurzoeker dag-, verblijfsrecreatie en horeca te ontwikkelen. De stijlzoeker komt veel voor in IJsselstein en omliggende gemeenten. Daarnaast zien we dat de avontuurzoeker veelal in Utrecht zit. Met het ontwikkelen van nieuwe aanbod moet ook rekening gehouden worden met de nieuwe de woonwijk Rijnenburg. Het is belangrijk om te onderzoeken welke leefstijlen de toekomstige bewoners van de nieuwe woonwijk Rijnenburg zullen hebben. Door het aanbod hierop af te stemmen, kan IJsselstein aantrekkelijker worden. De kaders op de volgende pagina’s geven inspiratievoorbeelden voor deze leefstijlen.

46 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

47 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2025

▪

▪ ▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

▪

ABN AMRO (2024) Natuurlijk Genieten. https://www.abnamro.nl/nl/media/rapport-natuurlijk-genieten-januari2024_tcm16-218404.pdf ABN AMRO. (2023) Rijp voor avontuur. https://www.abnamro.nl/nl/zakelijk/insights/sectoren-entrends/leisure/rijp-voor-avontuur.html ANWB. (2024) Meer ruimte voor recreatie. https://merk.anwb.nl/m/6e8983133e00248c/original/230516-Meer-ruimtevoor-recreatie-I-Verkenning-nationaal-toekomstig-recreatietekort.pdf Horecamaganize (2024) Belangrijkste trens in restaurants van 2024. https://www.horecamagazine.nl/nieuws/horeca-algemeen/17681/debelangrijkste-trends-in-restaurants-van-2024 Hospitality Management. (2022) ING: Sterkere prijsstijgingen bij hotels dan bij restaurants. https://www.hospitality-management.nl/ing-sterkereprijsstijgingen-bij-hotels-dan-bij-restaurants Hospitality Management. (2024) ING: "Btw-verhoging op logies komt vrijwel volledig voor rekening van hotelgast". https://www.hospitalitymanagement.nl/ing-btw-verhoging-op-logies-komt-vrijwel-volledig-voorrekening-vanhotelgast#:~:text=%E2%80%9CHet%20hoofdlijnenakkoord%20van%20de %20nieuwe,liefst%2011%20procent%20per%202026. KHN. (2024) Millennials en Gen Z-ers zetten de toon: van gezond naar lekker, van vegan naar hybride. https://www.khn.nl/nieuws/5-inzichtenvoor-de-food-en-hospitalitymarkt NBTC.

(2023) Onderzoek naar de potentie van plattelandsvakanties in Nederland (https://www.nbtc.nl/nl/site/download/onderzoekplattelandsvakanties.htm?disposition=inline

▪ ▪ ▪ ▪

▪

▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪

NBTC. (2023). Opnieuw forse groei toerisme in Nederland. https://www.nbtc.nl/nl/site/actueel/opnieuw-forse-groei-toerisme-innederland.htm NRIT. (2022) Hotels en horeca in het nauw door energierekening. https://www.nritmedia.nl/kennisbank/45830/Hotels_en_horeca_in_het_n auw_door_energierekening/?topicsid=11 NRIT. (2023), Trendrapport toerisme recreatie en vrije tijd. NRIT. (2024), Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd. Pretwerk. (2024) Glamping trends van 2024. https://pretwerk.nl/insight/glamping-trends-van-2024/85362 RED (2023) Van boeking naar beleving: de impact van digitalisering in de toerismebranche. https://redonlinemarketing.nl/blog/impact-vandigitalisering-in-de-toerismebranche Van Geloven. (2024) Dit zijn de belangrijkste horeca trends en ontwikkelingen. https://www.vangeloven.com/tips-tricks/horeca-trendsen-ontwikkelingen Vrijetijdskennis. (2024) https://www.vrijetijdskennis.nl/trends/ Gemeente IJsselstein (2023). Economische visie 2024 – 2030. Gemeente IJsselstein (2024). Beleidsnota evenementen 2025 - 2030. Gemeente IJsseltein (2021). Beleidsnota Kunst en Cultuur 2021-2029 Sport Utrecht (2023). Fieldlab sportieve recreatieve routes richting het Nedereindse Park. Gemeente IJsselstein (2023). IVOR (Integrale Visie Openbare Ruimte) 2024 – 2029. Gemeente IJsselstein (2023). IBOR (Integraal Beheerplan Openbare Ruimte) 2024 – 2029. Ruis en Reuring (2024).

Optimalisering toeristisch-recreatieve marketingen informatiefunctie IJsselstein. Gemeente IJsselstein/DTNP (2023). Toekomstbeeld binnenstad IJsselstein. Gemeente IJsselstein. Infographic Gezond en Actief leven in IJsselstein.

48 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2024

Harmoniezoekers Harmoniezoekers zijn hartelijke, gezellige mensen, met veel interesse in anderen. Ze omschrijven zichzelf als gemoedelijk, vrolijk en zachtaardig. In het leven hechten ze veel belang aan geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap. Ze nemen de tijd voor het gezin, trekken er graag op uit met (of naar) familie, vrienden en kennissen, en vinden een goede relatie met buren en familie heel belangrijk. Het hoeft voor hen allemaal niet zo vreemd; doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg. Verbindingszoekers

Met de Leefstijlvinder worden zeven doelgroepen omschreven, die zijn gebaseerd op het BSR-model van MarketResponse en specifiek ontwikkeld is voor de vrijetijdssector. Deze zeven doelgroepen onderscheiden zich vooral op karakterkenmerken en waarden die de doelgroepen belangrijk vinden. We beschrijven hierna de zeven leefstijlen. Zie voor meer informatie: www.leefstijlvinder.nl

Verbindingszoekers zijn, bovenal, geïnteresseerd in anderen. Het zijn behulpzame, evenwichtige mensen die zichzelf omschrijven zichzelf als ‘gewoon’ en hartelijk. Voor Verbindingszoekers zijn gastvrijheid, sociale verbondenheid en ‘doe maar gewoon’ belangrijke waarden. Ze vinden het dan ook belangrijk om een goede relatie te onderhouden met buren en familie, met harmonie en gezelligheid. Er voor elkaar zijn, dat is toch hartstikke normaal? Rustzoekers Rustzoekers vinden zichzelf hele gewone mensen. Ze omschrijven zichzelf als kalm, behulpzaam, bedachtzaam en zachtaardig. Ze houden van rust en regelmaat, en voelen zich het meest op hun gemak in hun eigen, vertrouwde omgeving. Ze vinden het fijn als ze lekker hun eigen gang kunnen gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Ze houden ervan om op hun gemak thuis te zijn, een beetje te tuineren, te klussen en tv te kijken. Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg.

Figuur 1.1 Model Leefstijlvinder, MarketResponse 2022.

49 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2024

Inzichtzoekers Inzichtzoekers zijn bedachtzame, serieuze en intelligente mensen. Ook omschrijven zij zichzelf als evenwichtig en zakelijk. Ze vinden het niet erg om alleen te zijn, want dan kunnen ze mooi hun eigen gang gaan. De rust en ruimte om hen heen die ze daardoor verkrijgen vinden ze fijn. Belangrijke waarden voor Inzichtzoekers zijn rationaliteit, daadkracht, privacy/rust en ‘doe maar gewoon’. Maar ook vrijheid om te doen wat ze willen is erg belangrijk voor ze. Als ze niet op pad gaan naar culturele activiteiten of natuur, dan vinden ze het ook heerlijk om rustig thuis te zijn, een beetje te klussen, TV te kijken en het nieuws te volgen. Ze houden van informatie; ‘meten is weten’!

Plezierzoekers Plezierzoekers zijn spontaan, vrolijk en gezellig. Ook omschrijven ze zichzelf als avontuurlijk, impulsief en eigenwijs. Waarden die ze belangrijk vinden zijn uitdaging, uniek zijn en succes in het leven. Ze hebben het liefst veel mensen om zich heen, en trekken er dan ook graag op uit met familie, vrienden en kennissen. Ze houden van leuke dingen ondernemen: voor hen staat plezier hebben in het leven op nummer één. Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd!

Stijlzoekers Stijlzoekers zijn intelligent, zelfverzekerd en doelgericht. Ze hebben een sterk karakter, en omschrijven zichzelf ook wel als zakelijk, ondernemend en leidinggevend. Stijlzoekers zijn graag onder gelijkgestemden, die waarden als ambitie, uitdaging en daadkracht met hen delen. En die waarderen dat de Stijlzoekers zeggen waar het op staat, ook als anderen het daar misschien niet mee eens zijn. Stijlzoekers gaan ervoor in het leven: zowel in hun werk, als in hun vrije tijd worden ze graag geprikkeld, en zoeken ze de uitdaging op. Verveling is niet aan hen besteed. Liever besteden ze hun tijd aan sporten en feesten. Gáán! Avontuurzoekers Deze recreanten zijn creatief, avontuurlijk, eigenwijs en geïnteresseerd in anderen. Ook omschrijven ze zichzelf als intelligent en ondernemend. Ze vinden het lekker om hun eigen gang te gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn. Als ze met anderen optrekken, dan zijn dat het liefst creatieve en vernieuwende denkers, of mensen die weten wat ze willen. Ze hechten veel waarde aan vrijheid, uniek zijn en genieten van het leven.

50 BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

BOUWSTENEN TOERISTISCH-RECREATIEVE VISIE IJSSELSTEIN 2024