1. Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein Inhoud Samenvatting ...............................................................................................................................................2 Inleiding .........................................................................................................................................................3 Lokaal Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen.........................................4 De basisset ...............................................................................................................................................5 Wat doen we al ....................................................................................................................................5 Ontwikkelingen .....................................................................................................................................6 Wat gaan we doen in de periode 2025-2028...................................................................................6 De Toegang ..................................................................................................................................................7 Wat doen we al

....................................................................................................................................7 Ontwikkelingen .....................................................................................................................................8 Wat gaan we doen in de periode 2025-2028...................................................................................8 Zorglandschap en spreiding van voorzieningen .....................................................................................8 Ontwikkelingen .....................................................................................................................................8 Wat gaan we doen in de periode 2025-2028...................................................................................9 Wonen .........................................................................................................................................................10 Wat doen we al ..................................................................................................................................10 Ontwikkelingen ...................................................................................................................................10 Wat gaan we doen in de periode 2025-2028.................................................................................11

Monitoring en sturing.................................................................................................................................12 Wat doen we al ..................................................................................................................................12 Ontwikkelingen ...................................................................................................................................12 Wat gaan we doen in de periode 2025-2028.................................................................................12 Financieel perspectief ...............................................................................................................................13 Decentralisatie van de budgetten ....................................................................................................13 Budgetten Lokaal Maatwerk BW 2025 en 2026 en verder ..........................................................13 Bijlagen .......................................................................................................................................................16 Om wie gaat het .........................................................................................................................................16 Beleidskaders en wetgeving

....................................................................................................................18

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

1

Samenvatting De gemeente is voor een groot deel verantwoordelijk voor inwoners met (ernstige) psychiatrische problematiek, verstandelijke beperkingen, verslavingsproblemen en/of (dreigende) dakloosheid. De beweging van het wonen in instellingen naar (langer) zelfstandig wonen is al langer gaande, maar heeft met de doordecentralisatie beschermd wonen, het zorgaanbod thuis voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, de aanpak van verward gedrag, de taken op het gebied van voorkomen van dakloosheid en de invoering van de Wet verplichte GGZ extra impulsen nodig. In dit Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (hierna MOBW) gaat het om onze eigen inwoners en nemen we de relevante landelijke, regionale en lokale beleidskaders en wetgeving mee. Op basis van de doelgroep en vastgestelde beleidskaders is de opgave en ambitie voor IJsselstein opgesteld. Beschermd wonen is een vorm van wonen onder begeleiding voor mensen met psychische of psychosociale problemen. Basisset: elke gemeente heeft de benodigde voorzieningen op niveau die ervoor zorgen dat mensen zo goed mogelijk hun leven kunnen leiden in hun wijk/dorp of stad. Dit om te voorkomen dat kwetsbare inwoners regie op eigen leven kwijtraken.

Het gaat om voorzieningen op het gebied van ambulante ondersteuning, persoonlijke ontwikkeling, wonen, aanpak dakloosheid, inclusie in de wijk, activering en werk, herstelgericht werken en financiën op orde. Een goed gevulde gereedschapskist maakt het mogelijk om in te zetten op voorkomen van instroom en tijdelijke oplossingen te bieden die helpen in herstel. De basisset is niet alleen belangrijk voor BW maar geldt ook voor de doelgroep die onder MO valt. Dit zijn inwoners die dakloos zijn of dreigen dakloos te worden. Om te beginnen zijn opvang en een woning de basis voor persoonlijk en maatschappelijk herstel. Daarbij hebben mensen (tijdelijk) goede zorg en ondersteuning nodig, die terugval voorkomt of snel signaleert en die ook bijdraagt aan acceptatie en integratie in de samenleving. Het geheel van MOBW stoelt op 5 pijlers: 1. Basisset 2. Toegang 3. Zorglandschap en spreiding van voorzieningen 4. Wonen 5. Monitoring en sturen Per onderdeel is aangegeven welke acties eerder zijn gerealiseerd, wat momenteel loopt en ook de plannen die we verder ondernemen of ontwikkelen. Op deze manier realiseren we een samenhangende aanpak voor onze (meest) kwetsbare inwoners. Deze acties zijn te realiseren binnen de bestaande beleidsmatige en financiële kaders.

Dit plan loopt vooruit op de daadwerkelijke doordecentralisatie van BW; het wetsvoorstel woonplaatsbeginsel, sinds 2024 voor behandeling bij de Tweede Kamer, is nog niet aan de orde gekomen bij het huidige kabinet. De nieuwe streefdatum stond gesteld op 1 januari 2026 maar dit wordt niet gehaald. Ondanks de vertraging wordt landelijk toegewerkt naar het op orde brengen van de basisset. Na de doordecentralisatie ontvangen álle gemeenten de middelen voor BW. Op grond van het woonplaatsbeginsel worden dan ook alle gemeenten verantwoordelijk voor hun eigen inwoners. Hierdoor ontstaat een prikkel voor regiogemeenten om te investeren in preventie en lokale passende ondersteuning – zoveel mogelijk thuis of dichtbij huis. De diverse afspraken in dit Uitvoeringsplan zijn geënt op vooral financiële en organisatorische afspraken die met centrumgemeente Utrecht en de Lekstroom regiogemeenten zijn gemaakt en daarnaast op kaderstelling door de gemeenteraad. De periode voor uitvoering van dit plan is gesteld op 4 jaar, 2025 t/m 2028. Het eindjaar valt samen met het eindjaar van de afspraken tussen Utrecht en alle regiogemeenten. Eind 2026 wordt een korte evaluatie ingelast om te kijken welke acties extra aandacht nodig hebben of ontwikkelingen die aandacht nodig hebben.

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

2

Inleiding Inwoners met een psychische kwetsbaarheid kunnen rekenen op een passende ondersteuning. Er wordt zoveel mogelijk ondersteuning op maat geboden. De ondersteuning is, als dat kan, gericht op herstel. We willen bovendien dat onze inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen. En wanneer dit tijdelijk niet meer kan willen we de periode in beschermd wonen of opvang zo kort mogelijk houden. Ook met betrekking tot Maatschappelijke Opvang ligt de focus, net als bij Beschermd Wonen, op preventie en vroegtijdige signalering. Aandacht voor de leefbaarheid in de wijk en betrokkenheid van buren en naasten is noodzakelijk. Eén van de belangrijkste factoren is de lokale beschikbaarheid van voldoende zelfstandige, betaalbare woonplekken. In dit uitvoeringsplan geven we aan wat we de komende vier jaar doen op het gebied van MOBW.

Landelijke opdracht Het Uitvoeringsplan past binnen de landelijke opdracht om beschermd wonen te transformeren naar beschermd thuis (decentralisatie beschermd wonen). Kern van de opdracht is dat zowel de maatschappelijke opvang voor dak- en thuislozen als beschermd wonen meer lokaal in de gemeente (of regiogemeente) wordt georganiseerd. Kwetsbare inwoners kunnen zo zelfstandig mogelijk wonen en onderdeel zijn van de samenleving. Daarnaast is één van de IZA-opgaven waarop we binnen onze regio samenwerken het versterken van de mentale gezondheid van inwoners, in samenwerking met de zorgverzekeraar. Onder leiding van Altrecht wordt op U16 niveau het Transformatieplan Netwerken Mentale Gezondheid in de regio Midden Nederland voorbereid. Voor de uitvoering daarvan zal o.a. een beroep worden gedaan op het Sociaal Domein. Het transformatieplan richt zich met name op het oprichten van een Netwerk Mentale gezondheid, waarbinnen GGZ, huisartsen, ervaringsdeskundigen en sociaal domein samenwerken aan preventie, tijdige en passende ondersteuning en goede doorstroming. Deze netwerken zijn gebaseerd op een landelijk model. Er komt één netwerk per subregio waarbij Lekstroom een subregio is. Kernonderdeel van Netwerk mentale gezondheid is het verkennend gesprek: een laagdrempelige intake waar professionals samen met de inwoner bespreken wat voor ondersteuning er nodig is.

Het verkennend gesprek is bedoeld voor multiproblematiek waarbij GGZ-problematiek vermoed wordt en het sociaal domein waarschijnlijk een deel van de oplossing kan leveren. IJsselstein heeft meegedaan met een eerste pilot.

Financiële decentralisatie en woonplaatsbeginsel Budgetten, die nodig zijn voor de financiering van BW, worden door centrumgemeente Utrecht beheerd en voor een aanzienlijk deel verdeeld naar alle gemeenten binnen de U16. Deze budgetten betreffen Maatwerk-budgetten. Daarnaast is er (regionaal) budget voor voorzieningen waar de gehele regio gebruik van maakt en waar dus ook IJsselsteinse inwoners gebruik van maken. Budgetten, nodig voor de financiering van MO, wordt door centrumgemeente Utrecht beheerd. Eind 2022 is het landelijke actieplan 'Aanpak dakloosheid 2023-2030' gepresenteerd. Vanuit het Rijk is opdracht gegeven aan alle centrumgemeenten om gezamenlijk een regionale aanpak te ontwikkelen en uit te voeren. In 2024 is duidelijk geworden dat het Rijk hiervoor structurele middelen beschikbaar stelt. De Regionale Aanpak Dakloosheid is afgelopen periode opgesteld met als doel om als U16 gemeenten gezamenlijk de regionale en lokale koers vast te stellen. Onder voorbehoud van instemmende besluitvorming door de gemeenteraad van Utrecht hebben de colleges begin 2025 de Regionale Aanpak Dakloosheid U16 2024-2030 vastgesteld. Om alle U16 gemeenten lokaal in staat te stellen activiteiten uit te voeren, die bijdragen aan het voorkomen van dakloosheid wordt jaarlijks een structurele budget ingezet. Een deel van dit budget wordt gereserveerd voor algemene en gezamenlijke activiteiten.

Het overige deel wordt naar rato van inwonersaantal gereserveerd voor iedere gemeente. Plannen die bijdragen aan het voorkomen van dakloosheid en aansluiten bij de gestelde kaders in de Regionale Aanpak kunnen hiermee worden betaald.

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

3

Regionale samenwerking De regio U16 heeft de afgelopen jaren grote stappen gezet in de ambulantisering en het oppakken van een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor BW. Hoewel de gemeente Utrecht budgethouder is, wordt in gezamenlijkheid gewerkt aan de opgaven. Jaarlijks wordt er een gezamenlijke begroting opgesteld met daarin ook een overheveling van middelen naar de vier afzonderlijke subregio’s (Utrecht stad, Lekstroom, Zuid Oost Utrecht en Utrecht West). Ambities vanuit de Regionale Aanpak Dakloosheid zijn hier aan toegevoegd, omdat de twee aanpakken zeer veel overlap hebben. Door als regio gezamenlijk de verandering van beschermd wonen naar beschermd thuis op te pakken, behouden we de schaalgrootte die nodig is om voldoende gevarieerd aanbod te ontwikkelen en borgen we de kennis en expertise om ook de specialistische ondersteuning te kunnen blijven bieden.

Druk op de opvangvoorzieningen (MO) en de rol van Lekstroom In 2023 en 2024 is de druk op de Utrechtse opvangvoorzieningen fors toegenomen. Dit heeft geleid tot een tijdelijke opschaling van de capaciteit. Tegelijkertijd is besloten dat subregio’s zoals Lekstroom vanaf 2025 zelfstandig middelen ontvangen om lokaal beleid en voorzieningen te ontwikkelen en zo bij te dragen aan het verlichten van de druk op Utrecht. De vijf Lekstroomgemeenten zetten in op preventie, ondersteuning in de wijk en het organiseren van tijdelijke en begeleide woonplekken. Doel is om dakloosheid zoveel mogelijk te voorkomen en – indien dit niet mogelijk is – te zorgen voor een snelle herhuisvesting met de juiste begeleiding. Hiervoor wordt samengewerkt met partners in wonen, zorg en maatschappelijke ondersteuning. In de opvang Gemeente

2023

Begeleiding Stadsteam

2024

2023

2024

Aantal op peildatum 31-12-2024 In begeleiding In opvang Stadsteam

Houten

7

5

5

7

0

4

IJsselstein

11

11

9

12

5

17

Lopik

1

0

2

1

0

1

Nieuwegein Vijfheerenlande n

21

20

13

12

4

25

18

19

5

6

4

17

Totaal

58

55

34

38

13

64

De verdere monitoring van aantallen en kenmerken van dak- en thuislozen wordt vanaf 2025 versterkt, onder meer via het onderzoek dat in het eerste kwartaal van 2025 is uitgezet in de vijf gemeenten. De uitkomsten van dit onderzoek vormen mede de basis voor de verdere beleidsontwikkeling.

Lokaal Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen Doorgaans wordt lokaal een tweejaarlijks uitvoeringsplan opgesteld voor BW. Dit heeft te maken met het budgetrecht van centrumgemeente Utrecht. Omdat we in dit Uitvoeringsplan ook MO meenemen en op de middelen voor BW een begroting is te maken voor vier jaar, menen we dat we met deze budgetten onze gemeentelijke opgaven concreet kunnen uitwerken in acties en/of onze huidige acties kunnen vervolgen. Het uitvoeringsplan gaat uit van de 5 pijlers: 1. Basisset 2. Toegang 3. Zorglandschap en spreiding van voorzieningen 4. Wonen 5. Monitoring en sturen

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

4

Per onderdeel wordt aangegeven welke activiteiten worden uitgevoerd, welke ontwikkelingen er zijn en welke acties de komende vier jaar (2025-2028) ingezet worden.

De basisset De basisset bestaat uit diverse bouwstenen: professionele ambulante begeleiding, ambulante behandeling via de zorgverzekeraar, toegang tot een woonplek, schuldhulpverlening, inkomen, toeleiding naar (betaald) werk, time-outvoorziening, persoonlijke ontwikkeling, informele zorg, integratie in de wijk en preventie en vroegsignalering. De huidige stand van zaken van het IJsselsteinse aanbod komt terug bij de diverse pijlers.

Wat doen we al In IJsselstein is er aanbod van uiteenlopende vormen van ontmoeting en activering om zoveel mogelijk mensen met een psychische kwetsbaarheid te bereiken. Voor de gehele regio zijn er de voorzieningen van Enik Recovery College en van de Pitstops. Enik Recovery College is een ontmoetingsplaats en leeromgeving voor mensen die persoonlijk ervaring hebben met ontwrichting, door een psychische kwetsbaarheid of verslaving, en die willen werken aan hun herstel. Enik wordt gerund door ervaringsprofessionals en peersupportwerkers. Enik is een belangrijke voorziening die vanaf januari 2021 is gevestigd in IJsselstein. Het aanbod op deze locatie is onderdeel van een Lekstroom breed aanbod. Enik wordt gefinancierd vanuit het regionaal budget U16. Pitstops zijn lokale en tijdelijke woonvoorzieningen voor passende zorg en ondersteuning dichtbij huis voor inwoners die dreigen dakloos te worden. In Nieuwegein, Woerden en Zeist biedt het Leger des Heils deze vorm van ondersteuning aan voor inwoners uit de gehele regio. Er zijn 22 bedden waarvan 15 voor complexe casussen en 7 voor lichte casussen. De Tussenvoorziening heeft in Houten en Nieuwegein in totaal 12 kleinschalige, onzelfstandige woonplekken voor mensen die dakloos zijn of dreigen te worden en begeleiding nodig hebben in hun traject naar zelfstandigheid.

In IJsselstein staat de kortdurende opvang BOKA van De Tussenvoorziening die voor de gehele regio beschikbaar is. De Boka heeft 21 opvangplekken voor gezinnen, 7 opvangplekken voor individuen en een noodplek. Na een aantal maanden kunnen inwoners doorstromen naar een vaste woonplek. Onlangs is aangegeven dat bewoners van de Boka met baby’s behoefte kunnen hebben aan een babystartpakket zoals die wordt verstrekt bij stichting Babyspullen. De babystartpakketten zijn bestemd voor (aanstaande) ouders die het financieel moeilijk hebben. Het gaat om ouders die op of onder 130% van het sociaal minimum leven. De ouders ontvangen het pakket al tijdens de zwangerschap om stress en zorgen over de babyuitzet zoveel mogelijk te beperken. Het pakket bevat meer dan wat ouders zelf kunnen inzamelen bij de Kringloop. De aanvraag wordt gedaan door de hulpverlenende instantie, in dit geval De Tussenvoorziening. Diverse gemeenten binnen Lekstroom maken hier gebruik van. De babystartpakketten worden samengesteld uit nieuwe en gebruikte spullen die de stichting gedoneerd krijgt. Dat betekent niet dat aan de babystartpakketten geen kosten verbonden zijn. Bij deelname draagt de gemeente per afgenomen pakket €80 bij om de kosten te dekken. Stichting Babyspullen verzorgt de verdere logistieke afhandeling. In IJsselstein worden gemiddeld 7 pakketten op jaarbasis aangevraagd.

Deelname aan dit initiatief wordt opgenomen in de begroting. In IJsselstein wordt vanuit schuldhulpverlening divers aanbod gegeven; (huur)schulden en huisuitzettingen wordt voorkomen door een vroegtijdige aanpak van schulden door de lokale inzet van Vroeg Eropaf en de aanpak vroegsignalering schulden. Dit wordt door de gemeente en deels in samenwerking met Cazas Wonen, opgepakt. Cazas Wonen hanteert het laatste-kans-beleid. In IJsselstein is aanbod voor thuisadministratie, schuldhulpmaatje, budget coaching, inkomensbeheer, schuldhulpverlening, schuldsanering en (de niet standaard) bewind voering. Werk en Inkomen Lekstroom biedt ondersteuning en legt, waar nodig, verbinding met het voorliggend veld (Financien op orde) of de zorg. Time-outvoorzieningen worden door diverse zorgaanbieders geboden, waaronder Lister. Uitsluitend cliënten van Lister kunnen gebruik maken van deze voorziening. Deze voorzieningen zijn allen in Utrecht; in Nieuwegein bij locatie Paulus Potterhage.

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

5

In IJsselstein wordt gebiedsgericht samengewerkt op het gebied van de GGZ. Samenwerkingspartners zijn met name Lister, Altrecht, team Sociaal Domein, de 1e lijnszorg en Pulse. Procedures en werkwijzen naar hulpverlening vereenvoudigen we zoveel mogelijk en we bevorderen zo goed mogelijk de afstemming en het samenwerken tussen behandelaar en begeleider. De lijnen tussen team Sociaal Domein, de toegang van veel zorgvragen, en zorgaanbieders zijn kort en bekend. Onderdeel van het Integraal Zorg Akkoord betreft de voorbereiding van het Netwerk mentale gezondheid. Bij de voorbereiding worden nog enkele aandachtspunten uitgediept. De lokale aansluiting met bestaande werkwijzen en structuren moeten al in de planvormingsfase goed geborgd zijn. De bestaande samenwerking in lokale samenwerkingsverbanden, de aansluiting op het voorveld en de rol van de sociale teams moet goed duidelijk zijn. Ook de methodiek Positieve Gezondheid als basis voor gezamenlijk gedachtengoed en gespreksvoering moet goed terugkomen in de samenwerking. Het gehele proces van totstandkoming van de voorbereiding is een aandachtspunt op zichzelf: het is belangrijk dat sociaal domeinpartners voldoende worden meegenomen in de plannen. In het vervolgproces moet hier voldoende aandacht voor zijn. Uitvoering van de plannen zal hoe dan ook impact hebben op o.a.

sociale teams en welzijnspartners, zowel in de pilotfase als structureel. Preventie, peersupport, digitale zelfzorg en verkennend gesprek zijn essentieel voor het slagen van het transformatieplan en vragen capaciteit en middelen (sociaal domein en Wmo). In goed overleg en met een goede fasering met onze partners wordt aan deze transformatie gewerkt. Hoe het Netwerk mentale gezondheid zich financieel laat vertalen op korte en lange termijn is in deze beginfase nog niet helemaal bekend en is (voorjaar 2025) nog onderwerp van (ook landelijk) overleg. De financiering van de onderdelen die betrekking hebben op het sociaal domein lopen via de SPUK IZA. Voor de lange termijn is het voor gemeenten noodzakelijk een voorbehoud van financiering op te nemen in het plan. In 2024 is in IJsselstein een Outreachteam gestart. De medewerkers zijn gespecialiseerd in het geven van ‘bemoei’zorg aan mensen die, wegens psychische gezondheidsproblemen, geen hulp vragen of accepteren en zorg(instellingen) vermijden. Dit noemen we zorgmijders. Deze inwoners kunnen problemen hebben op verschillende gebieden zoals beperkingen, verslaving, sociale contacten, opvoeding, financiën, wonen of werken. Hierdoor krijgen ze niet de juiste zorg. Het doel van bemoeizorg is om mensen te helpen die geen vrijwillige zorg accepteren, zodat ze uiteindelijk wel reguliere zorg krijgen.

Hiermee proberen we problemen te verminderen, de kwaliteit van leven te verbeteren, overlast te verminderen en mensen toe te leiden naar reguliere zorg. Bemoeizorg kan ook voorkomen dat mensen gedwongen zorg krijgen. Samenwerkingspartners zijn hierbij Lister en Abrona. Waar sprake is van complexe GGZ-problematiek waar Altrecht (nog) niet bij betrokken is, wordt er beroep gedaan op bemoeizorgtrajecten van Altrecht.

Ontwikkelingen De verwachting is dat de vraag voor ondersteuning de komende jaren toeneemt in aantal en complexiteit, omdat meer inwoners met een psychische kwetsbaarheid steeds meer passende ondersteuning thuis krijgen. Hierdoor zal een groter beroep gedaan worden op de activeringsactiviteiten en de ontmoetingsactiviteiten. De krapte op de woningmarkt blijft onverminderd hoog. Jonge mensen in zorg zijn daardoor noodgedwongen om bij ouders te blijven wonen, terwijl het voor de ontwikkeling en het systeem beter zou zijn als ze elders gaan wonen, onder begeleiding of niet. Om blijvend goede en adequate begeleiding te kunnen geven is binnen het Outreachteam al vanaf 2025 meer capaciteit nodig. Ontwikkelingen als digitale zorg zijn al langer gaande en daar is ook verbinding met het IZA mee te maken. In navolging van Nieuwegein willen ook andere gemeenten binnen Lekstroom inzetten op arbeidsmatige activering.

Wat gaan we doen in de periode 2025-2028 Op regio-niveau is er behoefte aan informatie en uitwisseling over wat wel en niet werkt in de basisset, we willen weten welke voorzieningen het meest effectief zijn. Regionaal bepalen we in 2025

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

6

en 2026 welke voorzieningen het meest effectief zijn voor onze doelgroep om zelfstandig te kunnen blijven functioneren, en daarmee door iedere gemeente of regio minimaal in de basisset aangeboden zou moeten worden. In dit onderzoek wordt expliciet gekeken bij welke voorzieningen specifiek jongeren/ jongvolwassenen baat hebben. We willen meer inzetten op digicontact. Men krijgt ondersteuning bij DigiContact. Met één druk op de knop is er contact via beeldbellen of telefonisch, 24/7. Voor met name organisaties die werken met de doelgroep BW kan dit interessant zijn. We onderzoeken welke begeleiding inwoners met een psychische kwetsbaarheid nodig hebben bij werk of dagbesteding, waarbij rekening gehouden moet worden met terugval. Denk daarbij aan een jobcoach in combinatie met ambulante begeleiding. Regionaal is rekening gehouden met het geven van extra GGZ-kennis aan het uitvoerend team van WIL; het informeren en trainen in het omgaan met deze doelgroep. Vanaf 2025 geeft IJsselstein zelfstandig opvolging aan de meldingen die via politie en bezorgde inwoners worden gedaan. Dit is het Meldpunt Bezorgd. IJsselstein heeft hierdoor beter zicht op de inwoners over wie wordt gemeld.

Voorheen ging een deel van de meldingen direct door naar ketenpartners (zoals Altrecht) waardoor de gemeente daar geen zicht op had terwijl die informatie belangrijk kan zijn om een volledig beeld te krijgen van een situatie. Doordat we nu het gehele zicht hebben kunnen de meldingen makkelijker en completer getriageerd worden. Ook meldingen die te maken hebben met problematiek van woonhygiëne of vanuit de Wet verplichte GGZ worden door de gemeente en deels in samenwerking met Cazas Wonen, opgepakt. Het neerleggen bij het Sociaal Team en Outreachteam kan betekenen dat we eerder onze inwoners bereiken en kunnen ondersteunen wat mogelijk escalatie voorkomt en mogelijk minder meldingen oplevert of het aantal meldingen stabiliseert. We zetten in op het terugbrengen van het aantal (repeterende) meldingen door inwoners toe te leiden naar de juiste zorg en ondersteuning of, waar deze al bekend is, de contacten met de ketenpartners aan te trekken en de samenwerking te versterken. Zoals eerder aangegeven wordt, gezien het extra werk en de complexiteit van de casussen, al vanaf 2025 ingezet op extra capaciteit voor het Outreachteam. Begin 2025 is in IJsselstein, in combinatie met gemeente Lopik, een Wijk GGZ’er toegevoegd aan het team Sociaal Domein/Outreachteam.

De inzet van de wijk-GGZ’er heeft als beoogd effect om de verbinding tussen zorg en veiligheid binnen IJsselstein te versterken en onnodige politie-inzet en escalatie bij betrokkenen te voorkomen. Daarnaast is het doel om de toeleiding van personen met onbegrepen gedrag naar passende zorg en ondersteuning, na een melding of na (vroeg)signalering van zorgwekkend gedrag, structureel te verbeteren. Het gaat hierbij overigens om niet-acute zorg.

De Toegang Door de toegang voor Beschermd Wonen lokaal te beleggen, kunnen we onze inwoners in hun eigen gemeente helpen te onderzoeken welke zorg en ondersteuning zij nodig hebben. Door het onderzoek bij de lokale buurtteams/sociaal team te beleggen kan de vraag van de cliënt breed bekeken en opgepakt worden. Er wordt integraal gekeken bij het zoeken naar oplossingen, waarbij naast de mogelijkheden die er zijn vanuit de basisset bijvoorbeeld ook de mogelijkheden uit de Participatiewet en ander Wmo-aanbod worden meegenomen. Voor de inwoner ontstaat hierdoor een eenduidig plan voor de ondersteuning waarmee we sneller kunnen ondersteunen en instroom in BW mogelijk kunnen voorkomen. Daarnaast draagt deze ontwikkeling bij aan het normaliseren van zorg: cliënten die in de wijk wonen kunnen terecht bij het sociaal team voor ondersteuning. Door de toegang lokaal te beleggen zetten we in op voorkomen en herstel. Er zullen voldoende aanbieders moeten zijn die plek hebben binnen de afspraken die er zijn over Beschermd Wonen en Beschermd Thuis in afstemming met centrumgemeente Utrecht. Utrecht onderzoekt momenteel of Beschermd Thuis door de wijkteams uitgevoerd kan worden. Dit kan inhouden dat Utrecht dit onderdeel van de aanbesteding niet verlengt en dit kan consequenties hebben voor de regiogemeenten.

Wat doen we al Lokale teams zijn inmiddels in alle regio’s de partij die aanvragen voor BW in behandeling nemen, specialisten van ons sociaal team doen de onderzoeken naar de ondersteuningsbehoefte en geven het advies over passende ondersteuning. In 2023 en 2024 hebben alle lokale teams een leertraject gevolgd. Onderbouwing waarom is 24/7 zorg nodig is, is daarbij een belangrijk aspect. Er wordt altijd

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

7

gekeken of er in het voorliggend veld hulpaanbod is. Als daarmee kan worden voorkomen dat iemand in een Beschermd Wonen plek moet gaan wonen, dan moet dit worden gebruikt. Denk aan behandeling, ambulante begeleiding, hulp binnen het systeem. Beschermd Thuis is ook een extra tussenstap in de zorgzwaarte en is bovendien ook in IJsselstein beschikbaar. Er is goed contact tussen de verschillende partijen in het toegangsproces. Medewerkers die de lokale aanvragen behandelen kunnen terugvallen op het Expertiseteam als er complexe zaken zijn waar men overleg over wil hebben. Vanaf het moment dat de lokale gemeenten de toegang BW op zich namen is binnen elke regio een Expertiseteam gevormd waarin ook aanwezig iemand van de Regionale Toegang (Utrecht). Het Expertiseteam wordt deels gevormd door beleidsadviseurs en uitvoerende medewerkers Beschermd Wonen van elk van de gemeenten. Voor cliënten is het positief dat er een vaste toegang is. Naast het Expertiseteam bereidt men in 2025 een pilot ‘doorbraakroute/tafel’ voor. Er werd gesignaleerd dat er voor sommige inwoners met complexe vragen, waaronder een huisvestingsvraag, onvoldoende een passende oplossing geboden kon worden. Er was behoefte aan een doorbraakroute, waarbij deze vragen integraal besproken kunnen worden met verschillende experts met het nodige mandaat om maatwerk te kunnen bieden.

Verbonden aan een dergelijke doorbraakroute zijn verschillende in te zetten interventies nodig. Een daarvan is de mogelijkheid om in enkele gevallen toegang tot een duurzame woonplek te kunnen bieden. Om dit te bewerkstelligen gaan we aansluiten bij de vereniging Beter Wonen. Zo sluiten we aan op bestaande afspraken en het doel van Beter Wonen, in dit geval het voorkomen van instroom bij MOBW voorzieningen.

Ontwikkelingen De lokale toegang is een belangrijk schakelpunt en vergt GGZ-gespecialiseerde capaciteit. Vanuit het actieplan Dakloosheid is het belangrijk om preventief ervoor te zorgen dat inwoners enerzijds niet dakloos worden, anderzijds ervoor te zorgen dat een inwoner die wel dakloos is, niet verder afglijdt. We verwachten dat er vanuit het team Sociaal Domein en/of het Outreachteam meer capaciteit nodig is om goede en adequate begeleiding blijvend te kunnen geven.

Wat gaan we doen in de periode 2025-2028 De huidige inzet binnen het team Sociaal Domein volstaat op dit moment. Als het woonplaatsbeginsel wordt ingevoerd zal meer capaciteit nodig zijn. Aanvragen moeten dan van a tot z behandeld worden. Dat betekent dat elke gemeente verantwoordelijk is voor de eigen inwoners en het gehele proces moeten beheersen van aanvragen, beoordelen en beschikken. De wetswijziging is nu uitgesteld naar 1-1-2026 maar er zijn nog geen bewegingen bij het huidige kabinet te bespeuren dat de wetwijziging wordt voorbereid. De kans is aanwezig dat de wetswijziging woonplaatsbeginsel wel in 2027 ingevoerd gaat worden waardoor vanaf 2027 extra capaciteit opgenomen zou moeten worden binnen het team Sociaal Domein.

Zorglandschap en spreiding van voorzieningen Binnen U16 dragen veel partijen zorg voor de 24-uurs zorginfrastructuur van Beschermd Wonen. Dit is belangrijk om de cliënten en aanbieders de komende jaren voldoende continuïteit te bieden. Steeds meer cliënten zullen zelfstandig in de wijk gaan wonen (Beschermd Thuis of zelfstandig wonen met ambulante ondersteuning). Minder inwoners zullen Beschermd Wonen bovenregionaal of Beschermd Verblijf geïndiceerd krijgen. Het sturen op deze beweging vindt plaats binnen de inkoopafspraken die gastheergemeente Utrecht heeft gemaakt met zorgaanbieders. Deze afspraken lopen tot en met 2026, met een mogelijkheid van verlenging voor nog twee jaar. Beschermd Thuis (24/7 is ambulante hulp bereikbaar) komt nu wel het minst voor. Wanneer cliënten zelfstandig gaan wonen wordt dit vaak met een drie-partijen-overeenkomst afgesproken (client, zorgaanbieder, woningcorporatie); de zorgaanbieder geeft 2 jaar individuele begeleiding. In die periode kan goed gekeken worden hoe het gaat. Sinds de nieuwe wet betaalbare huur is dit steeds minder het geval. De bewoner krijgt direct het contract op eigen naam. Hoe Cazas Wonen hiermee omgaat en dit ziet voor de toekomst is onderwerp van gesprek.

Ontwikkelingen In 2025 wordt bepaald of Beschermd Wonen opnieuw ingekocht moet worden of dat de contracten verlengd worden. We kijken of er aanpassingen moeten komen en of die zijn in te passen in de

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

8

huidige contracten of dat nieuwe inkoop nodig is. Als er besloten wordt tot nieuwe inkoop per 2027, dan moet de inkoopstrategie en het plan van eisen voorbereid worden waarna een aanbestedingstraject volgt en contractering. Er is inzicht gekomen in het voorzieningenniveau van Beschermd Wonen in de U16. Onder andere hoe de vraag van U16 inwoners naar Beschermd Wonen zich verhoudt tot het aanbod Beschermd Wonen, wat betreft de hoeveelheid plekken, de aansluiting van de voorzieningen op de zorgbehoefte van de inwoners en de spreiding van dat aanbod over de subregio's. Conclusies zijn: a. Er is een concentratie van Beschermd Verblijf en Beschermd Wonen Bovenregionaal voorzieningen in Utrecht stad. b. Beschermd Thuis blijkt oververtegenwoordigd in de subregio Utrecht en wordt nog niet in evenredige mate in alle 16 gemeenten aangeboden. c. Het ontbreekt in de U16 aan specifieke ondersteuning voor ouderkindplekken, safehouses (ondersteuning na verslavingszorg) en woonvormen voor mensen met een complexe zorgvraag, al dan niet gecombineerd met een veiligheidsaspect.

Wat gaan we doen in de periode 2025-2028 De U16 gaat gezamenlijk sturing geven op beschikbare en passende 24/7 zorg voor alle inwoners in de gehele regio, waarbij zo lang als nodig gezamenlijk de bestaande infrastructuur en voorzieningen in stand worden gehouden. Ook wordt ingezet op het spreiden van voorzieningen, en als er een nieuwe locatie nodig is, zal in alle 16 gemeenten worden bekeken of en waar dit in de U16 het beste passend is. Daarin moet meegenomen worden het tekort aan voorzieningen die hierboven onder c. genoemd staan. Bij aanvang van het Regioplan U16 Beschermd Wonen 2023- 2028 was de doordecentralisatie per 1 januari 2024 beoogd. Deze heeft door de controversieel verklaring van de wetswijziging Woonplaatsbeginsel na de val van het kabinet- Rutte IV geen doorgang gevonden. Momenteel is het de vraag wanneer, en zelfs óf het nog gaat plaatsvinden. Vanwege de zorgcontinuïteit voor deze kwetsbare groep is het de intentie om tot en met 2028 de zorginkoop van 24-uursvoorzieningen binnen de U16 gezamenlijk uit te blijven voeren. Er is een groep cliënten met zowel een BW-indicatie als een Wlz-indicatie die in MO voorzieningen verblijft en waarvoor zorg en ondersteuning wordt gefinancierd met MO middelen. De spreidingsvisie wordt verder ingevuld: welke spreidingspercentages worden gehanteerd om de spreiding vorm te geven.

Eventuele afspraken hierover worden met zorgaanbieders in contracten vastgelegd. De regiogemeenten worden nadrukkelijk meer betrokken bij de besprekingen met de zorgaanbieders om zo goed mogelijk het belang van de eigen inwoners te betrekken bij het aanbod. We hebben het dan over het spreiden van bijzondere doelgroepen binnen de gemeente. Spreiding van voorzieningen binnen de U16 en binnen de Wmo-regio’s is een van de thema’s die hierin wordt meegenomen. We verwachten hierbij dat spreiding van BT over de regio’s op korte termijn te realiseren is. Spreiding van BV zal in lijn gaan met de ontwikkeling van capaciteit van BV in de U-16. In de afgelopen jaren zijn in IJsselstein twee woon-zorgcomplexen opgeleverd voor inwoners uit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. In 2022 is De Poortdijk opgeleverd, een appartementencomplex met 59 woningen waarvan 15 worden bewoond door de doelgroep van Lister. Dit betreffen inwoners met een Wlz-indicatie. In IJsselstein staat ook de regionale voorziening van De Tussenvoorziening (BOKA). Deze is in 2023 uitgebreid naar 28 opvangplekken. Voor mensen met psychische problemen of licht verstandelijke beperking, die tijdelijk niet thuis kunnen blijven en even op adem moeten komen wil men (U16) kleinschalige logeervoorzieningen of adempauzeplekken realiseren. Deze plekken voorkomen ook escalatie of crisis.

Op dit moment zijn er in de regio slechts enkele van die plekken beschikbaar (o.a. in Nieuwegein). Er is een tekort aan woonplekken voor inwoners (18+) met een licht verstandelijke beperking, geïndiceerd vanuit de Wmo. Er zijn Wmo-woonplekken beschikbaar binnen U16 maar regelmatig

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

9

ontvangen we het signaal dat alle plekken bezet zijn. In de overleggen met Utrecht zal hiervoor steeds aandacht worden gevraagd.

Wonen We willen voldoende woonplekken realiseren voor mensen die kunnen uitstromen vanuit BW, zo dicht mogelijk bij hun eigen omgeving, zodat de nabijheid van het netwerk de kans op succesvolle uitstroom kan vergroten. Hiermee wordt bedoeld de omgeving IJsselstein waar het inwoners betreft uit IJsselstein die tijdelijk in een BW-omgeving (niet in IJsselstein) hebben verbleven. En als dit nog als eigen omgeving wordt ervaren. Mensen die uitstromen uit BW kunnen een eerste en tweede voorkeur van uitstroomgemeente uitspreken. Het is belangrijk dat woningen beschikbaar zijn op het moment dat mensen klaar zijn om uit te stromen. Het maakt dat er weer plek vrijkomt voor mensen die zorg nodig hebben en de wachtlijsten voor zorg afnemen. We kijken naar manieren om de beschikbaarheid van kleinere, goedkope woningen zo groot mogelijk te maken, en naar alternatieven zoals tijdelijke huisvesting, woningdelen of inwonen bij het netwerk. Daarnaast wil de gemeente dat woningen worden aangeboden die verspreid zijn over de stad zodat niet alleen minder draagkrachtige wijken worden belast.

Wat doen we al Om voldoende passende woonplekken te creëren voor de in- en uitstroom uit beschermd wonen, zijn afspraken gemaakt in de U16. Deze worden helaas niet altijd geheel behaald, onder andere vanwege het nijpende woningtekort in onze regio. Momenteel wordt ingezet op een aanjaagfunctie om extra inzet te plegen op uitstroom van de langwachtenden (langer dan 6 maanden op de wachtlijst). Dit is in 2024 een effectieve interventie gebleken. Er wordt gekeken naar de tweede of derde voorkeur voor woonplaats en Beter Wonen probeert hier rekening mee te houden. Met woningcorporatie Cazas Wonen zijn er afspraken gemaakt over de huisvesting van de diverse aandachtsgroepen. Voor de periode 2025 t/m 2028 zijn prestatieafspraken gemaakt.

Kamers met Aandacht Binnen regio Lekstroom is IJsselstein ook aangesloten bij Kamers met Aandacht. Via Kamers met Aandacht kunnen jongeren sneller uitstromen uit Jeugdzorg en beter laten landen in de maatschappij. Hiermee kan dak- en thuisloosheid onder jongeren worden voorkomen.

Onder de Pannen Alle Lekstroomgemeenten nemen deel aan de pilot Onder de Pannen. Dit project biedt de mogelijkheid een kamer tijdelijk (maximaal een jaar) te verhuren via hospitaverhuur, speciaal voor stadsgenoten die door omstandigheden hun woning (dreigen te) verliezen. Dat kan door relatiebreuk of door verlies van werk. Het betreft voornamelijk de doelgroep zonder een andere zorgvraag; een doelgroep die tijdelijk terecht kan in een kamer en vanuit die positie op zoek kan naar permanente huisvesting. De pilot heeft een looptijd van 2 jaar vanaf de start binnen een gemeente. Met de andere Lekstroomgemeenten zijn crossgemeentelijke afspraken gemaakt zodat men ook terecht kan in andere gemeenten.

Ontwikkelingen Naar aanleiding van het woonbehoefteonderzoek van Companen (2024) voor de hele U16 is in 2024 een start gemaakt met het opstellen van een afsprakenkader aandachtsgroepen. In de huisvestingsverordening zijn al regels vastgelegd over toewijzing van sociale huurwoningen. Het uitgangspunt is en blijft dat de meerderheid van de sociale huurwoningen wordt toegewezen aan regulier woningzoekenden. Op basis van het woonbehoefteonderzoek wordt gesteld dat ongeveer een derde deel nodig is voor het huisvesten van de urgente aandachtsgroepen. Dit aantal neemt toe van 2023 naar 2024 en was resp. 23% en 34%. Tenminste 30% van de beschikbare sociale huurwoningen wordt toegewezen aan wettelijk urgente aandachtsgroepen. Elke gemeente neemt hierin haar verantwoordelijkheid. IJsselstein heeft dit vastgelegd in de prestatieafspraken met Cazas Wonen. Die afspraak houdt in dat de 30% een signaalwaarde heeft en dat Cazas Wonen bij het bereiken daarvan met de gemeente in gesprek gaat. Ook is geconcludeerd dat beschikbare woningen

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

10

niet altijd worden benut, ook in gemeenten die niet de eerste voorkeur zijn van cliënten. IJsselstein heeft in 2024 de Woonzorgvisie opgesteld en een Uitvoeringsagenda Woonzorgvisie. Daarnaast is de woonzorganalyse van de provincie in 2024 tot stand gekomen in samenwerking met alle Utrechtse gemeenten. In de Woonzorgvisie staat de huisvestingsopgave genoemd voor IJsselstein. De huisvestingsopgave komt overeen met woonbehoefteonderzoek van Companen. Op regio Lekstroomniveau hebben we het project Onder de Pannen voorbereid om daarmee te kunnen starten. Alle Lekstroomgemeenten gaan gefaseerd starten. De Woonvisie wordt geactualiseerd en afgestemd op de Woonzorgvisie. Daar is de komende Wet Versterking regie volkshuisvesting de basis. Hierin wordt 30% sociale huur verplicht en als men boven het gemiddelde sociale huur zit dan moet men 40% middencategorie realiseren. De belangrijkste doelgroepen worden woningen voor starters en ouderen met specifieke aandacht voor de wettelijke aandachtsgroepen. De Woonvisie wordt in een uitvoeringsprogramma vertaald wat een concreter uitgangspunt vormt voor de woningbouwprogrammering in projecten en initiatieven. Hiertoe is een afstemming met zorg en welzijnspartijen en het realiseren van beleid over welke zorgdoelgroepen waar een plek dienen te krijgen van groot belang.

Wat gaan we doen in de periode 2025-2028 Bij de eerste planontwikkelingen van nieuwe woningbouw in IJsselstein waarbij sociale huisvesting aan de orde is, zal voldaan gaan worden aan de afspraak dat tenminste 30% van de beschikbare sociale huurwoningen wordt toegewezen aan wettelijk urgente aandachtsgroepen. De lokale invulling van de afspraken die op U10-niveau zijn gemaakt over het afsprakenkader aandachtsgroepen, zijn besproken met Cazas Wonen en zij hebben de intentie uitgesproken deze na te komen. In de overleggen met Cazas Wonen willen we zorgen dat beschikbare woningen altijd worden benut; cliënten die IJsselstein als tweede of derde voorkeur aangeven kunnen op die manier mogelijk worden geholpen. Afspraken hierover worden gemaakt met Het Vierde Huis en Beter Wonen. Het Vierde Huis is onderdeel van WoningNet en voert de urgentieregeling uit. Beter Wonen zet zich in voor kwetsbare doelgroepen om succesvolle uitstroom van cliënten uit instellingen te bevorderen en/of instroom in deze instellingen te voorkomen. Beter Wonen is voor de Utrechtse regio U16. Binnen Lekstroom wordt gewerkt aan diverse woonprojecten voor de huisvesting van mensen die uitstromen uit Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Het gaat om projecten waar ook inwoners van IJsselstein gebruik van mogen maken als de woonprojecten zijn gerealiseerd.

Voorbeelden daarvan zijn Lekdijk West in gemeente Lopik. Daar wordt de komende jaren een woonlocatie gerealiseerd waar mensen tijdelijk kunnen wonen en men richt zich op mensen uit de brede MO/BW doelgroep. Er komen waarschijnlijk prikkelarme woonplekken, een gemengd wonenvorm, spoedzoekers en huidige bewoners en steunende bewoners. Er zal plaats zijn voor ongeveer 25 a 30 woonplekken waar ook passende dagbesteding/werk op het terrein wordt aangeboden. Het project is in ontwikkeling en verwacht wordt dat dit niet eerder dan in 2027 is gerealiseerd. Een ander voorbeeld is in gemeente Houten (Pronkmos) waar door de Tussenvoorziening in samenwerking met Woonin een locatie in april 2025 is gestart voor 8 tijdelijke opvangplekken van specifiek dakloze mannen. Dit biedt een flexibele opvangoplossing, vooral omdat inwoners van de Lekstroomregio geen gebruik kunnen maken van het Corporatiehotel in Utrecht. Een derde voorbeeld komt van gemeente Vijfheerenlanden vanuit het Housing First-principe Deze gemeente heeft ingestemd om een locatie te zoeken om daar 20 tot 30 (flex)woningen voor kwetsbare jongeren (18-27 jaar) te realiseren in de komende jaren. Het gaat om jongeren die geen uitstroomplek uit een woonzorgsetting kunnen vinden en dak- en thuisloze jongeren die onder andere zorg, behandeling en begeleiding nodig hebben op het gebied van wonen, woonvaardigheden en werk/dagbesteding.

Hiermee wordt de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie van kwetsbare jongeren bevorderd, de uitstroom uit residentiële jeugdhulp wordt bevorderd, de instroom in beschermd wonen wordt voorkomen en dak- en thuisloosheid wordt beperkt of voorkomen.

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

11

Binnen deze diverse vormen van huisvesting kan men spreken over doorstroomwoningen, bestemd voor mensen die uit een residentiele setting komen maar nog niet geheel zelfstandig kunnen wonen; door diverse zorgaanbieders als De Tussenvoorziening, Leger des Heils begeleid richting zelfstandigheid. Al deze projecten zijn bestemd voor de betreffende inwoners van Lekstroom en zal zo veel mogelijk naar rato van inwonersaantal worden verdeeld. Als er maatschappelijk vastgoed vrijkomt in IJsselstein, dan onderzoeken we welke doelgroep binnen MOBW passend is en of zorgaanbieders de ondersteuning kunnen bieden. Voor regio Lekstroom is in 2025 een coördinator Wonen en Zorg aangesteld en deze zal als aanjager fungeren bij woningcorporaties, WoningNet, adviseurs Wonen/Woonzorg e.d.

Monitoring en sturing Monitoring is een belangrijke randvoorwaarde voor het kunnen sturen op of realiseren van de gewenste ontwikkeling uit de verschillende pijlers. Door de onderdelen te volgen en de effecten daarvan inzichtelijk te maken kan de U16 onderbouwde beslissingen nemen. De U-16-gemeenten worden gefaciliteerd om de gewenste ontwikkelingen op verschillende niveaus te monitoren. Er is een dashboard en BW monitor ontwikkeld. In de monitor Huisvesting en ondersteuning kwetsbare doelgroepen staan aantallen gehuisveste personen genoemd per regio en gemeente en hoeveel er op de wachtlijst staan om uit te stromen naar een eigen plek. Naast ondersteuning op U16 niveau is gewerkt aan de juiste informatievoorziening voor de lokale teams. Het is de bedoeling dat regiogemeenten op die manier de eigen BW-cliënten kunnen volgen.

Wat doen we al De monitor Huisvesting en ondersteuning kwetsbare doelgroepen is goed bekend bij de gemeenten en worden gebruikt in de voortgangsgesprekken met de woningcorporaties.

Ontwikkelingen Vanaf medio 2024 is het mogelijk gemaakt dat de lokale teams ook wachtlijstinformatie ontvangen om een beeld te krijgen bij welke aanbieders en zorgvormen de druk van toegang Beschermd Wonen het hoogst ligt. Deze informatie wordt per kwartaal verstrekt. Tegelijkertijd ontbreekt het de lokale teams op dit moment aan informatie over waar op welk moment plek is. Daarom wil centrumgemeente Utrecht lokale verwijzers informeren over de wachttijd voor Beschermd Wonen plekken bij de verschillende aanbieders, zodat zij cliënten beter kunnen verwijzen naar de juiste plek. Daarmee wordt inzicht gegeven in het aantal wachtenden per type ondersteuning (‘zorgvorm’) en aanbieder en de gemiddelde wachttijd per type ondersteuning (‘zorgvorm’) en aanbieder. Met betrekking tot dakloosheid is er onvoldoende zicht op deze doelgroep. Begin 2025 hebben de Lekstroomgemeenten een eigen onderzoek gedaan naar dakloosheid binnen de gemeente. Resultaten van dit onderzoek zijn medio 2025 bekend. Aanbevelingen daaruit werken we in Lekstroomverband uit.

Wat gaan we doen in de periode 2025-2028 Binnen de U16 is het doel gesteld om meer en vooral structurele zicht op de ervaring, ideeën en wensen van zorgaanbieders én van cliënten. Dat is tot nu toe ad hoc ingericht via de bijeenkomsten waar deze partijen voor zijn uitgenodigd. De U16 wil cliëntparticipatie goed inrichten en willen dit in overleg doen met cliëntenraden/cliëntenvertegenwoordigers en met zorgaanbieders om zodoende afspraken te maken hoe dit vorm te geven. De Lekstroomgemeenten willen meer verbinding met mensen met ervaringskennis, bijvoorbeeld in de vorm van een panel ervaringsdeskundigen (Enik, stichting Goud). Stichting Goud is de belangenbehartiger van mensen zonder dak of thuis. In 2026 wordt in Lekstroomverband de Ethos-telling uitgevoerd en bereiden dit gezamenlijk voor. De Ethos-telling onderzoekt de verschillende soorten van dak- en thuisloosheid per gemeente of regio. Tot slot willen we bestaande dashboardfuncties BW uitbreiden om met name gegevens te verzamelen over zorgbehoefte en aanbod en te onderzoeken of er een koppeling is te maken van het registratiesysteem van Utrecht met Lekstroom vwb beleidsinformatie.

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

12

Jaarlijks wordt een U16 raadsinformatiebijeenkomst georganiseerd om alle raden zo veel mogelijk aangehaakt te houden bij de ontwikkelingen en tijdig ook hun wensen en ideeën mee te nemen.

Financieel perspectief Dit lokale uitvoeringsplan bevat diverse acties, zoals het ontwikkelen of gebruik maken van voorzieningen die bijdragen aan de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis. Daarnaast verwachten we een toename van gebruik van voorliggende voorzieningen. Deze beweging is al ingezet met bestaande middelen vanuit de bestaande begroting. Maar om de beweging verder vorm te geven zal inzet van extra middelen nodig zijn. De beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis of met ambulante begeleiding is niet alleen een inhoudelijke beweging, maar ook een financiële beweging.

Decentralisatie van de budgetten Op dit moment ontvangt de gemeente Utrecht het budget voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Vanaf 2023 wordt jaarlijks een deel van het budget beschermd wonen overgeheveld naar de regiogemeenten om Lokaal Maatwerk te financieren. Op termijn is elke gemeente verantwoordelijk voor de inwoners die dan een beroep doen op een vorm van beschermd wonen. We investeren in preventie beschermd wonen, beschermd thuis en ambulante begeleiding; de gedecentraliseerde budgetten zullen op termijn voldoende zijn voor IJsselstein om de kosten op te vangen voor alle activiteiten om mensen zo zelfstandig mogelijk te laten wonen.

Budgetten Lokaal Maatwerk BW 2025 en 2026 en verder In het Uitvoeringsprogramma MOBW U16 2025/2026 staan de budgetten benoemd voor de jaren 2025 en 2026 die elke U16-gemeente in staat stelt Lokaal Maatwerk toe te passen. De verdeling is gemaakt op basis van het objectief verdeelmodel zoals dat voor de doordecentralisatie van Beschermd Wonen in uitgewerkt. De verwachting is als volgt: IJsselstein

Voorgaande jaren/balans* € 456.408

2025**

2026

2027***

2028***

Lokaal Maatwerk € 623.771 € 535.514 € 535.514 € 535.514 BW *Over voorgaande jaren is een bedrag van totaal € 456.408 onbenut en geoormerkt op de balans van de gemeente geplaatst. Bij eventuele overschrijding van onvoorziene kosten kan dit bedrag ingezet worden voor het onderdeel Lokaal Maatwerk Beschermd Wonen. **In 2025 is het budget hoger omdat de gemeenten nog restantbudget overkregen van centrumgemeente Utrecht ***Over deze budgetten zijn nog geen besluiten genomen door budgetbeheerder Utrecht. Door vast te houden aan het budget dat voor 2026 geldt, blijven we aan voorzichtige kant en begroten we zonder veel risico.

LOKAAL MAATWERK (BUDGET VANUIT CENTRUMGEMENTE UTRECHT) Budget Lokaal Maatwerk Pijlers

Begroot voor 2025

Begroot voor 2026

Begroot voor 2027

Begroot voor 2028

€ 114.500

€ 120.000

€ 125.000 € 90.000

€ 130.000 € 90.000

De Basisset Versterken preventie en outreachend werken Outreachteam Wijk-GGZ’er (ZonMw 2025 en 2026)

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

13

Extra capaciteit Outreachteam Deskundigheidsbevordering Outreach Meldpunt Bezorgd Bemoeizorg (Altrecht, Abrona, Lister) Acceptatie en integratie/bewustwording Publiciteitscampagnes Subtotaal

€ 123.000 € 2.000 € 80.000 € 20.000 € 9.000 € 15.000 € 363.500

€ 130.000 € 2.000 € 80.000 € 20.000 € 9.000 € 15.000 € 376.000

€ 135.000 € 2.000 € 80.000 € 25.000 € 9.000 € 15.000 € 481.000

€ 140.000 € 2.000 € 80.000 € 25.000 € 9.000 € 15.000 € 491.000

Inzet op informele structuren - Inwoners BW met een psychische kwetsbaarheid begeleiden en ondersteunen door inzet Verkennend Gesprek, gebruikmakend van ervaringsdeskundigen Groepsaanbod structuur dag- en weekplanning

€ 10.000

€ 20.000

€ 20.000

€ 20.000

Subtotaal

€ 10.000

€ 20.000

€ 20.000

€ 20.000

€ 373.500 € 623.7711

€ 396.000 € 535.5142

€ 501.000 € 535.5143

€ 511.000 € 535.5144

De Toegang

Zorglandschap en spreiding van voorzieningen Monitoring en sturing Totaal uitgaven Gedekt door inkomsten*

BUDGET ZonMw, IZA, Regiomiddelen BW en gemeente Budget middelen ZonMw, gemeente, IZA en regiomiddelen Beschermd Wonen Pijlers

Begroot voor 2025

Begroot voor 2026

Begroot voor 2027

Begroot voor 2028

€ 90.000

€ 90.000

€ 3.000

€ 3.000

€ 3.000

€ 3.000

€10.000/PM

€ 20.000/PM € 10.000/PM

€ 20.000/PM € 10.000/PM

€ 20.000/PM € 10.000/PM

De Basisset Versterken preventie en outreachend werken Wijk-GGZ’er (ZonMw 2025 en 2026)

De Toegang Inzet op informele structuren - Inwoners BW met een psychische kwetsbaarheid begeleiden en ondersteunen door inzet Verkennend Gesprek, gebruikmakend van ervaringsdeskundigen - Inzet Eigen Kracht Centrale - Compensatie meerkosten deelname Pulse inz. Verkennend Gesprek (IZA) - Inzet ervaringsdeskundigheid (IZA) Ondersteuning financiële zelfredzaamheid

1 Restant budget dat niet besteed wordt, wordt overgeheveld naar 2026 en komt geoormerkt op de balans 2 Restant budget dat niet besteed wordt, wordt overgeheveld naar 2027 en komt geoormerkt op de balans 3 Restant budget dat niet besteed wordt, wordt overgeheveld naar 2028 en komt geoormerkt op de balans 4 Restant budget dat niet besteed wordt, wordt overgeheveld naar 2029 en komt geoormerkt op de balans

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

14

Trainingen financiële ondersteuning voor professionals uit het veld waaronder WILgeneralist, budget-coaching en budgetbeheer5 plus budget om belemmeringen voor mensen die uitstromen uit beschermd wonen weg te nemen (‘ontzorgen’).

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

€ 5.000

€ 15.000 € 3.000 € 3.000 € 1.000 € 130.000 € 130.000

€ 15.000 € 3.000 € 3.000 € 1.000 € 150.000 € 150.000

€ 15.000 € 3.000 € 3.000 € 1.000 € 60.000 € 60.000

€ 15.000 € 3.000 € 3.000 € 1.000 € 60.000 € 60.000

Wonen - Acceptatie en integratie/bewustwording - Promoten Kamers met Aandacht - Promoten Onder de Pannen Deelname st. Babyspullen/BOKA Totaal uitgaven Gedekt door beschikbare middelen

5 Hierin wordt een koppeling inhoudelijk en financieel gemaakt met armoedebeleid

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

15

Bijlagen Om wie gaat het Het begrip ‘Beschermd Wonen’ kent drie vormen: • Beschermd Thuis: zelfstandig wonen in de wijk met intensieve begeleiding. Individuele gemeenten zijn verantwoordelijk. Elke gemeente zorgt voor voldoende zelfstandige woningen, 24/7 ambulante begeleiding en een lokale ondersteuningsstructuur (basisset). Bij beschermd thuis is er 24 uur per dag een begeleider bereikbaar. •

Beschermd Verblijf: regionale voorziening voor mensen die tijdelijk niet zelfstandig kunnen wonen en gespecialiseerde begeleiding in een 24-uursvoorziening nodig hebben. Verantwoordelijkheid ligt bij Wmo-regio's. Er wordt zoveel mogelijk toegewerkt naar een af- of ombouw van deze voorzieningen naar Beschermd Thuis

•

Beschermd Wonen bovenregionaal: gespecialiseerde bovenregionale voorzieningen. Alleen voor inwoners die tijdelijk niet zelfstandig kunnen wonen en naast gespecialiseerde begeleiding in een 24-uurs-voorziening een specifieke ondersteuningsvraag, benadering en/of setting nodig hebben die niet lokaal of regionaal kan worden geboden. U16 blijft verantwoordelijk

Beschermd Wonen (Wmo) De doelgroep die beschermd woont is vanuit de Wmo bedoeld voor volwassenen die vanwege psychische problematiek tijdelijk niet zelfstandig kunnen wonen zonder de directe nabijheid van toezicht en ondersteuning. De begeleiding van de zorginstelling is gericht op verschillende primaire leefgebieden zoals huisvesting, financiën, geestelijke en lichamelijke gezondheid en verzorging, dagbesteding, sociaal netwerk, huiselijke relaties en maatschappelijke participatie. Op basis van gegevens van centrumgemeente Utrecht gaat het in IJsselstein om: - 10 inwoners (Beschermd Wonen/Wmo) die intramuraal wonen - 30 inwoners die Beschermd Thuis wonen De trendprognose naar 2030 en 2040 gaat voor de mensen die intramuraal wonen naar 15 en naar 40 inwoners die Beschermd Thuis wonen (in 2040). (peildatum 1-1-2023, Woonzorgbehoefte Ouderen en Aandachtsgroepen, Companen) Beschermd Wonen Wlz Vanaf 1 januari 2021 maken sommige mensen met psychische problematiek aanspraak op financiering van zorg en verblijf vanuit de Wlz, omdat zij blijvend permanent toezicht nodig hebben of 24 uur zorg in de nabijheid nodig hebben. De meeste mensen in Beschermd Wonen geven de voorkeur aan een eigen appartement met een aparte slaapkamer en eigen sanitaire voorzieningen, vanwege privacy en autonomie.

Een klein gedeelte van de mensen met een BW-indicatie heeft juist behoefte aan een woonvorm waarin ze voorzieningen met anderen delen, vanwege de sociale interactie die dat met zich meebrengt. Op basis van gegevens van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) gaat het in IJsselstein om: - 40 inwoners De trendprognose naar 2030 en 2040 blijft voor deze doelgroep gelijk. (peildatum 1-1-2023, Woonzorgbehoefte Ouderen en Aandachtsgroepen, Companen). Om na te gaan hoeveel mensen uitstromen uit een BW-omgeving is gekeken naar de cijfers (aangeleverd door Centrumgemeente Utrecht) over de uitstroom op basis van de herkomstgemeente: dit is de laatste gemeente waar iemand stond ingeschreven vóór instroom in Beschermd Wonen. De uitstroom is dus niet hetzelfde als de gemeente waar iemand daadwerkelijk naar is uitgestroomd, maar is bedoeld als inschatting van de uitstroom per gemeente op basis van het principe “instroom = uitstroom”. Dit principe houdt in dat iemand uitstroomt naar de gemeente waar diegene stond ingeschreven voor instroom in Beschermd Wonen en dat zorgt daarmee voor meer spreiding over gemeenten. Voor IJsselstein hebben we het dan over 14 inwoners die jaarlijks uitstromen uit een BW-omgeving.

Uitvoeringsplan Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen 2025-2028 IJsselstein

16

Maatschappelijke Opvang (dak- en thuisloos) Mensen die dakloos zijn of raken, kunnen een beroep doen op de Maatschappelijke Opvang. Het gaat om mensen die om uiteenlopende redenen dakloos zijn geraakt. Vaak is er sprake van een opeenstapeling van (psychische) problemen, schulden en/of verslaving. Daarnaast is er een groeiende groep 'economische daklozen': mensen die na een scheiding of faillissement de huidige woning niet meer kunnen betalen, maar ook niet terecht kunnen op de huidige woningmarkt omdat de huren te hoog zijn. Maatschappelijke Opvang is per definitie tijdelijk: het is altijd de bedoeling dat mensen die hier verblijven, op enig moment weer zelfstandig gaan wonen. Mensen voor wie dit niet haalbaar blijkt, stromen soms door naar Beschermd Wonen of een tussenvorm. De verantwoordelijkheid voor het bieden van Maatschappelijke Opvang is in provincie Utrecht belegd bij centrumgemeenten Amersfoort en Utrecht. Omdat de Maatschappelijke Opvang vooral gevestigd is in die centumgemeenten, stromen veel mensen na een verblijf in de Maatschappelijke Opvang ook uit in deze gemeenten. In de regio’s zijn al afspraken gemaakt om de uitstroom na Maatschappelijke Opvang evenrediger te verdelen. Daarom laten de cijfers hieronder zien hoe de jaarlijkse uitstroom er per gemeente uit zou zien wanneer uitstromers meer evenredig verdeeld zijn over de gemeenten (naar rato van inwonertal).