2. Bomenbeleid 1 mei 2024 (V8.0)

Hierdoor zal in een aantal gevallen in het buitengebied een andere keuze gemaakt worden om de overlast te verhelpen. Eigenaar We maken onderscheid tussen gemeentelijke bomen, bomen die op particulier terrein staan en bomen van andere partijen zoals Staatsbosbeheer, Waterschap, recreatieschap enzovoorts. De maatregelen die in dit toetsingskader worden beschreven, hebben enkel betrekking op gemeentelijke bomen. Bij overlast van andere bomen zal de overlasthebbende dit conform het burenrecht (Burgerlijk Wetboek 5) en eventueel de Wet natuurbescherming (per 2024 Besluit Activiteiten Leefomgeving onder de Omgevingswet) met de boomeigenaar moeten oplossen. Overweging ingrijpende snoei of (voortijdige) kap Wanneer overlast alleen te verhelpen is door de boom ingrijpend te snoeien (kandelaberen of knotten) of te kappen, dan wordt allereerst gekeken of voor de locatie binnen afzienbare tijd een reconstructie gepland staat. Als dit niet het geval is, wordt ook nog gekeken of de specifieke overlast door meerdere mensen ervaren wordt. Daarnaast is de resterende verwachte levensduur van de boom in kwestie van belang. Herplant Een (overlast)boom die wordt geveld, wordt vervangen volgens de compensatietabel (paragraaf 4.3.6).

Bij herplant na het vellen van een boom, wordt de nieuwe boom gekozen op basis van soorteigen kenmerken, de benodigde kwaliteit van de groeiplaats en de beschikbare boven- en ondergrondse groeiruimte. Ook gevoeligheid voor ziekten, plagen en aantastingen zoals essentaksterfte of de eikenprocessierups worden meegenomen in de soortkeuze. Hiervoor wordt rekening gehouden met de minimumeisen uit het Handboek Bomen (boommonitor online), afgestemd op de beleidsstatus van de te planten boom, en de ambitieleeftijd die daar bij hoort. Zodoende zal de vervangende boom minder tot geen overlast veroorzaken. Bij het vervangen van een groter aantal functionele- en soms ook structuurbomen krijgen belanghebbenden (zij die direct uitzicht hebben op de bomen) de gelegenheid om hun voorkeur door te geven op basis van een shortlist met mogelijke boomsoorten. De gemeente maakt daarbij de afweging of er daadwerkelijk wat te kiezen is. Soms is sprake van een één-op-één herplant of zijn de mogelijkheden op de locatie te beperkt. 31

Stapeling Wanneer één boom op meerdere manieren zorgt voor overlast (bijvoorbeeld overhangende takken én honingdauw én bestratingsopdruk), dan worden de knelpunten afzonderlijk beoordeeld en in geval van onoverkomelijke overlast van passende maatregelen voorzien.

Maatregelen per type overlast 1. Overhangende takken/ groen van bomen 1.1 Overhangende takken Hoewel bij toekomstige inrichting rekening wordt gehouden op soorten om overhangende takken te voorkomen kan men (bij huidige bomen) overlast ervaren van takken die te laag hangen, tegen de gevel groeien of eigendommen beschadigen. Bij veiligheidsproblemen en bij onoverkomelijke overlast zal de gemeente altijd een passende oplossing treffen. In deze paragraaf worden deze situaties toegelicht. Schaduwwerking, vervuiling van eigendommen door bladval of druipen van de boom worden in aparte paragrafen uitgewerkt. Veiligheid en zorgplicht In het kader van de zorgplicht worden maatregelen genomen om de veiligheid te waarborgen. Hiervoor worden bij alle bomen, ongeacht beleidsstatus, de volgende acties uitgevoerd: -De minimale doorrijhoogte, zoals beschreven in het Handboek Bomen, wordt gewaarborgd. -Om schade aan gebouwen of eigendommen te voorkomen worden takken verwijderd, voor zover dit de habitus van de boom niet aantast, en andere maatregelen geen oplossing bieden. Snoeien Artikel 5:44 lid 1 Burgerlijk Wetboek (BW) geeft een eigenaar van een erf het recht om overhangende takken te verwijderen mits de boom(habitat) daarbij geen onherstelbare schade oploopt of zelfs afsterft.

Wanneer het gaat om snoei van gemeentelijke bomen kan een boomveiligheidscontroleur, die door de gemeente is aangesteld, beoordelen of dit wel of niet het geval is bij welke snoeiingreep. Voorwaarde is wel dat de eigenaar van de boom eerst in de gelegenheid wordt gesteld om zelf de boom te snoeien. Dit verzoek wordt schriftelijk gedaan waarbij de boomeigenaar een redelijke termijn van circa 6 weken krijgt. Hierbij moet wel rekening gehouden worden met het snoeiseizoen voor de betreffende boom. De gemeente moet aantoonbaar kunnen maken dat de boom in het onderhoudsplan zit. Er moet tevens kenbaar gemaakt worden dat wanneer de eigenaar binnen de gestelde termijn zelf geen actie onderneemt, de lasthebbende de boom zelf zal (laten) snoeien. Het is verplicht om de snoei te laten uitvoeren door een boomdeskundige op het gebied van bomen. Die kan namelijk beoordelen hoeveel er van de overhangende takken gesnoeid kan worden zonder dat het voortbestaan van de boom of de vorm van de kroon onherstelbaar in gevaar komt. Als er schade wordt ontdekt door particuliere snoeiwerk zal de schade op de veroorzaker worden verhaalt. Schade wordt beoordeeld door taxatie. Kappen Als een eenmalige boomsparende maatregel niet volstaat, zal de gemeente overwegen of de boom extra gesnoeid kan worden of dat de boom (voortijdig) gekapt moet worden.

Uitzondering hierop vormen de waardevolle bomen en de structuurbomen die cruciaal zijn voor het in stand houden van het straatbeeld. Op de plek van functionele bomen en structuurbomen die verwijderd worden, wordt een boom herplant die bij de locatie en situatie past.

32

1.2 Bomen bij de erfgrens De hoofdregel luidt dat er geen bomen binnen een afstand van 2 meter van de erfgrens mogen staan, tenzij er in het verleden andere afspraken zijn gemaakt of er sprake is van verjaring. Wanneer er bomen binnen de gestelde afstand staan, mag een inwoner de eigenaar verzoeken om de boom te kappen. De gemeente zal vervolgens afwegen of er een kapvergunning wordt verleend. Hierbij spelen de beleidsstatus van de boom en de bijdrage van de boom aan het structuurbeeld een belangrijke rol. Wanneer er een vergunning wordt verleend, zal de gemeente op een passend moment (bijvoorbeeld bij een reconstructie) de boom verwijderen en bepalen hoe herplant ingepast kan worden. 1.3 Takken tegen de gevel Takken die tegen de gevel groeien kunnen een bouwkundig probleem veroorzaken dat de veiligheid aantast. Als takken tegen de gevel komen, wordt direct een deel van de tak gesnoeid. Het snoeien wordt zoveel mogelijk meegenomen in het cyclisch onderhoudsproces van de gemeente. Hierdoor kan het voorkomen dat de takken pas een jaar later gesnoeid worden. Wanneer snoei geen duurzame oplossing is, zal de gemeente overwegen om de boom extra te snoeien of (voortijdig) te kappen. 1.4 Takken tegen straatmeubilair Takken die tegen lantaarnpalen, straatnaamborden of ander straatmeubilair groeien, moeten uit veiligheidsoogpunt verwijderd worden.

Ze ontnemen bijvoorbeeld het zicht op verkeersborden of belemmeren een goede verlichting. Particuliere boomeigenaren krijgen een schriftelijk verzoek om de takken te verwijderen waarbij ook een realistische termijn wordt gegeven en consequentie wanneer dit verzoek niet wordt ingewilligd. In dat geval zal de gemeente de werkzaamheden, na beoordeling, zelf (laten) uitvoeren. Beleidsstatus

Waardevol

Structuur

Woongebied en buitengebied Veiligheidsmaatregel: snoei. Reguliere snoei.

Onvoldoende doorrijhoogte Overhangend groen boven tuinen

Veiligheidsmaatregel: snoei Geen ingreep

Takken tegen gevel

Snoei

Veiligheidsmaatregel: snoei Snoei zolang deze ingreep het structuurbeeld niet aantast. Snoei Als de overlast niet op te lossen is met een eenmalige, boomsparende ingreep, dan zal de gemeente overwegen om de boom die voor overlast zorgt ingrijpend te snoeien of (voortijdig) te kappen. Beoordeling kapaanvraag

Bomen binnen 2 meter Snoei tot de erfgrens maximale toegestane grootte categorie 3 Takken tegen Snoei Snoei straatmeubilair Overzicht 1: Maatregelen in geval van overhangend groen

2. Lichtontneming Bomen zorgen voor schaduw. De één vindt dit prettig vanwege de verkoeling, een ander ervaart het als overlast. Objectieve beoordeling is noodzakelijk om mensen die overlast ervaren op een correcte en eenduidige wijze te beantwoorden. Juridisch kader Vanuit het burgerlijk wetboek (Art 5:37) mag een eigenaar geen onoverkomelijke overlast toebrengen aan eigenaren van andere erven door het onthouden van licht, lucht of het verspreiden van rumoer of stank. Dit wordt echter in de gerechtelijke praktijk voor gemeentes niet snel erkend. Bomen dienen het maatschappelijk belang. 2.1 Zonlicht in de tuin 33

Het ontnemen van zonlicht in de tuin valt zelden onder onrechtmatige hinder. De gemeente neemt in principe geen maatregelen. Bij een reconstructie kan de gemeente dit opnieuw overwegen. 2.2 Daglicht in huis Het ontnemen van daglicht (in huis) ligt net anders. Er is alleen sprake van hinder als aantoonbaar is dat een fors aantal uren daglicht aan woonvertrekken wordt ontnomen. Hiervoor zijn echter geen wettelijke richtlijnen. Gemeente IJsselstein hanteert voor de bezonning van woningen de door TNO gestelde minimumnorm: “Er is sprake van voldoende daglichttoetreding wanneer er sprake is van ten minste 2 mogelijke bezonningsuren per dag in de periode van 19 februari tot 21 oktober (gedurende 8 maanden) in de woonkamer”. De datum 19 februari wordt als maatgevend gehanteerd. Standpunt gemeente In eerste instantie zal de gemeente bepalen of naar alle waarschijnlijkheid aan de TNO-norm voldaan wordt. Bij deze overweging wordt de situatie bij aanvang van de bewoning meegewogen. Mochten de gemeente en de overlasthebbende er samen niet uitkomen, dan ligt de verantwoordelijkheid voor het aanleveren van bewijslast door een (extern) adviseur bij degene die overlast ervaart. Het verwijderen (of het ingrijpend snoeien) van één of meerdere bomen wordt pas overwogen indien de situatie naar oordeel van de (extern) adviseur als onacceptabel wordt beschouwd (principe van ‘nee, tenzij’).

Maatregelen Als sprake is van onoverkomelijke overlast, wordt bekeken welke maatregelen nodig zijn. Hierbij wordt alleen de overlast aangepakt, niet de gevolgen. Naast het reguliere snoeionderhoud zal de gemeente een boom alleen maar extra snoeien als dit de natuurlijke groeivorm niet aantast. Een belangrijke overweging is ook dat het simpelweg verder innemen van een boomkroon binnen een of enkele jaren door reguliere of zelfs extra reactiegroei weer teniet is gedaan. Vaak zal een ingreep neerkomen op het gericht innemen van een enkele (grote) tak. Bij vervanging (of verwijdering) van bomen wordt de eventueel te verwachten overlast door lichtontneming meegewogen in de soortkeuze en de plantlocatie van de vervangende bomen. 2.3 Zonnepanelen, zonneboilers en dergelijke De laatste jaren is het gebruik van zonnepanelen op daken van particuliere woningen flink toegenomen. Objecten in de openbare ruimte zoals bomen maken de situatie, nu of in de toekomst, misschien minder geschikt. Zijn de zonnepanelen eenmaal geplaatst, dan krijgt de gemeente het verzoek om bomen drastisch te snoeien of te kappen om zo het rendement op de panelen te verhogen. Standpunt gemeente Het gebruik van groene energie heeft een positief effect op het milieu, maar dit geldt ook voor bomen. Bomen dragen bovendien positief bij aan andere aspecten, zoals sfeer en beleving en een gezonder leefklimaat.

Bomen dienen hiermee in grote mate het algemeen belang. Het algemeen maatschappelijk belang weegt in deze situatie zwaarder dan het individuele belang van een energiebewuste eigenaar. Het standpunt is dat gemeente IJsselstein voor het plaatsen van zonnepanelen, zonneboilers en aanverwante zaken geen gemeentebomen kapt of snoeit. Wanneer er al zonnepanelen liggen, zal de gemeente bij herinrichting en projecten rekening houden met de boomhoogte wanneer er nieuwe bomen worden geplaatst.

3. Uitzichtontneming Bomen staan op diverse plaatsen in de openbare ruimte onder andere ter verfraaiing van deze ruimte. We zien bomen in parken, langs wegen, in woonstraten, in groenstroken. De structuren worden in het huidig areaal aangehouden. Dit wordt niet door iedereen als mooi ervaren. Soms vinden inwoners dat gemeentebomen hun uitzicht belemmeren. Bij nieuwe inrichting wordt gekeken naar de mogelijkheden, maar kan het als uitzichtbelemmering worden ervaren.

34

3.1 Vrij uitzicht In Nederland bestaat naar vaste rechtspraak geen recht op een vrij uitzicht. De gemeente volgt hierin de rechtspraak9 en neemt geen maatregelen. Bij nieuwe aanplant kunnen mensen geen aanspraak maken op het behoud van uitzicht. 3.2 Beschutting wegnemen Andersom; waar bomen worden gekapt of beplanting wordt gesnoeid kan het voorkomen dat de beschutting (tijdelijk) wegvalt. Bewoners dienen zelf voor beschutting te zorgen en kunnen geen rechten ontlenen aan de afschermende functie van gemeentelijk groen en bomen.

4. Boom ‘afval’ 4.1 Bladeren, naalden, zaden en vruchten In de herfst -en bij enkele boomsoorten ook op andere momenten van het jaar- laten de meeste bomen hun bladeren (of naalden) vallen. Dit kan leiden tot ophoping van bladeren, zowel in de openbare ruimte als op particulier terrein. Bladval en de verspreiding van zaden en/of vruchten vormen voor de gemeente in het algemeen geen reden om in te grijpen. De openbare ruimte wordt ‘op beeld’ (conform de richtlijnen van het CROW) beheerd, waarbij de gemeente streeft naar een volgens haar acceptabel straatbeeld. Hierbij wordt enig afval getolereerd. Op openbare plekken waar ernstige overlast wordt ervaren zal in de piekperioden van bladen/of vruchtval meer geveegd worden dan gemiddeld. Omwonenden kunnen de bladeren kwijt in hun groene container. Afval van een gemeentelijke boom in een particuliere tuin hoort, conform het Burgerlijk Wetboek 4.45, bij die particuliere tuin, en zal door de bewoner zelf opgeruimd moeten worden. Juridisch kader De rechtspraak ziet bladval niet snel als onoverkomelijke overlast. Indien de veiligheid van de openbare ruimte in het geding komt, moet de gemeente maatregelen treffen. Standpunt gemeente Blad- en vruchtval is een natuurlijk verschijnsel dat een beperkt aantal weken per jaar optreedt. Dit wordt als een te aanvaarden overlast beschouwd.

Alleen wanneer door blad- of vruchtval onveilige (verkeers-)situaties ontstaan, onderneemt de gemeente actie. Maatregelen Jaarrond worden de straten regelmatig geveegd en het blad opgeruimd, om een volgens de gemeente acceptabel straatbeeld te krijgen. Tijdens de piekmomenten, tijdens het bloesem-, vrucht- en bladvalseizoen, wordt er intensiever geveegd. Op locaties waar gevallen blad, vruchten of bloesem voor gevaarlijke situaties zorgt, wordt hier extra aandacht aan besteed. 4.2 Plak door luizen of vogelpoep Bomen die in minder goede conditie verkeren, zijn vatbaarder voor luizen. Deze luizen kunnen een plakkerige substantie (honingdauw) afscheiden. Dit is een tijdelijk probleem, dat met name in de eerste helft van de zomer last kan geven. Een goede regenbui spoelt de meeste luizen en plakkerigheid weer weg. Bij sommige bomen kan het lonen om de groeiomstandigheden en daarmee de conditie van de boom te verbeteren. Ook vogels die overnachten in bepaalde bomen kunnen met hun uitwerpselen, geluid of gedrag (tijdelijk) voor overlast zorgen. Het verwijderen van takken of zelfs een boom lost het probleem niet op, aangezien de vogels dan verplaatsten naar de volgende tak of boom. Na enige tijd zullen vogels uit zichtzelf weer een volgende overnachtingsplek opzoeken.

Conform de Wet natuurbescherming, artikel 3.1 is het verboden om vogels van soorten die in artikel 1 van de Vogelrichtlijn zijn genoemd (in feite vrijwel alle in het wild voorkomende vogelsoorten binnen Europa), te doden of te vangen. Ook is het niet toegestaan om deze vogelsoorten opzettelijk te storen als dat wezenlijke invloed heeft op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. Maatregelen

9 https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@109066/201702004-1-r6/

35

Overlast door honingdauw en vogeluitwerpselen vormt voor de gemeente in het algemeen geen reden om in te grijpen. Daar waar nodig wordt ecologische bestrijding van bladluizen ingezet. Bij vervanging van bomen, aan het eind van hun levensduur, wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de locatie en welke soorten daar passen.

. Schade door wortels Bomen hebben wortels nodig om te leven en te groeien. Wortels zorgen voor stabiliteit, voedsel- en vochtopname. Voor een goede verankering heeft een boom genoeg (doorwortelbare)ruimte nodig om zijn wortels te kunnen spreiden. Wortels zoeken altijd de weg van de minste weerstand naar ruimtes waar voldoende vocht en voeding aanwezig zijn. Overlast veroorzaakt door boomwortels is een veel voorkomend probleem in de stedelijke omgeving omdat hier vaak onvoldoende ondergrondse ruimte is voor de groei van bomen. De volgende situaties kunnen ontstaan: bestratingsopdruk, ingroei van wortels in funderingen en gevels, wortels in tuinen, schade aan erfafscheiding, wortels in riolering. Maar ook al richten wortels schade aan wil dit nog niet zeggen dat de gemeente hiervoor aansprakelijk is. Juridisch kader Rechterlijke uitspraken laten zien dat van een gemeente niet kan worden verwacht dat zij van al haar bomen bijhoudt of de wortels problemen kunnen gaan geven. Artikel 5:44 van het Burgerlijk Wetboek geeft iemand het recht om doorschietende wortels op eigen erf te kappen, zonder dat hij een verzoek aan de boomeigenaar moet doen zoals bij overhangende takken. Wel geldt ook de regel dat de boom niet onherstelbaar beschadigd mag raken. Als wortels de riolering in groeien, gaat een rechter ervan uit dat dit alleen kan gebeuren als het riool al beschadigd was.

De gemeente hoeft hierbij geen schadevergoeding te betalen maar moet wel maatregelen treffen om verdere schade te voorkomen (geen betaalplicht, wel doeplicht). Ook als wortels de fundamenten van een huis in groeien, is de gemeente niet zomaar aansprakelijk. Een huiseigenaar heeft de plicht tot onderhoud en controle van de eigen fundamenten, onder andere door van tijd tot tijd te controleren of er sprake is van wortel ingroei. Standpunt gemeente De overlast door wortels kan in verschillende vormen en in verschillende gradaties voorkomen. Afhankelijk van de situatie zal de gemeente de eigenaar helpen bij het zoeken naar een oplossing. Deze oplossing kan ook bij de eigenaar liggen. Bij een lekkende rioolbuis biedt het weghalen van de boom meestal geen oplossing: het vervangen van de rioolbuis wel. Maatregelen De gemeente neemt in beginsel geen maatregelen. Het is aan de probleemeigenaar om ingroeiende wortels te verwijderen. Soms is dit niet mogelijk, bijvoorbeeld wanneer zoveel wortels (van de stabiliteitskluit) van de boom gekapt zouden moeten worden, dat de boom daar instabiel van zou worden. Dan zoekt de gemeente samen met de eigenaar naar een oplossing.

Wanneer een gemeentelijke boom op minder dan 2 meter van de particuliere erfgrens staat, en aantoonbaar schade veroorzaakt met takken en/of wortels, zal de gemeente op verantwoorde wijze proberen om de schadeveroorzakende boomdelen te verwijderen, en daarnaast kijken of andere maatregelen nodig zijn. Denk hierbij aan groeiplaatsverbeteringen of het plaatsen van een wortelscherm bij een waardevolle- of structuurboom. In het geval van een functionele boom zal eerder overgegaan worden tot kap, en herplant met een boom met kleiner wortelstelsel. Bij vervanging van bomen wordt rekening gehouden met de minimumeisen uit het Handboek Bomen (boommonitor online) voor wat betreft groeiplaats en afstand tot obstakels. Hierdoor zal de vervangende boom minder tot geen overlast veroorzaken.

6. Allergische reacties Klachten over hooikoorts door de aanwezigheid van bomen vormen geen reden tot het verwijderen (of snoeien) van bomen. Hooikoorts wordt veroorzaakt door stuifmeelkorrels, die zich over grote afstand kunnen verspreiden. Ingrijpen in een lokale houtopstand heeft daarom nauwelijks invloed op de klachten.

Wanneer komt de gemeente in actie bij bomenoverlast Overhangende takken Takken boven wegen en paden 36

Ja, te lage takken boven wegen en paden worden verwijderd. Alle gemeentelijke bomen langs wegen en paden worden opgekroond. Dit houdt in dat de onderste takken worden gesnoeid totdat de minimale doorrijhoogte is bereikt. Deze staat beschreven in het Handboek Bomen. Takken die lager hangen dan de norm, worden uit veiligheidsoverwegingen altijd verwijderd. Klachten over veiligheid kunt u altijd indienen bij de gemeente en hier wordt actie op ondernomen. Takken boven uw perceel Ja, takken boven uw perceel mogen verwijderd worden, maar de boom mag niet onherstelbaar worden beschadigd. Takken van gemeentelijke bomen, of bomen van de buren, kunnen ook voor overlast zorgen. Het is bij wet geregeld dat overhangende takken van de boom van de buren verwijderd mogen worden. Hierbij mag de boom geen onherstelbare schade oplopen en uiteraard ook niet afsterven. Voorwaarde is wel dat eerst de eigenaar van de boom zelf de gelegenheid moet krijgen om de boom te snoeien. Als dat dan niet gebeurt, mag je als grondeigenaar de takken snoeien. Takken tegen de gevel Ja, takken die tegen gevels groeien, worden verwijderd en indien noodzakelijk wordt de boom (voortijdig) gekapt. Takken die tegen de gevel groeien kunnen een bouwkundig probleem en zelfs een veiligheidsprobleem veroorzaken.

Als takken van gemeentelijke bomen tegen de gevel komen, zal de gemeente na een melding direct een deel van de tak snoeien. De habitus (de uiterlijke verschijning) van de boom mag door de maatregel niet worden aangetast. Wanneer snoei geen duurzame oplossing is, zal de gemeente overwegen om de boom extra te snoeien of (voortijdig) te kappen. Particulieren waarvan een boom met takken tegen een gevel groeit, krijgen een schriftelijk verzoek om deze takken te verwijderen. Hiervoor krijgen zij voldoende tijd, maar wanneer ze geen gehoor geven aan het verzoek, mag de lasthebbende de takken zelf verwijderen. Bij schade door snoeien wordt de veroorzaker aansprakelijk gesteld. Takken tegen straatmeubilair Ja, takken die tegen straatmeubilair groeien, worden verwijderd. Takken die tegen lantaarnpalen, straatnaamborden of ander straatmeubilair groeien, en daarmee bijvoorbeeld het zicht op verkeersborden ontnemen of een goede verlichting belemmeren, moeten uit veiligheidsoogpunt verwijderd worden, als andere maatregelen geen oplossing bieden (het verplaatsen van een straatnaambord bijvoorbeeld). De habitus (de uiterlijke verschijning) van de boom mag door de maatregel niet worden aangetast. Bomen bij de erfgrens Ja, voor bomen die te dicht bij de erfgrens geplant zijn, neemt de gemeente een kapaanvraag in overweging.

Er mogen geen bomen binnen een afstand van 2 meter van de erfgrens staan, gerekend vanaf het hart van de boom. Staan bomen dichterbij, dan mag u de eigenaar verzoeken om de boom te kappen. Deze regel gaat niet op als er in het verleden andere afspraken zijn gemaakt of als sprake is van verjaring (na 20 jaar). Bij herplant worden geen bomen teruggeplant van categorie 1 en 2. Schaduw in de tuin Nee, er worden geen bomen gesnoeid of gekapt als u te weinig zon in de tuin heeft. Te weinig zonlicht in de tuin door bomen valt niet onder onrechtmatige hinder. De gemeente neemt in principe geen maatregelen. Geef de door u ervaren overlast wel door, dan kan de gemeente in geval van reconstructie (bomen kappen en nieuwe bomen planten bij een ophogingsproject bijvoorbeeld) opnieuw beoordelen of de locatie en de boomsoort passen. Zonnepanelen, zonneboilers en dergelijke Nee, er worden geen bomen gesnoeid of gekapt voor een betere opbrengst van zonnepanelen, zonneboilers en dergelijke. De laatste jaren is het gebruik van zonnepanelen op daken van particuliere woningen flink toegenomen. Het gebruik van groene energie heeft een positief effect op het milieu, maar dit geldt ook voor bomen. Bomen dragen in grote mate bij aan het algemeen belang. Het standpunt is dat gemeente IJsselstein voor het plaatsen van zonnepanelen, zonneboilers en aanverwante zaken geen 37

gemeentebomen kapt of snoeit. Bij het inrichten van een nieuwe woonstraat of bij reconstructie kan met de boomsoortkeuze wel rekening gehouden met potentiële zonnepanelen. Vrij uitzicht Nee, er worden geen bomen gesnoeid of gekapt om een vrij uitzicht te creëren. In Nederland bestaat geen recht op een vrij uitzicht. Bij nieuwe aanplant kunnen mensen geen aanspraak maken op het behoud van uitzicht. Beschutting wegnemen Nee, er worden geen bomen of planten teruggeplaatst als door snoei uw beschutting (tijdelijk) weggenomen wordt. Waar bomen worden gekapt of beplanting wordt gesnoeid kan het voorkomen dat uw beschutting (tijdelijk) wegvalt. Bewoners dienen zelf voor beschutting te zorgen en kunnen geen rechten ontlenen aan de afschermende functie van gemeentelijk groen en bomen. Bladeren, naalden, zaden en vruchten Nee, afgevallen bladeren, naalden, zaden en vruchten zijn geen reden om bomen te snoeien of te kappen. Als gevallen bladeren (of naalden) de veiligheid van de openbare ruimte in het gevaar brengen, zal de gemeente maatregelen treffen. Tijdens de piekmomenten, tijdens het bloesem-, vrucht- en bladvalseizoen, wordt er dan intensiever geveegd. Op locaties waar gevallen blad, vruchten of bloesem voor gevaarlijke situaties zorgt, wordt hier extra aandacht aan besteed.

Blad of ander ‘afval’ van gemeentelijke bomen (of bomen van uw buren) dat bij u in de tuin valt, dient u zelf op te ruimen. Plak door luizen of vogelpoep Nee, er worden geen bomen gesnoeid of gekapt om ‘afval’ van boombewoners te voorkomen. Overlast door honingdauw en vogeluitwerpselen vormt voor de gemeente in het algemeen geen reden om in te grijpen. Daar waar nodig wordt ecologische bestrijding van bladluizen ingezet. Bij vervanging van bomen, aan het eind van hun levensduur, wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met de locatie en welke soorten daar passen. Schade door wortels Ja, doorschietende wortels mogen worden gekapt, maar de boom mag niet onherstelbaar worden beschadigd. De overlast door wortels kan in verschillende vormen en in verschillende gradaties voorkomen. De gemeente neemt in beginsel geen maatregelen. Afhankelijk van de situatie zal de gemeente iemand die problemen ervaart, helpen bij het zoeken naar een oplossing. Bij een lekkende rioolbuis waar wortels in groeien, biedt het weghalen van de boom meestal geen oplossing: het vervangen van de rioolbuis wel. Wanneer een gemeentelijke boom op minder dan 2 meter van de particuliere erfgrens staat, en aantoonbaar schade veroorzaakt met takken en/of wortels, zal de gemeente op verantwoorde wijze proberen om de boomdelen die schade veroorzaken te verwijderen, en daarnaast kijken of andere maatregelen nodig zijn.

Het is bij wet gereld dat je doorschietende wortels op eigen erf mag kappen, zonder dat je een verzoek aan de boomeigenaar moet doen zoals bij overhangende takken. Wel geldt ook de regel dat de boom niet onherstelbaar beschadigd mag raken. Lees hierover meer in artikel 5:44 van het Burgerlijk Wetboek. Allergische reacties Nee, allergische reacties zijn geen reden om bomen te snoeien of te kappen. Hoewel het hinderlijk kan zijn, vormen klachten van hooikoorts door de aanwezigheid van bomen geen reden voor het verwijderen (of snoeien) van bomen. Hooikoorts wordt veroorzaakt door stuifmeelkorrels, die zich over grote afstanden kunnen verspreiden. Ingrijpen in een lokale houtopstand heeft daarom nauwelijks invloed op de klachten. Eikenprocessierups Nee, hiervoor kappen we geen bomen. We bestrijden de eikenprocessierups door middel van maatregelen, zoals biologische bestrijding. De brandharen van de eikenprocessierups veroorzaken een allergische reactie die tot ernstige klachten kan leiden. Er bestaan diverse mogelijkheden om deze overlast te bestrijden. Dit gebeurt bij voorkeur preventief. In geval van melding of constatering van de aanwezigheid van de rupsen zal de gemeente binnen enkele werkdagen maatregelen treffen. 38

39

Bijlage 3 Participatie In een bijlage van het Integraal beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) zijn de voorwaarden en spelregels voor zelfbeheer verder uitgewerkt.

Bewonersparticipatie

Voor het beheer van de openbare ruimte nemen we de volgende spelregels in acht. Dit zijn situaties waar de gemeente het initiatief heeft. Deze bouwen voort op het participatiebeleid van de gemeente. Type Niveau Toelichting Dagelijks beheer en Meeweten (informeren) Deze reguliere werkzaamheden en kleine correctieve onderhoud onderhoudsmaatregelen bieden geen ruimte voor participatie omdat er geen wijzigingen in de openbare ruimte plaatsvinden. Wanneer veel overlast wordt verwacht, worden bewoners geïnformeerd. Groot onderhoud Meedenken (raadplegen) Bij groot onderhoud verandert de inrichting van de openbare ruimte in de basis niet, echter kunnen soms kleine optimalisaties worden doorgevoerd. In het laatste geval kan ervoor worden gekozen om bewoners te raadplegen. In de basis zullen bewoners enkel worden geïnformeerd. Vervangingen Meedenken (raadplegen) Vervangingen en reconstructies bieden in de basis de Meewerken (co-creëren) (reconstructies) ruimte om wijzigingen door te voeren in de openbare Meebeslissen (meebepalen) ruimte. Afhankelijk van de mogelijkheden, zal per project worden bepaald in welke mate bewoners worden betrokken. Standaard worden bewoners gevraagd om mee te denken. Bewoners worden geïnformeerd over de uitvoering van de werkzaamheden.

Kaders voor zelfbeheer Naast het meedenken over ontwikkelingen in de openbare ruimte kunnen inwoners ook zelf een deel van de openbare ruimte beheren. Hier voor is een aantal kaders opgesteld. Wat is zelfbeheer? Zelfbeheer = beheer van de openbare buitenruimte door en op initiatief van inwoners; zoveel mogelijk ingevuld naar eigen inzicht, binnen afgesproken kaders en met een aantal spelregels. Voor de aankoop van zogenoemde reststroken groen geldt een ander beleid. Dit valt niet onder de richtlijnen van zelfbeheer. Zelfbeheer is in vele vormen mogelijk. Het betreft altijd maatwerk. Hiervoor gelden een aantal basisvoorwaarden en uitgangspunten (spelregels) die houvast geven bij het maken van afwegingen. Waarom zelfbeheer? Versterken bewustzijn: de openbare ruimte is van ons allemaal Uitgaan van burgerkracht: inbreng inwoners als grondslag voor gebiedsgericht werken en bewoners meer betrokkenheid geven bij en invloed op beheer van directe leefomgeving Bewoners waarderen als experts van eigen leefomgeving (zij weten het best wat past en wat werkt om de leefbaarheid op peil te houden) Bevordering sociale samenhang door samen vorm te geven aan leefomgeving Veranderd inzicht over rol overheid: van zorgen voor naar zorgen dat (minder overnemen, meer faciliteren)

40