19.1 Concept jaarverslag WIL 2021
Tekst van het document
Jaarstukken 2021
;/
JAARVER
1
Jaarstukken 2021
Inhoud 1 VOORWOORD .......................................................................................................................................................................................................................................................... 3 2 INLEIDING EN LEESWIJZER ....................................................................................................................................................................................................................................... 5 3 PROGRAMMA INKOMEN ......................................................................................................................................................................................................................................... 8 3.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD? ...................................................................................................................................................................................................................................... 8 3.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN .....................................................................................................................................................................................................................................
11 3.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING ...................................................................................................................................................................................................................................... 12 3.4 TIJDELIJKE OVERBRUGGINGSMAATREGEL ZELFSTANDIG ONDERNEMERS (TOZO) ........................................................................................................................................................................ 14 4 PROGRAMMA WERK.............................................................................................................................................................................................................................................. 16 4.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD? .................................................................................................................................................................................................................................... 16 4.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN .....................................................................................................................................................................................................................................
19 4.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING ...................................................................................................................................................................................................................................... 20 5 PROGRAMMA INKOMENSONDERSTEUNING .......................................................................................................................................................................................................... 22 5.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD? .................................................................................................................................................................................................................................... 22 5.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN ..................................................................................................................................................................................................................................... 24 5.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING ......................................................................................................................................................................................................................................
25 5.4 VERANTWOORDING TONK ............................................................................................................................................................................................................................................ 26 6 PROGRAMMA BEDRIJFSVOERING .......................................................................................................................................................................................................................... 27 6.1 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN BEDRIJFSVOERING ............................................................................................................................................................................................................ 27 6.2 FINANCIËLE VERANTWOORDING ...................................................................................................................................................................................................................................... 28 6.3 SCHADEVERGOEDING UITTREDING GEMEENTE VIJFHEERENLANDEN .........................................................................................................................................................................................
29 7 DVO – PROGRAMMA SW FINANCIËLE VERANTWOORDING ................................................................................................................................................................................... 30 PARAGRAFEN ........................................................................................................................................................................................................................................................... 31 JAARREKENING ......................................................................................................................................................................................................................................................... 38 BALANS PER 31 DECEMBER 2021 ......................................................................................................................................................................................................................................... 38 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING ............................................................................................................................................................................................................
39 TOELICHTING OP DE BALANS ................................................................................................................................................................................................................................................. 40 TOELICHTING OP HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING ................................................................................................................................................................................ 47 GEBEURTENISSEN NA BALANSDATUM .................................................................................................................................................................................................................................... 47 WET NORMERING TOPINKOMENS ......................................................................................................................................................................................................................................... 48 BIJLAGE BIJ JAARVERSLAG BELEIDSINDICATOREN ARTIKEL 8 BBV .............................................................................................................................................................................
49 BIJLAGE BIJ JAARREKENING TAAKVELDEN ................................................................................................................................................................................................................ 50 VERANTWOORDINGSINFORMATIE OVER DE SPECIFIEKE UITKERINGEN (SISA) .......................................................................................................................................................... 51
2
Jaarstukken 2021
1 VOORWOORD Met het voorliggende Jaarverslag 2021 leggen wij verantwoording af over de door WIL in 2021 geleverde inzet, prestaties en het (financiële) beleid. Dat doen we graag en met trots. Na weer een jaar corona hebben we onze dienstverlening wederom op een goed niveau kunnen houden en hebben we onze kritische processen kunnen borgen zonder dat het nodig is geweest over te gaan op een crisisregime. Onze klanten zijn hierdoor ook in 2021 verzekerd geweest van een stabiele inkomensondersteuning. Tegelijk hebben veel klanten door de gezamenlijke inspanningen van WIL en de Lokale Werkteams stappen kunnen zetten op het gebied van (betaalde en onbetaalde) participatie. Dat dit wordt gewaardeerd blijkt ook uit de resultaten van het Klanttevredenheid- en het Werkgeverstevredenheidonderzoek. Het jaar 2021 stond ook in het teken van de evaluatie van de Innovatieagenda die wij sinds 2019 samen met de gemeenten uitvoeren. De conclusie dat deze samenwerking haar vruchten afwerpt en een sterke WIL met een stevige vorm van lokale dienstverlening meerwaarde heeft, is geen verrassing. We zijn dan ook blij dat de Lekstroom gemeenten de evaluatie hebben aangegrepen om richting te geven aan de structurele inbedding van de lokale werkteams met de daarbij behorende nieuwe opdracht voor WIL op het gebied van werk, inkomen en inkomensondersteuning.
Inmiddels zijn WIL en gemeenten samen aan de slag met de implementatie van de gemaakte keuzes. Een tweede jaar corona heeft stevige gevolgen gehad voor de dienstverlening aan klanten (vaak niet fysiek) en voor onze medewerkers (perioden van veelal thuiswerken). Ook qua mentale gezondheid heeft corona impact gehad voor klanten en medewerkers; het was overall een zwaarder jaar dan het jaar 2020; bovenal omdat een duurzaam perspectief op “einde corona” ontbrak. Ietwat onverwacht was dat de economie meer veerkracht vertoonde dan verwacht waardoor we zelfs ondertussen te maken hebben met een ietwat afnemend klantenbestand. De arbeidsmarkt bleek zeer dynamisch met zowel positieve als negatieve effecten op de kansen voor onze klanten. Voor een nieuwe groep klanten van WIL, de zelfstandige ondernemers, hebben we samen met partners in 2021 een verbreding van onze dienstverlening doorgevoerd. Bovenregionaal is bijvoorbeeld ingezet op een Regionaal Mobiliteitsteam (RMT) om zelfstandigen te ondersteunen bij heroriëntering en overstappen naar ander werk. Binnen de Lekstroom hebben we met het ondernemersloket WIL gezorgd voor een informatie- en aanvraagloket met als doel minimabeleid en schuldhulpverlening dichtbij aan te bieden voor zelfstandige ondernemers. Financieel gezien tot slot, zijn we het afgelopen jaar grosso modo binnen de begroting gebleven.
Primair zijn we hier trots op gelet op de dynamiek en complexiteit waarmee we ook in 2021 weer van doen hadden. We hebben alle ballen in de lucht gehouden en dat binnen het kader van de Nullijn 2021. Daarnaast zijn we trots op de wijze waarop we ook deze Nullijn weer samen met de gemeenten hebben vormgegeven; wij hebben daarbij vooral het Kaderstellend Raadsdebat in de voorbereiding op de Nullijn 2021 als bijzonder waardevol ervaren. Wij gaan hier graag mee door. Uiteraard doet bovenstaande niets af aan het feit dat we scherp blijven op zaken die nog beter kunnen. Hier pakken we de komende tijd graag samen met u en in vertrouwen verder op door. Nieuwegein, 31-03-2022 Hoogachtend,
R. Esser Directeur Werk en Inkomen Lekstroom
E. Eggengoor Voorzitter algemeen bestuur 3
Jaarstukken 2021
4
Jaarstukken 2021
2 INLEIDING EN LEESWIJZER Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) is de uitvoeringsorganisatie voor werk, inkomen en schuldhulpverlening voor de gemeenten Houten, IJsselstein, Lopik en Nieuwegein. Vanuit het Stadshuis in Nieuwegein en deels ook op locatie, werken we iedere dag aan het gericht vooruithelpen van klanten en inwoners en de doorontwikkeling van onze organisatie. In onze dienstverlening stellen wij onze klant centraal. Die klopt niet voor niets bij WIL aan. We willen dat mensen weer kunnen meedoen en perspectief hebben. Wij helpen hen hierbij, op maat en indien nodig stap voor stap. We kijken daarbij goed naar de leefwereld van onze klanten en hun zelfredzaamheid. Dat doen we niet alleen, maar in nauw samenspel met onder meer de Lokale Werkteams en tal van (lokale) ketenpartners. De gemeenten zijn in deze zowel onze partner en opdrachtgever, als ‘eigenaar’ van WIL. Voor WIL was 2021 een jaar waarin de bijzondere omstandigheden als gevolg van corona bij tijd en wijlen al weer normaal leken te worden. Met onze ervaringen in 2020 konden we relatief makkelijk dynamisch meebewegen met de ontwikkelingen en onze basisdienstverlening op een goed niveau houden. Tegelijk was 2021 ook een lastig jaar, door de vele ups en downs en het ontbreken van een duurzaam perspectief op het einde van corona.
Positief is dat we veel inwoners in de Lekstroom in 2021 gericht vooruit hebben geholpen qua werk, inkomen en inkomensondersteuning. Op vele gebieden deden we dit in samenwerking met partners zoals de Lokale Werkteams, lokale sociale teams, ketenpartners en partners in de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht, maar ook in onze eigen dagelijkse contacten met en voor klanten. Hierbij werkten we vanuit de leefwereld en leverden we waar nodig maatwerk voor onze klanten. Bij onze dienstverlening speelt preventie een belangrijke rol, de inzet op het voorkomen en zo snel mogelijk wegnemen of beperken van ongewenste situaties. Dit past bij wat de raadsleden eind 2020 in het Kaderstellend Raadsdebat (KRD) hebben meegegeven aan het bestuur. In de Poort, bij aanvragen voor levensonderhoud of bijzondere bijstand, maar ook in het geval van schuldhulpverlening bijvoorbeeld hebben we hier in 2021 stevig op ingezet. Corona was een onzekere factor waardoor onze dienstverlening het ene moment wel fysiek geboden kon worden en het andere moment beperkt was tot meer digitale dienstverlening. Daarnaast is het lang onzeker geweest welke gevolgen de economische crisis zou hebben op het beroep van inwoners op WIL. Dankzij de veerkracht die de economie vertoonde is het crisisregime in 2021 gelukkig niet nodig gebleken. Door onze dienstverlening flexibel in te richten bleef deze op een hoog peil.
Belangrijk hierbij is dat we prioriteit zijn blijven geven aan de kritische processen zodat we een stabiele inkomenssituatie voor onze klanten hebben we kunnen borgen. We zijn zelfs in staat geweest om naast de reguliere dienstverlening een nieuwe regeling, TONK (Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten), te implementeren en tot 1 oktober de Tozo (5) uit te voeren. Kijken we naar het bijstandsvolume dan valt op dat dit in 2021 met 3,1% is afgenomen. Enerzijds ligt dit uiteraard aan de aantrekkende economie, anderzijds ook aan de inzet vanuit de Lokale Werkteams in samenwerking met ons werkgeversservicepunt. Mede in het licht van de samenstelling van ons klantenbestand, slagen we er al met al nog steeds in om onze klanten perspectief te bieden en te laten participeren op de arbeidsmarkt. Hierbij speelt het Matchingsteam uiteraard ook een belangrijke rol door direct nieuwe klanten met potentieel op te pakken en te begeleiden naar werk zodat er niet of slechts korte tijd een beroep op de uitkering gedaan wordt. In 2021 is ruim 75% van de mensen die door het Matchingsteam is begeleid binnen 6 maanden weer aan het werk gegaan. Aan het aantal plaatsingen merken we dat de crisis ondanks de getoonde veerkracht nog steeds een stevige impact heeft op de arbeidsmarkt; het aantal plaatsingen is overall namelijk gedaald.
Gelukkig zijn er nog steeds werkgevers bereid om ook van uit maatschappelijke verantwoordelijkheid mensen uit kwetsbare groepen een kans te geven. Wel merken we dat dit moeilijker is geworden. Tegelijkertijd hebben we vanuit de samenwerking binnen de Utrechtse Werktafel (UWT) met initiatieven als Midden Utrecht Werkt Door (MUWD) en het Regionaal Mobiliteitsteam (RMT) zowel inwoners als werkgevers sneller en beter met elkaar kunnen matchen of van werk naar werk kunnen begeleiden. Dit is ook nodig omdat de arbeidsmarkt zowel qua vraag als aanbod veranderd is door de economische crisis. In bepaalde
5
Jaarstukken 2021
sectoren zien we dat het moeizaam is om werkgevers van voldoende (geschikte) kandidaten te voorzien. Een aantal belangrijke ontwikkelingen en aandachtspunten die speelden in 2021 zijn de volgende. Innovatieagenda: In 2021 hebben gemeenten en WIL de Innovatieagenda WIL-gemeenten geëvalueerd. Eind 2021 heeft dit tot besluitvorming in de gemeenten geleid en is richting gegeven aan een structurele inrichting van de lokaal gerichte dienstverlening op het gebied van participatie. Het lokale werken wordt een vaste waarde in de Lekstroom, met WIL als sterke basis. Hiermee wordt de nieuwe opdracht voor WIL op het gebied van participatie ook helder. Met de Lokale Werkteams als spin-in-het-web komt een meer integrale en effectieve dienstverlening dichter op de inwoner steeds meer nabij. Eind 2021 hebben we samen met de gemeenten de eerste stappen gezet in het kader van de implementatie van de nieuwe keuzes; deze moeten formeel in 2022 en 2023 hun beslag krijgen. Preventie: Eind 2020 hebben we voor de eerste keer een Kaderstellend Raadsdebat (KRD) georganiseerd waarbij de raadsleden voorafgaand aan een nieuwe begrotingsjaar kaderstellende noties aan het bestuur konden meegegeven. Als rode draad is daar destijds de nadrukkelijke aandacht voor preventie op alle werkgebieden binnen WIL benoemd. In 2021 zien we dit ook op een groot aantal gebieden terug.
Vanaf binnenkomst bij de Poort zet WIL in op het goed voorlichten en informeren van onze klanten. Dit blijven we doen tijdens alle contactmomenten met onze klanten. Als we bijvoorbeeld constateren dat iemand niet wist dat of hoe bepaalde informatie moest worden doorgegeven, leggen we het nog een keer uit zodat het de volgende keer goed gaat. Bij schuldhulpverlening zijn we in 2021 gestart met Vroegsignalering waardoor we in een vroeg stadium van betalingsachterstanden (potentiële) klanten kunnen benaderen met een aanbod. Naar aanleiding van landelijke ontwikkelingen (o.a. boodschappencasus) en het maatschappelijk debat hebben we een Beleidsregel giften opgesteld waarmee we duidelijkheid over de regelgeving bieden, maar ook invulling aan een vrijlating van giften tot € 1.200 hebben opgenomen. Ook het Matchingsteam is een vorm van preventie omdat klanten direct bij de poort worden opgepakt en binnen korte tijd weer uitstromen richting arbeidsmarkt. Veranderend klantenbestand: WIL ziet het klantenbestand veranderen, in 2021 is dat steeds duidelijker geworden. Door de economische ontwikkelingen keert waarschijnlijk tijdelijk- een groep klanten terug die we een aantal jaren nauwelijks zagen; inwoners die net de arbeidsmarkt verlaten en relatief eenvoudig weer de stap richting betaald werk kunnen maken.
Daarnaast zien we dat onze klanten in toenemende mate te maken hebben met problematiek op meerdere terreinen en vaak ook nog van zwaardere aard. Dit wordt bevestigd doordat wij zien dat bij een steeds groter deel van onze klanten sprake is van een beperkte zelfredzaamheid; in ieder geval vaak minder dan in beleid en uitvoering wordt verondersteld. Dit heeft gevolgen voor de wijze waarop wij onze dienstverlening moeten inrichten, vanuit de gedachte van aansluiten bij de leefwereld. Overigens is dit een trend die zich landelijk voordoet. SW-Taken: WIL voert een aantal Sw-taken uit voor de Lekstroom gemeenten, met uitzondering van Houten. Als een van uitvoerders is WIL in 2021 nauw betrokken geweest bij de gemeentelijke evaluatie van de uitvoering van de Sw-taken. Deze evaluatie kende positieve uitkomsten over de kwaliteit van de dienstverlening, de beleving van de sw-medewerkers en de financiën. Op een aantal onderwerpen wordt in 2022 verder doorgepakt. Vooruitlopend hierop hebben we in 2021 samen met gemeenten en WerkwIJSS al een aantal uitvoeringsvraagstukken rechtgetrokken, onder andere op het gebied van de HR-taken. De wens om op de middellange termijn tot een vereenvoudiging van de uitvoering te komen, is een thema waarbij de gemeenten in eerste instantie aan zet zijn.
Coronacrisis: Corona had in 2021 nog steeds direct invloed op de wijze waarop wij onze dienstverlening en contacten met klanten konden inrichten. Afwisselend was het in meer of mindere mate mogelijk om klanten live in de spreekkamer te spreken. Verder hebben we tot oktober 2021 Tozo-5 uitgevoerd, de regeling voor zzp’ers en kleine ondernemers. Begin 2021 hebben wij de TONK (Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten) opgezet en geïmplementeerd. Uiteindelijk bleek de landelijke regelgeving niet te passen bij de behoefte die er was en is er weinig gebruik van gemaakt. Daarnaast hebben we binnen WIL in 2021 een
6
Jaarstukken 2021
ondernemersloket ingericht om te investeren in een betere toegang tot onder andere minimaregelingen voor zzp’ers en een betere dienstverlening op schuldhulpverlening voor ondernemers (samen met Bbz Utrecht). Op deze manier is het palet aan dienstverlening gericht aan zzp’ers en kleine ondernemers uitgebreid tot een completer aanbod. Hiermee gaan we uiteraard door in 2022. Klanttevredenheidsonderzoek (KTO) en Werkgeverstevredenheidsonderzoek (WTO): Via beide onderzoeken heeft WIL in 2021 de tevredenheid over haar dienstverlening onder haar klanten en werkgeverscontacten onderzocht. De uitkomsten waren bemoedigend. De tevredenheid onder onze klanten is ten opzichte van de vorige meting, 2017, voor alle doelgroepen hoger. We scoren een dikke, ruim voldoende tot goed! Onze inzet, ook in coronatijd, wordt eveneens gewaardeerd. De algemene conclusie is dus dat WIL het goed doet en dat is fijn om te horen. We gaan wel nader in gesprek met onze klanten op de punten 'spannend om contact te hebben’ en 'hulp nodig in vervolg van corona". De werkgevers waarmee we zaken doen hebben onze dienstverlening gewaardeerd met een 7,7, gelijk aan de meting in 2017. De belangrijkste conclusie hier is dat we het goed doen en dat er verbeterpunten zitten op de aandachtspunten 'nazorg’ en 'verwachtingsmanagement’.
In het klanttevredenheidsonderzoek is ook expliciet aandacht besteed hoe het met onze klanten gaat in corona tijd. Overall resulteert een redelijk positief beeld; de meeste klanten hebben beperkte 'last’ van corona gehad; voor circa 20% van onze klanten is hun situatie evenwel verslechterd dor corona op een of meerdere leefgebieden. Deze informatie is uiteraard met de Lekstroom gemeenten gedeeld om hierop waar nodig actie te kunnen zetten. ICT: Qua ICT hebben we operationeel een redelijk stabiel jaar gehad met relatief weinig (ver)storingen. Het thuiswerken verliep overall redelijk probleemloos. Qua informatieveiligheid was 2021 ook een goed jaar: waar aan de orde hebben we samen met Houten preventief en curatief goed en snel gehandeld. Wel zijn we aan het eind van het jaar geconfronteerd met forse structurele meerkosten vanuit Houten en een ICT –leverancier die onderzoekt hoe zij haar dienstverlening naar de toekomst toe gaat inrichten. Dit maakt het voor WIL noodzakelijk om haar ICT-visie tegen het licht te houden en te heroriënteren. Dat gaan we in 2022 dan ook doen. Ziekteverzuim: Het ziekteverzuim in 2021 was hoger dan gewenst, 6,5% gemiddeld, maar gelet op de omstandigheden en bijzondere tijd waarin we leven met een stevige druk op de mentale weerbaarheid van mensen acceptabel. Deze positieve inkleuring van waar we nu staan krijgen we ook terug van onze arbodienst.
Gedurende het jaar hebben we uiteraard op meerdere manieren geïnvesteerd om de mentale en fysieke gezondheid van onze medewerkers op orde te houden. Medewerkersonderzoek (MO): Via een medewerkersonderzoek hebben we eind 2021 expliciet onderzocht hoe tevreden onze medewerkers over WIL zijn en hoe zij er momenteel bij zitten. De uitkomsten stemmen tevreden: onze medewerkers zitten er grosso modo goed bij, zijn nog steeds gedreven en betrokken en voelen zich thuis bij WIL. Uiteraard zijn er ook aandachtspunten, zoals een (te) hoge werkdruk en helderheid over de opdracht en koers van WIL (mede n.a.v. de evaluatie van de Innovatieagenda). Leeswijzer Conform het BBV bestaan de jaarstukken uit het jaarverslag en de jaarrekening. Voor zover mogelijk worden de bedragen op €1.000 afgerond. Het jaarverslag bestaat uit: • Programmaverantwoording en paragrafen De jaarrekening bestaat uit: • Balans en toelichting • Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening, en toelichting • Bijlagen Beleidsindicatoren • Bijlage taakvelden • Bijlage Sisa
7
Jaarstukken 2021
3 PROGRAMMA INKOMEN Binnen het programma Inkomen ligt de focus op het bieden van inkomensondersteuning waar nodig en rechtmatig. Wij zijn niet alleen een vangnet voor onze klanten, maar helpen hen indien nodig ook preventief. Wat nodig is vanuit de bedoeling doen we. Uitgangspunt is dat elke klant de uitkering behoort te krijgen, waar hij/zij recht op heeft en deze snel en tijdig ontvangt. We proberen hiervoor zo goed mogelijk aan te sluiten bij de leefwereld van de klant uitgaande van een brede uitvraag en goede voorlichting. Teams Handhaving, Inkomensbeheer, Uitkeringsadministratie en Terugvordering en Incasso werken hierbij hand in hand.
3.1 Wat hebben we gerealiseerd? Gerealiseerde doelstellingen Reguliere aanvragen Ondanks de coronacrisis zien we een redelijk stabiel klantenbestand; de aantallen lopen zeker niet op. Met het opnieuw aantrekken van de economie is het bijstandsvolume zelfs met 3,1 procent gedaald. De afhandeling van de aanvragen levensonderhoud verliep binnen de gestelde termijnen. Bij aanvang van de coronacrisis is een aantal processen benoemd dat in ieder geval geborgd moesten zijn. De Poort, de afhandeling van aanvragen en het betalen van de uitkeringen waren de kritische processen die sowieso goed uitgevoerd moesten worden. Met extra inzet WIL breed, waaronder het Matchingsteam en handhaving aan de poort is het gelukt om de dienstverlening op niveau te houden. De crisisregimes zijn niet van kracht geworden omdat de kritische drempelwaarden niet werden bereikt. Onze klanten hebben elke maand op tijd hun uitkering gehad en hebben zich in deze roerige tijd hier gelukkig niet ongerust over hoeven te maken. Effecten vervroegen betaaldatum Sinds het verschuiven van de betaaldatum in 2019 maken wij meer maatwerkafspraken over onder andere de inkomstenkorting/verrekening met de uitkeringsadministratie. Het duurt soms 6 maanden voordat alles verrekend is. Het directe gevolg is dat we sinds 2019 een structurele stijging van 25% aan mutaties zien.
Uitkeringsadministratie De uitkeringsadministratie heeft vanaf oktober 2020 te maken gekregen met een verdubbeling naar 925 inkomstenverklaringen die elke maand verwerkt moet worden. Voor de controle op de Participatiewet worden inkomstenverklaringen verzonden waarbij klanten maandelijks de inkomsten opgeven. Dit waren voor corona 500 verklaringen per maand. Voor een correcte verantwoording leverden ook klanten met een Tozo 3 uitkering maandelijks een inkomstenverklaring in. Hierdoor is het aantal inkomstenverklaringen dat moet worden verwerkt, gestegen naar 925 per maand. Dit vraagt een forse inzet om de uitkeringen tijdig te betalen. Giften Vooruitlopend op wetgeving vanuit Den Haag heeft WIL in 2021 met een nieuwe Beleidsregel Giften en schadevergoedingen gewerkt. De reden hiervoor was de maatschappelijke discussie over de “boodschappencasus” van de gemeente Wijdemeren en de breed gedragen wens van de Lekstroomgemeenten en de Cliëntenraad WIL om een bedrag tot € 1200,- per kalenderjaar vrij te laten als gift. Met deze beleidsregel sluiten wij meer aan bij de leefwereld van de klant, het voldoet aan de behoefte en het goed informeren en voorlichten om onze klanten duidelijkheden te verschaffen. Dit maatwerk behoort ook bij te dragen aan coulance en echt aansluiten bij de klant.
8
Jaarstukken 2021
Op maat informeren Met name aan de poort hebben wij onze klanten ook het afgelopen jaar op maat geïnformeerd door voorlichting te geven over rechten en plichten die bij de uitkering horen. Daarnaast hebben zij informatie ontvangen over onder andere minimavoorzieningen. Dit was in een persoonlijk gesprek of telefonisch. Ook is naar klanten een voorlichtingsvideo gestuurd waar ze aan moeten denken bij een aanvraag. Tenslotte hebben zij per post een informatiepakket ontvangen. Als gevolg van de coronacrisis hebben wij onder andere de aanvraagafhandeling een aantal maanden telefonisch, schriftelijk en digitaal moeten doen. Verder hebben wij als gevolg van de coronamaatregelen dit jaar geen workshops kunnen geven. Dat heeft van klanten en medewerkers een behoorlijke mate van flexibiliteit gevraagd. Beslagvrije voet (BVV)/debiteuren Met ingang van 1 januari 2021 is de nieuwe wet omtrent de beslagvrije voet ingevoerd. Dit betekent dat alle klanten minimaal 95% van de bijstandsnorm moeten overhouden om van te leven. De overige 5% is bestemd voor aflossing. Voor de invoering van de wet varieerde dat percentage. Op dit moment behandelt WIL dus iedereen op dezelfde manier, wat voor meer rechtsgelijkheid zorgt. Gedurende 2021 zijn de maandelijkse aflossingsbedragen (her)beoordeeld en zo nodig opnieuw vastgesteld.
Omdat het gehele bestand moest worden beoordeeld, is hiervoor extra budget beschikbaar gesteld in de begroting. We hebben de werkzaamheden binnen dit extra budget kunnen afronden. Het project heeft de eerste maanden hinder ondervonden van problemen met de van overheidswege beschikbaar gestelde rekentool om de beslagvrije voet te berekenen. Hierdoor berekenden deurwaarders bij aanvang een te hoog bedrag dat klanten moesten betalen. Verder hebben we nadeel ondervonden omdat er geen deskundige inhuur beschikbaar was. Dat heeft veel inzet van eigen personeel gevraagd. Toeslagenaffaire kinderopvang/kwijtschelding vorderingen WIL Als gevolg van de toeslagenaffaire hebben de gemeenten WIL gevraagd klanten te helpen met schulden bij WIL. WIL onderzoekt per situatie en geeft advies of deze schulden kwijtgescholden kunnen worden. Omdat gemeenten juridische eigenaar zijn van de schulden, is het besluit aan hen en kan kwijtschelding volgen. Deze taken hebben naast de Tozo terugvorderingen en BVV-werkzaamheden een extra beslag gelegd op de capaciteit bij het team Terugvordering en Incasso. Bbz light Met ingang van 1 oktober 2021 is de financiële ondersteuning van Tozo 5 gestopt. Hier hebben zo’n 250 ondernemers gebruik van gemaakt. Vervolgens is hiervoor de Bbz lightversie voor in de plaats getreden. Deze regeling is verlengd tot 1 april 2022. Aanvankelijk viel het aantal aanvragen mee.
Tot december waren dit ongeveer 50 aanvragen. Sinds de hernieuwde lockdown van half december zagen we een toename van het aantal aanvragen naar 96. 56 aanvragen waren al toegekend en 31 aanvragers wachten eind 2021 nog op een besluit. Dit pakket is noodzakelijk en voldoet aan een behoefte van ondernemers. Wet inburgering en het technisch ontzorgen Dit jaar zijn de voorbereidingen getroffen voor het technisch ontzorgen van statushouders. Dat wil zeggen: het doorbetalen van huur, zorgverzekering, gas, water en elektra voor de duur van 6 maanden eventueel met de mogelijkheid van een verlenging van 6 maanden. Door het late tijdstip van besluitvorming en de gemaakte keuzes door gemeenten worden de gemaakte afspraken pas in 2022 geïmplementeerd. Wet op de lijkbezorging De Wet op de lijkbezorging voert WIL uit voor de regiogemeenten. WIL draagt zorgt voor de begeleiding en afhandeling wanneer een inwoner is overleden zonder nabestaanden en met nabestaanden die de uitvaart niet willen of kunnen regelen. Dat vraagt 24/7 direct en zorgvuldig handelen. Hierbij gaat het om contact met de nabestaanden, de uitvaartondernemer, een huisbezoek aan de woning en de administratieve afhandeling, alsmede verhaal van de kosten, zoveel als mogelijk. In 2021 ging het om 25 overledenen.
Veel van de kosten zijn verhaald op de nalatenschap of nabestaanden en/of de kosten worden gedragen door de nabestaanden. Het bedrag in de jaarrekening dat hiermee gemoeid is, is laag door alle inspanningen. Het is een arbeidsintensief proces.
9
Jaarstukken 2021
Taalhuis Taal en digitale vaardigheden zijn van groot belang om meer maatschappelijk en economisch te kunnen meedoen. Om onze klanten maximaal te laten participeren maken we gebruik van lokale partners, waaronder het taalaanbod via cursusaanbieders en de Taalhuizen in de regio (waaronder de bibliotheken: Bibliotheek Lek & IJssel, de Tweede Verdieping en Karmac Bibliotheek). Deze organisaties kunnen klanten ondersteunen met taalvragen. WIL wijst actief door naar taalaanbieders. Verder verwijst WIL klanten door naar cursussen digitale vaardigheden. Deze taken voeren wij onder andere uit in het kader van de Wet Taaleis. De onderlinge samenwerking verloopt naar aller tevredenheid. Handhaving WIL werkt bij de handhaving onder meer risico- en signaal gestuurd. Een goede uitvoering hiervan is essentieel om het draagvlak voor de sociale zekerheid te behouden, vanuit de leefwereld van de klant en te zorgen dat de uitvoering van de sociale zekerheid betaalbaar blijft. In de Begrotingswijziging 2021 is de bestuurlijke keuze vastgelegd dat in 2021 minder ingezet werd op handhaving. In de praktijk is deze keuze zichtbaar geworden door een verminderde inzet op het afhandelen van signalen van oneigenlijk gebruik omdat WIL-breed de keuze was om preventie hoog in het vaandel te houden. Er is m.a.w.
conform afspraak meer ingezet aan de poort bij het toekennen van uitkeringen en minder ingezet op handhaving tijdens de uitkeringsperiode. Een groot aantal signalen is dus blijven liggen, deels ook omdat we geconfronteerd werden met coronamaatregelen waardoor een deel van het jaar geen fysiek klantcontact mogelijk was. Daar waar we constateerden dat er sprake was van hoge bedragen die mogelijk ten onrechte zijn uitbetaald en/of er sprake was van strafrechtelijke onderzoeken, dan werd de samenwerking gezocht met de Regionale Sociale Recherche Nieuwegein. Klanttevredenheidsonderzoek (KTO) Het geplande tweejaarlijkse KTO is uitgevoerd in het najaar van 2021. We vinden het belangrijk om te weten hoe klanten onze dienstverlening ervaren. Onze bijstandsklanten geven onze dienstverlening gemiddeld een 7,6; een mooi cijfer waaruit blijkt dat klanten onze dienstverlening positief ervaren. Niet (geheel) gerealiseerde doelstellingen Incassoratio De inkomsten via incasso zijn voor WIL ook in 2021 lager dan geraamd doordat als gevolg van de coronacrisis en de toepassing van de beslagvrije voet klanten minder af kunnen betalen. Een deel van onze klanten heeft als gevolg van de coronacrisis minder inkomsten en kan daardoor minder aflossen.
De toepassing van de beslagvrije voet heeft voor een deel van onze klanten tot gevolg gehad dat er een hogere beslagvrije voet wordt gehanteerd waardoor er minder hoeft te worden afgelost per maand. De prognose voor het verrekenen van inkomsten met de BUIG was begroot op 2%. Dit percentage bedroeg 1,9% over heel 2021. Maatregelen Maatregelen worden opgelegd als klanten zich niet houden aan de verplichtingen die bij een uitkering horen. Dit is bijvoorbeeld het niet meewerken aan een medisch onderzoek naar arbeidsgeschiktheid of als klanten een baan weigeren. Als dat gebeurt, volgt een korting op de uitkering. WIL handelt bij het besluit over het opleggen van een maatregel vanuit de leefwereld en minder systeemwereld. Wij maken per casus dus een zorgvuldige afweging, daarvoor is het toepassen van hoor en wederhoor essentieel. Een persoonlijk gesprek is hierbij noodzakelijk en dat was vanaf maart niet meer of slechts beperkt mogelijk. Voor 2021 waren 60 maatregelen ingeschat. Over heel 2021 zijn 16 maatregelen opgelegd. Boete Een boete kan aan de klant worden opgelegd als vaststaat dat de klant niet aan zijn inlichtingenplicht heeft voldaan en bijvoorbeeld niet alle inkomsten/vermogen heeft gemeld en dit leidt tot een terugvordering. Conform de wet beoordeelt WIL of er sprake is van verwijtbaarheid en neemt daarbij de persoonlijke omstandigheden in acht.
Wanneer de mate van verwijtbaarheid vaststaat, wordt een boete opgelegd. Voor 2021 waren 100 boeteopleggingen ingeschat. In de
10
Jaarstukken 2021
uitvoering is waar aan de orde steeds gezocht naar nuances en het verhaal van de klant. Dat heeft geleid tot 88 opgelegde boeten en 59 keer is een waarschuwing opgelegd. Debiteurenbeleid Het beoordelen van vorderingen en de wijze van buiten invordering stellen is in volle gang. WIL heeft daarvoor nog geen voorstel richting de gemeenten kunnen doen. De vorderingen op cliënten zijn juridisch en economisch eigendom van de gemeenten. De waardering van de vorderingen geschiedt op basis van rekenregels die door de gemeenten zijn vastgesteld. De externe accountant heeft de waardering van de vorderingen sinds 2018 in een aanvullende opdracht gecontroleerd. De gemeenten zijn uiteindelijk aan zet om het debiteurenbestand te herijken, WIL kan hierbij adviseren en sparren.
3.2 Operationele doelstellingen KPI Percentage volledige uitstroom uit de participatieuitkering naar zelfstandig beroep, bedrijf, regulier of gesubsidieerd werk Percentage afgehandelde aanvragen uitkeringen levensonderhoud Gemiddelde (netto) uitkeringslast per bijstandshuishouden per jaar Vorderingenratio ultimo jaar (Trendpercentage vorderingen BUIG waarop wordt afgelost) Aantal gegrond opgelegde boetes Aantal (gegrond) opgelegde maatregelen Herinstroom (12-maands trend benchmark) Verrekende inkomsten BUIG, procenten Gemiddelde inkomsten uit parttimewerk (12- maands trend benchmark) Percentage openstaande aanvragen uitkering levensonderhoud per ultimo jaar
Prestatie 2019
Prestatie 2020
Begroot 2021
Prestatie 2021
34,5%
29,9%
Minimaal 35% van de uitstroom
35,4%
< 8 weken: 98,5% < 4 weken: 87,2% Benchmark: € 14.100 WIL: € 14.125
< 8 weken: 99,0% < 4 weken: 92,3% Benchmark: € 14.740 WIL: € 14.656
< 8 weken:100% < 4 weken: 85% Beter dan het gemiddelde van de benchmark
< 8 weken: 98,9% < 4 weken: 92,9% Benchmark: € 14.574 WIL: € 14.738
Benchmark: 24,3% WIL: 23,0%
Benchmark: 24,7% WIL: 21,0%
Gelijk aan het landelijk gemiddelde benchmark
Benchmark: 26,1% WIL: 24,8%
95 39 Benchmark: 15,5% WIL: 12,6% 1,95% Benchmark: € 576 WIL: € 679 Benchmark + 17,9% < 8 weken: 96% < 4 weken: 92%
88 19 Benchmark: 12,8% WIL: 11,9% 1,72% Benchmark: € 622 WIL: € 716 Benchmark + 15,1% < 8 weken: 96% < 4 weken: 82%
100 60 Minimaal 3% lager dan landelijk gemiddeld 2% Benchmark + 10%
88 16 Benchmark: 12,3% WIL: 12,7% 1,93% Benchmark: € 632 WIL: € 738 Benchmark + 16,8% < 8 weken: 91,4% < 4 weken: 85,7%
< 8 weken: 100% < 4 weken: 87,5%
11
Jaarstukken 2021
3.3 Financiële verantwoording Programma Inkomen BUIG BBZ 2004 Wet op de Lijkbezorging Personeelslasten Totaal lasten BUIG BBZ 2004 Wet op de Lijkbezorging (Nieuwegein) Personeelslasten Totaal baten Saldo van baten en lasten
Rekening 2020 35.496.000 294.000 34.000 2.040.000 37.864.000 570.000 222.000 34.000 45.000 871.000 36.993.000
Begroting 2021 primitief 36.885.000 420.000 15.000 2.072.000 39.392.000 545.000 0 15.000 0 560.000 38.832.000
Begroting 2021 na wijziging 36.885.000 420.000 15.000 2.172.000 39.492.000 545.000 0 15.000 0 560.000 38.932.000
DVO gerealiseerd 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Rekening 2021
Verschil
36.535.000 128.000 41.000 2.306.000 39.010.000 718.000 85.000 41.000 98.000 942.000 38.068.000
350.000 292.000 -26.000 -134.000 482.000 173.000 85.000 26.000 98.000 382.000 864.000
Omdat de gelden van de Tozo apart worden afgerekend met de gemeenten worden zij niet meegenomen in bovenstaand overzicht maar in 3.4. 1. BUIG, voordeel € 523.000 Lagere uitgaven en hogere ontvangsten, dit voordeel is minder dan 2% van de begrote uitgaven BUIG. Binnen de BUIG fluctueert het aantal uitkeringen doorgaans sterk van maand tot maand. Daarnaast verschilt de gemiddelde prijs per uitkering per gemeente omdat dit afhankelijk is van de gezinssamenstelling en de verrekende inkomsten. De kosten van de BUIG worden op klantniveau verrekend met de gemeenten waartoe de burgers behoren. Aantal uitkeringen per regeling per ultimo 2021 BASIS PERSONEN < 21 BASIS PERSONEN 21 tot AOW ger. BASIS PERSONEN>=AOW gerechtigd BASIS PERSONEN IN INRICHTING BBZ STARTERS levensonderhoud BBZ GEVESTIGDEN levensonderhoud PW BIJSTAND ALS LENING IOAW IOAZ Totaal
Houten
IJsselstein
=< 27 jr 17 66
> 27 jr
12
12
6 1
95
1 1 24 1 407
368
=< 27 jr 16 32
Lopik > 27 jr 386
Nieuwegein
=< 27 jr 6 6
19 48
412
> 27 jr
> 27 jr
107
=< 27 jr 28 119
2
11
15 1 1
4 12
Totaal
113
158
1.027
50 4 1.098
67 2.111 58 1 3 1 97 5 2.343
2. BBZ 2004, voordeel € 377.000 Het voordeel wordt vooral veroorzaakt door lagere bestedingen (voordeel € 292.000) en hogere baten dan begroot (voordeel € 85.000). Vanwege het incidentele karakter zijn de uitgaven van BBZ lastig te ramen.
12
Jaarstukken 2021
3. Personeelslasten, nadeel € 36.000 De personeelslasten zijn € 134.000 hoger dan begroot. Daarnaast zijn er extra baten, € 98.000. Overall resulteert het volgende beeld, naar gemeente uitgesplitst. Bijdragen gemeente voor afrekening Houten IJsselstein Lopik Nieuwegein Totaal bijdragen gemeente
Rekening 2020 8.646.000 7.836.000 2.030.000 19.026.000 37.538.000
Begroting 2021 primitief 8.422.000 8.090.000 2.241.000 20.079.000 38.832.000
Begroting 2021 na wijziging 8.446.000 8.111.000 2.247.000 20.128.000 38.932.000
DVO gerealiseerd 0 0 0 0 0
Rekening 2021
Afrekening
8.422.000 8.090.000 2.241.000 20.079.000 38.832.000
-254.000 -442.000 -44.000 -24.000 -764.000
Conform de GR, artikel 34, wordt het saldo van baten en lasten per gemeente verrekend. Verdeling 2021 Regelingskosten Uitvoeringskosten Totaal
Houten 7.627.000 541.000 8.168.000
IJsselstein 7.188.000 460.000 7.648.000
Lopik 2.071.000 126.000 2.197.000
Nieuwegein 18.974.000 1.081.000 20.055.000
Totaal 35.860.000 2.208.000 38.068.000
13
Jaarstukken 2021
3.4 Tijdelijke Overbruggingsmaatregel Zelfstandig Ondernemers (Tozo) De Tozo is één van de ondersteuningsmaatregelen die het Rijk na het uitbreken van de coronacrisis heeft vastgesteld voor zelfstandig ondernemers en omvatte voorzieningen voor levensonderhoud en voor bedrijfskredieten (kapitaalverstrekking). Gemeenten worden volledig financieel gecompenseerd voor de uitkeringskosten. Voor de totale uitvoeringskosten wordt per aanvraag € 450 voor levensonderhoud en € 800 voor bedrijfskredieten gecompenseerd. De verdeelsleutel van de uitvoeringskosten wordt bepaald op basis van de werkelijke aanvragen per gemeente en verschilt van de reguliere verdeelsleutel van de WIL. Voor de Tozo heeft WIL een M&O beleid en bijbehorende werkinstructies ontwikkeld. Financiering en uitvoering van de Tozo regeling in 2020 en 2021 De gemeenten hebben gedurende de coronacrisis in 2020 en 2021 in totaal € 34,5 miljoen aan voorschotten ontvangen van het Rijk. In een tussentijdse verrekening is er door de gemeenten per saldo € 10,3 miljoen terugbetaald. De kosten van de Tozo regeling bedroegen in totaal ruim € 23,2 miljoen. Op basis van realisatie zal dit betekenen dat de gemeenten per saldo € 950.000 terug moeten betalen aan het Rijk. De gemeenten hebben gedurende de coronacrisis in totaal € 23 miljoen aan voorschotten aan WIL betaald.
Tussentijds is er per saldo € 153.000 door WIL aan de gemeenten terugbetaald. Op basis van realisatie 2021 heeft WIL per saldo nog € 368.000 te vorderen van de gemeenten. Financiering Gemeenten met WIL Ontvangsten WIL Verrekening 2020 in 2021* Netto ontvangsten Totaal kosten WIL Saldo WIL ** Totaal positie WIL **
-
2021 2.074.607 0 2.074.607 1.554.878 -519.729 -377.650
IJsselstein 2020 3.793.567 -451.940 3.341.627 3.525.203 183.576
2021 1.422.588 0 1.422.588 1.156.026 -266.562 -82.986
Lopik 2020 2.529.044 -386.986 2.142.058 1.240.579 -901.480
2021 0 0 0 465.534 465.534 -435.945
Nieuwegein 2020 5.532.285 1.792.894 7.325.179 7.511.467 186.289
2021 2.074.607 0 2.074.607 3.153.127 1.078.521 1.264.810
Totaal 2020 17.387.180 -153.110 17.234.070 16.844.535 -389.535
2021 5.571.801 0 5.571.801 6.329.565 757.764 368.229
Totaal 22.958.981 -153.110 22.805.871 23.174.100 368.229 368.229
De gemeenten hebben tussentijds met WIL afgerekend. Een positief bedrag WIL betekent: nog door WIL van gemeenten te ontvangen, negatief betekent: door WIL aan de gemeente te betalen.
Tozo Levensonderhoud Aantallen Ontvangen aanvragen Afgewezen Toegekend Samenvatting in Euro Uitkeringen Baten Saldo regelingskosten* Uitvoeringskosten Dekking uitvoeringskosten Saldo uitvoeringskosten**
-
Houten 2020 5.532.285 -1.107.078 4.425.207 4.567.286 142.080
Houten 2020 1.089 73 1.016 2020 4.153.308 157.739 3.995.569 329.729 490.050
2021 257 44 213 2021 1.307.313 102.792 1.204.521 275.971 115.650
IJsselstein 2020 834 71 763 2020 3.094.117 80.167 3.013.950 254.058 375.300
2021 199 32 167 2021 968.736 70.068 898.669 210.792 89.550
Lopik 2020 278 18 260 2020 1.098.311 29.557 1.068.754 84.065 125.100
2021 77 3 74 2021 409.669 22.676 386.993 75.685 34.650
Nieuwegein 2020 1.821 141 1.680 2020 6.677.112 169.992 6.507.120 567.328 819.450
2021 539 76 463 2021 2.759.667 169.119 2.590.548 494.672 242.550
Totaal 2020 4.022 303 3.719 2020 15.022.848 437.455 14.585.393 1.235.180 1.809.900
2021 1.072 155 917 2021 5.445.385 364.654 5.080.731 1.057.120 482.400
Totaal 5.094 458 4.636 Totaal 20.468.233 802.109 19.666.124 2.292.300 2.292.300
160.321
-160.321
121.242
-121.242
41.035
-41.035
252.122
-252.122
574.720
-574.720
0
Het saldo van de regelingskosten ad € 19.666.124 komt geheel voor rekening van het Rijk en wordt afgerekend via de SISA. Voor de vergoeding van de uitvoeringskosten heeft het Rijk een vast bedrag toegekend van € 450 per beschikking. Afgesproken is om het voordelig saldo van de uitvoeringskosten van € 50.864 aan te wenden voor de bestrijding van Tozo gerelateerde kosten (Terugvordering en Incasso) in 2022. Het voordelige saldo is in bovenstaande tabel al opgenomen, omdat dit het saldo is na afrekening.
14
Jaarstukken 2021
Tozo Kredietregeling Aantallen Ontvangen aanvragen Samenvatting in Euro Kapitaalverstrekking Baten Saldo regelingskosten* Uitvoeringskosten werkelijk + restant 2020 Uitvoeringskosten opgenomen jaarrekening 2020 Dekking uitvoeringskosten BTW totaal Saldo uitvoeringskosten**
-
-
Houten 2020 79 2020 188.388 0 188.388
2021 9 2021 45.366 2.564 42.802
IJsselstein 2020 62 2020 213.195 0 213.195
2021 11 2021 25.246 5.345 19.901
Lopik 2020 16 2020 74.160 0 74.160
2021 1 2021 0 0 0
Nieuwegein 2020 126 2020 355.419 0 355.419
2021 18 2021 25.109 14.994 10.115
Totaal 2020 283 2020 831.162 0 831.162
2021 39 2021 95.721 22.903 72.818
Totaal 322 Totaal 926.883 22.903 903.980
31.584
0
26.664
0
2.856
0
57.792
0
118.896
118.896
53.600 63.200 0 9.600
44.000 7.200 14.784 -9.600
49.600 0 5.600
13.600 8.800 12.264 -5.600
12.800 0 -800
81.600 800 2.856 800
100.800 0 19.200
192.800 14.400 24.192 -19.200
226.400 0 33.600
192.800 31.200 54.096 -33.600
257.600 54.096 0
Het saldo van de regelingskosten ad € 903.980 komt geheel voor rekening van het Rijk. Doordat per saldo de werkelijke terug ontvangsten als baten worden verantwoord komt het betalingsrisico op deze debiteuren voor rekening van het Rijk en niet van de gemeenten. Voor de vergoeding van de uitvoeringskosten heeft het Rijk een vast bedrag toegekend van € 800 per beschikking. Dit betreft beschikkingen met betrekking tot toekenning, afwijzing of buiten behandelingstelling. De uitvoering van deze regeling is uitbesteed aan Bureau Zelfstandigen van de gemeente Utrecht. Het hele toegekende vergoedingsbedrag komt toe aan Bureau Zelfstandigen van de gemeente Utrecht dat deze kosten vermeerderd met 21% Btw in rekening brengt die de gemeenten kunnen terugvragen bij het BCF. Er vindt geen verrekening achteraf plaats. De gemeente Utrecht heeft tot nog toe de behandeling van 317 aanvragen in rekening gebracht, hiermee is een bedrag gemoeid van € 306.856 inclusief 21% Btw. Aangezien er sprake is van 322 aanvragen die voor vergoeding in aanmerking komen had de gemeente Utrecht recht op € 311.696 inclusief 21% Btw. Het verschil van € 4.841 zal nog worden gefactureerd in 2022. Het bedrag van € 4.841 is in bovenstaande tabel al meegenomen in de totale kosten 2021.
De Tozo-regeling kon verdeeld worden in een regeling voor levensonderhoud en een regeling voor bedrijfskapitaal. Er is sprake geweest van vijf opeenvolgende regelingen: Tozo 1 tot en met Tozo 5. De regelingen verschilden onderling met betrekking tot de voorwaarden die werden gesteld aan de aanvragers. Tozo 5, de laatste Tozo regeling, liep af op 1 oktober 2021. De regeling voor bedrijfskapitaal hield in dat zelfstandigen leningen konden afsluiten. Het maximaal te lenen bedrag was € 10.157. Deze leningen zullen in een periode van vijf jaar worden afgewikkeld. Zowel het toekenningsproces als de afwikkeling is door WIL ondergebracht bij Bureau Zelfstandigen van de gemeente Utrecht. Een eventuele oninbaarheid van de kredieten, naar schatting 20%, komt voor rekening van het Rijk.
15
Jaarstukken 2021
4 PROGRAMMA WERK Binnen het programma Werk ligt de focus op de participatie en re-integratie van (potentiële) bijstandsklanten als ook een effectieve werkgeversdienstverlening om tot duurzame matching te komen. Hierin spelen de lokale werkteams een grote rol; zij zijn in hoge mate autonoom in hun handelen. Binnen het programma Werk is ook het poortproces georganiseerd waarin nieuwe klanten goed in beeld komen en waar nodig al interventies richting werk, zorg of onderwijs plaatsvinden. 4.1 Wat hebben we gerealiseerd? Gerealiseerde doelstellingen Werken vanuit lokale werkteams met een sterke WIL als basis Met de Innovatieagenda wordt de dienstverlening op het gebied van (betaalde en onbetaalde) participatie lokaal georganiseerd in de lokale werkteams. Door deze dienstverlening dicht bij de inwoner te organiseren kan een zo passend en breed mogelijk palet aan dienstverlening geboden worden als nodig en goed aangesloten worden bij de lokale situatie en de leefwereld van de klant. Ook in 2021 hebben we als zodanig samengewerkt als WIL en gemeenten op basis van de lokaal vastgestelde jaarplannen. En met succes blijkt uit de evaluatie. Als gevolg van de evaluatie van de Innovatieagenda is in 2021 besloten de werkdienstverlening vanaf 2022 ook structureel in te richten met lokale werkteams; met een sterke WIL als basis.
Deze sterke WIL behelst de uitvoering van een aantal collectieve taken als het WGSP, de Poort, de Pro-VSO aanpak en het Jongerenloket, maar ook de personeelsvoorziening, bedrijfsvoering en informatievoorziening van het lokale werken. Op dit laatste vlak zijn in 2021 gezamenlijke basisnormen opgesteld, is het Dashboard Participatie door ontwikkeld en zijn processen verder beschreven en verwerkt. Bovendien is eind 2021 de Verplichtingenadministratie geïmplementeerd. Hiermee zijn de lokale werkteams en WIL nog beter in staat om alle inspanningen rond het bevorderen van participatie (betaald en onbetaald) te faciliteren. In 2022 wordt de evaluatie van de Innovatieagenda verder geïmplementeerd en op een aantal onderdelen verder uitgewerkt. Een goed Poortproces De centrale toegang van klanten vindt plaats aan de Poort. Deze richt zich zo veel mogelijk op een brede uitvraag en vormt waar nodig de verbindende schakel naar de afdelingen schuldhulpverlening, bijzondere regelingen, de lokale werkteams en/of de sociale wijkteams. Er is steeds meer sprake van multi-problematiek en complexe inkomensvragen, waarbij er vanuit de Poort geschakeld moet worden met andere instanties. Het goed aansluiten op de leefwereld van de klant is daarvoor essentieel. Dit lukt ons steeds beter, waarbij corona in 2021 niet altijd meegeholpen heeft uiteraard.
Steeds duidelijker wordt dat een toenemend gedeelte van onze klanten beschikt over onvoldoende zelfredzaamheid. In het Kaderstellend raadsdebat is hier ook al over gesproken. In 2022 gaan we hier verder op doorpakken met de gemeenten in de lead. Meedoen naar vermogen Meedoen naar vermogen is de centrale insteek in de werkdienstverlening met als doel daar waar mogelijk het verhogen van effectieve arbeidscapaciteit en/of maatschappelijke participatie. Dit vraagt van alle medewerkers dat zij goed getraind zijn in klantcontact en klanten kunnen monitoren, stimuleren en daar waar nodig kunnen doorverwijzen naar lokale partners. Het lokale werkteam Nieuwegein en de Poortmedewerkers zijn daarom in 2021 getraind op de methodiek van Krachtwerk. De andere lokale werkteams volgen later. Matchingsteam Door de coronacrisis ontstond er een collectieve opgave op Werk die door WIL en de lokale werkteams gezamenlijk opgepakt moest worden: het terug naar werk bemiddelen van de nieuwe instroom van zzp’ers en de nieuwe groep klanten die snel weer aan de slag kunnen. De gemeenten en WIL hebben daarom medio 2020 een matchingteam opgericht. Dit team stelt zich ten doel om kansrijke klanten vanuit de Poort direct door te bemiddelen naar betaald werk. Hiermee wordt
16
Jaarstukken 2021
doorstroom naar het Lokale Werkteam voorkomen en mogelijk ook al instroom in de uitkering. Klanten blijven maximaal 6 maanden in het matchingteam om verder jobready gemaakt te worden. Het matchingsteam vervangt de jobcenters aan de Poort, deze zijn door corona komen te vervallen. De inzet binnen het matchingsteam bestaat uit poortmedewerkers en accountmanagers vanuit het WGSP. Van de klanten die door het Matchingsteam zijn opgepakt is inmiddels ruim 75% (131 inwoners) in 2021 weer aan het werk en kunnen dus zelf participeren op de arbeidsmarkt. Voor een deel van deze klanten heeft dit tot gevolg dat ze geen beroep op een uitkering hebben hoeven doen. In Q4 2021 is op verzoek van de gemeenten de capaciteit van het matchingsteam afgeschaald om het beslag op het lokale handgeld terug te brengen. De wens was en is de benodigde capaciteit voor een effectief matchingsteam volledig vanuit de begroting WIL te financieren; deze wens is daarom in de 1ste BW 2022 opgenomen. Op het moment dat het AB groen licht geeft voor opschaling, gaan we dat weer doen en is het matchingsteam weer op sterkte. WGSP In 2021 is allereerst verder geïnvesteerd in een nog betere afstemming tussen het WGSP en de lokale werkteams. Er is steeds minder sprake van vier losse winkeltjes, wat ten goede komst aan ondernemers/werkgevers en onze klanten. De cohesie onderling is enorm toegenomen.
De samenwerking met de lokale werkteams en hun werkcoaches is onder meer versterkt door heldere resultaatafspraken met elkaar te maken m.b.t. de input en de output. Verwachtingen zijn helder en dit zorgt voor duidelijkheid. De samenwerkingsafspraken tussen werkcoaches en accountmanagers zijn helder en beschreven, evenals de samenwerkingsafspraken tussen het WGSP en de lokale werkteams. Parallel hieraan is verder geïnvesteerd in een nog meer aanbodgerichte aanpak door het WGSP; d.w.z. het nog meer vanuit klantperspectief naar banen zoeken. Zowel de mensen die dicht bij de arbeidsmarkt staan als mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt worden door de accountmanagers op maat begeleid naar een passende en duurzame werkplek. Hier deden zich wel de gevolgen van de coronacrisis voelen; vooral begin 2021 bleek het, net als in 2020, lastiger om mensen op een passende werkplek te plaatsen. Tegelijkertijd is de toename van het aantal inwoners dat op een garantiebaan werkt ook in 2021 weer gegroeid, naar 244 mensen. Extra inzet jongeren De dienstverlening aan jongeren is met de steeds wisselende coronabeperkingen in 2021 zo goed mogelijk voortgezet. De inzet vanuit de Poort voor de jongeren die aangewezen zijn op werk en/of een inkomensregeling is overeind gehouden.
Ook de aansluiting op de uitstroom Pro-VSO is in 2021 vanuit het Jongerenloket, de Poort en de lokale werkteams voortgezet. Vanuit het WGSP is extra inzet gepleegd door een jobhunter in te zetten die gericht op de jongeren een passende werkplek zocht. In het kader van de corona-maatregelen is het een belangrijk deel van 2021 mogelijk geweest om op basis van maatwerk, af te wijken van de vier weken zoektermijn voor jongeren. WIL gaat bij het opleggen van de vierweken zoektermijn sowieso uit van maatwerk, afstemming op de inwoner is leidend. Verder is in 2021 is de evaluatie van het Jongerenloket afgesloten. De meerwaarde en de rol van het Jongerenloket bij de sluitende aanpak voor jongeren is hierbij bevestigd. De financiering van de inzet van WIL in het Jongerenloket is omgezet in structurele financiering. In 2021 hebben RMC, WIL en de gemeenten de eerste stappen genomen om de dienstverlening nog verder te ontwikkelen. Zo is bijvoorbeeld de dienstverlening opnieuw beschreven en wordt meer ingezet op beleidsvorming. Ondanks de extra inzet die op meerdere vlakken voor jongeren is uitgevoerd blijft het percentage jongeren in het bestand met 13,36 % hoger dan de doelstelling. Sinds de start van de coronacrisis in 2020 is te zien dat jongeren in sterkere mate getroffen worden door de coronacrisis.
Een groter deel van de instroom bestaat uit jongeren en dit komt tot uiting in het aandeel van het totale bestand. Dat de extra inzet effect heeft blijkt uit het feit dat in het vierde kwartaal het percentage jongeren een dalende lijn vertoont. Dit duidt erop dat jongeren ook profiteren van de veerkracht die de economie vertoont.
17
Jaarstukken 2021
Een efficiënter aanvraagproces Vanuit de Poort is i.s.m. de afdelingen Inkomen en Handhaving verder werk gemaakt van het efficiënter inrichten van het aanvraagproces. Doel is dat waar mogelijk een klant minder gesprekken hoeft te voeren en er een snellere toekenning van de uitkering volgt. Voor de klant is dit klantvriendelijker en wordt dubbele uitvraag zoveel mogelijk voorkomen. Dit bouwt verder voort op de beweging die in 2020 is ingezet. In navolging van verbetering informatievoorziening en managementrapportage worden alle klanten waar dienstverlening en/of een inkomensvraag aan de orde is, centraal via de Poort geregistreerd in de informatiesystemen CompetenSys en Suite. Dit zorgt voor een eenduidige en sluitende administratie, inzicht in de klantprofielen en vlotte overdrachten naar de lokale werkteams. Bovenlokale werkzaamheden WIL faciliteert en organiseert een aantal zaken voor de verschillende lokale werkteams vanuit het oogpunt van efficiency en effectiviteit. Het gaat hier bijvoorbeeld om de vangnetregeling gemeentelijke doelgroep Participatiewet, de administratief juridische afwikkeling van beschikkingen t.b.v.
klanten uit de banenafspraak en beschut werk, de intake/diagnose van nieuwe instroom van beschut werk klanten, de interne jobcoaching, de uitvoering van loonwaardemetingen en de inzet van een arbeidsdeskundige adviseur, de bulk ontheffing (van de arbeidsverplichting) voor klantgroep 4, de samenwerking vanuit het WGSP met de Utrechtse Werktafel en de daaruit voortvloeiende actielijnen, et cetera. In 2021 hebben we dit goed opgepakt en waar nodig doorontwikkeld. Het effect hiervan is geweest dat deze specialistische inzet op onderdelen kosten-efficiënter uitgevoerd kan worden. Afstemming met de gemeenten hierover heeft periodiek plaatsgevonden. Utrechtse Werktafel De samenwerking in de arbeidsmarktregio Midden Utrecht is door de coronacrisis in 2020 enorm toegenomen. Er vindt nauwe samenwerking plaats tussen UWV en gemeenten om uitvoering te geven aan de door het Rijk ingezette steunregelingen en budgetten. Alle ondernemers uit de arbeidsmarkt Midden-Utrecht kunnen worden geholpen met hun vragen over het tijdelijk detacheren van personeel of het naar ander werk begeleiden van hun personeel. Ook werknemers met vragen over om- en bijscholing worden geholpen. Daarnaast zijn vanuit de Utrechtse Werktafel een 3-tal regionale bedrijfsadviseurs aangenomen die alle WGSP’s helpen en ondersteunen met werkgever gerelateerde zaken.
Als consequentie van de Wet Suwi is er in 2021 ook 1 gezamenlijke website voor werkgevers in de arbeidsmarktregio Midden-Utrecht opgezet. In het verlengde hiervan is er binnen de Utrechtse Werktafel in 2021 gewerkt aan een nieuwe bestuursopdracht vanuit de gedachte dat samenwerking op het niveau van onze arbeidsmarktregio van toegevoegde waarde kan zijn voor onze klanten; 1+1=3 moet mogelijk zijn. Binnen de Lekstroom is bestuurlijk en ambtelijk ook gewerkt aan gezamenlijke input in dit proces, mede i.r.t. de noodzakelijke afstemming tussen de lokale, regionale en bovenregionale dienstverlening. In 2022 moet deze inzet tot meer helderheid en resultaat leiden. Klanttevredenheidsonderzoek (KTO) en Werkgeverstevredenheidsonderzoek (WTO) Het geplande tweejaarlijkse KTO is uitgevoerd in het najaar van 2021. We vinden het belangrijk om te weten hoe klanten onze dienstverlening ervaren. Onze bijstandsklanten geven onze dienstverlening gemiddeld een 7,6; een mooi cijfer waaruit blijkt dat klanten onze dienstverlening positief ervaren. De werkgevers waarmee we zaken doen hebben onze dienstverlening gewaardeerd met een 7,7. Ook dit is een mooi cijfer dat aantoont dat we het goed doen.