10.1 Jaarverslag WIL 2024 Nieuw dd 17-04-2025
Tekst van het document
Jaarverslag 2024
INHOUD
1 VOORWOORD ....................................................................................................................................................................................................................... 3 2 INLEIDING, FINANCIËLE SAMENVATTING EN LEESWIJZER ........................................................................................................................................................ 5 3 PROGRAMMA INKOMEN ....................................................................................................................................................................................................... 9 3.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD?.................................................................................................................................................................................................................................... 9 3.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN ...................................................................................................................................................................................................................................
11 3.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING .................................................................................................................................................................................................................................... 12
4 PROGRAMMA WERK ............................................................................................................................................................................................................14 4.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD?.................................................................................................................................................................................................................................. 14 4.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN ................................................................................................................................................................................................................................... 16 4.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING .................................................................................................................................................................................................................................... 16 4.4 ESF-MIDDELEN ..........................................................................................................................................................................................................................................................
18 4.5 NIEUW BESCHUT........................................................................................................................................................................................................................................................ 18
5 PROGRAMMA INKOMENSONDERSTEUNING .........................................................................................................................................................................19 5.1 WAT HEBBEN WE GEREALISEERD?.................................................................................................................................................................................................................................. 19 5.2 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN ................................................................................................................................................................................................................................... 21 5.3 FINANCIËLE VERANTWOORDING .................................................................................................................................................................................................................................... 22
6 PROGRAMMA BEDRIJFSVOERING .........................................................................................................................................................................................24 6.1 OPERATIONELE DOELSTELLINGEN BEDRIJFSVOERING .......................................................................................................................................................................................................... 24 6.2 FINANCIËLE VERANTWOORDING .................................................................................................................................................................................................................................... 25 6.3 VERLOFSPAREN .......................................................................................................................................................................................................................................................... 26
7 DVO – PROGRAMMA SW FINANCIËLE VERANTWOORDING....................................................................................................................................................28 PARAGRAFEN ..........................................................................................................................................................................................................................29 JAARREKENING .......................................................................................................................................................................................................................39 BALANS PER 31 DECEMBER 2024 ....................................................................................................................................................................................................................................... 39 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING ..........................................................................................................................................................................................................
40 TOELICHTING OP DE BALANS ............................................................................................................................................................................................................................................... 41 TOELICHTING OP HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING .............................................................................................................................................................................. 49 WET NORMERING TOPINKOMENS ....................................................................................................................................................................................................................................... 50 TOEZICHTHOUDENDE TOPFUNCTIONARISSEN MET TOTALE BEZOLDIGING VAN € 2.100 OF MINDER ................................................................................................................................................... 51
BIJLAGE TAAKVELDEN .............................................................................................................................................................................................................53 VERANTWOORDINGSINFORMATIE OVER DE SPECIFIEKE UITKERINGEN (SISA) ...........................................................................................................................54 BIJLAGE KPI’S EN KERNCIJFERS 2024 ........................................................................................................................................................................................58 BIJLAGE KPI’S……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..57
2
Jaarverslag 2024
1 VOORWOORD Met het Jaarverslag 2024 leggen wij verantwoording af over de door Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) in 2024 geleverde inzet, prestaties en het (financiële) beleid. Dat doen we graag en met trots. We hebben hard gewerkt om veel inwoners gericht vooruit te helpen; meer financiële zekerheid en beter kunnen meedoen in de samenleving (liefst via werk). Vaak samen met de lokale werkteams en tal van ketenpartners in de Lekstroom gemeenten. Om dat te doen wat nodig was, hebben wij in 2024 tijdelijk extra middelen gekregen om op onderdelen meer personeel te kunnen inzetten en daarmee de balans te kunnen herstellen tussen onze inzet/werkdruk en de opdracht en dienstverlening die gevraagd was. Daar zijn we dankbaar voor. Conform afspraak hebben –tegelijk- in 2024 verder gekeken naar de mogelijkheden om onze dienstverlening zo aan te passen dat we het in 2025 en de jaren erna zonder deze extra tijdelijke middelen uitkunnen. Dat is gelukt en ook daar zijn we trots op. Met de Herijking Opdracht en Dienstverlening WIL zetten we een verantwoorde beweging in die onze dienstverlening op niveau houdt, maar die we voor een deel anders vormgeven. Met de Ontwikkelagenda WIL bouwen we hier in de komende jaren verder op voort. In het Meerjarenbeleidsplan WIL staan de kaders. Ook hieraan hebben we in 2024 hard gewerkt.
In de Tussenrapportage (Turap) 2024 was al aangegeven dat het ons niet zou lukken -WIL breed- binnen de vooraf vastgestelde begroting te kunnen blijven. Onder andere door hoger dan verwachte regelingskosten en personeelslasten. In de 2de Begrotingswijziging 2024 hebben we daarom een aantal correcties opgenomen. Al met al zijn we –WIL breed- om en nabij onze prognose van mei uitgekomen. Naar ons idee niet slecht in het licht van de uitdagingen en dynamiek waarmee we te maken hebben gehad. Op gemeenteniveau laat de voorliggende Jaarrekening evenwel forse verschillen per gemeente zien. De oorzaak is vooral een niet altijd goed voorspelde prijs per uitkering per gemeente in de basisbegroting. Dit gaan we in de komende begrotingen herstellen, zodat begroting en realiteit dichter bij elkaar komen te liggen. Uiteraard zullen we ook scherp blijven op andere zaken die beter kunnen en moeten. Daar pakken we de komende tijd graag samen met u en in vertrouwen verder op door. De belangrijkste informatie uit het jaar 2024 presenteren we op de volgende pagina compact met een infographic. In hoofdstuk 2 vindt u de (management)samenvatting van dit Jaarverslag. Wij hopen hiermee voor iedere lezer snel een goed beeld te geven.
Nieuwegein, 22-05-2025 Hoogachtend,
R. Esser Directeur Werk en Inkomen Lekstroom
W. Eggengoor Voorzitter Algemeen Bestuur
3
Jaarverslag 2024
4
Jaarverslag 2024
2 INLEIDING, FINANCIËLE SAMENVATTING EN LEESWIJZER Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) is de uitvoeringsorganisatie voor werk, inkomen en schuldhulpverlening voor de gemeenten Houten, IJsselstein, Lopik en Nieuwegein. Vanuit het Stadshuis in Nieuwegein, en in 2024 ook de Zoomstede, de gemeentehuizen van Houten, Lopik en IJsselstein en steeds vaker ook op andere locaties, werken we iedere dag aan het gericht vooruit helpen van klanten en inwoners. Vaak samen met de lokale werkteams en tal van ketenpartners in de Lekstroomgemeenten. De inwoners die zich bij ons melden, kloppen niet voor niets bij WIL aan. We helpen inwoners in de Lekstroom om naar vermogen mee te doen in de samenleving. Bij voorkeur via betaald werk. We ondersteunen inwoners om hun financiële situatie te verbeteren. Zo voorkomen we armoede, stress en schulden. En we zorgen dat inwoners weten waarvoor ze bij WIL terecht kunnen. Evenals de partners met wie wij samenwerken. Dit alles deden we ook in 2024. Onze dienstverlening is en blijft goed De Cliëntenraad WIL is een belangrijke bron van informatie voor WIL als het gaat om peilen of we het goed doen. Hetzelfde geldt voor het aantal klachten, bezwaren en de KPI’s die we verder met elkaar gedefinieerd hebben. Bij elkaar is het beeld consistent: we doen de goede dingen en doen die ook goed. En dat is iets om trots op te mogen zijn.
Zeker, omdat we met stevige uitdagingen te maken hadden. Onze klanten hebben we in 2024 door omstandigheden niet zelf bevraagd naar hoe zij onze dienstverlening ervaren; dat gaan we wel in 2025 doen. Maatschappelijke uitdaging en opgave Lekstroom In de regio Lekstroom is de werkloosheid relatief laag. Toch staan veel inwoners nog ongewild langs de kant en doen zij niet mee. Een flinke groep mensen leeft in armoede en heeft schulden, met financiële stress als gevolg. Sommigen hebben een uitkering, bijzondere bijstand of een minimaregeling, omdat hun inkomen niet voldoende is. Een deel van deze inwoners zoekt geen hulp. Meedoen in de samenleving is dan extra moeilijk. De maatschappelijke opgave voor de Lekstroom sluit hierop aan. We willen met elkaar zorgen dat alle inwoners naar vermogen meedoen. We willen de financiële zekerheid van inwoners vergroten door te investeren in werk en participatie. We willen armoede en problematische schulden voorkomen; vooral voor gezinnen met kinderen. We willen inwoners duidelijk maken waar zij terecht kunnen met hun geldzorgen of vragen over een uitkering. En we willen inwoners die onze hulp nodig hebben snel, goed, eenvoudig, persoonlijk en zo nodig dichtbij helpen. Zie hier de context waarom wij doen wat we doen en de opdracht die we hebben.
Doorgaan op dezelfde weg niet meer wenselijk Met het ravijnjaar 2026 op komst was het duidelijk dat de Lekstroom gemeenten voor stevige keuzes zouden komen te staan. Voor WIL was het niet de vraag of wij een bijdrage konden leveren, maar op welke wijze. Een belangrijk uitgangspunt in dit opzicht was en is het continueren van het hoge niveau van dienstverlening. Wetende dat die dienstverlening in hoge mate mensenwerk is, veel aandacht en tijd vraagt (door de complexiteit van de klantsituaties) en veel inwoners hiervan afhankelijk zijn. Daarom hebben we in 2023 om extra middelen voor 2024 gevraagd, met de toezegging met een ontwikkelagenda te zullen komen. Met de HODW-agenda (Herijking Opdracht en Dienstverlening WIL) is hier in 2024 een eerste stap mee gezet. Met de extra tijdelijke middelen hebben we het afgelopen jaar de druk op de uitvoering kunnen verminderen, in ieder geval op de domeinen Inkomen, Werk en Inkomensondersteuning. Het is nog steeds druk geweest, erg druk soms. Maar het elastiek is minder ver uitgerekt geweest dan in 2023. Tegelijkertijd is WIL op meerdere momenten gevraagd een stapje bij te zetten. Bijvoorbeeld om de leefgeldregeling van Oekraïners. Dit hebben we uiteraard gedaan, maar soms met een prijs.
In het opstellen van de HODW-agenda (en de Ontwikkelagenda die hierop volgt) is dan ook eveneens meegenomen hoe we onze dienstverlening eenvoudiger en slimmer kunnen uitvoeren, zodat deze uitvoerbaar blijft. Dat is ook van belang omdat we ook in 2024 duidelijk gemerkt hebben dat het vinden en binden van goed personeel een stevige uitdaging is. Ook WIL heeft te maken met een krappe en concurrerende arbeidsmarkt. Meerjarenbeleidsplan WIL Los van de financiële en personele noodzaak om nog eens kritisch naar onze dienstverlening te kijken, was ook helder dat onze dienstverlening op een aantal vlakken of te complex was geworden. Of minder effectief dan wel minder passend bij deze tijd. Een helder wenkend perspectief of spoorboekje naar de toekomst ontbrak. Mede door Corona en aansluitend de energiecrisis is de aandacht sterk gericht geweest op en verlegd naar de korte termijn. Dat was nodig. Tegelijk was er het besef binnen de Lekstroom dat de uitdagingen en opgaven zoals hiervoor benoemd, ook om een lange termijn agenda vroegen. Het is hierom dat in 2024 hard gewerkt is aan een nieuw Meerjarenbeleidsplan WIL, met als looptijd 2026-2028, maar al effectief vanaf 2025. Dit is gelukt. Onderdeel van dit Meerjarenbeleidsplan is een Ontwikkelagenda die ervoor zorgt dat onze dienstverlening eigentijds en effectief blijft en meer kosteneffectief wordt dan nu. 5
Jaarverslag 2024
SILW (Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt) De arbeidsmarkt kenmerkt zich nog steeds door grote krapte. Tegelijkertijd is het beeld hybride. Er raken ook ondernemers en bedrijven in de problemen, mede door personeelsgebrek. Dit kan per sector verschillen. Deze spanning op de arbeidsmarkt lijkt voorlopig aan te houden. Een (klein) deel van onze klanten heeft hiervan geprofiteerd en heeft met succes werk gevonden. Voor het grootste deel van onze klanten is een match op de arbeidsmarkt een weg van lange(re) adem, dan wel een weg met structurele ondersteuning. Daarom hebben we in 2024 – samen met WerkwIJSS en de Lekstroom gemeenten – de handen ineengeslagen om te komen tot een nieuwe sociale infrastructuur. Stap 1 was een verkenning, met ondersteuning van bureau Berenschot. Deze is eind 2024 afgerond. De uitwerking en implementatie van SILW is een onderdeel van de Ontwikkelagenda WIL. De Begroting van WIL nader bezien De begroting van WIL bestaat voor circa 75% uit regelingskosten: uitkeringen, loonkostensubsidies, uitgaven in het kader van minimaregelingen. Landelijke keuzes als het verhogen van het minimumloon of het indexeren van uitkeringen werken direct door op de hoogte van de regelingskosten, net als een toename van het aantal klanten (die door het CPB ondertussen geraamd wordt op 1-2% per jaar).
Simpel gesteld: zonder dat WIL iets hoeft te doen, gaan de regelingskosten jaarlijks omhoog. Het Rijk compenseert de gemeenten hierin vaak wel (groten)deels. Voor wat betreft de uitvoeringskosten (de overige 25%) geldt dat deze in hoge mate uit personeelskosten bestaan. Cao-afspraken maken dat ook hier de uitvoeringskosten, bij ongewijzigd beleid, vanzelf omhooggaan. Naast personeel gaat er ook veel geld zitten in huisvesting en ICT; ook hier geldt dat indexaties (en in ons geval opgevoerd door Nieuwegein resp. Houten) –als vanzelf- voor kostenstijgingen zorgen. WIL wordt dus ook qua uitvoeringskosten duurder, zonder dat daarvoor meer geleverd wordt. De speelruimte om de uitvoeringskosten te reduceren is in theorie relatief groot, maar in de praktijk beperkt. Zonder werkcoaches kan de re-integratie van inwoners bijvoorbeeld geen vorm krijgen, zonder inkomensconsulenten of schuldhulpverleners is werken aan meer bestaanszekerheid lastiger. En substitutie van mensen door digitalisering/automatisering gaat vaak ten koste van de meest kwetsbaren, maatwerk en een integrale bril. Het verminderen van de grote diversiteit aan ‘couleur locale’ (harmonisatie dus) is wel een effectieve optie; zij het dat hiermee geen 10 fte 'verdiend’ kan worden. Het vinden van een goede balans hierin is daarom van belang. In de Ontwikkelagenda is deze balans opgenomen.
Bezuinigen op de regelingskosten is een hybride verhaal. Door lokale en landelijke spelregels is iedere legitieme aanvraag er namelijk een die gehonoreerd moet worden en dus kostenverhogend werkt. In het geval van de bijzondere bijstand/minimaregelingen resteert dan de optie de spelregels aan te passen (het bereik te verkleinen) of preventief te zorgen dat mensen niet bij WIL hoeven aan te kloppen. Dit is niet alleen aan WIL. In het geval van de bijstand betekent dit preventief mensen aan het werk houden/helpen (wat we via de lijn van de arbeidsmarktregio doen) dan wel meer inzetten op uitstroom. Wat betreft dit laatste is nog veel winst te boeken. Ook dit is niet alleen aan WIL. Door dit laatste te doen, komen de kosten die op Werk gemaakt worden ook meer in lijn te liggen met de inkomsten vanuit het Rijk. Samenvattend: met de huidige prijsstijgingen en verwachte volumeontwikkelingen is het –hoe hard we ook gaan inzetten op slimmer, beter, meer geharmoniseerd, effectiever en eenvoudiger, niet waarschijnlijk dat de begroting van WIL de komende jaren zal afnemen. Met als gevolg op gezette tijden een bijraming via een begrotingswijziging.
Medewerkers zijn tevreden Voor de zomer hebben we onze medewerkers via een Medewerkersonderzoek bevraagd naar hun welbevinden en mate van tevredenheid. De uitkomsten stemden positief: 7 van de 10 medewerkers geven WIL een 8 of hoger (met een gemiddelde van een 7,5). De belangrijkste aandachtspunten waren de werkdruk (die lager kon) en de onderlinge samenwerking (die beter kon op onderdelen). Voor een klein aantal collega's speelde het thema sociale veiligheid/agressie verbijzonderen intern extern. Samen met de OR wordt hier door het MT op doorgepakt met een verdieping van het Medewerkersonderzoek in 2025. Personele zaken In de tweede helft van 2024 was het topmanagement van WIL door omstandigheden (deels) niet altijd aanwezig. Het middenmanagement van WIL heeft dit meer dan uitstekend weten op te vangen, met beperkte inhuur. Desondanks is er enige onrust in de organisatie ontstaan, die nog niet weg is. Er is tegen WIL ook een klacht van een ex-medewerker ingediend bij de LKOG (Landelijke Klachtencommissie Ongewenst Gedrag). Deze klacht is uiteindelijk ongegrond verklaard.
6
Jaarverslag 2024
ICT Houten is vanaf de start van WIL onze ICT-partner geweest. In 2024 hebben we, na grondig onderzoek, besloten ook de komende jaren met Houten verder te gaan, zij het in een ietwat andere vorm. Houten heeft in 2023 haar ICT geoutsourcet naar een externe ICT-dienstverlener (ASAP Cloud); in het verlengde hiervan ontwikkelt Houten zich tot een regieorganisatie om dit aan te sturen en te beheersen. Parallel hieraan is ook WIL in transitie richting een aanvullende, eigen regie-organisatie. De onderlinge taak- en rolverdeling en bijbehorende procedures krijgen steeds beter vorm. Wijziging Gemeenschappelijke regeling In 2023 is de Gemeenschappelijke regeling WIL aangepast op de werkelijkheid van de lokale werkteams, in combinatie met een sterke WIL. De gemeenten zijn met deze GR wijziging nu ook formeel verantwoordelijk en bevoegd voor een deel van de uitvoering van de Participatiewet: de re-integratie van hun eigen bijstandsklanten. In 2024 is de Gemeenschappelijke Regeling nog een keer aangepast, maar nu aan de generieke wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Deze wijziging heeft als voornaamste doel de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen te versterken, met een sterke(re) positie van de raden. De besluitvorming van deze laatste GR-wijziging is ondertussen afgerond.
7
Jaarverslag 2024
Financiële samenvatting Financiële samenvatting
Rekening 2023
Basisbegroting
Wijzigingen
Begroot
DVO
Gerealiseerd
Verschil
Programma Inkomen
43.641.000
43.128.000
3.905.000
47.033.000
0
46.747.000
287.000
Programma Werk
4.445.000
4.817.000
325.000
5.142.000
0
5.357.000
-215.000
Programma Inkomensondersteuning
7.042.000
6.803.000
1.278.000
8.081.000
0
7.376.000
705.000
Bedrijfsvoering
8.815.000
8.430.000
1.115.000
9.545.000
0
9.670.000
-125.000
Programma DVO SW
1.138.000
1.150.000
0
1.150.000
0
1.158.000
-8.000
Totaal
65.080.000
64.327.000
6.623.000
70.951.000
0
70.307.000
644.000
Programma Inkomen - voordeel van € 287.000 door minder uitkeringen bij Nieuwegein. Programma Werk - nadeel van € 215.000, veroorzaakt door hogere uitgaven personeel en uitgaven op het lokaal budget. Programma Inkomensondersteuning - voordeel van € 705.000, veroorzaakt door minder aantal aanvragen dan begroot en extra opdrachten vanuit de gemeente. Programma Bedrijfsvoering - nadeel van € 125.000, veroorzaakt door hogere uitgaven personeel en advies en ondersteuning Programma DVO SW - nadeel van € 8.000, veroorzaakt hogere uitgaven personeel begroot. Voor verdere specificaties verwijzen wij naar de programmaverantwoording. Leeswijzer Conform het BBV bestaan de jaarstukken uit het jaarverslag en de jaarrekening. Voor zover mogelijk worden de bedragen op €1.000 afgerond. Het jaarverslag bestaat uit: • Programmaverantwoording en paragrafen. De jaarrekening bestaat uit: • Balans en toelichting; • Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening; • Toelichting; • Bijlagen beleidsindicatoren; • Taakvelden; • SiSa (Single information, Single audit).
8
Jaarverslag 2024
3 PROGRAMMA INKOMEN WIL is een vangnet voor klanten. Daarbij blijven we zorgdragen voor een correcte toekenning en een tijdige betaling. We kennen onze klanten en weten dat veel van hen het financieel niet gemakkelijk hebben, in een complexe privé en/of gezondheidssituatie zitten en tijdelijk of langer afhankelijk zijn van onze dienstverlening. We sluiten zoveel mogelijk aan bij de leefwereld van elke klant. Wij werken samen met de gemeenten in het lokaal werkteam en zoeken ook naar maatwerk oplossingen die recht doen aan de unieke situatie van de klant. Ook geven we helder uitleg over de spelregels die bij de uitkering horen. Dat geeft duidelijkheid en zorgt voor maatschappelijk draagvlak.
3.1 Wat hebben we gerealiseerd? Implementatie Participatiewet in balans De inwerkingtreding van de Participatiewet in balans is uitgesteld naar 2026. In onze dienstverlening sorteren we op een aantal onderdelen al voor op de nieuwe wetgeving. Zo worden Vertrouwen, Eenvoud en Maatwerk belangrijke pijlers van onze dienstverlening. In 2024 werkten we met de Herijking Opdracht en Dienstverlening van WIL hiervoor al een aantal maatregelen uit die in 2025 worden geïmplementeerd. In vertrouwen handhaven Het team Handhaving is in 2024 afgeslankt in het kader van HODW, met 1 fte. Tegelijkertijd heeft Handhaving te maken met uitdagingen op gebied van het invullen van vacatures van Hoogwaardige Handhaving. Personeel op dit vlak is heel moeilijk te vinden. In 2024 zijn we gestart met het intern opleiden van junioren die geen raakvlakken of achtergrond hadden in het sociaal domein, een intensief en lang traject. Als handhaver heb je ervaring nodig. Met deze interne opleiding zijn nog niet alle vacatures vervuld. Ook geschikte inhuur is niet of nauwelijks te vinden in de huidige markt van handhaving. De combinatie hoogwaardige handhaving en de schaarste op de markt heeft ertoe geleid dat de themaonderzoeken tot op heden niet opgepakt konden worden. Alle binnengekomen signalen zijn wel tijdig opgepakt.
Sociale Recherche Het jaar 2024 is als tussenjaar gebruikt om de taken van de sociale recherche over te brengen naar WIL. Een projectgroep heeft hiervoor diverse zaken geregeld zoals de personele bezetting, nieuwe procedures, het inrichten van de bestuurlijke verantwoording, het opstarten van samenwerkingen met ketenpartners en de communicatie hierover. Per 1 januari 2025 voert WIL formeel de sociale recherche taken uit. Daarmee is de belangrijkste doelstelling van de overgang behaald. De implementatiefase loopt door tot en met het tweede kwartaal van 2025. Mijn WIL In september heeft de Uitkeringsadministratie met ‘Mijn WIL’ gelanceerd. De lancering is goed en met weinig overlast voor onze klanten verlopen. Mijn WIL is een persoonlijke, digitale omgeving waar klanten digitaal 24/7 inkomstenverklaringen, loonstrokenspecificaties en arbeidsovereenkomsten kunnen toesturen. Ook kunnen zij wijzigingen doorgeven en jaaropgaven en uitkeringsspecificaties downloaden. Klanten zijn over het algemeen erg enthousiast over de nieuwe dienst. In totaal hebben wij dit jaar sinds september 1185 van de 1426 inkomstenverklaringen digitaal verzonden. De 241 papieren inkomstenverklaringen zijn vooral verzonden naar bewindvoerders en naar 14 klanten die aangegeven hebben geen gebruik te kunnen maken van Mijn WIL.
Niet alleen is het een stap vooruit in de dienstverlening naar onze klanten maar voor Uitkeringsadministratie (UKA) is het een begin van het einde van het papieren tijdperk. Studietoeslag Met de Studietoeslag ondersteunt WIL studenten die vanwege hun beperking niet in staat zijn naast de studie een bijbaantje te hebben. WIL hanteert een ruimere regeling dan de landelijke regeling. Zo ligt de norm hoger en staat de regeling ook open voor mbo-studenten vanaf 15 jaar. Het aantal studenten dat gebruik maakt van de regeling is dit jaar toegenomen tot 88 (dit waren er 30 in 2021, 44 in 2022 en 64 in 2023) Dit heeft ook een stijging van de kosten tot gevolg van ongeveer € 80.000 in 2021 tot € 400.000 in 2024. Het is goed om te zien dat we via verschillende kanalen, onder andere decanen, de doelgroep steeds beter bereiken.
9
Jaarverslag 2024
Afboeken niet inbare vorderingen Op verzoek van de gemeenten heeft WIL diverse oude vorderingen, onder andere van vóór de start van WIL (1 mei 2013) afgeboekt, alsook verwijtbare vorderingen ouder dan 10 jaar en niet verwijtbare vorderingen ouder dan 5 jaar, conform het huidige beleid. Hiermee worden klanten, gemeenten en WIL niet langer belast met de uitvoering van oude, niet inbare vorderingen. De hoogte van afboeking betrof ongeveer 1 miljoen euro en betrof voor 80% vorderingen van voor de start van WIL. Wet op de Lijkbezorging (WLB) In 2024 zijn er 35 meldingen met betrekking tot de Wet op Lijkbezorging binnengekomen, waarvan 22 meldingen hebben geleid tot een opdracht voor het regelen van een uitvaart. De overige 13 meldingen hebben wel tot werkzaamheden van de medewerkers geleid, maar dit zijn casussen waarbij nabestaanden die de uitvaart uiteindelijk alsnog zelf geregeld hebben. Het aantal overledenen is hoog. Dit komt omdat het politiemortuarium van de regio in het Antonius ziekenhuis in Nieuwegein is gevestigd. Bij 19 van de 35 meldingen betrof het inwoners van Utrecht. De laatste jaren wordt de afhandeling bewerkelijker, mede door de complexe situaties die wij in de praktijk tegenkomen en het maatwerk dat wij leveren omdat nabestaanden steeds meer gevraagd worden om zelf de uitvaart te regelen.
Dit zorgt ervoor dat de uitvoering voor onze medewerkers steeds zwaarder wordt, zowel qua inzet als mentale belasting. De begeleiding en afhandeling van deze uitvaarten vraagt 24/7 direct en zorgvuldig handelen. Hierbij gaat het om contact met nabestaanden, de uitvaartondernemer, een huisbezoek aan de woning en de administratieve afhandeling, alsmede verhaal van de kosten; zoveel als mogelijk. Innen eigen bijdrage Oekraïners Sinds 2022 voert WIL de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (Roo) uit voor Houten, IJsselstein en Lopik, op basis van een dienstverleningsovereenkomst. WIL verzorgt de uitbetaling van het leefgeld en doet dit in afstemming met de gemeenten en opvanglocaties. Over 2024 waren er gemiddeld 46 personen/gezinnen die leefgeld ontvingen. Eind 2023 waren dit er nog 55. Nu de oorlog voortduurt en gelet op de maatschappelijke ontwikkelingen wordt gerechtvaardigd gevonden dat Oekraïners die werken een bijdrage in de huisvestingskosten gaan leveren. Wij gaan deze nieuwe regeling uitvoeren voor Houten, IJsselstein en Lopik uitvoeren. In 2024 bereidden we ons voor om de regeling per januari 2025 uit te voeren. Het gaat om ongeveer 100 Oekraïners van 18 jaar en ouder. Ondersteuning aan ondernemers We zien in 2024 dat het beroep op de Bbz stabiel blijft, maar meer ondernemers zich melden bij de schuldenregelingen die wij via de Bbz aanbieden.
Dit komt vooral doordat er een beter dekkend aanbod is gecreëerd door de samenwerking van Ondernemers Centraal (OC) en de Bbz. Ondernemers Centraal is een initiatief van de gemeente Utrecht en onze gemeenten hebben zich daarbij aangesloten. OC biedt een breed dienstpakket van onder andere schuldbemiddeling, juridisch advies en administratieve ondersteuning. Met de combinatie van Bbz en Ondernemers Centraal biedt de Lekstroom een volwaardig pakket aan dienstverlening voor ondernemers. Vooral bij het onderdeel gespecialiseerde schuldhulpverlening voor ondernemers (SHVO) zien wij dat ondernemers de weg beter weten te vinden. Dit zien wij terug in de stijgende uitvoeringskosten tot ongeveer € 110.000 in 2024. De voorgaande jaren lag dit bedrag lager namelijk € 70.000 in 2023 en € 23.000 in 2022. Laaggeletterdheid WIL organiseerde net als in voorgaande jaren activiteiten om de taal- en digitale vaardigheden van onze klanten te vergroten. Dit is in de huidige maatschappij van groot belang om maximaal te kunnen participeren. Hierbij organiseren we onder andere workshops en werken we samen met lokale partners zoals de Taalhuizen en de Bibliotheek Nieuwegein. WIL geeft workshops aan collega’s en intermediairs om klanten zo goed mogelijk door te verwijzen en beter te laten meedoen.
10
Jaarverslag 2024
3.2 Operationele doelstellingen PI
Prestatie 2022
Prestatie 2023
36,3 %
30,6%
< 8 weken: 99,4% < 4 weken: 92,9%
< 8 weken: 98,5% < 4 weken: 90,7%
Benchmark: € 15.184 WIL: € 15.032
Benchmark € 16.744 WIL: € 16.967
Benchmark: 26,4% WIL: 33,3%
Benchmark: 28,3% WIL: 40,0%
Herinstroom (12-maands trend benchmark)
Benchmark: 13,5% WIL: 11,5%
Benchmark: 11,2% WIL: 9,8%
Verrekende inkomsten BUIG, procenten Gemiddelde inkomsten uit parttimewerk (12- maands trend benchmark)
1.92% Benchmark: € 671 WIL: € 721 Benchmark + 7,5% < 8 weken: 100% < 4 weken: 88,4%
1,89% Benchmark: € 714 WIL: € 770 Benchmark + 7,84% < 8 weken: 91,5% < 4 weken: 74,6%
Percentage volledige uitstroom uit de participatieuitkering naar zelfstandig beroep, bedrijf, regulier of gesubsidieerd werk Percentage afgehandelde aanvragen uitkeringen levensonderhoud Gemiddelde (netto) uitkeringslast per bijstandshuishouden per jaar Vorderingenratio ultimo jaar (Percentage vorderingen BUIG waarop wordt afgelost)
Percentage openstaande aanvragen uitkering levensonderhoud per ultimo jaar
Begroot 2024 Minimaal 35% van de uitstroom
Prestatie 2024
< 8 weken:100% < 4 weken: 90,0% Beter dan het gemiddelde van de benchmark Gelijk aan het landelijk gemiddelde van de benchmark Minimaal 2% lager dan het landelijk gemiddelde uit de benchmark. 1,75% Benchmark + 10%
< 8 weken:97,6% < 4 weken: 87,5%
< 8 weken: 100% < 4 weken: 87,5%
33,9%
Benchmark: € 16.748 WIL: € 16.885 Benchmark 28,6% WIL: 39,3% Benchmark: 10,8% WIL:8,2% 2,27% Benchmark: € 752 WIL: € 807 Benchmark + 7,31% < 8 weken: 100% < 4 weken: 92,7%
11
Jaarverslag 2024
3.3 Financiële verantwoording Programma Inkomen
Rekening 2023
Basisbegroting
Wijzigingen
Begroot
DVO
Gerealiseerd
Verschil
BUIG
39.659.000
39.034.000
2.966.000
41.999.000
0
42.442.000
-443.000
Loonkostensubsidie
2.036.000
1.853.000
545.000
2.398.000
0
2.414.000
-16.000
BBZ 2004 en BBZ Light
92.000
420.000
0
420.000
0
13.000
408.000
Wet op de Lijkbezorging
58.000
15.000
25.000
40.000
0
59.000
-19.000
Personeelslasten
2.933.000
2.435.000
495.000
2.930.000
190.000
3.103.000
-173.000
Totaal lasten
44.779.000
43.756.000
4.030.000
47.787.000
190.000
48.031.000
-244.000
BUIG
641.000
613.000
0
613.000
0
797.000
183.000
BBZ 2004 en BBZ Light
63.000
0
0
0
0
77.000
77.000
TOZO-terugvorderingen
132.000
0
100.000
100.000
0
37.000
-63.000
TOZO-bedrijfskredieten
162.000
0
0
0
0
162.000
162.000
Wet op de Lijkbezorging
58.000
15.000
25.000
40.000
0
59.000
19.000
Personeelsdekking
65.000
0
0
0
190.000
151.000
151.000
Totaal baten
1.121.000
628.000
125.000
753.000
190.000
1.284.000
531.000
Saldo van baten en lasten
43.658.000
43.128.000
3.905.000
47.033.000
0
46.747.000
287.000
BUIG, nadeel € 443.000 Realisatie van BUIG is nagenoeg conform begroting. Binnen de BUIG fluctueert het aantal uitkeringen doorgaans sterk van maand tot maand. Daarnaast verschilt de gemiddelde prijs per uitkering per gemeente omdat dit afhankelijk is van de gezinssamenstelling en de verrekende inkomsten. De kosten van de BUIG worden op klantniveau verrekend met de gemeenten waartoe de inwoners behoren. Daarnaast zien we een daling van de aantallen bij de gemeente Nieuwegein, terwijl de andere gemeenten stabiel blijven ten opzichte van 2023. Wel is het gemiddelde bedrag per uitkering hoger dan begroot. Hoewel de totale realisatie van de BUIG nagenoeg conform begroting is zien we per gemeente grote verschillen. Nieuwegein krijgt een groot bedrag terug wat voornamelijk veroorzaakt wordt door een daling van 4% in het aantal uitkeringen. Deze daling is vanaf mei 2024 zichtbaar geworden. De andere 3 gemeenten moeten allemaal bijbetalen op de BUIG. Na analyse is gebleken dat het begrote bedrag per uitkering voor deze 3 gemeenten een stuk te laag was als je het vergelijkt met realisatie 2024, maar ook met de realisatie 2023. De aantallen zijn bij deze gemeenten nagenoeg gelijk aan de begroting. De overschrijding wordt dan ook geheel veroorzaakt door het verschil in het begrote bedrag per uitkering versus realisatie.
Aantal uitkeringen per regeling per ultimo 2024
Houten
IJsselstein
< 27 jr BASIS PERSONEN < 21 BASIS PERSONEN 21 tot AOW gerechtigd
=>27 jr 25 72
382
< 27 jr
Lopik > 27 jr
11 50
403
Nieuwegein
< 27 jr
=> 27 jr 3 12
118
< 27 jr
Totaal => 27 jr
22 110
980
61 2.127
12
Jaarverslag 2024
BASIS PERSONEN IN INRICHTING BBZ STARTERS levensonderhoud BBZ GEVESTIGDEN levensonderhoud PW BIJSTAND ALS LENING IOAW IOAZ
Totaal
Bijdragen gemeente voor afrekening Houten IJsselstein Lopik Nieuwegein Totaal bijdragen gemeente
Specificatie regelingskosten PW algemene bijstand* BBZ-levensonderhoud startende ondernemers* IOAW* IOAZ* Loonkostensubsidie BBZ 2004 en BBZ Light Wet op de Lijkbezorging Leefgeld Oekraïners Totaal lasten PW algemene bijstand BBZ-levensonderhoud startende ondernemers IOAW IOAZ TOZO-terugvorderingen BBZ 2004 en BBZ Light BBZ Light Wet op de Lijkbezorging Leefgeld Oekraïners Totaal baten Saldo van baten en lasten
11
20 2
.
1 19 3
108
427
4
65
Rekening Basisbegroting 2023 9.819.230 9.388.082 8.991.179 8.524.081 2.732.661 2.614.765 22.098.247 22.600.969 43.641.317 43.127.898
8 1 3 1 12 1
1
429
16
12 1 3 1
123
Wijzigingen
Begroot
DVO
1.063.610 807.840 256.998 1.776.943 3.905.391
10.451.693 9.331.921 2.871.763 24.377.912 47.033.289
0 0 0 0 0
144
Regelingskosten 10.020.000 9.370.000 2.800.000 21.604.000 43.795.000
Houten 9.144.720
IJsselstein 8.660.645
Lopik 2.481.466
Nieuwegein 20.468.642
VHL 0
Totaal 40.755.473
96.624
122.004
8.768
220.939
0
448.335
327.441 37.575 646.506 0 162 120.750 10.373.776 151.153
195.623 12.604 557.054 12.500 1.861 76.433 9.638.723 128.409
52.569 26.092 286.453 0 950 41.716 2.898.014 33.631
550.688 35.020 924.301 0 56.329 0 22.255.918 441.897
0 0 0 0 0 0 0 0
1.126.321 111.290 2.414.313 12.500 59.302 238.898 45.166.431 755.090
4.211
6.177
3.724
11.732
0
25.844
208 0 47.377 29.981 0 162 120.750 353.841 10.019.935
2.266 0 40.574 12.911 0 1.861 76.433 268.631 9.370.092
0 0 17.602 0 0 950 41.716 97.622 2.800.391
13.235 0 93.994 34.253 0 56.329 0 651.439 21.604.479
0 0 0 0 0 0 0 0 0
15.709 0 199.547 77.145 0 59.302 238.898 1.371.534 43.794.897
15 3 1 28 1
71 3 7 3 62 6
1.028
2.340
Uitvoeringskosten 704.000 601.000 173.000 1.474.000 2.952.000
Afrekening -272.329 -638.784 -101.134 1.298.966 286.719
13
Jaarverslag 2024
4 PROGRAMMA WERK Binnen het programma Werk ligt de focus op de participatie en re-integratie van (potentiële) bijstandsklanten. En ook via een effectieve dienstverlening aan werkgevers proberen we tot duurzame matching te komen. De lokale werkteams spelen een grote rol; zij zijn in hoge mate autonoom in hun handelen. De inzet van de lokale werkteams wordt vastgelegd in de lokale werkplannen; deze worden lokaal vastgesteld. Binnen het programma Werk is ook het poortproces georganiseerd. Nieuwe klanten komen daar goed in beeld en er vinden waar nodig al interventies richting werk, zorg of onderwijs plaats. Het team Werk Dienstverlening ontzorgt de lokale werkteams met specialistische dienstverlening, werkgeverstaken en verduurzaming van plaatsingen.
4.1 Wat hebben we gerealiseerd? Gerealiseerde doelstellingen De situatie van inwoners die zich bij de Poort meldden was steeds complexer. Tijdens het fysieke gesprek met de inwoner deden we een brede uitvraag. Zo kwam er meer aandacht voor het inkomen. Valt de inwoner onder de Participatiewet? Waren er bijzondere regelingen mogelijk? Of moesten er misschien andere disciplines binnen WIL, gemeentes en/of sociale partners betrokken worden? Denk aan schuldhulpverlening, generalisten of sociaal-juridische hulpverleners. Daarnaast bekeken we of er in samenwerking met het WSP direct bemiddeld kon worden naar werk. En als er een ontwikkelstap nodig was, werd de inwoner met een korte diagnose en advies overgedragen naar het lokaal werkteam. In het 4e kwartaal van 2024 startten we met het doorontwikkelen van het aanvraagproces Levensonderhoud. Er is een start gemaakt met het analyseren van het huidige aanvraagproces. Ons doel is dit proces nog efficiënter en toekomstbestendiger te maken. Daartoe richtten we een werkgroep op waarin zowel de afdeling Poort als Inkomen meedoen. Voortzetten hoogwaardige sluitende aanpak vanuit het Jongerenloket (Jolo) Dienstverlening aan jongeren vindt plaats in het Jongerenloket (Jolo), een samenwerking van het Doorstroompunt (voormalig RMC) en WIL. De snelheid in het proces is van belang, zodat jongeren zo kort mogelijk thuis zitten.
Doel is om jongeren richting een startkwalificatie of betaalde participatie te helpen. Indien nodig en aan de orde begeleiden we hen ook (terug) richting zorg. Daarnaast is een sluitende aanpak van Pro/VSO-jongeren een belangrijk speerpunt. Uit de evaluatie van het Jolo over het kalenderjaar 2023 blijkt dat het Jolo haar functie als centrale toegang vervult. Uit de evaluatie bleek echter ook dat het aantal jongeren dat uitstroomt naar werk of een opleiding relatief laag ligt (9%). En dat terwijl een van de hoofddoelen van het Jolo is om jongeren zo snel mogelijk op weg te helpen naar werk of onderwijs. Dit gegeven en het feit dat een groot aantal (landelijke) ontwikkelingen op ons afkomt (o.a. wet van School naar Duurzaam Werk, de Participatiewet in Balans en het Werkcentrum), maken dat we in 2024 zijn begonnen met de verkenning van het Jolo. Dit proces doorlopen we met een werkgroep met diverse medewerkers die namens WIL, het Doorstroompunt en de gemeenten vanuit de eigen expertise bij het Jongerenloket (uitvoering en beleid) zijn betrokken. Later in 2025 moet dit proces leiden tot een bestuurlijk besluit over de invulling van het Jongerenloket, waarbij tevens aansluiting wordt gezocht met SILW. Naast dit proces voor het Jongerenloket, maken we tot augustus 2025 gebruik van instrumenten die vanuit het Regionaal Actieplan Jeugdwerkloosheid worden voortgezet en gefinancierd.
Eén van die instrumenten is de pilot voor life coaching, Deze pilot wordt voortgezet, met enkele kleine aanpassingen. De life coaches helpen jongeren met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt, met diverse problematiek en die nergens anders terecht kunnen. Halverwege 2025 evalueren we deze pilot. Dan besluiten we – met het oog op de Wet School naar Duurzaam Werk) - hoe we lifecoaching structureel kunnen beleggen.
Formaliseren en borgen Regionale Werk Dienstverlening (RWD) die aansluit op de lokale behoefte In 2024 richtten we de werkdienstverlening, waarmee we ondersteunende en aanvullende specialistische dienstverlening voor de lokale werkteams bieden, structureel in. Tevens is de financiering ervan structureel verwerkt binnen de WIL begroting.
Verder doorontwikkelen samenspel en effectieve dienstverlening tussen WIL en de lokale uitvoering In 2024 hebben we samen met de lokale werkteams de samenwerkingsafspraken uit 2023 ook in de praktijk verder invulling gegeven. De afstemming en het betrekken van elkaar krijgen structureel invulling, bijvoorbeeld in de vorm van gezamenlijke overleggen. Vooral de inzet, samenwerking en werken aan een gezamenlijke opgave in het traject van de Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt, draagt bij aan het op een hoger niveau brengen van de samenwerking.
14
Jaarverslag 2024
Werkgeversdienstverlening vanuit het WSP, op alle niveaus Activiteiten In 2024 zette het WSP zich in om de verbinding tussen werkgevers en werkzoekenden binnen de Lekstroomgemeenten verder te versterken. Dit is gedaan door op alle niveaus verbindingen te leggen en zowel lokaal als regionaal vraag en aanbod effectief bij elkaar te brengen. Hierbij is gebruikgemaakt van bestaande netwerken op arbeidsmarktregio-, Lekstroom- en lokaal niveau. Om de werkgeversdienstverlening verder te harmoniseren en te professionaliseren, zijn binnen de arbeidsmarktregio verschillende activiteiten ondernomen. Het gaat bijvoorbeeld om de afstemming en harmonisatie van werkgeversdienstverlening, inzet van Dennis (hulpmiddel gezamenlijke werkgeversinstrumenten), het hanteren van een eenduidig jobcoachtarief en gezamenlijke communicatie richting werkgevers. Ook heeft het WSP belangrijke stappen gezet om de matching en bemiddeling van klanten te verbeteren. Zo versterkte het WSP regionale ontmoetingen en matchingsbijeenkomsten, vergrootte ze het draagvlak via ambassadeurs en werden workshops en de dienstverlening doorontwikkeld. Om de professionaliteit en effectiviteit van de dienstverlening te versterken, investeerde het WSP ook in de ontwikkeling van medewerkers en de samenwerking binnen de regio.
Daartoe hebben we onder andere ontmoetings- en inspiratiesessies voor professionals binnen het WSP georganiseerd, trainingen en workshops aangeboden (o.a. interculturele communicatie en masterclasses Harrie Expeditie) en zijn we gestart met de leergang ‘Samen plannen maken’. Daarin werken professionals gezamenlijk aan thema’s als inclusie, werkgeversdienstverlening en regionale samenwerking. Verder heeft het WSP in 2024 actief geparticipeerd in de ontwikkelopdracht van de Utrechtse Werktafel (nu transitieteam). Deze is gericht op het eenduidig, transparant, effectief en efficiënt organiseren van de werkgeversdienstverlening op lokaal en regionaal niveau. Voor 2025 ligt er een nieuwe opdracht vanuit het transitieteam Werkcentrum Midden-Utrecht. Met de komst van het Werkcentrum, dat in 2026 operationeel moet zijn, is 2025 een transitiejaar. Als voorloper hierop is in 2024 het Werkpunt gestart. De pilot zetten we in 2025 voort. Actief anticiperen op landelijke- en regionale ontwikkelingen ten gunste van dienstverlening aan de inwoner (Participatiewet in Balans) Op arbeidsmarktniveau werken wij aan de doorontwikkeling van de arbeidsmarktinfrastructuur om de overgang van werk-naar-werk en van uitkering-naar-werk te stimuleren. Dit moet in 2026 resulteren in een regionaal Werkcentrum voor onze arbeidsmarktregio.
In de Lekstroom sorteren we met de pilot Werkpunt voor op het Werkcentrum, en proberen we alvast te leren hoe het Werkcentrum kan bijdragen aan een betere dienstverlening voor onze klanten. Middels het wetsvoorstel ‘Participatiewet in Balans’ wordt een aantal concrete suggesties gedaan om de werking van de huidige Participatiewet te verbeteren. Op basis van de huidige voortgang lijkt inwerkingtreding van de wet per 1 januari 2026 een realistisch scenario. We volgen de ontwikkelingen op de voet en passen de dienstverlening voor onze klanten waar dat kan al aan op de kernelementen uit de nieuwe wet: vertrouwen, eenvoud en maatwerk. Middels de Herijking Opdracht en Dienstverlening WIL voeren we in het kader daarvan al een aantal maatregelen uit die we in 2025 gaan implementeren.
15
Jaarverslag 2024
4.2 Operationele doelstellingen KPI Rendement re-integratie-inspanningen (bespaarde uitkeringslast door volledige uitstroom naar werk, niet door gemeente gesubsidieerd)
Prestatie 2022 Bij 12 maanden is het 121,2% van de investering
Prestatie 2023 Bij 12 maanden is het 101,2% van de investering
Begroot 2024 Investering uit de re-integratie-middelen + 125%
Gemiddeld percentage klanten dat parttime werkt (trend) Percentage jongeren (<27 jaar) dat afhankelijk is van een uitkering via WIL ten opzichte van het totaal aantal uitkeringen per 31-12 Instroompercentage jongeren (< 27 jaar) Aantal plaatsingen via werkgeversbenadering (WSP en lokale werkteams) (niet unieke personen) Aantal plaatsingen op banenafspraak banen via WSP Meldingen aan de poort Maatregelquote rechtmatigheid - Het jaarlijks aantal maatregelen, als percentage van het volume BUIG (laatste 12 maanden) Aantal werkgevers waarmee WIL zaken doet (aantal warme contacten)
6,3%
6,2%
7,5%
2.365 huishoudens (incl. BBZ), waarvan 13,70% < 27 jaar 36,3% van de instroom 502
2.374 huishoudens (incl. BBZ) waarvan 13,77% < 27 jaar 36,4% van de instroom 485
35% van de instroom 650
2.340 huishoudens (incl. BBZ), waarvan 14,23% < 27 jaar 37,2% van de instroom 435
240 876
147 978
200 1.100
59 950
Benchmark: 1,7% WIL: 0,1%
Benchmark: 1,8% WIL: 0,5%
297
299
14%
1% lager dan gemiddelde van de benchmark 325
Prestatie 2024 Bij 12 maanden is het 104,1% van de investering (o.b.v. verlaagde nettoprijs benchmark) 6,6%
Benchmark: 1,9% WIL: 1,0% 301
Ondanks de inspanningen is de gestelde target voor 2024 niet behaald: het WSP heeft in totaal 435 trajecten en plaatsingen gerealiseerd in 2024 (doel: 650 plaatsingen). Dit is grotendeels toe te schrijven aan de toegenomen complexiteit van de doelgroep. Daardoor is de focus meer verschoven naar ondersteuning en begeleiding van werkzoekenden in plaats van directe werkgeversbenadering.
16
Jaarverslag 2024
4.3 Financiële verantwoording Programma Werk Lokaal budget Houten Lokaal budget IJsselstein Lokaal budget Lopik Lokaal budget Nieuwegein Personeelslasten Totaal lasten Personeelsdekking Totaal baten Saldo van baten en lasten Personeelslasten Nieuw Beschut Personeelsdekking Nieuw Beschut Saldo van baten en lasten WERK incl. Nieuw Beschut
Rekening 2023 Basisbegroting 239.000 104.000 328.000 344.000 86.000 32.000 654.000 1.141.000 3.543.000 3.196.000 4.850.000 4.817.000 406.000 0 406.000 0 4.445.000 4.817.000
Wijzigingen 20.000 68.000 88.000 0 504.000 680.000 355.000 355.000 325.000
Begroot 124.000 412.000 120.000 1.141.000 3.700.000 5.497.000 355.000 355.000 5.142.000
DVO 0 0 0 0 0 0 0 0 0
Gerealiseerd 214.000 500.000 139.000 1.162.000 3.889.000 5.904.000 547.000 547.000 5.357.000
Verschil -90.000 -88.000 -19.000 -21.000 -189.000 -407.000 192.000 192.000 -215.000
251.000 251.000 0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
0 0 0
403.000 403.000 0
-403.000 -403.000 0
4.445.000
4.817.000
325.000
5.142.000
0
5.357.000
-215.000
Lokaal budget Houten, nadeel € 90.000. De uitgaven zijn hoger dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf. Lokaal budget IJsselstein, nadeel € 88.000. De uitgaven zijn hoger dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf. Lokaal budget Lopik, nadeel € 19.000. De uitgaven zijn hoger dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf. Lokaal budget Nieuwegein, nadeel € 21.000. De uitgaven zijn hoger dan begroot. De inhoudelijke verantwoording is lokaal en aan de gemeenten zelf. Overall resulteert het volgende beeld, naar gemeente uitgesplitst. Conform de GR, artikel 34, wordt het saldo van baten en lasten per gemeente verrekend.
Afrekening per gemeente Houten IJsselstein Lopik Nieuwegein Totaal bijdragen gemeente
Rekening 2023 Basisbegroting 987.581 966.418 269.404 2.221.212 4.444.615
866.318 994.287 218.772 2.737.413 4.816.790
Wijzigingen
Begroot
DVO
55.596 97.871 96.729 74.549 324.745
921.914 1.092.158 315.501 2.811.962 5.141.535
0 0 0 0 0
Regelingskosten 213.696 499.903 138.879 1.162.387 2.014.865
Uitvoeringskosten 797.213 680.054 195.322 1.669.489 3.342.078
Afrekening -88.995 -87.799 -18.699 -19.914 -215.408
17
Jaarverslag 2024
4.4 ESF-middelen In de periode 2021 en 2022 heeft WIL eraan bijgedragen dat binnen de Utrechtse Werktafel voldoende inspanningen (o.a. reguliere werkzaamheden werkcoaches van WIL) zijn verricht op basis waarvan ESF-subsidie is toegekend. Een deel van deze ESF-gelden is beschikbaar voor de sub-regio’s, dus ook voor de Lekstroom. In 2022 en 2023 heeft WIL hierdoor een bedrag van totaal € 826.000 ontvangen. Een deel hiervan is bestemd voor uitvoeringskosten bij WIL. De jaren 2023 en 2024 waren de eerste ESF-periode, waarbij een deel over de sub-regio’s is verdeeld en de sub-regio dit naar eigen inzicht mag inzetten. Dit is aan weinig voorwaarden gebonden. WIL maakte voor het beschikbare budget een bestedingsplan dat doorloopt in 2025. ESF-middelen Reeds ontvangen in 2022
377.000
Reeds ontvangen in 2023
449.000
Totaal
826.000
Doorbelaste kosten in 2023
246.000
Doorbelaste kosten in 2024
280.000
Te besteden in 2025
300.000
4.5 Nieuw Beschut Een beperkte groep Nieuw-Beschutters is in dienst gekomen bij WIL. Met deze constructie kunnen de lokale werkteams, indien gewenst, een impuls geven aan de invulling van Nieuw Beschut en banenafspraak-banen (‘BAB’s’). De constructie dat deze groep medewerkers bij WIL in dienst is gekomen en gedetacheerd wordt, is een tijdelijke constructie. Dit heeft te maken met de aanloop naar de ontwikkelingen rondom Sociale Infrastructuur Lekstroom Werkt (SILW). De werkplek van deze groep is en blijft ongewijzigd, namelijk grotendeels bij WerkwIJSS. De regelingskosten worden uit de loonkostensubsidie gedekt, de uitvoeringskosten uit de lokale budgetten. Nieuw Beschut Salariskosten medewerkers Nieuw Beschut
383.000
Uitvoeringskosten
20.000
Totaal
403.000
Inkomsten van derden en UWV
403.000
Saldo
0
18
Jaarverslag 2024
5 PROGRAMMA INKOMENSONDERSTEUNING Binnen het programma Inkomensondersteuning helpen we klanten gericht vooruit door hen schuldhulpverlening, minimaregelingen en bijzondere bijstand te bieden, om zo de financiële bestaanszekerheid te bevorderen. Wij zijn niet alleen een vangnet voor onze klanten, maar helpen hen indien nodig ook preventief. Wat nodig is vanuit de bedoeling, doen we. Een belangrijk uitgangspunt hierbij is dat elke klant goed en snel geholpen wordt. We proberen hiervoor zo goed mogelijk aan te sluiten bij de leefwereld van de klant, uitgaande van een brede uitvraag en goede voorlichting. Het programma bestaat uit de teams Bijzondere Regelingen, de WIL-Generalisten en Schuldhulpverlening. De WIL- generalisten zijn de verbindende schakel binnen WIL en tussen WIL, de gemeenten en tal van ketenpartners in het geval van veelal complexere klantvraagstukken. 5.1 Wat hebben we gerealiseerd? Gerealiseerde doelstellingen Schuldhulpverlening Doorontwikkeling aan zzp’ers en ondernemers met schulden Onze gemeenten zijn sinds 2023 aangesloten bij Ondernemer Centraal. Hierbij krijgt de ondernemer een toekomstgesprek en vervolgens een plan van aanpak voor passende hulpverlening. Verdere toelichting staat bij programma Inkomen. Doorontwikkeling schuldhulpverlening In 2024 hebben wij ons ingezet op dienstverlening die actief, preventief, dichtbij en op maat is.
Vanuit het Rijk werden er ook landelijk stevige ambities geformuleerd om een verbetering en harmonisatie binnen schuldhulpverlening te bewerkstelligen. Dit biedt veel nieuwe handvatten en ontwikkelingen. Deze basisdienstverlening is landelijk nog in ontwikkeling. In 2024 hebben we met de Lekstroomgemeenten al verwerkt wat mogelijk is. Zo nemen wij deel aan het Convenant Lokale Overheid, implementeren we het Schuldenknooppunt en bereiden wij de aansluiting bij het Waarborgfonds Saneringskredieten voor. Vanuit de basisdienstverlening is er in juli een nieuw product ontwikkeld ‘nul-aflossingen’. Dit is op basis van de werkwijzen van het saneringskrediet, echter zonder afloscapaciteit. Zo komt er extra nadruk op nazorg te liggen en geven we daar invulling aan door een nieuwe functie in het leven te roepen; een nazorgconsulent. Daarbij gebruiken wij een tool met een uitbreiding van het product Plinkr. Businesscase Bewindvoering De Businesscase Bewindvoering had als doel de uitgaven voor bewindvoeringskosten te verlagen, in het kader van bijzondere bijstand. Deze vergoedingen worden vaak langdurig (meerjarig) verstrekt. Om een afname van deze kosten te bereiken heeft WIL een consulent aangesteld. Deze helpt inwoners om enerzijds te stoppen met bewindvoering en anderzijds verantwoord toe te werken naar financiële zelfredzaamheid.
Hiermee hoeven deze klanten geen beroep meer te doen op een bewindvoerder. In totaal deden 50 inwoners mee aan de pilot Businesscase Bewindvoering. Van deze 50 inwoners (Houten 11, IJsselstein 12, Lopik 2, Nieuwegein 25) ontvingen er 33 inwoners bijzondere bijstand en 17 inwoners geen bijzondere bijstand. Gezien het grote maatschappelijke en persoonlijke voordeel voor inwoners, hebben we de genoemde 17 inwoners ook geholpen om financieel zelfstandig te worden. Financiële zelfredzaamheid leidt tot minder stress, meer gevoel van eigen regie en eigenwaarde en minder druk op het systeem van hulpverlening. In dit project hebben we 37 bewindvoeringskantoren betrokken en bouwden we met hen een vertrouwensrelatie op. De beoogde bezuiniging van € 225.000 (totaalbedrag over een periode van 5 jaar) is behaald. Gezien het succes van dit project, zal WIL voorstellen deze vorm van dienstverlening structureel in te gaan richten. Bijzondere Regelingen (BR) Verdere optimalisatie werkprocessen Het team BR heeft 2024 gebruikt om grote stappen te zetten richting procesverbetering. Daarbij zijn 3 kernbegrippen als uitgangspunt gebruikt: ‘eenvoud, vertrouwen en klantgericht’. De gemeenten deden een incidentele investering om met succes een structurele verbetering mogelijk te maken.
De werkprocessen zijn vereenvoudigd en geactualiseerd, documenten zijn aangepast en zo klantvriendelijk mogelijk gemaakt. Hierbij is gebruikgemaakt van de Lean-methode. Het resultaat van deze investering is dat aanvragen eind 2024 binnen de wettelijke termijnen worden afgehandeld. Ingebrekestellingen (boetebedragen vanwege te late afhandeling) komen nauwelijks nog voor. Daardoor heeft de klant sneller een besluit. Tegelijkertijd is er ruimte ontstaan voor maatwerk, voor specifieke situaties. Het team zit er - na al die jaren- beter bij; minder spanning en meer werkplezier. WIL hecht eraan dit succes met de gemeenten te delen. Voor het eerst sinds de oprichting van WIL is er een structurele gezonde werkbalans binnen team BR, met duidelijk voordeel voor onze inwoners.
19
Jaarverslag 2024
Gemeentepolis op maat In 2024 stond de collectieve zorgverzekering hoog op de uitvoeringsagenda. Enerzijds vanuit het Lean traject en anderzijds vanuit het harmonisatievraagstuk. Vanuit het Lean traject is er een andere werkwijze geïmplementeerd, eenvoudiger en uitgaand van vertrouwen in de klant. Daarbij is er met de Lekstroomgemeenten gezamenlijk een keus gemaakt dat we met behulp van KWIZ in 2025 gaan bekijken of deze gemeentepolis nog het passende middel is voor de doelgroep. Energietoeslag De Energietoeslag 2023 is in 2023 opgestart en de aanvraag stond de laatste 4 maanden open. Na de afronding in 2024 zagen we een bereik in de Lekstroom van 84%. Ruim 4500 huishoudens kregen de toeslag ambtshalve toegekend. Daarnaast zijn er een kleine 1000 aanvragen afgehandeld. Alleenverdienersproblematiek (fase 1) In 2024 zijn de voorbereidingen voor fase 1 van de alleenverdienersproblematiek uitgevoerd. Fase 1 gaat over de periode 2022 t/m 2024. De besluitvorming over de regeling is doorlopen, het beleid is vastgesteld en benodigdheden zoals werkproces en -instructie zijn klaargezet. De daadwerkelijke uitvoering is gestart per 1 januari 2025. Statushouders In 2023 bouwden WIL, gemeenten en Vluchtelingenwerk een stevige samenwerking op om een nieuwe aanpak af te spreken voor een goede start van statushouders die in hun nieuwe woonplaats gaan wonen.
Alle betrokken partijen werkten succesvol aan een samenhangende aanpak in 2024. Deze bestaat uit een vorm van budgetbeheer voor de duur van maximaal 6 maanden. Het budgetbeheer bestaat uit 3 maanden intensieve ondersteuning en 3 maanden toewerken naar financiële zelfredzaamheid. Vluchtelingenwerk verzorgt de dagelijkse begeleiding. In de praktijk merken we dat de maximale termijn van 6 maanden regelmatig iets te kort is. Vaak lukt het om de situatie in 7 of 8 maanden stabiel en verantwoord over te dragen aan de statushouder. In 2024 was het haalbaar om dit uit te voeren. Om meer financiële armslag te hebben, is de overbruggingsuitkering-levensonderhoud aangepast (verhoogd) en is de overbruggingsuitkering-reiskostenvergoeding toegevoegd. Statushouders die tijdelijk woonachtig zijn in een hotel of accommodatie via de hotel- en accommodatieregeling (HAR) zijn ook als doelgroep voor dit onderdeel opgenomen. Door de toename van het aantal statushouders en door deze genoemde aanpassingen zien we een stijging van de kosten van de bijzondere bijstand. Generalisten De WIL-generalisten begeleidden in 2024 gedupeerden van de kinderopvangtoeslagaffaire (KOTA) op verschillende leefgebieden, aangezien de problematiek vaak erg complex is. In 2024 constateerden we dat de afhandeling van de KOTA een te grote belasting is voor het team Generalisten.
In samenspraak met de gemeenten is ervoor gekozen een extra (tijdelijke) generalist aan te stellen, specifiek voor de KOTA-afhandeling. De meest urgente zaken zijn daarmee afgerond. Daarnaast hebben de generalisten een taak binnen de vroegsignalering. Zij gaan mee op huisbezoek en zetten zich in op een brede uitvraag van de hulpvraag. De generalisten hadden wederom een scharnierfunctie tussen WIL, de gemeenten (sociale teams) en ketenpartners. Voor Nieuwegein is er een generalist die zich specifiek richt op de aanpak van energie-armoede. Tot slot hebben de generalisten in 2024 een groep inwoners met complexe problematiek vooruitgeholpen. In veel gevallen gaat het om hulp die te maken heeft met diverse leefgebieden. Generalisten gaan mee naar hulporganisaties, medisch specialisten en andere hulpverlening. Op die manier kunnen situaties holistisch benaderd worden en is het beter mogelijk veranderingen (verbeteringen) te forceren.