4.2 U10 Agenda Groen en Landschap 2030
Tekst van het document
De andere regionale groenblauwe opgaven waaraan wordt gewerkt zijn de gekanaliseerde Hollandsche IJssel Oost (voorbeeldgebied Groen Groeit Mee) waar het verleggen van de waterkering, het realiseren van bosrijk recreatiegroen en verbrede landbouw worden gecombineerd. Ook wordt voorzien in recreatieve en ecologische verbindingen naar de omliggende woongebieden zodat een steeds waardevoller uitloopgebied ontstaat (scheg). Een recreatieve groene verbinding is gewenst bij Woerden tussen Brediuspark, station Woerden en de lange Linschoten. Rekening moet worden gehouden met de mogelijke komst op lange termijn van woongebied Rijnenburg en energieprojecten langs de A12.
38
Landschap Het zuidwestelijke deel van de U10 is landschappelijk een afwisseling van stroomruggen en veenweidepolders. De Oude Rijn, Hollandsche IJssel en Lek zijn hier de groenblauwe landschapsdragers. Dit open westelijke veenweidegebied is onderdeel van het Groene Hart. Kleine landschapselementen als knotwilgen, tiendwegen en eendenkooien zijn kenmerkend, evenals de vestingsteden van de Oude Hollandse Waterlinie. Het gebied is voornamelijk in gebruik door de landbouw. Het open grasland is weidevogelgebied, met name in de Lopikerwaard. Daar liggen ook grote stiltegebieden. Langs de Lek liggen uiterwaarden met hoge natuurwaarden.
Oude Rijn
Woerden
Legenda
Hollandsche IJssel Montfoort
Oudewater
Utrechtse waarden tussen Oude Rijn en Lek
IJsselstein
Kern Rivieren/kanalen Oppervlaktewater
Lopik
Oppervlaktewater binnen Natuurnetwerk Nederland Natuurnetwerk Nederland
Lek
Inzet U10
Acties
Bij de opgaven in dit landelijke gebied wordt nauw aangesloten op de lopende gebiedsgerichte aanpak / UPLG en de afspraken binnen het NOVEX-gebied Groene Hart. De groenblauwe opgaven van U10 worden via deze tafels als input meegegeven bij de gebiedsprocessen.
>
Het Hollandsche IJsselproject is een voorbeeldgebied van Groen Groeit Mee. De U10 zet in op de verbreding van de opgave naar een koppeling met de omliggende woongebieden en de vorming van een groene scheg in het kader van de verstedelijkingsopgaven. Realisatie van de recreatieve groene verbindingen worden gekoppeld aan de ontwikkeling van de Regiopoort Woerden en de Metropoolpoort Merwede-A12-zone. Het ontwerpend onderzoek Landschappen van Verlangen over de ontwikkeling van energielandschappen met ruimtelijke kwaliteit krijgt een regiobreed vervolg. Landschap van verlangen is een opgave vanuit de energietransitie die uitvoering krijgt binnen het IRP.
>
> >
Inbreng van IRP ambities op de tafels van UPLG en NOVEX gebied. Propositie opstellen groen, water en landschap rond de Regiopoort Woerden, gekoppeld aan verstedelijkings- en infraopgaven. Gebiedsvoorstellen groenblauwe dooradering landelijk gebied. Vervolg geven aan Landschappen van Verlangen.
39
Ruimtelijke opgaven A.
Groen realiseren in de kernrandzones van Montfoort en Oudewater.
B.
Koppelen aan regiopoort Woerden: Realiseren ‘groenblauwe loper’ bij Regiopoort Woerden - van landgoed Linschoten via Jaap Bijzerwetering naar stationsomgeving Woerden, door het Brediuspark, richting polder Bijleveld, inclusief door-ontwikkelen jaagpad Oude Rijn, versterken groene bufferzone bij Cattenbroekerplas en groene inpassing van eventuele oostelijke randweg.
C.
D.
40
Realiseren groenblauwe fietswandelverbindingen tussen Woerden, Montfoort, Harmelen, Vleuten en Utrecht (Leidsche Rijn) die spoor en A12 kruisen en de groene verbindingszone parallel aan de A12, ook via polder Rijnenburg. Fietspad Reijerscop en fietsbrug De Zon> circa 3 recreaducten/ fietsbruggen/tunnels. Landschapsontwikkeling: Ontwikkelen Hollandsche IJsselscheg met als kern het Groen Groeit Mee voorbeeldproject Gekanaliseerde Hollandsche IJssel (GHIJ) – het versterken van de groenblauwe dooradering van het buitengebied van IJsselstein tot Oudewater, het completeren van de route langs de IJssel bij IJsselstein en verbinding met Lek maken via Kromme IJssel en Nedereindse Plas, door park Oudegein (Nieuwegein) en ’t Klaphek (IJsselstein).
E.
Realiseren groene ommetjes in de Lopikerwaard gemeenten, waarbij het gaat om wandelverbindingen over boerenland (met name noord-zuid verbindingen).
F.
Realiseren 3 stapstenen (natuurgebieden van 30 hectare) zoals in het IRP indicatief aangegeven = 90 hectare natuur (in polders Rijnenburg, Reijerscop, Lopikerwaard) voor het versterken van het natuurnetwerk.
G.
Herstellen en versterken kleine landschapselementen en -verbindingen, 10% groenblauwe dooradering landelijk gebied incl. ‘natuur-inclusief boeren’, slootkantbeheer, fiets, wandel en vaarverbindingen en ontwikkeling paden (over boerenland).
H.
Indicatief 10% laagste delen van peilgebieden vrijwaren om op termijn als klimaatruimte en waterbergingsgebied te benutten.
I.
Realiseren 1-2 miljoen m3 waterberging.
J.
Ontwikkelen groenblauwe verbinding (natuur, recreatieve verbinding) van ZouweboezemSalmsteke-Willeskop.
K.
Realiseren Sterke Lekdijk: groenzone (Salmsteke) en fiets/wandelverbindingen langs de Lek (met Vijfheerenlanden, HWBP, HDSR Sterke Lekdijk).
B
C
F
F
A
I
E A A
F D G
J
H
Focusgebieden
K
Legenda ruimtelijke opgaven
Lopikerwaard en Papekop
Scheggen
Nieuwe natuurkernen
Rijnenburg/Hollandsche IJsselscheg
Ecologische verbindingen
Nieuwe ducten (inclusief ecologische verbinding)
Langs de Lek
Recreatieve ecologische verbindingen
Groene Regiopoorten
Groenblauwe dooradering
Nieuwe recreatiegebieden
41
4. Vijfheerenlanden Betrokken gemeenten: Vijfheerenlanden (Nieuwegein, IJsselstein)
Gebiedsgerichte aanpak in lijn met het IRP In dit deelgebied spelen tal van vragen over de toekomst van het landelijke gebied. In gesprek met lokale gebiedspartijen moet in dit landelijke gebied worden voorzien in de transitie naar een vitale natuurinclusieve kringlooplandbouw (met het oog op stikstofdepositie en herstel biodiversiteit) met een toekomstbestendig watersysteem, goede bodemen waterkwaliteit, recreatie- en natuurwaarden en herstel van kleine landschapselementen. Zo wordt gebouwd aan een agrarisch groenblauw netwerk. De belangrijkste opgave is herstel en versterking van de aanwezige Natura 2000 gebieden. Dit zal gebeuren door stikstofreductie, uitbreiding van de gebieden zodat deze minder kwetsbaar worden en de hydrologische condities op orde brengen. De gebieden moeten meer met elkaar in verbinding komen. Als regionale groenstructuur gaat het om de bescherming en versterking van de zone Zouweboezem-Lek en de landschappelijke verbinding ten zuiden van Vianen van de Zouweboezem, via Bolgerijen naar de Hollandse Waterlinie: de groene zoom. Bij deze structuur horen comfortabele en veilige fietsverbindingen langs de Lek en over de Lek richting Utrecht gekoppeld aan de Regiopoort Vianen.
De opgaven voor groen, water en landschap spitsen zich met name toe op een fijnmazige groenblauwe dooradering (voor ecologie en recreatie) van het gebied en het aanpassen van het gebruik op een op termijn hoger grondwaterpeil. Bij de 10% laagste gebieden wordt ingezet op vernatten, waardoor transitie in grondgebruik zal plaatsvinden Voor het versterken van natuurwaarden wordt verder ingezet op nieuwe beplantingen met knotwilgen, geriefhout en pestbosjes, hakhout en houtsingels. Deze sluiten aan op het provinciale strategische bosbeleid.
42
Landschap Het landschap van Vijfheerenlanden is een veenweidegebied tussen Lek en Linge. Het landschap is de overgang van rivierkleigronden naar veengronden. Het kent zowel coulissen landschap met bos, als open weidevogellandschap en lange polderlijnen waaronder het Merwedekanaal richting Gorinchem. Opvallend is de Natura 2000 natuur van de Zouweboezem en de brede uiterwaarden van de Lek. De Nieuwe Hollandse Waterlinie langs de Diefdijk bevat naast de cultuurhistorische waarden zoals forten ook Natura 2000 gebied.
Vianen Lek
Legenda
Merwedekanaal
Vijfheerenlanden Kern
Meerkerk
Rivieren/kanalen
Leerdam
Oppervlaktewater Oppervlaktewater binnen Natuurnetwerk Nederland Natuurnetwerk Nederland
Linge
Inzet U10
Acties
Bij de opgaven in dit landelijke gebied wordt nauw aangesloten op de lopende gebiedsgerichte aanpak / UPLG en de afspraken binnen het NOVEX-gebied Groene Hart. De groenblauwe opgaven van U10 worden via deze tafels als input meegegeven bij de gebiedsprocessen.
> >
Inbreng van IRP ambities op de tafels van UPLG en NOVEX gebied. Opstellen gebiedsschets groene verbinding Zouweboezem-Bolgerijen-Lek-Diefdijkzone.
Vertrekpunt is de Landschapsvisie VHL 2040. Via U10 en de Regionaal Maatschappelijke Agenda Alblasserwaard Vijfheerenlanden wordt gewerkt aan natuur en goede recreatieve verbindingen in het gebied. Voor de regionale landschappelijke structuur (Zouweboezem-Bolgerijen-Lek-Diefdijkzone) dient een gebiedsschets te worden gemaakt.
43
Ruimtelijke opgaven A.
Realiseren groene OV hubs en Vianen als groene Regiopoort en entree naar Vijfheerenlanden vanuit Utrecht-Nieuwegein via het Merwedekanaal.
B.
Landschapsontwikkeling: Ontwikkelen groene verbinding N2000 gebied Zouweboezem/Lek en met Bolgerijen en Nieuwe Hollandse Waterlinie Diefdijkzone / Lingezone inclusief het realiseren van 30 hectare natuur als stapsteen / Groene Contourgebied.
C.
Herstel en versterken kleine landschapselementen en -verbindingen - 10% groenblauwe dooradering landelijk gebied voor fijnmazige doorkruisbaarheid buitengebied (nabij N2000), Diefdijkzone als kansrijk gebied hiervoor.
D.
Indicatief 10% laagste delen van peilgebieden vrijwaren om op termijn als klimaatruimte en waterbergingsgebied te benutten en om bodemdaling te remmen.
E.
Als genoemd bij ‘Tussen Oude Rijn en Lek’: Ontwikkelen groenblauwe verbinding Zouweboezem-Salmsteke-Willeskop.
F.
Het realiseren van fiets/wandelverbindingen in het hele gebied o.a. door aanleg van zogenoemde klompenpaden.
44
A F B E
D C
Focusgebieden
Legenda ruimtelijke opgaven
Langs de Lek
Scheggen
Nieuwe natuurkernen
Zouweboezem
Ecologische verbindingen
Nieuwe ducten (inclusief ecologische verbinding)
Diefdijk-Linge
Recreatieve ecologische verbindingen
Groene Regiopoorten
Polders Vijfheerenlanden
Groenblauwe dooradering
Nieuwe recreatiegebieden
45
5. Kromme Rijnstreek Kromme Rijn streek Betrokken gemeenten: Wijk bij Duurstede, Bunnik, Houten, Utrecht, Nieuwegein, Zeist, Utrechtse Heuvelrug.
Gebiedsgerichte aanpak in lijn met het IRP Dit landelijke gebied zal moeten voorzien in de transitie naar een vitale natuurinclusieve kringlooplandbouw met een toekomstbestendig watersysteem, goede bodem- en waterkwaliteit, recreatie- en natuurwaarden en herstel en aanleg van streekeigen kleine landschapselementen zoals erfbeplantingen, singels en houtwallen. Specifiek voor deze streek wordt gezocht naar een duurzaam toekomstperspectief voor de fruitteelt met mogelijk een ‘fruitpark’ als etalage van de streek. Er moet gezocht worden naar locaties voor waterberging ter grootte van 1-2 miljoen m3 om bij extreme regenval water een tijdje te kunnen bergen voordat het op het Amsterdam-Rijn kanaal of Kromme Rijn gezet kan worden. Om het Natuurnetwerk Nederland te versterken wordt gezocht naar gronden voor nieuwe natuur en enkele nieuwe natuurkerngebieden als stapstenen in een ecologisch raamwerk tussen Heuvelrug en de uiterwaarden van de Lek. Vanuit de bossenstrategie is dit gebied geschikt voor de ontwikkeling van (voedsel)bossen, knotbomen en singels. De Kromme Rijn is een belangrijke groenblauwe verbinding voor recreanten en bijvoorbeeld als migratieroute van de otter richting de Vechtstreek. Het opheffen van barrières is hier een opgave. De cultuurhistorische kwaliteiten van de Limes en de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn motieven voor landschapsontwikkeling.
In het Kromme Rijn Linielandschap nabij de stad, waar de druk van allerlei ruimtevragers groot is, is samenhangende ontwikkeling groen, water en landschap noodzakelijk. Bij de gebiedsschetsen wordt rekening gehouden met de energie-opgave uit de RES, de eventuele woningbouwplannen en infrastructuur van Houten en Bunnik bij o.a. uitleglocaties De Geer III en Odijk en de ontwikkeling van de Regiopoorten en Metropoolpoorten, zoals Bunnik en Houten en Driebergen-Zeist.
46
Landschap De Kromme Rijnstreek is een licht glooiend oeverwallen- en komgrondenlandschap tussen de Utrechtse Heuvelrug en de rivier de Lek. De meanderende Kromme Rijn en zijn stroomrug (tevens limeszone) tussen Wijk bij Duurstede en Utrecht is de bepalende landschapsdrager. De Kromme Rijn en Lek hebben gezorgd voor vruchtbare gronden en daarom is de streek rijk aan fruitteelt, melkvee- en akkerbouwbedrijven. Deze streek bestaat naast de Kromme Rijn en stroomrug uit het kleinschalige opstrekkende cope-ontginning en ridderhofsteden van het Langbroekweteringgebied, de weidse landbouwgronden van Bunnik en Houten, het eiland van Schalkwijk en de open inundatiezones en forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Bunnik
Legenda
Nieuwegein
Kromme Rijn
Houten
Kromme Rijnstreek
AmsterdamRijnkanaal
Kern Rivieren/kanalen
Wijk bij Duurstede
Oppervlaktewater Oppervlaktewater binnen Natuurnetwerk Nederland
Lek
Natuurnetwerk Nederland
Inzet U10
Acties
Om deze inhoudelijke opgaven te realiseren is de eerste stap het maken van een nadere gebiedsschets Raamwerk van groene verbindingen Heuvelrug-Lek en Ontwikkelperspectief Kromme Rijn Linielandschap met betrokken gemeenten en de gebiedspartijen, waaronder ook het initiatief Kromme Rijn Corridor.
>
Dit is de basis voor het maken van integrale gebiedsplannen met dekking die na verankering in wettelijke Omgevingsplannen via inrichtingsplannen kunnen worden uitgevoerd. Vertrekpunt is de Omgevingsvisie Kromme Rijngebied uit 2017 en het LOP uit 2009.
>
>
Uitwerken gebiedsschets Raamwerk (flankzone) Heuvelrug - Kromme Rijn - Lek met prioritaire aandacht voor water vasthouden/ vertraagd afvoeren in het Langbroekerweteringgebied. Vernieuwen Landschapsontwikkelingsplan (LOP). Groenblauwe raamwerk inbrengen in Ontwikkelperspectief voor het Kromme Rijn Linielandschap.
De resultaten van het gebiedsproces worden te zijner tijd verankerd in een (volgende) herziening van het Landschapsontwikkelingsplan (LOP).
47
Ruimtelijke opgaven A.
Ontwikkelen groene kernranden bij uitleglocaties Kersenweide en De Geer III (conform Handreiking).
B.
Ontwikkelen Ontwikkelperspectief Kromme Rijn Linielandschap als scheg naar Kromme Rijn streek met de Limes en Nieuwe Hollandse Waterlinie (ook beschreven onder centrale stedelijke gebied). Het Kromme Rijn Linielandschap is een verder te ontwikkelen landschap ten oosten van Utrecht en Nieuwegein en ten westen van de Utrechtse Heuvelrug. Het doel is extra ruimte voor recreatie en natuur, gedragen door de cultuurhistorie van het gebied waaronder de landbouw. De opgave bestaat onder andere uit: > Landbouw (pilot duurzame landbouw, stadslandbouw, heerenboeren), natuur en recreatie in het tussengebied BunnikHouten (Houtense Rijn/uitbreiden bos Nieuw Wulven) > Ontwikkeling van natuur, landbouw en recreatie in de Kromme Rijn Corridor, de landschappelijke zone direct rondom de Kromme Rijn. > Recreatief ontwikkelen van gebied Laagraven (en Noordelijke plas) met de bijbehorende recreatieve en natuurlijke groene verbindingen tot een landschapspark van A12-zone via Polder Laagraven, Fort ’t Hemeltje, Castellum Fectio en Fort Vechten tot en met Amelisweerd-USP gebied. > Voor het verbeteren van wandel -en fietsverbindingen in het gebied is de aanleg van tenminste 4 hiervoor benodigde fietsducten nodig, de over-onderdoorgangen van snelwegen en spoorlijnen.
48
C.
Versterken natuur via drie natuurstapstenen à 30 ha (Odijk, Oosteromsedijkje, Caspargauw) = 90 ha natuur en 3 bijbehorende ecologische verbindingen, in combinatie met recreatieve verbindingen dwars op Kromme Rijn tussen Heuvelrug en de uiterwaarden van de Lek. Zie deelgebied Heuvelrug en flanken voor de gedeelde opgave Raamwerk Heuvelrug-Kromme Rijn-Lek.
D.
Realiseren recreaduct over AmsterdamRijnkanaal bij Houten zuid (voormalig pontje).
E.
Realiseren 10% Groenblauwe dooradering en kleine landschapselementen en perceel/ slootkantenbeheer (en levendige boerensloten) in het agrarische gebied door het inzetten van platform kleine landschapselementen.
F.
Zoekgebied 1-2 miljoen m3 waterberging.
G.
Kromme Rijnzone: Realiseren van bos-waternatuurgordel met natuurinclusieve landbouw (agroforestry, stadslandbouw of bijvoorbeeld Heerenboeren), in combinatie met comfortabele fiets en wandelverbindingen ter weerszijden langs de Kromme Rijn (hele Kromme Rijnzone waaronder het landschap van Kromme Rijn Corridor).
H.
Realiseren Sterke Lekdijk: groenzone en fiets/ wandelverbinding: Rijndijk met recreatievoorzieningen / paden Luneburgerwaard en Gravenbol, inzet middelen Recreatieschap/SBB bij Honswijckerplas (is in uitvoering).
I.
Realisatie van een ‘proeftuin landbouwtransitie’ Kromme Rijnstreek.
G B C
A I
D C E
F
C A H
Focusgebieden
Legenda ruimtelijke opgaven
Eiland van Schalkwijk
Scheggen
Nieuwe natuurkernen
Langbroekerwetering
Ecologische verbindingen
Nieuwe ducten (inclusief ecologische verbinding)
Limeslandschap Kromme Rijn
Recreatieve ecologische verbindingen
Groene Regiopoorten
Langs de Lek
Groenblauwe dooradering
Nieuwe recreatiegebieden
49
6. Heuvelrug en flanken Betrokken gemeenten: Utrechtse Heuvelrug, Zeist, De Bilt, Bunnik, Wijk bij Duurstede, Utrecht
Gebiedsgerichte aanpak in lijn met het IRP De recreatieve druk is met name op piekmomenten te hoog in de kwetsbare bosgebieden van de Heuvelrug. Dit heeft onder andere te maken met het feit dat veel mensen met de auto komen. De combinatie met stikstofdepositie en klimaatverandering zorgt ervoor dat bossen en natuur ziek en zwak worden. Het doel is daarom het beschermen van bestaande kwaliteiten en het robuuster maken van de Utrechtse Heuvelrug. Dit gebeurt door een betere zonering van recreatief drukke, luwe en stille delen, met hieraan gekoppeld invoering van 60km/u op provinciale wegen, een verbetering van de entrees van het nationaal park. Het gaat om parkeerbeleid en om het stimuleren van mensen om met OV naar de heuvelrug te komen. Ook is het wenselijk om groene zones vrij te houden tussen de kernen aan de flank in de waardevolle landgoederenzone Lustwarande. Het robuuster maken van de Heuvelrug gebeurt verder door het Nationaal Park nog uit te breiden en met name in de flanken te investeren in meer (loof)bos en boselementen zoals houtwallen, lanen en singels en het herstellen van regionale kwel in de flankzone. Het Langbroekweteringgebied is hiervoor een kansrijke zone. Op de heuvelrug is het zaak om neerslag meer te laten infiltreren en water langer vast te houden. Het ont-stenen door bijvoorbeeld de aanleg van Heuvelrugtuinen draagt hieraan bij.
In de flankzones komt het hoogwaardige kwelwater naar boven. Met oog op klimaatverandering dient dit water langer te worden vastgehouden in natte zones met natuur en aangepaste landbouw en niet meteen worden afgevoerd richting rivieren en zee. Het betekent met name voor het Langbroekweteringgebied vernatting en aangepast landgebruik.
50
Landschap De Utrechtse Heuvelrug is een stuwwal met dekzandgronden die is gevormd in de laatste ijstijd. Het gebied bevat hoge natuurwaarden en bestaat uit grote aaneengesloten bosgebieden met daarin heidevelden en stuifzanden. Lange ontginningswegen, snelwegen en spoorlijnen doorsnijden het gebied. In het overgangsgebied van de glooiende flanken naar de hoogste delen van de heuvelrug liggen kernen zoals Doorn, Maarn, Driebergen, Zeist en Bilthoven. De flankzone omvat ook de kleinschalige op-strekkende cope-ontginning en ridderhofsteden van het Langbroekerweteringgebied. Ook zijn in de flanken veel landgoederen en buitenplaatsen te vinden van de Stichtse Lustwarande. Het heuvelruggebied is grotendeels bestempeld als Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en is een belangrijk recreatief uitloopgebied voor zowel de regio als heel Nederland.
Maartensdijk
Bilthoven
Legenda
Zeist
Heuvelrug en flanken Kern
Driebergen-Rijsenburg
Rivieren/kanalen
Doorn
Oppervlaktewater Oppervlaktewater binnen Natuurnetwerk Nederland
Leersum
Natuurnetwerk Nederland
Amerongen Lek
Inzet U10
Acties
De gebiedssamenwerking rond het Nationaal Park is het platform waarin overheden, grondeigenaars en andere gebiedspartijen doelen voor o.a. groen, water en landschap realiseren via de Samenwerkingsagenda. De U10 is onderdeel van deze samenwerking.
>
Voor het robuuster maken van de Heuvelrug is het versterken van de flankzones belangrijk. In deze zones is de inzet op een robuust watersysteem, meer natuur (bos en boselementen) en een natuurinclusieve landbouw. Om dit voor de zuidelijke flank te concretiseren zet de U10 in op een gebiedsschets voor de flankzone tussen het bos en de Kromme Rijn met als kansrijk kerngebied het Langbroekweteringgebied.
>
IRP ambities inbrengen in overleg en samenwerkingsagenda Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug Uitwerken Raamwerk (flankzone) Heuvelrug - Kromme Rijn - Lek en verankeren in het Landschapsontwikkelingsplan (LOP) met prioritaire aandacht voor water vasthouden/ vertraagd afvoeren in het Langbroekerweteringgebied.
51
Ruimtelijke opgaven A.
Groene zones vrijhouden tussen de kernen op de flank zone met landgoederen van de Lustwarande.
B.
Realiseren voor dit deel in de Heuvelrugflanken van de 3 groene verbindingen van Heuvelrug naar Lek (Bos/hakhoutzones en langzaamverkeerverbindingen) met inzet van het platform kleine landschapselementen en met oog op 10% dooradering. Een kernopgave ligt in het Langbroekweteringgebied met kansen om regionale kwelsystemen te herstellen.
C.
Nationaal Park: Zonering van het recreatief gebruik, de natuurgebieden en het watersysteem (uitvoeren Blauwe Agenda: o.a. herstel sprengbeken/beekdalen).
D.
Nationaal Park: bereikbaarheidsmaatregelen om waardevolle natuur en stille gebieden beter te beschermen. Dit kan onder andere door het invoeren van 60 km/u op provinciale wegen, duidelijke entrees met (betaald) parkeerstrategie en recreatieve bereikbaarheid per OV stimuleren in plaats van met de auto door OV stations als ‘groene poorten’ te ontwikkelen: Bilthoven, Driebergen-Zeist, Maarn.
52
D
A
C
B
Focusgebieden
Legenda ruimtelijke opgaven
Heuvelrug
Scheggen
Nieuwe natuurkernen
Langbroekerflank
Ecologische verbindingen
Nieuwe ducten (inclusief ecologische verbinding)
Kromme Rijn Linieflank
Recreatieve ecologische verbindingen
Groene Regiopoorten
Noorderparkflank
Groenblauwe dooradering
Nieuwe recreatiegebieden
53
7. Stedelijk gebied op de stroomruggen Betrokken gemeenten: Utrecht, Nieuwegein, IJsselstein, Vijfheerenlanden, Woerden, Breukelen, De Bilt, Zeist, Bunnik, Houten
Gebiedsgerichte aanpak in lijn met het IRP Het stedelijke gebied heeft een grote verstedelijkingsopgave (125.000 woningen) voor de gehele regio en provincie. Gekozen is voor verdichting bij goed bereikbare knooppunten en diverse werklocaties. De energietransitie vraagt ruimte voor windmolens en zonnepanelen. Klimaatadaptatie zoals in het bouwconvenant is afgesproken is een grote opgave voor het stedelijke gebied. Het IRP zet in op het gelijkwaardig en gelijktijdig meegroeien van groen, water, landschap en recreatie met oog op een klimaatbestendige, gezonde en natuurinclusieve leefomgeving. Er is momenteel al een tekort aan recreatieve ruimte en zwemwater voor de inwoners van het stedelijke middengebied. De benodigde ruimte wordt zowel binnenstedelijk gezocht (bijvoorbeeld door parkeerplaatsen in de stad te transformeren naar groen, of groene singels te realiseren) als in de omgeving buiten de stadsgrenzen. Het groen verbindt de inwoners van voordeur, via parken en singels naar grotere landschappen. Deze groene stad-landverbindingen zijn de ‘groene scheggen’. Ze zijn zowel groenblauwe bufferzones tussen woongebieden als verbindende landschappen, gevuld met tal van groenblauwe functies. Een scheggebied is kilometers groot en ontwikkelt zich in de loop van vele jaren.
Hoofdopgave in het centrale stedelijke gebied is zowel het realiseren van een robuuste groenblauwe structuur dóór het stedelijke gebied, als het ontwikkelen van de groene scheggen aan de randen. Via scheggen en groenblauwe verbindingen worden de kernen met het landschap verbonden, met extra ruimte voor natuur en voor mensen (recreatie) en met een mooie plek voor landbouw voor de consument en beleefbaarheid van waterlinie, limes en landgoederen. Landschap waar je doorheen kunt fietsen maar ook met plekken om iet leuks te beleven. Met voldoende water en groen voor schaduw en koelte. 54
Landschap Dit gebied is het centrale verstedelijkte gebied van de U10, ontstaan op de stroomruggronden van Kromme Rijn, Oude Rijn en Vecht. Het bestaat niet alleen uit de stad Utrecht, maar ook uit de aangrenzende kernen met woon- en werkgebieden, snelwegen, spoorlijnen (draaischijf van Nederland) en kanalen zoals het Merwedekanaal en Amsterdam-Rijnkanaal. Het gebied is dooraderd met parken, singels en lanen. Veel inwoners recreëren in de directe woonomgeving dankzij ommetjes en bestaande routes.
Vecht
Noorderpark Groene scheg WoerdenBreukelenUtrecht
Legenda Stedelijk gebied op de stroomruggen Kern Rivieren/kanalen
Groene scheg Hollandsche IJssel
Hollandsche IJssel
Oppervlaktewater
Groene scheg Kromme Rijn Linielandschap Kromme Rijn
Oppervlaktewater binnen Natuurnetwerk Nederland Natuurnetwerk Nederland
Lek
De groenblauwe opgaven in en om het stedelijke gebied worden gekoppeld aan de ontwikkeling van alle relevante Regiopoorten en Metropoolpoorten en de RES zoekgebieden voor energie, zoals voorgesteld in de gebiedsonderzoeken van U Ned (2022).
Acties >
Inzet U10 De ontwikkeling van groen, water en landschap in en om het stedelijke gebied volgt het motto Groen Groeit Mee. De ontwikkeling van de groene scheggen en groenblauwe stad-landverbindingen vraagt om eigen groenblauwe proposities voor de woningbouwlocaties bij Regio- en Metropoolpoorten.
> >
> In de voorbeeldprojecten van Groen Groeit Mee (Hollandsche IJssel Oost en Kromme Rijn Linielandschap) komen veel groenblauwe opgaven samen in de nabijheid van verstedelijkingslocaties. Deze voorbeeldprojecten zijn daarmee kansrijk om op korte termijn verder te brengen.
Proposities opstellen voor groen, water en landschap bij elk van de U10 Regiopoorten Woerden, Breukelen, Bunnik, Houten, Bilthoven, Zeist-Noord, Driebergen-Zeist, Vianen, en bij de Metropoolpoorten gekoppeld aan verstedelijkings- en infraopgaven. Groenblauwe raamwerk inbrengen in Ontwikkelperspectief voor de groene scheg Kromme Rijn Linielandschap. Uitwerken integrale gebiedsschets voor de groene scheg Hollandsche IJssel Oost-polder Rijnenburg-A12 zone. Maken gebiedsuitwerking groen en landschap voor groene scheg Woerden-Breukelen-Utrecht (Groot Haarzuilens) als vervolg op de landinrichting en met gebruikmaking van uitkomst visietraject Harmelerwaard.
55
Ruimtelijke opgaven A.
Realiseren groene verbinding door Noorderpark vanaf Zuilense Binnenpolder, via nieuw recreatiegebied bij het Gagelbos en Fort Ruigenhoek over A27 naar De Leyen: incl. 2 fietsducten.
B.
Metropoolpoort Leidsche Rijn/Lage weide: (Ontwikkelen groene scheg Woerden-BreukelenUtrecht (zie ‘Utrechtse venen tussen Oude Rijn en Vecht’).
C.
Metropoolpoort Merwede-A12 zone: Ontwikkelen groene zone met langzaamverkeersverbindingen van Maarssenbroek – via Haarzuilens – Harmelerwaard – Rijnenburg - Galecopperzoom – naar A12-Merwedezone – ‘het nieuwe Maximapark’, Zie ‘Tussen Oude Rijn en Lek’): incl. 4 fietsducten.
D.
Ontwikkelen van de groene scheg van het Kromme Rijn Linielandschap inclusief het realiseren 1-2 miljoen m3 waterberging ten oosten van Utrecht (bijv. Noordelijke plas Laagraven). De groenblauwe opgave is hier tenminste gekoppeld aan de verstedelijking rond Metropoolpoort Merwede-A12 zone en op termijn Lunetten-Koningsweg/USP en aan de Regiopoorten Houten, Bunnik en Driebergen Zeist. Het Kromme Rijn Linielandschap is een verder te ontwikkelen landschap ten oosten van Utrecht en Nieuwegein en ten westen van de Utrechtse
56
Heuvelrug. Het doel is extra ruimte voor recreatie en natuur, gedragen door de cultuurhistorie van het gebied waaronder de landbouw. De opgave bestaat onder andere uit: - Landbouw (pilot duurzame landbouw, stadslandbouw, heerenboeren), natuur en recreatie in het tussengebied Bunnik-Houten (Houtense Rijn/uitbreiden bos Nieuw Wulven) - Ontwikkeling van natuur, landbouw en recreatie in de Kromme Rijn Corridor, de landschappelijke zone direct rondom de Kromme Rijn. - Recreatief ontwikkelen van gebied Laagraven (en Noordelijke plas) met de bijbehorende recreatieve en natuurlijke groene verbindingen tot een landschapspark van A12-zone via Polder Laagraven, Fort ’t Hemeltje, Castellum Fectio en Fort Vechten tot en met Amelisweerd-USP gebied. - Voor het verbeteren van wandel-, fiets- en natuurverbindingen in het gebied is de aanleg van tenminste 4 hiervoor benodigde fietsducten inclusief ecologische verbindingen nodig, de overonderdoorgangen van snelwegen en spoorlijnen. E.
Realiseren groene doorfietsroutes via onder andere kanalen en sluizen en langs groene klimaatruimte in de stad.
B
A
E
C F
Focusgebieden
D
Legenda ruimtelijke opgaven
Groene scheg Woerden-BreukelenUtrecht
Scheggen
Nieuwe natuurkernen
Groene scheg Hollandsche IJssel Oostpolder Rijnenburg-A12 zone
Ecologische verbindingen
Nieuwe ducten (inclusief ecologische verbinding)
Groene scheg Kromme Rijn Linielandschap
Recreatieve ecologische verbindingen
Groene Regiopoorten
Groenblauwe dooradering
Nieuwe recreatiegebieden
57
Aan de slag met het groenblauwe raamwerk
2 1
2023
6 7 3
5 4
IRP principes
Gebiedsgericht aan de slag
1. Het Utrechts landschap is de kwaliteitsdrager voor de hele regio Utrecht 2. Slim clusteren van de landschapsopgaven per deelgebied 3. Stad en land verweven door middel van de opgaven voor recreatie, natuur en landschap. 4. Logisch ecologisch netwerk bouwen om de biodiversiteit te versterken 5. Landschapselementen herstellen 6. Meekoppelkansen in verschillende opgaven benutten 7. Landschap, water en groen-inclusief ontwikkelen 8. De landbouw toekomstbestendig maken. 9. Natuurinclusieve steden ontwikkelen
1 Utrechtse venen tussen Oude Rijn en Vecht 2 Vecht en Vechtplassen 3 Utrechtse waarden tussen Oude Rijn en Lek 4 Vijfheerenlanden 5 Kromme Rijnstreek 6 Heuvelrug en flanken 7 Stedelijk gebied op de stroomruggen
2030
Realiseren:
Legenda
Scheggen
Nieuwe natuurkernen
Ecologische verbindingen
Nieuwe ducten (inclusief ecologische verbinding)
Recreatieve ecologische verbindingen
Groene Regiopoorten
Kern Rivieren/kanalen Oppervlaktewater Oppervlaktewater binnen Natuurnetwerk Nederland Natuurnetwerk Nederland
Groenblauwe dooradering
Nieuwe recreatiegebieden
Door nu als U10 met de gebiedspartijen te starten met realisatie van het gewenste groenblauwe raamwerk, maken we ruimte voor stedelijke ontwikkeling met kwaliteit. Groen groeit mee en de regio groeit mee met groen.