17. Vitens - Agenda en vergaderstukken Aandeelhoudersvergadering vrijdag 22 april 2022
Tekst van het document
From:
DirectieSecretariaat <DirectieSecretariaat@vitens.nl>
To: Subject:
Aandeelhoudersvergadering Vitens vrijdag 22 april 2022
Date:
22.03.2022 12:32:31 (+0000)
Attachments:
01.a. Agenda AvA 22 april 2022.pdf (1 page), 05.b. dividendvoorstel 2021 2103.pdf (5 pages), 07.b.1. Voordracht benoeming Paul.pdf (1 page), 07.b.2. Aanbevelingsbrief CvA inzake voordracht Ten Kroode lid RvC Vitens.pdf (1 page), 07.b.3. 20220207_BRF_voordracht nieuw lid RvC P ten Kroode.pdf (1 page), 07.b.4. Kroode ten Paul profiel_lid RvC Vitens.pdf (5 pages), Routebeschrijving Kantoor Soestduinen.pdf (1 page), 05.a. 2022.03.15 getekende versie jaarverslag-gecomprimeerd.pdf (194 pages)
Geachte Aandeelhouder van Vitens, Hierbij ontvangt u de agenda en de vergaderstukken voor de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) Vitens N.V. van vrijdag 22 april 2022. De vergadering zal worden gehouden te Soestduinen, Van Weerden Poelmanweg 2 (routebeschrijving bijgevoegd), aanvang 10.00 uur. Met vriendelijke groet, Margo van Lunsen Managementassistent
Vitens N.V. | Oude Veerweg 1 | Zwolle | Postbus 1205 | 8001 BE Zwolle 0610020136 | Margo.vanLunsen@vitens.nl | www.vitens.nl
Agenda
Aan
:
de Aandeelhouders van Vitens N.V.
Van
:
Directie en Raad van Commissarissen Vitens N.V.
Betreft
:
Algemene Vergadering van Aandeelhouders
Locatie
:
Soestduinen, Van Weerden Poelmanweg 2, Oudheidskamer
Duur
:
10.00 uur
Datum
:
22 april 2022
tot
12.00 uur
1. Opening 2. Mededelingen 3. Presentatie Jaarverslag 2021 en actuele stand van zaken Vitens
ter informatie
4. Terugkoppeling uit Commissie van Aandeelhouders 5. Jaarstukken Vitens 2021 a. Voorstel tot vaststelling van de jaarrekening over het boekjaar 2021 ter besluitvorming b. Voorstel tot vaststelling van het dividend over het boekjaar 2021 ter besluitvorming 6. Verlenen van kwijting voor taakuitoefening in 2021 (decharge) a. Voorstel tot verlening van kwijting aan de leden van de Directie b. Voorstel tot verlening van kwijting aan de leden van de RvC
ter besluitvorming ter besluitvorming
7. Samenstelling RvC: a. Vertrek commissaris C.J. Rameau b. Benoeming commissaris P.A.N. ten Kroode
ter informatie ter besluitvorming
8. Datum volgende aandeelhoudersvergadering: ter informatie Vrijdag 25 november 2022 10.00 – 12.00 uur in Zwolle, Oude Veerweg 1 9. Rondvraag 10. Sluiting
- 1-
bijlage bijlage
bijlage
Vertrouwelijk
Notitie Aan
:
Audit Commissie en Raad van Commissarissen
Van
:
Directie Vitens
Betreft
:
Dividendvoorstel Vitens 2021
Datum
:
15 maart 2022
Hierbij, ter goedkeuring, het voorstel voor dividendvaststelling van Vitens N.V. over boekjaar 2021. Het voorstel is gebaseerd op het dividendbeleid dat op de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) van juni 2019 is vastgesteld. Het dividendbeleid is onderdeel van het Financieel Beleid.
FINANCIEEL BELEID Continuïteit De continuïteitsdoelstelling is als volgt geformuleerd: de solvabiliteit is vastgesteld op een eigen vermogen minimaal gelijk aan 35% van het balanstotaal. Daarnaast wil Vitens blijvend compliant zijn aan de gestelde financiële ratio’s door kredietverstrekkers opgelegd. Tarieven Vitens streeft naar betaalbare drinkwatertarieven, onder voorwaarde dat aan de continuïteitsdoelstelling wordt voldaan. Uitgangspunt hierbij is een bedrijfsresultaat (EBIT) dat jaarlijks wordt begroot op het niveau van het vastgestelde maximaal toegestane WACC-percentage (Weighted Average Cost of Capital). Dividend Vitens wil haar aandeelhouders een redelijk rendement geven over het ingebrachte vermogen: • Het dividend wordt gerelateerd aan het nettoresultaat; • Het bedrag aan dividend dat wordt uitgekeerd bedraagt maximaal 50% van het nettoresultaat. Randvoorwaardelijk hierbij is de continuïteitsdoelstelling. Bij een solvabiliteit < 30% wordt in beginsel geen dividend uitgekeerd. • Jaarlijks wordt, binnen deze kaders, een dividendvoorstel ter goedkeuring voorgelegd aan de Raad van Commissarissen (RvC) en voor finale instemming aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Dit dividendvoorstel houdt rekening met de specifieke financiële omstandigheden van de onderneming.
DIVIDENDVOORSTEL BOEKJAAR 2021 De directie van Vitens N.V. stelt voor om geen dividend over het boekjaar 2021 aan haar aandeelhouders uit te keren. De navolgende voorwaarden en overwegingen zijn daarbij in acht genomen: • • •
•
Het resultaat 2021 is uitgekomen op € 19,4 miljoen. Belangrijkste oorzaak is de tegenvallende wateromzet als gevolg van de relatief 'natte zomer'. Dit is onder de maximaal te realiseren dekking van de vermogenskosten (WACC); Ultimo 2021 bedraagt de solvabiliteit 30,2% (2020: 29,4%), stijging voornamelijk als gevolg van de waardestijging van de derivaten (€ 21,8 miljoen, non-cash) en het resultaat (€ 19,4 miljoen); Het investeringsniveau op langere termijn kent nog een grote mate van onzekerheid omdat de realisatie van de langetermijnvisie op de infrastructuur nog in de ontwikkelfase zit en nog niet volledig is doorgevoerd in het investeringsplan. Ook zien we een opwaartse druk op het investeringsplan als gevolg van toenemende eisen aan productielocaties (o.a. zuivering) en een slechtere staat van de assets. De maakbaarheid van het investeringsplan blijft een risico. Op termijn staat als gevolg van de investeringsopgave de financiële gezondheid van Vitens bij ongewijzigd WACC-beleid onder druk. Dit komt omdat de operationele kasstroom (betalingen door klanten) kleiner is dan de (negatieve) investeringskasstroom. Hierdoor moet Vitens geld lenen en stijgen de rentedragende schulden.
1
Vertrouwelijk
Notitie •
Met name de volgende financiële ratio's staan onder druk: debt ratio en FFO/debt. Die laatste ratio is van belang voor een goede rating. Een rating die nodig is om op termijn ook betaalbare financiering via de kapitaalmarkt aan te kunnen trekken. In de bijlage is aangegeven hoe de belangrijkste financiële ratio's zich de komende jaren ontwikkelen.
Op basis van bovenstaande overwegingen zien wij helaas geen ruimte om dividend uit te keren aan onze aandeelhouders, ondanks dat Vitens vindt dat onze aandeelhouders een passend rendement op het ingebrachte vermogen mogen verwachten. De komende periode gaat Vitens in gesprek met het Rijk om te kijken welke rol het Rijk kan spelen in het versterken van de financiële gezondheid van Vitens. Vitens blijft haar (financiële) performance verbeteren en betaalbare tarieven voor haar klanten te realiseren door kostenreducties en efficiencyverbeteringen. Door het voortzetten van de gezamenlijke WACC- lobby wordt ingezet op een betere invulling van de WACC vanaf 2025 die aansluit bij de investeringsopgave binnen onze sector. Deze invulling van de WACC of andere reguleringssytematiek moet leiden tot versterking van het eigen vermogen (continuïteitsdoelstelling) en gezonde financiële ratio’s waardoor weer ruimte ontstaat om dividend uit te keren. Bij een ongewijzigde WACC-systematiek komt ook het scenario in beeld dat Vitens een beroep moet doen op de aandeelhouders om het eigen vermogen te versterken. Onderstaand het voorstel van het dividend over 2021, wat past binnen het Financieel beleid zoals goedgekeurd door de AvA op 12 juni 2019.
Wij verzoeken u in te stemmen met onderstaande zinsnede in de jaarrekening (hoofdstuk winstbestemming) van 2021: ‘De Directie stelt de aandeelhouders voor het resultaat na belastingen als volgt te bestemmen (goedgekeurd door Raad van Commissarissen op 15 maart 2022): geen uitkering van dividend op gewone aandelen en het nettoresultaat ad € 19,4 miljoen toevoegen aan de overige reserves’.
2
Vertrouwelijk
Notitie Bijlage: Ontwikkeling financiële ratio’s & financieringsstrategie
Hieronder de voornaamste financiële ratio’s van huidig financieel beleid en bankconvenanten. De uitgangspunten zijn: • Huidige WACC-systematiek (WACC daalt na 2024 naar 2,70% en vanaf 2028 naar 2,75% en 2031 naar 2,95%); • Investeringsplan 2022-2031 (met afslag voor de periode 2022-2026 in verband met maakbaarheid).
solvabiliteit 37,5% 35%
35,0% 32,5% 30,7%
30,2% 30,0%
30%
27,5% 25,8% 25,0% 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 geen dividend
dividend 40%
norm solvabiliteit
3
norm dividend
Vertrouwelijk
Notitie Debt ratio 9,0 8,5
8,5
8,0 7,5
7,8 7,1
7,5
7,0
6,5 6,0 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 geen dividend
dividend 40%
norm
Hieronder de financiële ratio’s die we willen toevoegen aan het financieel beleid. Deze ratio’s zijn van belang voor de rating. Vitens verwacht in 2024 een rating aan te vragen en wil met het oog op toegang tot de kapitaalmarkt en kosten van financiering uitkomen op een A flat rating. De normen voor deze ratio’s zijn hierop gebaseerd.
net debt / equity + net debt Concept 72%
70%
70% 68% 66%
65%
64% 62%
63%
60%
60%
58% 56% 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 geen dividend
norm
dividend 40%
4
Vertrouwelijk
Notitie FFO / Net debt Concept 15% 14%
13,0%
13% 12%
11,5%
11% 10,4%
10,5%
10%
2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 geen dividend
dividend 40%
norm
FINANCIERINGSSTRATEGIE Om investeringsopgave te kunnen financieren is een financieringsstrategie gemaakt. Deze is vertaald is een roadmap voor de komende jaren, waarbij van belang is: • In 2022 opstellen Groen financieringsraamwerk • Vanaf 2023 financiering aantrekken via private placements (zonder rating); • Vanaf 2024 rating voorbereiden; • Vanaf 2025 financiering aantrekken via private placements, commercial paper en obligaties (met rating). • Vanaf 2025 starten met onderzoeken mogelijke financiering via de aandeelhouders (versterken eigen vermogen);
5
Aan
:
de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA)
Van
:
Raad van Commissarissen (RvC) Vitens
Betreft
:
Voordracht benoeming commissaris de heer P.A.N. ten Kroode
Datum
:
15 maart 2022
Inleiding Commissarissen worden (her)benoemd door de Algemene Vergadering. Dit dient in een AvA te geschieden. In verband met het vertrek van de heer Rameau als commissaris bij Vitens, (in de AvA van april 2022) hebben we de afgelopen maanden gezocht naar een goede kandidaat om de huidige Raad te completeren. De heer P.A.N. ten Kroode De Raad van commissarissen heeft in de heer Ten Kroode een kandidaat gevonden die zeer goed overeenkomt met het zoekprofiel. De heer Ten Kroode heeft in de gesprekken aangetoond dat hij de opgaven van Vitens zeer goed doorgrondt en begrijpt zowel vanuit de strategische doelstellingen van het bedrijf alsook vanuit de omgevingscontext. Doordat hij in zijn loopbaan ervaring heeft opgedaan in private en publieke omgevingen, is hij goed in staat in beide zijn rol te nemen. De Commissie van Aandeelhouders Vitens geeft een positief advies af inzake deze benoeming, evenals de Ondernemingsraad van Vitens. Ter onderbouwing van deze voordracht is als bijlage een verkort CV van de heer Ten Kroode toegevoegd. Voordracht benoeming De Raad van Commissarissen draagt tot benoeming voor de heer P(aul).A.N. ten Kroode als commissaris in de RvC van Vitens N.V. voor een periode van vier jaar, tot de AvA van april 2026.
-
-
1
Vertrouwelijk
Raad van Commissarissen Vitens NV T.a.v. de voorzitter van de Remuneratie en Benoemingscommissie
Behandeld door Doorkiesnummer Ons kenmerk Onderwerp
ondernemingsraad 7 februari 2022 Datum 06 22395403 or@vitens.nl Email U-OR 22-004 Uw kenmerk OR-advies kandidaat Raad van Commissarissen de heer P.A. (Paul) ten Kroode
Geachte mevrouw van Dijk, Op 7 februari 2022 heeft een afvaardiging van de ondernemingsraad (OR) van Vitens gesproken met de door u voorgedragen kandidaat de heer Paul ten Kroode als van lid van de Raad van Commissarissen. Het gesprek heeft plaatsgevonden met Hans Teunisse (voorzitter OR), Stef van Beusekom (vicevoorzitter OR) en Louis Brussee (lid dagelijks bestuur OR). De OR heeft een bijzonder open en plezierig gesprek gehad met Paul ten Kroode. Er is uitgebreid gesproken over zijn visie op het bedrijf Vitens en zijn medewerkers, over de drinkwatersector in het algemeen én de opgave waar Vitens de komende jaren voor staat zoals verwoord in de strategie Elke Druppel Duurzaam in 2030. De OR was aangenaam verrast over zijn ideeën over hoe medewerkers te betrekken in een veranderende organisatie. Vanzelfsprekend is er ook gesproken over de relatie met de medezeggenschap en wederzijdse verwachtingen. De ondernemingsraad ondersteunt de voordracht van de heer ten Kroode als lid van de Raad van Commissarissen van Vitens N.V. In het vertrouwen u voldoende te hebben geïnformeerd,
Met vriendelijke groet,
Hans Teunisse Voorzitter ondernemingsraad
Oude Veerweg 1, 8019 BE Zwolle. Postbus 1205, 8001 BE Zwolle T 088-884 88 88 F 088-884 67 99 KvK Zwolle 050.69.581
Confidential
Kandidaatprofiel Paul ten Kroode Vitens Lid Raad van Commissarissen
Nicole Boevé, partner Partners at Work Tel: 06-39769930 Email: n.boev@partnersatwork.nl
Dit profiel is verstrekt op 14-1-2022 onder de voorwaarden van Partners at Work zoals overeengekomen
Curriculum vitae Paul ten Kroode Algemeen Achternaam Voornamen Adres Postcode Stad Land Mobiel E-mail Geboortedatum Burgerlijke staat
Ten Kroode Paulus Andreas Nicolaas (Paul) Zanglijster 8 1191 TJ Ouderkerk aan de Amstel Nederland +31 6 12 40 84 34 paul.tenkroode@outlook.com 18 November 1961 Getrouwd, zoon (1995), dochter (1997)
Profielschets Ervaren algemeen directeur met aantoonbare ervaring in succesvolle veranderingstrajecten in commerciële organisaties en op het snijvlak publiek/privaat. Veel ervaring met transformatieprocessen zoals het ontwikkelen van (nieuwe) markten, business development, commercial excellence, ontwikkeling van samenwerkingsverbanden, organisatieontwikkeling, innovatie, digitalisering, performance improvement, reorganisatie, afslanking, fusie, acquisitie, divestment en cultuurverandering. WO opgeleid, met een technische en bedrijfskundige achtergrond. Teamspeler die luistert, helder communiceert en samenwerkt. Helikopterview en strategische oriëntatie. Werkt planmatig en systematisch vanuit strategisch perspectief. Evenwichtig. Goede balans tussen inhoud en proces. Onafhankelijke denker met creatieve ideeën. Ondernemend met als primaire driver het ontwikkelen van mensen, organisatie en business. Open persoonlijkheid, toegankelijk, met positieve instelling en flair. Hands on en pragmatisch ingesteld. Zakelijke oriëntatie en resultaatgericht met focus op duurzame ontwikkeling en groei. Gedreven om een maatschappelijke bijdrage te leveren op gebieden als duurzaamheid, klimaatadaptatie, energietransitie en circulariteit. Werkervaring opgedaan in professionele dienstverlening, in gebiedsontwikkeling, bouw / vastgoed, infra, energie, water en installatietechniek.
Werkervaring Adviseur BIM Air Ducts (interim) Periode 2021/01 – heden Bedrijf BIM Air Ducts, Assen BIM Air Ducts produceert luchtkanalen en biedt een propositie die stoelt op vergaande digitalisering (gebaseerd op het principe ‘from file to factory’) en inzet van medewerkers met een achterstand tot de arbeidsmarkt. Toelichting Verantwoordelijk voor financiering van de doorstart van het bedrijf na faillissement in 2020. Divisiedirecteur Stad & Milieu bij Sweco Periode 2014/02 – 2020/12 Bedrijf Sweco Nederland, De Bilt Sweco is een toonaangevend advies- en ingenieursbureau met 17.000 medewerkers (Nederland: 1.700) en een omzet van 2 miljard. Sweco ontwikkelt de steden en gebieden van de toekomst en draagt bij aan vraagstukken op het gebied van energietransitie, waterveiligheid, klimaatadaptatie, slimme mobiliteit, smart cities en circulariteit. Toelichting Verantwoordelijk voor de divisie Stad & Milieu (600 professionals, 10 regionale kantoren, 75 miljoen omzet). De divisie richt zich op ruimtelijke ontwikkeling en werkt voor gemeenten, provincies, waterschappen en private opdrachtgevers zoals aannemers. De divisie omvat de business units Stedelijke Ontwikkeling, Water, Bodem en Techniek.
Gestart met herstructureren en kostenbesparing in de financiële crisis, gevolgd door implementatie van de Sweco strategie na de overname van Grontmij door Sweco en in de laatste fase focus op verbetering van de formatie en dienstverlening leidend tot winstgevende
Curriculum vitae Paul ten Kroode, december 2021
1
groei. Hierbij veel aandacht besteed aan leiderschap, teambuilding, talentontwikkeling. Ontwikkeling van dienstenportfolio, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid, klimaatadaptatie en circulariteit. Tevens aandacht voor technologie (digitalisering, BIM) en risicomanagement. Daarnaast ook desinvestering van non core business en bijdrage aan acquisities. Opzet en uitbouw van een nieuw kantoor in Amsterdam leidend tot substantiële groei. Binnen Sweco verantwoordelijk voor dienstverlening op gebied van klimaatadaptatie en circulariteit. Actieve rol richting externe relaties (overheden). Binnen de divisie worden jaarlijks 4.000 projecten uitgevoerd. Actief betrokken bij allerlei projecten zoals SpoorZone Delft, Lightrail Bergen (Noorwegen), Vinex Houten, Amsterdam Overamstel en IJburg. Business Unit Directeur Stedelijke ontwikkeling bij Sweco Periode 2010/04 – 2014/02 Bedrijf Sweco Nederland, Houten Toelichting Verantwoordelijk voor de adviesdiensten en engineering van Sweco in de Randstad (300 professionals, 4 kantoren), verantwoordelijk voor herstructurering en afslanking (formatie en kantoren) tijdens de financiële crisis, transformatie van een regionale naar een landelijke en kennis gedreven onderneming, aanpassing van operationele en commerciële processen, kennismanagement. Verschuiving van portfolio naar grotere en meer stedelijke projecten.
Verantwoordelijk voor SpoorZone Delft met een focus op inrichting openbare ruimte. Commercieel directeur bij Grontmij (interim) Periode 2009/01 – 2010/03 Bedrijf Grontmij (tegenwoordig Sweco), Waddinxveen Toelichting Verantwoordelijk voor 2 regionale kantoren en 250 engineers/consultants. Focus on business development, verbetering commerciële processen en ontwikkeling van key accounts. Business Unit Directeur bij Kats & Waalwijk (interim) Periode 2008/03 – 2008/12 Bedrijf Kats & Waalwijk, onderdeel van Grontmij Group (tegenwoordig Sweco), Gorinchem Toelichting Turnaround van adviesbureau op het gebied van bouwmanagement en constructie (60 professionals). Aandacht voor teambuilding, creëren van synergie op groepsniveau, herstructureren diensten portfolio, groei bij key clients, rebranding. Business Unit Manager bij Dynamicom (interim) Periode 2006/11 – 2008/02 Bedrijf Dynamicom (tegenwoordig onderdeel van Spie), Amsterdam Toelichting Opzet van een business unit met 20 professionals gericht op dienstverlening ten behoeve van een duurzame openbare ruimte, gerelateerd aan openbare verlichting. Selectie en ontwikkeling van het team, benaderen van klanten, co-creatie in nieuwe ontwikkelingen, verantwoordelijk voor opzet showcase met openbare verlichting in Amsterdam.
Manager Sales Department bij Nuon (interim) Periode 2006/01 – 2006/10 Bedrijf Nuon, Amsterdam Toelichting Leiding gegeven aan 80 sales managers (front en back office). Technologische focus omgebogen naar een meer service en klantgerichte benadering. Invoering van marktsegmentatie en differentiatie van dienstverlening en marcom. Sterke verbetering van performance (klanttevredenheid en omzetgroei zonder extra staf) door implementatie LEAN. Interim Manager / consultant Periode 2004/05 – 2010/03 Bedrijf Ten Kroode Management & Advies BV, Ouderkerk a/d Amstel Toelichting Advies- en interim opdrachten, voornamelijk in de bouw. Advies opdrachten uitgevoerd voor Nuon Retail (recall van PV-systemen samen met Eneco en Shell Solar), Continuon (segmentatie van klanten en aanpassing operationele organisatie), KPN (ontwikkeling van business centra voor het mkb), Bouwend Nederland (opzet en ondersteuning van Regieraad Bouw voor de Randstad), diverse interim opdrachten (zie hierboven).
Curriculum vitae Paul ten Kroode, december 2021
2
Algemeen directeur bij Syntens Periode 2000/01 – 2004/04 Bedrijf Syntens, innovatienetwerk voor ondernemers, Den Haag Syntens is een adviesbureau dat ondernemers in het midden- en kleinbedrijf ondersteunt bij ontwikkeling en innovatie. Syntens werd gefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken, Provincies en de EU. Budget: 50 miljoen, 500 medewerkers, 17 kantoren in Nederland. Toelichting Samenwerking met Ministerie van EZ, overheden, kennisinstellingen en bedrijfsleven gericht op stimulering van ontwikkeling en innovatie en regionale economische structuur. Intern gericht op verbetering van processen, HR-cyclus, competentie management, performance management, 2 CAO’s gesloten met bonden. Directeur Regio West bij Syntens Periode 1998/01 – 1999/12 Bedrijf Syntens, Alkmaar Toelichting Verantwoordelijk voor de dienstverlening in Amsterdam, Alkmaar en Den Haag (120 professionals) via stimuleringsprogramma’s gericht op ondersteuning van snel groeiende bedrijven. Implementatie van de fusie tussen ICNN en IMK, integratie van werkprocessen, dienstverlening en structuren. Directeur kantoor Alkmaar bij Syntens Periode 1996/01 – 1997/12 Bedrijf Syntens, Alkmaar Toelichting Leiding gegeven aan de operaties, sterk en samenhangend team gebouwd (20 professionals), samenwerkingsverband met regionale stakeholders gebouwd dat innovatie ondersteunt.
Senior Consultant bij Syntens Periode 1994/01 – 1995/12 Bedrijf Syntens, Alkmaar Toelichting Adviseren van ondernemers over innovatie. Tevens grote veranderprogramma´s op het gebied van innovatie geleid. Oprichter en partner bij Ten Kroode & Van Zee Periode 1988 – 1993 Bedrijf Ten Kroode & Van Zee, organisatieadviseurs, Baarn Ten Kroode & Van Zee is een adviesbureau op het gebied van marketing, strategie en innovatie, gespecialiseerd in de bouw. Het bedrijf adviseer overheden, bouwtoeleveranciers en aannemers Toelichting Opzet en runnen van een adviesbureau dat project uitvoert in de bouw in brede zin. Klanten waren overheden, aannemers, toeleveranciers. Enkele voorbeelden van projecten: markt introductie van zonneboilers, opzet van een dealer netwerk, haalbaarheidsstudies voor nieuwe producten.
Curriculum vitae Paul ten Kroode, december 2021
3
Nevenfuncties 2021 – heden
Bestuursvoorzitter Nationale Milieu Database De NMD beheert de bepalingsmethode en bijbehorende database die nodig zijn voor het bepalen van de Milieu Prestatie van Gebouwen (MPG) zoals vastgelegd in het Bouwbesluit en draagt hiermee bij aan een duurzame gebouwde omgeving.
2021 – heden
Voorzitter Raad van Commissarissen CROWD Group CROWD Group (400 medewerkers, 80 miljoen omzet) is een portfolio bedrijf van Convent Capital en geeft invulling aan de concepten circulaire economie, smart cities en design thinking. CROWD Group bestaat uit 5 bedrijven in Nederland, Duitsland en VK die oplossingen bieden voor fiets infrastructuur en straatmeubilair. Via ‘buy-and-build’ wordt CROWD momenteel uitgebouwd in Europa.
2016 – 2018
Commissaris bij VelopA (producent van straatmeubilair)
2004 – 2018
Start Foundation Start Foundation is een maatschappelijk investeerder (vermogen 120 miljoen) die investeert in projecten en bedrijven die kansen bieden voor mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt. Hier de volgende rollen vervuld: • Voorzitter van de investeringscommissie (2015 – 2018) • Lid van de Raad van Advies (2004-2014)
2005 – 2012
Programma manager Regieraad Bouw Regio Randstad, ondersteuning van de transitie opgave van de bouwsector in de Randstad naar aanleiding van de parlementaire enquête naar de bouwfraude
2007 – 2010
Lid Adviesraad Innovaders (start-up)
2003 – 2007
Lid Bestuur Media Plaza
2003 – 2004
Lid Adviesraad Investors in People
1998 – 2000
Bestuurslid Industrieel Ontwerpen Nederland
Opleiding 1980 – 1988
Industrieel Ontwerpen, Technische Universiteit Delft (afgestudeerd in 1998, cum laude). Specialisatie: innovatie management.
1984 – 1987
Bedrijfskunde, Erasmus Universiteit Rotterdam / Rotterdam School of Management (afgestudeerd in 1987). Specialisatie: marketing en strategische planning.
Curriculum vitae Paul ten Kroode, december 2021
4
Oudheidskamer Soestduinen N
8001 BE Zwolle
Bezoekadres
Soest
4
Soest-Zuid
23
Bilthoven
Postbus 1205
Baarn
Kantoor Soestduinen Van Weerden Poelmanweg 2
N 41
Amersfoort
3
2
Soestduinen
N2
Den Dolder
5
37
g we
tse
8
N 23
Zwolle
Van Weerden Poelmanweg 2 3768 MN Soestduinen
Bunschoten
N 221
Postadres
ech Utr
Vliegveld
6
Soesterberg
Utrecht
8 A2
Huis ter Heide
Afrit 4 - Soesterberg
3
Zeist
1 km
Centrum van Amersfoort
Utrecht en Hilversum (A27
- Vanaf de Stadsring via de Utrechtseweg.
- Via ‘Knooppunt Rijnsweerd’ en de A28 richting Amersfoort.
- Op de Stichtse Rotonde rechtdoor (Utrechtseweg, N237).
- Bij afrit 4 Soesterberg linksaf richting Soesterberg, Soest
- Na 4 km rechtsaf richting Soest (N413). - Dit is de Van Weerden Poelmanweg. Volg deze weg nog circa 2,5 km. - Kantoor Soestduinen is gevestigd aan de linkerkant van Van Weerden Poelmanweg.
(N413). - Na 1 km even rechtsaf (Utrechtseweg) en direct weer linksaf richting Soest (N413). - Dit is de Van Weerden Poelmanweg. - Volg deze weg nog circa 2,5 km. - Kantoor Soestduinen is gevestigd aan de linkerkant van Van Weerden Poelmanweg.
NS station Amersfoort - Vanaf NS station Soest Zuid met Stadsbus 71 richting Soesterberg tot bushalte Spoorwegovergang Soest en dan 3 minuten lopen. Kantoor Soestduinen is gevestigd aan de linkerkant van Van Weerden Poelmanweg.
www.vitens.nl
06.0005 04
Zie www.9292ov.nl voor actuele reisadviezen.
Water voor nu en later
Jaarverslag 2021 Elke druppel duurzaam
Inhoudsopgave Voorwoord
5
Wie we zijn en wat we doen
9
Profiel
9
De wereld om ons heen
11
Onze strategie
16
Ons waardecreatiemodel
19
Hoe we waarde creëren
21
Waarde voor onze klant
21
Doelen en resultaten - klant
Waarde voor onze natuurlijke omgeving Doelen en resultaten - natuurlijke omgeving
Waarde voor onze medewerkers
26 26
36
Doelen en resultaten - medewerkers
36
De samenstelling van Vitens
40
Waarde voor onze aandeelhouders
43
Doelen en resultaten - aandeelhouders
2
21
43
Borgen van onze continuïteit
48
Continuïteit
48
Risicomanagement in het kort
49
Governance in het kort
51
Governance
53
Code
53
Organisatie en bestuur
53
Wet- en regelgeving
54
Maatschappelijke plichten
55
|
Risicomanagement
56
Strategisch risicoprofiel 2021
56
Verklaring van directie
64
Verklaringen en verslagen
66
Verslag van de Raad van Commissarissen
66
Bestuursverklaring
73Typ hier
Bericht ondernemingsraad
75
Assurancerapport van de onafhankelijke accountant
77
Overige informatie
81
Connectiviteitsmatrix
82
Stakeholdermanagement
86
Materialiteit
87
In gesprek met onze stakeholders
90
Over dit verslag
96
Reikwijdte
96
Rapportagecriteria niet-financiële informatie
97
Verantwoording impact meten
98
Begrippenlijst en rapportagedefinities
106
GRI-index
115
Financiële resultaten
123
Kerncijfers
123
Toelichting op de resultaten
124
Geconsolideerde resultaten
127
Geconsolideerde jaarrekening
129
Geconsolideerde winst- en verliesrekening en overzicht totaalresultaat
131
Geconsolideerd kasstroomoverzicht
133
Geconsolideerd mutatieoverzicht eigen vermogen
134
Toelichting op de geconsolideerde jaarrekening
135
Toelichting op de geconsolideerde balans
147
|
3
4
Toelichting op de geconsolideerde winst- en verliesrekening
162
Toelichting op het geconsolideerde kasstroomoverzicht
167
Overige toelichting op de geconsolideerde jaarrekening
168
Enkelvoudige jaarrekening
175
Toelichting op de enkelvoudige jaarrekening
177
Overige gegevens
182
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
183
Overzicht uitstaande aandelen
193
|
Voorwoord 2021: goede stappen, maar de watertransitie moet sneller 2021 was opnieuw een door Covid-19 getekend jaar. Onze operationele prestaties zijn stabiel gebleven, ondanks de effecten op onze mensen en organisatie na bijna twee jaar werken onder corona-regime. Ook is de klanttevredenheid op peil gebleven. Op financieel terrein is de WACC-lobby1 succesvol geweest om voor de komende drie jaar ruimte te creëren voor noodzakelijke investeringen. Hier ligt een opgave om deze lobby voort te zetten voor de (middel)lange termijn. Grote zorgen waren (en zijn) er over de te trage en complexe vergunningsprocessen voor drinkwaterwinningen waardoor de leveringszekerheid ook op de korte termijn in gevaar dreigt te komen. Hier is dringend actie nodig en Vitens heeft er in 2021 fors op ingezet om deze urgentie onder de aandacht te brengen.
Veerkrachtige organisatie, ondanks Covid-19 Twee jaar Covid-19 en bijbehorende maatregelen heeft z’n weerslag op een ieder, zo ook onze mensen. Fysieke afstand zorgt voor minder energie, inspiratie en verbinding. Gelukkig zijn wij in staat geweest om goed en veilig (samen) te werken op afstand en blijft de betrokkenheid onder medewerkers hoog. Wel besteden wij extra aandacht aan de impact van de Covid-19 maatregelen op team- en individueel niveau. Wij vinden het belangrijk dat medewerkers met plezier hun werk doen. Het hybride werken en digitaal vergaderen gaat ons goed af en toont aan dat we een veerkrachtige organisatie zijn. Een grote uitdaging is de schaarste op de arbeidsmarkt, maar met een gerichte recruitmentaanpak is het toch gelukt ruim 200 nieuwe medewerkers aan te trekken.
Klanttevredenheid op peil Gedurende het hele jaar hebben wij gemeten hoe tevreden klanten zijn over de service die klanten ervaren wanneer ze in aanraking komen met Vitens. Op klanttevredenheidmetingen scoort Vitens ook dit jaar weer ruim voldoende. Ook voelen wij de sociaal-maatschappelijke verplichting om water voor kwetsbare klanten betaalbaar en beschikbaar te houden. Een verdubbeling van het aantal convenanten rondom vroegsignalering draagt daaraan bij.
Investeringen en de WACC Een uitdaging is de uitvoerbaarheid van ons investeringsprogramma. Onder meer conflicterende wetgeving en krapte in de aannemerij zorgen momenteel voor beperkingen. Positief is wel dat de regelgeving rondom stikstof niet langer voor obstakels zorgt doordat – vanwege het vitale belang – een uitzondering is gemaakt voor de drinkwaterinfrastructuur. Wij vinden het voor de lange termijn essentieel dat er een ander reguleringssysteem komt waarmee de investeringen gezond kunnen worden gefinancierd en dat perspectief biedt op dividend voor de aandeelhouders. Op de korte termijn hebben de aandeelhouders de investeringen mede mogelijk gemaakt door af te zien van dividend. Daarnaast leverde de gezamenlijke lobby met de aandeelhouders en de drinkwatersector voor de korte termijn een hogere WACC op. Ook hiermee kunnen de investeringen op de korte termijn mede worden gefinancierd.
1
WACC staat voor 'weighted average cost of capital'.
Voorwoord |
5
Eerste stappen nieuwe strategie: Elke druppel duurzaam 2021 was ook het eerste jaar van onze nieuwe strategie Elke druppel duurzaam in 2030. Deze strategie, gericht op een duurzaam watersysteem met een positieve impact op mens en natuur, is door onze medewerkers en partners met veel enthousiasme ontvangen. Met provincies en waterschappen hebben we samenwerkingsagenda’s opgezet voor het verduurzamen van onze waterwinningen. Ook met branchevereniging Vewin hebben we de handen ineens geslagen om de noodzaak en urgentie van een duurzame watertransitie te vergroten onder stakeholders.
2021 relatief nat, maar radicale aanpassing watersysteem blijft nodig In tegenstelling tot de afgelopen jaren was 2021 relatief nat. Het uitblijven van langdurige periodes van droogte zorgde ervoor dat er minder druk stond op onze operatie. Niettemin blijft onze boodschap hetzelfde: een duurzaam watersysteem vraagt om radicale aanpassingen. Een nat jaar moet niet afleiden van de uitdagingen waarvoor we staan. Bovendien zijn extreme regenval en droogte twee kanten van dezelfde medaille: klimaatverandering. Om de drinkwaterlevering veilig te stellen zoeken wij naar mogelijkheden voor een duurzame waterwinning, een robuust watersysteem en zetten wij in op duurzaam watergebruik voor de lange termijn. Daarnaast is het in 2021 nog duidelijker geworden dat wij op korte termijn samen met onze partners tot oplossingen moeten komen om de leveringszekerheid van ons drinkwater te waarborgen. Zo hebben we bijvoorbeeld een aantal verzoeken voor drinkwater van zakelijke klanten moeten afwijzen. Een snelle uitbreiding van onze capaciteit en vergunningen is noodzakelijk om te voldoen aan de snel toenemende drinkwatervraag. Een groei die het gevolg is van klimaatverandering, economische groei en demografische groei.
Tegelijkertijd onderstrepen wij het belang van duurzaam waterverbruik bij onze klanten, want hoe minder wij (onnodig) verbruiken, des te minder het watersysteem onder druk komt te staan. Ook wil Vitens haar actieve bijdrage leveren en de impact op klimaatverandering verkleinen door het verminderen van energieverbruik, het opwekken van hernieuwbare energie (voor eigen gebruik) en het afvangen van het methaan dat bij ons productieproces vrijkomt. En in 2021 zijn wij gestart met CO2-beprijzing waarbij wij de klimaat-impact van investeringen meewegen.
Mooie stappen gezet, maar het moet sneller Kortom, we hebben dit jaar weer een aantal mooie stappen gezet op weg naar Elke druppel duurzaam, zowel binnen onze organisatie als met onze partners. Toch moeten we concluderen dat de watertransitie (een nieuw watersysteem, waarin we duurzaam en circulair met zoet water omgaan) te langzaam gaat, doordat de bestuurlijke besluitvorming vertraagt als gevolg van conflicterende belangen, zoals de woningbouwopgave, energietransitie, klimaatcrisis en stikstofcrisis. We kunnen de wateropgave niet los zien hiervan. Sterker nog: (drink)water moet leidend zijn bij de ruimtelijke inrichting van Nederland. We roepen onze partners dan ook op de watertransitie meer urgentie te geven, met een regierol voor de overheid. Een transitie vraagt om snellere besluiten, duidelijke keuzes en nieuwe wegen. Alleen met een gezamenlijke, integrale en radicaal andere aanpak zorgen we ervoor dat in 2030 elke druppel duurzaam is en we drinkwater voor nu en later veiligstellen. Jelle Hannema en Marike Bonhof
6
| Voorwoord
Voorwoord |
7
Wie we zijn en wat we doen Profiel Vitens levert drinkwater aan 5,8 miljoen klanten in de provincies Flevoland, Friesland, Gelderland, Utrecht en Overijssel en enkele gemeenten in Drenthe en Noord-Holland. Het levert drinkwater dat betrouwbaar en beschikbaar is. Voor nu en later. De aandelen van Vitens zijn voor 100 procent in handen van lokale en provinciale overheden.
Onze kerntaak en missie De primaire taak en missie van Vitens is om te zorgen voor drinkwater. Vierentwintig uur per dag, zeven dagen per week betaalbaar drinkwater van hoge kwaliteit leveren aan iedereen in het verzorgingsgebied. Betrouwbaar en beschikbaar drinkwater. Voor nu en later. Dat is de bron van ons bestaan.
Wie we zijn en wat we doen |
9
De wereld om ons heen Door klimaatverandering, drukte in de ondergrond en verontreiniging van bronnen staat de drinkwaterlevering onder druk. Intussen neemt de drinkwatervraag toe, onder meer door bevolkingsgroei en perioden van warmte en droogte. Om drinkwater voor de toekomst veilig te stellen is een watertransitie nodig. Doel: een nieuw watersysteem, waarin wij als samenleving duurzaam en circulair met zoetwater omgaan.
Drinkwatervraag blijft stijgen In Nederland stijgt de vraag naar drinkwater. Naar verwachting gebruiken we in heel Nederland in 2040 tot 30 procent meer drinkwater (Global Economy-scenario RIVM). In het rapport uit 2015 voorspelt het RIVM een groei in het watergebruik. Ook in het Vitens-gebied neemt de drinkwatervraag toe; tussen 2015 en 2021 met 6,3 procent. Het RIVM werkt momenteel in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat aan een landelijk overzicht van leveringszekerheid voor de periode van 2022 tot 2030. In 2021 is de rapportage in concept opgeleverd. Op basis van van de eerst gedeelde inzichten zal de drinkwatervraag naar verwachting nog sterker toenemen. De stijgende drinkwatervraag heeft een aantal oorzaken: • Klimaatverandering • Bevolkingsgroei • Economische groei
Stijging drinkwatervraag (waterverbruik) 400
Miljoen m3
380
360
340
320 2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
miljoen m3
Klimaatverandering Door klimaatverandering krijgt Nederland volgens het KNMI te maken met een toename van droge lentes en zomers en meer extreme zomerse buien. Dit heeft gevolgen voor de drinkwatervraag, de grondwatervoorraden én de kwaliteit van de zoetwaterbronnen.
Wie we zijn en wat we doen |
11
Reddingsplan voor de Utrechtse Heuvelrug De Utrechtse Heuvelrug kampt met verdroging én wateroverlast. Gebiedspartners, waaronder Vitens, slaan de handen ineen om water in het gebied langer vast te houden, beter te laten infiltreren en wateroverlast te voorkomen. Directeur-rentmeester Saskia van Dockum van stichting Het Utrechts Landschap vertelt over de aanpak.
Als de temperatuur in Nederland stijgt, dan stijgt ook het waterverbruik. Mensen sproeien vaker hun tuin, nemen een extra douche of laten hun opzetzwembad vollopen. Er is dan niet direct minder water beschikbaar, maar we verbruiken tijdens deze zogeheten piekperioden allemaal vele tientallen liters per dag extra. Ook heeft een stijging van de temperatuur invloed op het watersysteem doordat er meer water verdampt. 2021 was voor Nederland een relatief nat jaar. Met name in de zomermaanden viel er meer neerslag dan gemiddeld. Dit zorgde voor minder drinkwaterverbruik en piekperioden dan de jaren ervoor. Daardoor konden we de watervraag eenvoudig opvangen en was er in zeer beperkte mate een overschrijding van onze vergunningen [1]. Alleen in juni was er een korte piek in het waterverbruik met 40 procent meer drinkwatervraag dan normaal. Dat kwam doordat het de eerste helft van deze maand warm, zonnig en droog was.
Bevolkingsgroei De drinkwatervraag stijgt ook door de toenemende bevolking in Nederland. Volgens het CBS groeide de bevolking van Nederland in 2021 met naar schatting 118 duizend inwoners. Dat is een verdubbeling ten opzichte van 2020. Ook zijn er steeds meer huishoudens, omdat vooral meer ouderen in de toekomst alleen wonen, en komen er meer eenpersoonshuishoudens bij. Deze bevolkingsgroei is ook binnen het verzorgingsgebied van Vitens zichtbaar. Steden als Utrecht en Almere groeien sterk. Ook neemt in bijna elke regio het aantal huishoudens toe. Hierdoor neemt de drinkwatervraag toe.
Economische groei Verder is de economische groei van invloed op de watervraag. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek groeide de Nederlandse economie in 2021 met bijna 5 procent. Bedrijven gebruiken steeds meer drinkwater.
Betrouwbaar drinkwater staat onder druk Om aan de stijgende vraag naar drinkwater te voldoen, moeten we onze winningen en infrastructuur uitbreiden en waterreserves vergroten. Door diverse factoren staat de levering van betrouwbaar drinkwater echter onder druk: • Afname van de beschikbare hoeveelheid zoetwater • Drukte in de ondergrond • Toename van verontreiniging
12
| Wie we zijn en wat we doen
Afname van de beschikbare hoeveelheid zoet water Door een relatief nat jaar is er minder droogte geweest waardoor de natuur weer beter kon herstellen. Daarnaast is het grondwaterpeil weer gestegen. Een relatief ‘nat jaar’ neemt niet weg dat door toenemende droogte, snelle afvoer van regenwater en verzilting de beschikbare hoeveelheid zoetwater afneemt. Extreme regenval helpt wel tegen kortdurende droogte, maar helpt niet om structurele verdroging tegen te gaan. Dit komt omdat het lang duurt voor dit regenwater de grondwaterbronnen van Vitens, diep in de bodem, bereikt. Daarnaast wordt dit water grotendeels direct afgevoerd richting rivieren en de zee. Daarom pleit Vitens voor een duurzaam waterecosysteem waarin water beter wordt vastgehouden. Het door Vitens ontwikkelde concept Panorama Waterland als oplossing voor de langere termijn komt steeds meer in de belangstelling te staan. Het is belangrijk dit concept met onze externe partners middels pilots en experimenten in de praktijk verder te ontwikkelen.
Bron afbeelding: BN De Stem
Natte zomer geeft lucht, maar urgentie blijft ‘We moeten ons niet in slaap laten sussen door een nat jaar', benadrukt directievoorzitter Jelle Hannema. Droogte en regenval zijn twee kanten van dezelfde medaille, genaamd klimaatverandering. Lees het interview met Hannema over de natte zomer.
Wie we zijn en wat we doen |
13
Steeds meer beslag op grond en bronnen Vitens maakt drinkwater uit grondwater, maar het is steeds lastiger om deze bronnen te vinden en te behouden. Dit komt onder meer doordat het drukker wordt in de Nederlandse ondergrond, door groeiende steden, de zoektocht naar hernieuwbare energiebronnen, zoals aardwarmte, en de aanleg van warmtenetten. Drinkwater is een intrinsiek duurzaam product. Wij ondersteunen dan ook de opgave voor de energietransitie. Tegelijkertijd zien wij dat voor alternatieven voor aardgas, zoals geothermie en wko’s (warmte- en koudeopslag) diep in de grond moet worden geboord. Het is mogelijk dat bij deze activiteiten grondwaterbronnen vervuild raken, geeft de Algemene Rekenkamer aan. Vanwege de risico’s voor het grondwater zijn dit soort bodemactiviteiten verboden in grondwaterwingebieden of -beschermingsgebieden. Voor het veiligstellen van de drinkwaterbronnen is functiescheiding nodig. Op die manier kunnen aardwarmte en drinkwaterwinning in goede balans naast elkaar plaatsvinden.
Bron: Algemene Rekenkamer. Bescherming drinkwater bij het boren naar aardwarmte. Stille wateren in diepe gronden, 2021
14
| Wie we zijn en wat we doen
Ondanks de noodzaak van deze functiescheiding zien we dat in (politieke) beleidsvoering steeds meer ruimte ontstaat om deze scheiding los te laten. Dit brengt risico’s, zoals vervuiling van het grondwater waardoor de drinkwaterbronnen verontreinigd kunnen worden. Vitens pleit ervoor om deze functiescheiding in stand te houden. Ons uitgangspunt is dat het watersysteem en het drinkwatersysteem onderdeel zijn van de fysieke leefomgeving, die we ook gebruiken voor natuur, landbouw, wonen en de energietransitie. Hierbij is het vaak zoeken naar de juiste balans. Als wij meer water willen vasthouden, heeft dat gevolgen voor andere gebruikers van het watersysteem, zoals de landbouw en de natuur. We werken graag mee aan een duurzaam Nederland waarin alle maatschappelijke functies naast elkaar kunnen bestaan. Daarom kiezen we voor een integrale benadering waarbij we met andere gebruikers samenwerken aan oplossingen en de ontwikkeling van een klimaatbestendig watersysteem.
Verontreiniging van bronnen Tot slot staat ook de kwaliteit van drinkwater onder druk. In 2027 moeten alle EU-lidstaten aan de Kaderrichtlijn Water (KRW) voldoen. Dit is een richtlijn die bepaalt hoe schoon de kwaliteit van oppervlakte- en grondwater (onze drinkwaterbronnen) in Europese landen moet zijn. Maar Nederland gaat zonder aanvullende maatregelen de ambities van de KRW hoogstwaarschijnlijk niet halen. Daarom vragen wij om zo veel mogelijk inzet om de KWR-doelen toch in 2027 te behalen. Hoewel verontreinigingen met name in oppervlaktewater worden aangetroffen, neemt ook het risico op vervuiling van het grondwater toe. Dit baart ons zorgen. Door industrie en landbouw komen er in rap tempo (nieuwe) onwenselijke stoffen in het grondwater. Bijvoorbeeld industriële stoffen of nitraten. Hierdoor moeten we het water meer zuiveren om drinkwater van te maken.
PFAS: eenmaal in het milieu, niet meer eruit De drinkwatersector pleit voor een totaal verbod op PFAS. Volgens Lara Peters, expert bij kenniscentrum Milieu Centraal, moeten we voorkomen dat PFAS in het milieu terechtkomt. ‘Saneren van de bodem vanwege verontreinigingen is heel complex.’
Wie we zijn en wat we doen |
15
Onze strategie Klimaatverandering, bevolkingstoename, economische groei. De wereld om ons heen is constant in beweging en dat zorgt voor de nodige uitdagingen. De drinkwatervoorziening veiligstellen kan maar op één manier: met een compleet andere koers. Met onze strategie ‘Elke druppel duurzaam in 2030’ streven we naar een 100 procent duurzaam drinkwatersysteem met positieve impact voor mens en natuur. Met het oog op toekomstige klimaatscenario’s en een toenemende watervraag moet er anders worden nagedacht over de inrichting en het beheer van het watersysteem. Vitens pleit voor een omwenteling in denken en doen. 'Elke druppel duurzaam in 2030' is ambitieus, maar niet onmogelijk. Om hierin te slagen moet er nog een hoop gebeuren.
Elke Druppel Duurzaam in 2030 In de afgelopen periode hebben wij met elkaar een nieuwe blik op de toekomst ontwikkeld. Het veranderende klimaat, de toenemende druk op de ondergrond en de veranderende relatie met onze stakeholders hebben duidelijk gemaakt dat het fundamenteel anders moet. Daarom hebben wij in 2020 de nieuwe strategie 'Elke druppel duurzaam in 2030' vastgesteld. In 2021 zijn wij gestart met de implementatie van de nieuwe strategie samen met onze stakeholders. Duurzaam watersysteem Vitens wil in 2030 de drijvende kracht en pro-actieve partner zijn voor het realiseren van een duurzaam drinkwatersysteem. Een systeem waarin alles gericht is op het winnen van water met minimale, en als het kan zelfs positieve impact op de omgeving. Een belangrijke oplossing hierbij is het beter vasthouden van water in natte tijden, in plaats van zo snel mogelijk afvoeren. Daarnaast moeten we als samenleving de functies die wij in Nederland aan een gebied geven, zoals landbouw of natuur, aanpassen aan het beschikbare water. Hoe dat het best vorm kan krijgen onderzoeken we samen met onder andere provincies, waterschappen en agrariërs. Dat doen we bijvoorbeeld in het project Panorama Waterland op de Sallandse Heuvelrug.
Hier ontwikkelen we een concept voor gebiedsinrichting waarin water leidend is en waar naast waterwinning genoeg ruimte is voor andere functies, zoals landbouw, natuur en recreatie.
Winningen met positieve impact op de omgeving Om aan de stijgende vraag naar drinkwater te voldoen moeten we onze winningen en infrastructuur uitbreiden en waterreserves vergroten. Dit doen we met zo min mogelijk nadelige impact op de omgeving door bijvoorbeeld de biodiversiteit in waterwingebieden te verbeteren. Wij streven ernaar om in kwetsbare gebieden water beter vast te houden om hiermee de impact op de natuur en omgeving en de kwetsbaarheid van de winningen te verlagen. In sommige gevallen zullen wij bestaande winningen in kwetsbare gebieden door droogte in het uiterste geval moeten sluiten of verplaatsen. Toekomstige winningen zetten we op plekken waar ze weinig negatieve gevolgen hebben voor andere functies, zoals natuur en landbouw.
16
| Wie we zijn en wat we doen
Voor toekomstige winningen kiezen wij voor de duurzame bron. Hierin onderzoeken wij actief of oppervlaktewater en oeverfiltraat als een toekomstige bron kan dienen. Uitgangspunt is dat het watersysteem in balans moet zijn, zodat op zo duurzaam mogelijke manier drinkwaterwinning kan plaatsvinden.
Streefstructuur Wij weten niet exact hoe de vraag naar drinkwater zich in Nederland en de verschillende regio’s ontwikkelt door bijvoorbeeld de woningbouwopgave en de impact van klimaatverandering op onze drinkwaterbronnen. Daarom richt Vitens zich voor de lange termijn op een systeemverandering. Zo bouwen wij meer veerkracht in. Onze veerkracht wordt onder andere verhoogd door te zorgen voor meer flexibiliteit door het aanleggen van verbindingen tussen aanbod en vraagpunten en het verplaatsen van kleinere niet toekomstbestendige winningen naar locaties waar duurzaam water is te winnen. We noemen dit onze streefstructuur. Vitens geeft met de streefstructuur een doorkijk op een inrichting van de drinkwatervoorziening. In de structuur positioneren we grote winningen in strategische harten en versterken we winningen in gebieden waar relatief veel water te winnen is. Over de precieze invulling gaan wij in gesprek met onze stakeholders. Door hier vroegtijdig samen met stakeholders aan te werken zijn we beter voorbereid op klimaatverandering en andere onzekere toekomstige situaties.
Zo min mogelijk uitstoot, zoveel mogelijk duurzame energie Daarnaast kijken we kritisch naar het energieverbruik en de uitstoot van broeikasgassen bij onze activiteiten. Onze doelstelling is om onze CO₂-uitstoot in 2030 te halveren en in 2050 geheel CO₂-neutraal te zijn. Waar het kan gebruiken we duurzame energie of wekken we zelf energie op met onder meer zonnepanelen. Op sommige productielocaties vangen we methaan op dat we weer inzetten als energiebron.
Duurzaam waterverbruik door onze klanten Duurzaam omgaan met drinkwater en waterbesparing is een belangrijk punt om de toenemende vraag naar drinkwater af te buigen. Vitens zet daarom in op het stimuleren van bewust watergebruik. Voor grote zakelijke klanten voeren wij gesprekken over drinkwatergebruik op basis van verbruiksinzichten. Dit leidt tot concrete adviezen en potentiële besparingen van drinkwater in de productieprocessen. Particuliere klanten krijgen tips en adviezen om thuis bewuster om te gaan met water. Dit wordt ondersteund met (sociale media) campagnes op het gebied van bewustwordings- en gedragscommunicatie. Inzicht in drinkwatergebruik blijkt goed te werken om het waterverbruik omlaag te brengen. Zo hebben wij een watervergelijkingstool ontwikkeld voor klanten en werken we aan de voorbereiding van het uitrollen van slimme watermeters die klanten inzicht geven in hun waterverbruik. Tot slot gaat het watergebruik juist om de mindset om bewust te wonen en te leven. Het watervriendelijk inrichten en bouwen van woningen draagt bij aan duurzaam drinkwatergebruik.
Kennis, talent en wendbaarheid Om de uitdagingen aan te kunnen gaan is het belangrijk dat we onze kennis en kunde blijven ontwikkelen met onze huidige en nieuwe mensen. We willen een broedplaats zijn voor kennis en talent en ervoor zorgen dat we ambitieuze medewerkers aantrekken en medewerkers zich kunnen ontwikkelen. Wij werken en denken vanuit de kernwaarden 'open', 'betrokken' en 'innovatief'. Als organisatie hebben we een innovatieve grondhouding: nieuwsgierig, onderzoekend en creatief. We zijn bereid om te experimenten en te leren. Om mee te bewegen met de buitenwereld en een positieve impact te realiseren op mens en natuur, werken we als organisatie steeds meer kortcyclisch; continu kleine stappen zetten. Zo kunnen we onze koers, indien nodig, snel bijstellen. We spelen beter in op onverwachte ontwikkelingen, kansen en bedreigingen en wij zijn goed in het bepalen van prioriteiten.
Wie we zijn en wat we doen |
17
‘Niemand kan meer wegduiken voor een watertransitie’ Deltacommissaris Peter Glas verwacht de komende jaren vergaande maatregelen om het grondwater op peil te houden. ‘We putten nu het grondwater in sommige delen van Nederland uit. De watertransitie vereist een heldere bestuurlijke visie en lef om door te pakken.’ Lees hier het interview met de deltacommissaris.
Omslag naar een impactgedreven organisatie De samenleving ondergaat een transitie waarin zij steeds meer toekomstbestendig, duurzaam en sociaal wordt. Dit is een transitie waar Vitens zich mede verantwoordelijk voor voelt. Het vraagt om een verschuiving van oriëntatie: van economische groei naar maatschappelijke impact. Daarom zijn we in 2021 samen met 10 andere infrastructuurbedrijven (zoals Alliander, Tennet en ProRail) het Verbond Brede Welvaart gestart. In het Verbond Brede Welvaart verklaren de deelnemende infrastructuur bedrijven onder andere dat zij hun impact op de omgeving en de mens meetbaar willen maken om zo een optimale bijdrage te leveren aan een toekomstbestendige, duurzame en sociale samenleving. Het Verbond van Brede Welvaart sluit naadloos aan bij onze strategie ‘Elke Druppel Duurzaam’. Met de strategie 'Elke Druppel Duurzaam in 2030' maken we de omslag naar een duurzaam drinkwaterbedrijf als onderdeel van een duurzaam watersysteem. Hierbij staat een positieve impact op mens en natuur centraal. Om onze impact op mens en natuur te kunnen beoordelen is het belangrijk dat we weten waar we impact (kunnen) hebben. Daarom is Vitens in 2020 gestart met een zogeheten impact journey. Dit was de start van een meerjarentraject waarin we een ‘infrastructuur’ gaan ontwikkelen om onze maatschappelijke impact te meten, te rapporteren en erop te kunnen sturen.
Hiermee werken we aan een geïntegreerd beeld van onze impact waarbij we dus niet alleen naar de financiële aspecten kijken maar ook naar de impact op de 5 andere kapitalen zoals gedefinieerd in het raamwerk van het International Integrated Reporting Council (IIRC): • economische impact: financieel, geproduceerd en intellectueel kapitaal • impact op mens: sociaal en menselijk kapitaal • impact op natuur: natuurlijk kapitaal In 2021 hebben we hierin weer een stap gezet door de impact te kwantificeren voor ‘Welzijn door het hebben van werk’, ‘Werk gerelateerde uitval en ongevallen’ en ‘Bijdrage aan klimaatverandering’. In tegenstelling tot de meer traditionele output indicatoren, zoals bijvoorbeeld betrokkenheid van medewerkers en CO2 uitstoot, kijken we hierbij juist naar de gecreëerde maatschappelijke waarde en kosten. Om het meten en rapporteren van impact goed te kunnen borgen is de interne discussie en kennis van groot belang. Ondanks een aantal eerste uitwisselingen in 2021 ligt er voor het komende jaar een uitdaging om de organisatie goed mee te nemen. De komende jaren breiden we de set met indicatoren uit en integreren we het meten, rapporteren en sturen op impact steeds verder in onze werkwijze. Met als uiteindelijke doel: een impact gedreven organisatie.
18
| Wie we zijn en wat we doen
Ons waardecreatiemodel Vergelijkende cijfers bij het waardecreatiemodel
2021
2020
Aandeelhouders: gemeenten en provincies (aantal)
92 en 5
92 en 5
Aantal clusters met positief ‘operationeel verschil’
2
2
Aantal clusters met voldoende ‘totale reserves’
2
1
CO2-uitstoot (kiloton)
148
153
Distributienetwerk (in kilometers) circa
50.000
50.000
Grondwater bewerkt (in miljoen m3)
378,1
391,3
Drinkwater geproduceerd (in miljoen m3)
369,0
382,4
Drinkwater ingekocht (in miljoen m3)
5,2
5,6
Kraanwater geleverd aan klanten (in miljoen m3)
351,3
362,4
Drinkwateromzet (in miljoen €)
356,7
353,7
Duurzaam opgewekte energie (GWh)
5,4
5,6
Energieverbruik (GWh)
171
174
Huishoudens (in miljoen aantal)
2,7
2,6
Investeringen bovengronds en ondergronds * (bruto**, in miljoen €)
155,2
143,3
Klanten in voorzieningsgebied (in miljoen aantal)
5,8
5,8
Medewerkers (aantal)
1.527
1.443
Ondermaatse leveringsminuten (OLM)
18:22
21:40
Productiebedrijven (aantal)
93
93
Servicelevel telefonie (%)
80%
74%
Servicetevredenheidsindex (rapportcijfer)
8,3
8,3
Solvabiliteit (%)
30,2%
29,4%
Veiligheid, Lost Time Injury Frequency (LTIF)
1,0
2,2
Verontreinigingsindex bronnen korte termijn, lange termijn
VI-KT 90 , VI-LT 407
VI-KT 78, VI-LT 377
Waterkwaliteitsindex (WKI)
0,017
0,017
Waterwingebieden (in hectare)
2.636
2.638
Ziekteverzuim (%)
4,2
4,0
* De investeringen in bovengronds en ondergronds betreffen bruto 155,2 miljoen euro. Inclusief de overige investeringen ad bruto 25,2 miljoen euro, komt dit totaal op bruto 180,4 miljoen euro. De verantwoorde investeringen in de jaarrekening onder de immateriële- en materiële vaste activa betreffen 177,1 miljoen euro. Het verschil hiertussen ad 3,3 miljoen euro betreffen de ‘Bijdragen reconstructies en hoofdleidingen’ en ‘Overige bijdragen’. ** Bruto investeringen betreffen de investeringen exclusief bijdragen.
Wie we zijn en wat we doen |
19
Hoe we waarde creëren Waarde voor onze klant Doelen en resultaten - klant Klanten kiezen niet voor een drinkwaterleverancier. Daarom voelen we ons extra verantwoordelijk voor het feit dat zij 24/7 kunnen rekenen op betrouwbaar en betaalbaar water, voor nu én later. Daarbij vinden we het belangrijk dat klanten hun waterzaken zo soepel en simpel mogelijk kunnen regelen.
Stakeholders 24/7 drinkwater van topkwaliteit uit de kraan met uitstekende service is van groot belang vanwege de gezondheid, tevredenheid én het vertrouwen van de 5,8 miljoen klanten in ons leveringsgebied.
Bijdrage aan SDG’s Als het gaat om het creëren van waarde voor klanten, dragen we bij aan een van de werelddoelen voor duurzame ontwikkeling, vastgesteld door de lidstaten van de Verenigde Naties, Sustainable Development Goal (SDG) 6: ‘schoon drinkwater en goede sanitaire voorzieningen’.
Met betrekking tot waarde voor klanten hebben we, samen met onze stakeholders, voor 2021 twee focusthema’s vastgesteld, zogeheten materiële thema’s. Voor elk materieel thema hebben we een doel (KPI) vastgesteld. Het gaat om:
Materiële thema’s • Leveringszekerheid van drinkwater; en • Kwaliteit van drinkwater
Hoe we waarde creëren |
21
Leveringszekerheid van drinkwater Doel en resultaat
Meer uit de ondermaatse leveringsminuut halen Het aantal ondermaatse leveringsminuten (OLM) is een belangrijke KPI (key perfomance indicator) om de leveringszekerheid te bepalen. Dit is een jaarlijks gemiddelde van het aantal minuten dat klanten geen water hebben. Onze ambitieuze doelstelling is een OLM van beneden de 14 minuten. Hierin tellen zowel geplande als ongeplande afsluitingen mee. In 2021 kwamen we uit op 18:22 minuten (2020: 21:40 minuten). We hadden te maken met een paar grote verstoringen. Zo was er uitval op productiebedrijf Eibergen door een een ICT-storing, productiebedrijf Spannenburg kampte met uitval door een spanningsdip in het elektriciteitsnet en een lekkage in het leidingnetwerk nabij productielocatie Ellecom zorgde voor een storing. Wij blijven grote incidenten evalueren en voeren verbeterpunten door. Op Spannenburg verkortten we bijvoorbeeld de aanrijtijd van onze elektrotechnisch aannemer van vier naar twee uur. Hierdoor lossen we verstoringen sneller op en beperken we de tijd dat onze klanten hinder ondervinden. Dit jaar hebben we extra ingezet op proactieve acties die ons helpen de OLM laag te houden. We begonnen het jaar met een uitgebreide analyse van de KPI en zijn tot structurele verbeteracties gekomen. Zo verbeteren we ons onderhoud en voorkomen we verstoringen die leiden tot een hogere OLM.
We blijven de komende jaren dus inzetten op evalueren en verbeteren. Ondanks dat we onze doelstelling van 14 minuten niet behaald hebben, hebben we mede door deze inspanningen wel een goede daling ten opzichte van 2020 (21:40 minuten) gerealiseerd.
Ondermaatse Leveringsminuten (OLM) 25
minuten
20
15
10 2015
2016
2017
2018
minuten
22
| Hoe we waarde creëren
2019
2020
2021
Kwaliteit van drinkwater Doel en resultaat
Score op de Waterkwaliteitsindex We borgen de kwaliteit van het drinkwater door gerichte zuiveringen, waarbij ons kwaliteitsbeleid op sommige vlakken strenger is dan de wet voorschrijft. Na de zuivering is het belangrijk dat we de kwaliteit continu monitoren. De kwaliteit van drinkwater meten we met de Waterkwaliteitsindex (WKI), dat volgens een landelijke systematiek bij alle drinkwaterbedrijven wordt toegepast. De WKI is een verzamelcijfer van meerdere parameters, waaronder hardheid. Hoe lager de score, hoe hoger de kwaliteit van het water. De wettelijke norm hiervoor is 1. Het jaar 2021 sloten we af met 0,017. Hiermee voldoen wij ruimschoots aan de wettelijke norm. We zitten op een historisch lage WKI. De dalende trend zet door en dat was ook onze doelstelling. Veel lager kan bijna niet. De komende jaren blijven we inzetten op filtratieoptimalisaties om de troebelheid van het water naar beneden te krijgen.
Kwaliteitsincident in Oldenzaal In september gaven wij een kookadvies af aan circa 26.000 klanten in gemeente Oldenzaal, Losser en deel van de gemeente Dinkelland. Het meermaals (in herhaling) afgeven van het kookadvies op deze schaal en het onvoldoende tijdig betrekken van stakeholders leidde tot negatieve berichtgeving in de media en vragen van onze klanten en partners. Vitens heeft daarom het Instituut voor Veiligheids- en Crisismanagement (COT) gevraagd een (interne en externe) evaluatie uit te laten voeren. Op die manier leren wij van deze impactvolle calamiteit.
Andere gerelateerde resultaten Naast de bovengenoemde materiële thema’s staan we stil bij een aantal andere resultaten op het gebied van onze klanten.
Hoe we waarde creëren |
23
Klantgerichte dienstverlening
Goed rapportcijfer voor servicetevredenheid Gedurende het hele jaar meten we hoe tevreden onze klanten zijn over de service die zij ervaren wanneer ze in aanraking komen met Vitens. Denk aan het aanvragen van een nieuwe aansluiting of het doorgeven van de meterstand. Deze klantreismetingen vormen de basis van de Servicetevredenheidsindex (STI). De uitkomsten van de verschillende klantreizen worden bij elkaar opgeteld en gewogen. Dat betekent dat een klantreis zwaarder weegt wanneer die vaker doorlopen wordt. De STI wordt uitgedrukt in een rapportcijfer. Voor 2021 was dat een 8,3, net als in 2020 en 2019. We zijn dan ook trots op het feit dat we deze klanttevredenheid al jaren vast kunnen houden.