1. Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025

De inschatting van de totale uitstroom naar IJsselstein, naar rato inwonertal, is 37 inwoners. Niet alle uitstromers zullen na een verblijf in de Maatschappelijke Opvang (direct) zelfstandig wonen. Onderzoek bij zorgaanbieders naar de uitstroomrichting geven aan dat bijna een derde (30%) uitstroomt naar zelfstandige woonruimte (al dan niet met ambulante begeleiding). 20% zou uitstromen naar een tussenvorm zoals langdurig begeleid wonen of naar doorstroomwoningen (met een lichte begeleidingsvraag). Voor IJsselstein zou dit inhouden dat 11 inwoners jaarlijks uitstromen en zelfstandige woonruimte nodig hebben en dat 7 inwoners jaarlijks uitstromen en een tussenvorm nodig hebben. Jeugdzorg Jeugdzorg met verblijf kent verschillende varianten: een deel van de jongeren verblijft in een pleeggezin, een ander deel in een gezinshuis of in een ‘residentiële setting’ zoals een behandelgroep. Ook bij jongeren die uit de jeugdzorg komen en die verder geen opvang of begeleiding krijgen, is de kans op dak-/thuisloosheid aanwezig. Om een inschatting te kunnen maken van de vraag naar plekken voor jeugdzorg met verblijf is gekeken naar de beschikkingen Jeugdzorg per 1 januari 2023 (CBS Jeugdmonitor), uitgesplitst naar de woonvormen pleegzorg, gezinsgericht (gezinshuizen, zorgboerderijen) en ander verblijf bij Jeugdhulpaanbieders.

Voor het grootste deel gaat het binnen de jeugdzorg met verblijf om zorg aan relatief jonge kinderen. Voor hen is een vraag naar eigen woonruimte voorlopig niet aan de orde. Het gaat met name om de kwetsbare jongeren van 15 tot 17 jaar in jeugdzorg met verblijf. Deze groep zit tegen de leeftijdsgrens van jeugdzorg aan en zal daarom in de komende jaren een stap op de woningmarkt (willen) zetten. Een deel van de jongeren die uitstromen uit jeugdzorg kan direct zelfstandig gaan wonen, anderen hebben eerst behoefte aan een ‘tussenvorm’ in de vorm van geclusterd wonen met begeleiding (bijvoorbeeld kamertraining) of scheiden wonen en zorg. Er is ook een groep met een intensievere zorgvraag die doorstroomt richting Beschermd Wonen (Wmo of Wlz). In IJsselstein zijn totaal 40 kinderen in jeugdzorg met verblijf. 15 van deze kinderen hebben de leeftijd 15-17 jaar. Voor IJsselstein zou dit inhouden dat 5 jongeren jaarlijks uitstromen en zelfstandige woonruimte nodig hebben.

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

17

Beleidskaders en wetgeving Regionale visie op opvang en bescherming, 2017 De regionale koers U16 is in 2017 vastgesteld door alle raden van de U16. Kern van de koers is dat de opvang en Beschermd Wonen juist veel meer lokaal ‘in de wijk’ georganiseerd wordt (‘Beschermd Thuis’). Mensen met psychiatrische, sociale of maatschappelijke problemen moeten zoveel mogelijk in de eigen omgeving kunnen herstellen, zelfstandig wonen en meedoen in de samenleving. Hiervoor gelden drie belangrijke randvoorwaarden: een evenredige spreiding in de regio van woonruimte, meer begeleiding en behandeling thuis en de overheveling van taken en budgetten van de centrumgemeente naar de regiogemeenten. Voldoende woningen zijn een essentiële voorwaarde om deze situatie te bereiken. Iedere gemeente moet extra woonruimte creëren om personen zelfstandig of kleinschalig te kunnen laten wonen. Daarbij is er ook aandacht van gemeenten en instellingen nodig voor het creëren van draagvlak bij omwonenden. Niet iedereen zal (direct) in een eigen woning kunnen wonen. Als veiligheid in het geding is of als de benodigde gespecialiseerde hulpverlening schaars is, zijn er bovenregionale voorzieningen beschikbaar. Hierop zal met name een beroep worden gedaan door personen met een zware verslaving en/of zware psychiatrische problematiek en/of gedragsproblematiek.

Het op deze manier organiseren is van belang voor (behoud van) het draagvlak in de samenleving. Bestuurlijke afspraken ambulantisering (U16), 2019 Onderzoek naar toekomstige huisvestings- en begeleidingsbehoeften (bureau HHM in 2018) heeft geleid tot regionale bestuurlijk afspraken, inclusief een prognose van de jaarlijkse huisvestingsopgave voor de komende vijf jaar. In het bestaande convenant is een contingent vastgelegd voor IJsselstein van 29 personen (woningen). Dat is het gevolg van de hoge instroom in beschermd wonen en maatschappelijke opvang in de afgelopen 5 jaar. De praktijk laat zien dat de feitelijke vraag aanmerkelijk lager is, omdat mensen niet altijd kiezen voor terugkeer naar de gemeente van herkomst. Voor 2022 wordt een nieuw convenant opgesteld en opnieuw contigenten bepaald. De verwachting is dat het contingent lager wordt vastgesteld, omdat de instroom lager is (bron: Monitor huisvesting kwetsbare groepen). NB: het contingent voor IJsselstein is vanaf 2023 vastgesteld op 13 woningen per jaar. Lekstroomplan “Op weg naar een beschermd thuis“, 2020 Met dit plan beschrijft de regio Lekstroom voor de periode 2020 – 2025 de gedeelde uitgangspunten voor regionale samenwerking en het tempo en de voorwaarden van overname van verantwoordelijkheden en taken van de centrumgemeente Utrecht.

Ten tweede gaat het om een serie beleidsmatige afspraken over af- en ombouw van beschermd verblijf naar beschermd thuis, spreiding van de voorzieningen, maar ook over de acties die volgen om de preventie, instroom en doorstroom uit verblijf in de regio goed te regelen. Een derde onderdeel in het Lekstroomplan zijn de afspraken over uitvoeringsgerichte taken die- omdat dit het meest efficiënt is- op regionale schaal opgepakt gaan worden, zoals bijvoorbeeld de inkoop na 2022 en de levering van maatwerk bij de toegang. Plan van aanpak ‘Weer Thuis’ Lekstroom, 2021 Dit plan is opgesteld om de woonopgave, die volgt uit de ambulantisering, uitstroom uit beschermd wonen en jeugdhulp met verblijf (versneld) te realiseren. Daartoe zijn 5 actielijnen uitgewerkt: 1. 2. 3. 4. 5.

Meerjarenafspraken over volume, variatie van woonvormen en spreiding. Instroom aan de voorkant (Eerste een thuis) Verbeteren van werkprocessen voor instroom en uitstroom. Aandacht voor buurt en buren. Maatwerk voor jongvolwassenen.

Het plan is opgesteld in samenwerking tussen de Lekstroomgemeenten, de corporaties, Beter Wonen (de vereniging van zorgaanbieders) en het Vierde Huis.

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

18

Regioplan U16 transformatie MO/BW 2021-2024 In 2022 heeft bestuurlijke besluitvorming plaatsgevonden over het Regioplan U16 MOBW 2021-2024 met daarin de inhoudelijke en financiële afspraken tussen de 15 regiogemeenten en de centrumgemeente. Deze afspraken hebben betrekking op: taakafbakening (wat lokaal en wat subregionaal of op U16 schaal), inkoop, verdeling van middelen en risicodeling, verantwoordelijkheden en zorgcontinuïteit, delen van expertise. Voor de decentralisatie van de middelen is, door de ministeries BZK en VWS met de VNG, een akkoord bereikt over een gefaseerde invoering van maximaal 10 jaar van een verdeelmodel (van historische naar een objectief model) voor de taak Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Dat betekent dat budgetten zijn gebaseerd op objectieve, niet beïnvloedbare factoren binnen een gemeente. Nu worden budgetten nog verdeeld op historische grondslag. De objectieve verdeling die in ontwikkeling is, gaat eerst alleen gelden voor nieuwe cliënten vanaf 2022 waarbij opvang de eerste vijf jaar buiten beschouwing blijft. De objectieve verdeling wordt gebaseerd op de herkomst van de huidige cliënten ofwel de gemeente waar de cliënt woonde toen de vraag naar MO/BW ontstond.

Het rijk volgt een ingroeipad van tien jaar zodat de centrumgemeenten voldoende middelen houden voor de bestaande cliënten en de regiogemeenten voldoende budget krijgen voor de nieuwe cliënten. Over de budgetten zijn afspraken gemaakt die t/m 2028 lopen. Plan Opvang, Wonen en Herstel IJsselstein 2021 tot 2023 Dit lokale plan beschrijft hoe IJsselstein en de andere gemeenten in de Lekstroom zorgen voor opvang en een woning als basis voor persoonlijk en maatschappelijk herstel. Daarbij hebben mensen (tijdelijk) goede zorg en ondersteuning nodig, die terugval voorkomt of snel signaleert en die ook bijdraagt aan acceptatie en integratie in de samenleving. Actualisatie plan Opvang, wonen en herstel IJsselstein, 2022 In het plan Wonen, Opvang en Herstel zijn diverse actiepunten opgesteld. De actiepunten zijn langsgelopen en bekeken hoe ver het staat met de voortgang ervan. Een groot deel is uitgevoerd en ook blijvend aanwezig in IJsselstein, in afstemming met de uitvoerende partijen. Het plan Wonen, Opvang en Herstel is hiermee verlengd met twee jaar, om ook in 2023 en 2024 verder te werken aan de uitvoering van de actiepunten. Regioplan U16 Beschermd Wonen, 2023 In dit document zijn de kaders opgenomen voor gemeentelijke samenwerking in de U16 plus de governance.

In de samenwerkingsovereenkomst staat beschreven hoe gemeenten de samenwerking tussen de 16 gemeenten, mandatering (voor toegang) en formele (financiële) samenwerkingsafspraken, vorm willen gaan geven. Het uitvoeringsprogramma bevat proces- en organisatieafspraken over toegang tot zorg, leren, monitoring, sturing, inkoopafspraken en accountmanagement. Bestedingsplan Beschermd Wonen IJsselstein 2023-2024 Vanuit het regioplan Beschermd Wonen U16 zijn afspraken gemaakt over financiële ruimte tot 2028 voor lokaal maatwerk Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen zodat we de beweging naar meer zelfstandig wonen in de wijk en het voorkomen van instroom kunnen voortzetten en uitbreiden. De activiteiten die in het uitvoeringsplan Opvang, wonen en herstel staan genoemd worden deels betaald uit het Lokaal Maatwerk-deel. Regionale Aanpak Dakloosheid U16, 2024 Met de aanpak Dakloosheid U16 wordt regionaal invulling gegeven aan het landelijke actieplan Aanpak Dakloosheid 2024-2030. Met de regionale aanpak dakloosheid wordt door de U16 gemeenten de regionale en lokale koers vastgesteld om dakloosheid terug te dringen. Het vormt, net als de regionale visie Beschermd Wonen, een belangrijke stap om meer lokaal ‘in de wijk’ te organiseren, zodat mensen, ook met een begeleidingsvraag, zoveel als mogelijk zelfstandig thuis kunnen (blijven) wonen.

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

19

Uitvoeringsprogramma BWMO 2025-2026 U16, 2025 Het Uitvoeringsprogramma Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang U16 2025-2026 is een herijking van het eerder opgestelde Uitvoeringsprogramma 2023-2024. Het bevat een terugblik op de resultaten van de afgelopen twee jaar en een vooruitblik op de komende jaren aan de hand van drie doelstellingen en vijf pijlers. In 2025 worden binnen U10 besluiten genomen over het Afsprakenkader Ouderenhuisvesting en het Afsprakenkader huisvesting Aandachtsgroepen. Overige wetgeving Welke wetgeving en ontwikkelingen zijn relevant in relatie tot het lokale plan? Zorgverzekeringswet (ZvW) Gemeenten zijn in het kader van de Wmo verantwoordelijk voor het bieden van onderdak en begeleiding aan personen met een psychiatrische aandoening. Gemeenten zijn niet verantwoordelijk voor de behandeling van deze personen. Personen, die gebruik maken van Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang, maken voor hun behandeling gebruik van zorg vanuit de Zorgverzekeringswet. Het samen optrekken van behandelaars en begeleiders vanuit 1 beweging en 1 plan (gebiedsteams GGZ) is, vanuit inwonerperspectief, een groot voordeel en zorgt voor meer effectiviteit. In de Lekstroom wordt met de zorgverzekeraar toegewerkt naar een samenwerkingsagenda om concreet invulling te geven aan de verbinding tussen het medisch en sociaal domein.

Landelijk wordt het, vanuit IZA/GALA (via de SPUK-regeling, 2023-2026), voor gemeenten mogelijk om stevig en meer in samenhang in te zetten op preventie. De SPUK-regeling bundelt geldstromen die zich richten op het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, preventie en het versterken van de sociale basis. Ook in het Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn afspraken gemaakt over preventie. De SPUK-regeling en de financiering uit het IZA-akkoord vullen elkaar aan. Beide akkoorden vragen extra aandacht voor het terugdringen van vermijdbare gezondheidsverschillen bij kwetsbare groepen. Hoofdlijnenakkoord GGZ (Bestuurlijk akkoord GGZ 2019 t/m 2022) De belangrijkste punten uit dit akkoord zijn de verdere ambulantisering van de GGZ-behandeling, de afbouw van klinische bedden, de aanpak van de wachtlijsten GGZ en de integrale kijk op GGZ. Zorg en ondersteuning beperken zich niet meer tot het GGZ-domein: ook wonen, schulden, werk en dagactiviteiten en somatisch zorg horen bij de domeinen waarin men hulp kan krijgen. Het uitgangspunt is dat mensen zoveel mogelijk meedoen aan de maatschappij. De belangrijkste opgave op lokaal niveau is het versterken van het gebiedsgericht samenwerken (zie bouwsteen “Lokale ambulante behandeling & begeleiding”). De afspraken voor de financiering van voldoende behandeling en tijd voor professionals voor overleg t.b.v.

het gebiedsgericht werken pakken we op met de Lekstroom gemeenten middels een samenwerkingsagenda zorgverzekeraar (zie paragraaf 6.2.e. van het Lekstroomplan “Op weg naar beschermd thuis”). Wet langdurige zorg (Wlz) De Wlz is bedoeld voor personen die blijvend afhankelijk zijn van zorg en ondersteuning. Momenteel geldt dit alleen voor personen met lichamelijke of verstandelijke beperking(en). Vanaf 2021 krijgen mensen die hun leven lang intensieve GGZ zorg nodig hebben ook toegang tot deze zorg. Daar zijn ook inwoners bij die gebruik maken van Beschermd Wonen. Dit betekent dat de gemeente over de groep inwoners, waarvan geen perspectief op herstel meer te verwachten valt, geen verantwoordelijkheid meer draagt. Jeugdwet Wij streven ernaar dat jongeren van 18 jaar en ouder geen last ervaren van het feit dat zorg en ondersteuning vanuit verschillende wetten gefinancierd worden. Met name de leeftijdsfase 16-23 jaar is een kwetsbare levensfase, waarin jongeren met vallen en opstaan volwassen worden. Juist dan is een doorlopende (zorg)lijn nodig, om de overgang minder problematisch te laten verlopen. Wet verplichte GGZ en aanpak verward gedrag De gemeente is per 1 januari 2020 verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wvggz. De wet regelt de rechten van mensen die te maken hebben met verplichte zorg vanwege een psychische

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

20

aandoening. De Wvggz geldt voor mensen bij wie een psychische stoornis leidt tot gedrag dat ernstig nadeel (gevaar) veroorzaakt voor henzelf of voor anderen. Als er geen vrijwillige zorg mogelijk is om dat ernstig nadeel weg te nemen, kan de rechter hen verplichte zorg opleggen. Ook in de aanpak rondom mensen met verward gedrag is een aantal instrumenten ingezet om verward gedrag tijdig te signaleren en de benodigde vervolgacties te nemen.

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

21