Document · PDF

1. Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied

Raadsvergadering 8 juni 2023, gemeente IJsselsteinBij agendapunt: Raadsvoorstel Gebiedsperspectief Kromme IJsselgebied23.988 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

GEBIEDSPERSPECTIEF VOOR HET KROMME IJSSELGEBIED

3 november 2022

COLOFON Dit gebiedsperspectief is in opdracht van de gemeente IJsselstein opgesteld door RUIMTEVOLK en Flux Landscape Architecture en resultaat van een interactief ontwikkelproces. Het vormt een integrale visie op de ontwikkeling van het Kromme IJsselgebied. Hoewel aan de inhoud en samenstelling van dit rapport de grootst mogelijke zorg is besteed, is het mogelijk dat informatie onjuist of onvolledig is. RUIMTEVOLK en Flux Landscape Architecture aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor de volledigheid en juistheid van de gegeven informatie. Gebruik van beelden en kaarten dient te gebeuren met duidelijke bronvermelding ‘RUIMTEVOLK/Flux 2022’. Teksten, kaartmateriaal en afbeeldingen: • Annemiek Wiggers (RUIMTEVOLK) • Eline Aardse (RUIMTEVOLK) • Sjors de Vries (RUIMTEVOLK) • Gerwin de Vries (Flux) • Inge Kersten (Flux) • Tom van Heeswijk (Flux) November 2022

INHOUD

AANLEIDING

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

1.1 DNA en positionering 1.2 Opgaven 1.3 Conclusie

8 24 26

ANALYSE

GEBIEDSATELIERS

2.1 Gebiedsatelier 1: Opgaven op tafel 30 2.2 Gebiedsatelier 2: Modellen als denkoefening 32 2.3 Gebiedsatelier 3 & 4: Concept gebiedsperspectief 34

PERSPECTIEF

3.1 Gebiedsperspectief 2040 3.2 Bouwstenen 3.3 Visiekaart

36 37 50

VERVOLG

BRONNEN

BIJLAGEN

3 NOVEMBER 2022

AANLEIDING

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Het Kromme IJsselgebied ten zuiden van IJsselstein vormt een unieke schakel tussen het historische polderlandschap van de Lopikerwaard, het rivierenlandschap van de Lek en stedelijke bebouwing van IJsselstein en Nieuwegein. Het gebied ligt ingesloten tussen de N210 en de Lek en wordt gekenmerkt door het open, groene, agrarische karakter met onder andere de fruitteelt en de karakteristieke lintbebouwing richting de Lek. Het gebied wordt erg gewaardeerd door de IJsselsteiners: de openheid, de cultuurhistorische waarden, de verre zichtlijnen langs boerenerven, de kronkelende Kromme IJssel en de rust in de luwte van een sterk verstedelijkte regio.

Dit gebiedsperspectief is in de afgelopen maanden opgesteld door de bureaus RUIMTEVOLK en Flux Landscape Architecture, in nauwe dialoog en samenspraak met bewoners, ondernemers en grondeigenaren uit het gebied, mede-overheden en andere partners van de gemeente IJsselstein. Dit gebeurde door middel van vier interactieve gebiedsateliers en digitale consultatie (zie hoofstuk 3). Ter voorbereiding op deze gebiedsateliers heeft ook een aantal ambtelijke ateliers plaatsgevonden, waarbij naast de verschillende disciplines van de gemeente IJsselstein ook vertegenwoordigers van de omliggende gemeenten Nieuwegein, Lopik en Vijfheerenlanden, hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, de provincie Utrecht, de Omgevingsdienst Regio Utrecht en woningcorporatie Cazas Wonen betrokken waren.

Het gebied krijgt de komende jaren te maken met uiteenlopende ontwikkelingen en opgaven. Allereerst de transitie van de landbouw, die de agrarisch ondernemers in het gebied uitdaagt om na te denken over hun bedrijfsmodel en verduurzaming. Daarnaast biedt het gebied mogelijkheden voor de energietransitie en daagt klimaatverandering uit om in het gebied klimaatadaptieve maatregelen te nemen. Ook is het gebied in beeld om woningen toe te voegen voor de lokale en regionale behoefte en om recreatieve en groene waarden te versterken, vanuit de toenemende behoefte aan recreatie dichtbij huis en het belang van het versterken van de biodiversiteit. In de recentelijk vastgestelde Omgevingsvisie van IJsselstein is het gebied deels aangemerkt als natuur- en recreatiegebied en deels als ontwikkelingsgebied met water, natuur, recreatie en wonen als prioriteiten.1 Interactief proces Om dit gebied te kunnen blijven waarderen en gebruiken in de toekomst heeft de gemeente IJsselstein het initiatief genomen om samen met bewoners, ondernemers, grondeigenaren en andere betrokkenen bij het gebied, na te denken over deze opgaven en om van daaruit een aantrekkelijk en toekomstbestendig gebiedsperspectief te ontwikkelen. Door de opgaven in samenhang met elkaar te bezien, in plaats van naast elkaar, ontstaan er kansen om het gebied er in meerdere opzichten op vooruit te laten gaan.

Het perspectief is opgesteld voor het grondgebied van de gemeente IJsselstein, maar is mede ontwikkeld vanuit een regionaal perspectief en zoekt nadrukkelijk de aansluiting op bestaande structuren en (mogelijk) toekomstige ontwikkelingen in de gemeenten Lopik en Nieuwegein. Op basis van dit gebiedsperspectief zullen het gemeentebestuur en de gemeenteraad van IJsselstein de komende periode een besluit nemen over de gewenste ontwikkelrichting van het gebied.

Ambitie voor buitengebied Zuid uit de Omgevingsvisie IJsselstein (2021) om een zachte overgang te creëren.

Leeswijzer We starten in hoofdstuk 2 met een landschappelijke en opgavenanalyse van het gebied. In hoofdstuk 3 beschrijven we de belangrijkste uitkomsten van het participatietraject. Het gebiedsperspectief zelf vormt het vierde hoofdstuk. Tot slot geven we vervolgstappen voor de verdere uitwerking van het gebiedsperspectief mee. In de bijlagen is relevante achtergrondinformatie opgenomen. Prioriteiten van de acht beleidsthema's voor buitengebied Zuid uit de Omgevingsvisie IJsselstein (2021) met de wens voor de ontwikkeling van het gebied met nadruk op wonen, natuur en recreatie.

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

De afbakening van het Kromme IJsselgebied voor het gebiedsperspectief. De doorgetrokken lijn geeft het plangebied weer. De witgestippelde lijnen geven de omliggende gebieden aan waarmee interactie plaatsvindt vanuit het perspectief. De roodgestippelde lijn vormt de gemeentegrens.

3 NOVEMBER 2022

1. ANALYSE

3 NOVEMBER 2022

DNA EN POSITIONERING VAN HET KROMME IJSSELGEBIED

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Poort naar Groene Hart door verstedelijking omarmd Waar het Kromme IJsselgebied ooit een agrarisch en open gebied was, is het gebied langzaamaan ‘omarmd’ door het stedelijk gebied van IJsselstein (N210) en Nieuwegein, de A2 en de Lek. Het gebied vormt daarmee een poort naar het westelijk gelegen Groene Hart. Vanuit het gebied zijn de Gerbrandytoren, beide kerktorens en de molen in IJsselstein nooit uit het zicht en is de relatie met de verstedelijkte kernen sterk aanwezig.2 In de ontwikkeling door de decennia heen is duidelijk zichtbaar hoe snel IJsselstein gegroeid is vooral na 1960 verliep de verstedelijking in rap tempo door de komst van de radio- en televisiemasten van de Nozema en Wereldomroep. Vanaf de jaren ‘90 breidt de stad uit richting het zuiden met de wijk Zenderpark en een nieuwe ontsluitingsweg.3 Ook Nieuwegein schuift met haar kern steeds verder op richting het westen, met Park Oudegein als verbinder.

Het Kromme IJsselgebied in grotere context; als poort van het stedelijk gebied van de regio Utrecht naar het open polderlandschap van het Groene Hart. 3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

De ontwikkeling van IJsselstein in de afglopen 120 jaar. Van ommuurde stad aan de Kromme IJssel naar aantrekkelijke groeikern.

1900

1950

1970

1985

1990

2021 3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Kromme IJssel als drager De Kromme IJssel is structurerend geweest voor het ontstaan van het landschap en het gebruik ervan. Ver voor de verstedelijking stroomden verschillende rivieren door het gebied en dankzij hun afzettingen ontstonden er hogere gronden: de stroomrug. Deze stroomrug bleek zeer geschikt voor akkerbouw en bewoning. Op de lagere gronden, in de rivierkom, graasden de dieren in de wei. In de vroege middeleeuwen werd landbouwgrond verkaveld en zo ontstond de kenmerkende blokverkavelingsstructuur die ook vandaag de dag nog goed zichtbaar is in het gebied.2 Naarmate je dichterbij de rivierkom van de Lopikerwaard komt, wordt de verkaveling steeds opener. De afwisseling van de verkaveling is dus groot in een relatief klein gebied.

Kromme IJsselgebied anno 1930 Een landschap van fruittelers, griendculturen en steenfabrieken

Om de mensen in het gebied te beschermen tegen het water werden er dijken aangelegd. Het gebied werd ontgonnen om het verder geschikt te maken om er te wonen en landbouw te bedrijven. Ook op andere manieren werd het landschap productief gemaakt. Langs de Hollandse en Kromme IJssel werden tot in de jaren ‘50 van de vorige eeuw de buitendijkse oevers gebruikt als grienden.4 Dit zijn stukken land die voor akkerbouw, veeteelt en tuinbouw niet geschikt waren, maar wel benut werden voor het planten van wilgentakken of -tenen. Zo leverden de grienden materiaal voor onder andere meubels, dakbedekking en manden. In de Lopikerwaard en binnen het Kromme IJsselgebied waren veel fruitteeltbedrijven en kersenboomgaarden te vinden die de manden voor het vervoer van hun producten benutten. Er was dus sprake van een bloeiende lokale economie. Het oogsten en verwerken van de wilgentenen was echter zwaar werk. Toen er andere verpakkingsmaterialen beschikbaar kwamen, hield deze industrie snel op te bestaan. In de huidige situatie zie je nog resten van deze griendcultuur en zijn er nog enkele oude boomgaarden zichtbaar.

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

01 Polderlandschap met Lage Dijk en Kromme IJssel, 1962 (bron: Historische Kring IJsselstein - HKIJ) 02 Hogebiezendijk vanuit Gerbandytoren, 1965 (bron: HKIJ) 03 Boomgaarden aan de Utrechtseweg, 1980 (bron: HKIJ) 04 Kersenplukkers met manden, 1936, locatie onbekend (bron: HKIJ) 05 Steenfabriek De Overwaard tussen Hollandse IJssel en Utrechtseweg, 1982 (bron: HKIJ)

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Het landschap nu

Kromme IJsselgebied anno 2022

Het gebied kent verschillende gezichten en sferen. Van het bosrijke deel van de Kromme IJssel tot het halfopen landschap richting de Uiterwaarden met het zicht op de weidse Bossenwaard. Tussen de weilanden tref je mooie vergezichten over de Lek. Bij Het Klaphek herinneren de boomgaarden en boerenerven aan de fruitteelthistorie. Nog steeds zijn de overgangen tussen restgeul, stroomrug en rivierkom duidelijk leesbaar in het landschap. Ten opzichte van een eeuw geleden zijn er een stuk minder boomgaarden, zijn er meer erven en zijn de kavels steeds kleiner geworden. Bij de oude monding van de Kromme IJssel is minder beplanting te vinden, maar de openheid is grotendeels intact gebleven.

Een duidelijk zichtbare driedeling in het landschap met een diversiteit van sferen en belevingen

BIEZEN DIJK

L AG

D AN

H O GE

HET KLAPHEK KROMME IJSSEL

LEK DIJ K

ED IJKZ

UID

L OG

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

06 Open komgebied met vergezichten over weilanden 07 Bomenlanen langs de oude dijkstructuren 08 Kromme IJssel met wilgen en populierenbossen 09 Cultuurlandschap met kronkelende wegen en boerenerven 10 Weidse Bossenwaard

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Omsloten open landschap De ruimte-massa kaart laat zien dat het Kromme IJsselgebied meerdere ruimtelijke barrières kent. Zo is er een duidelijke omkadering van het landschap door bedrijventerreinen en verschillende typen bebouwing. De A2 is het meest in het oog springend, vanwege de harde grens die het vormt tussen Park Oudegein (Nieuwegein) en het gebied. Vanuit de onderdoorgang vanuit Park Oudegein naar het gebied wordt het landschap steeds opener: van een bosrijke gradiënt bij de Kromme IJssel naar een halfopen cultuurlandschap met zijn typerende fruitboomgaarden, uiteindelijk uitmondend in het open landschap van de Lopikerwaard. Verspreid door het gebied zijn enkele bomenrijen en -lanen te vinden, met een aantal onderbrekingen van de boomstructuren op voormalige routes.

Ruimte-massa De A2 vormt een harde ruimtelijke barriere over het historische stroomgebied van de Kromme IJssel en de overgang tussen stad en buitengebied bestaat uit een harde rand van bedrijventerrein.

De erven in het buitengebied vormen een duidelijk contrast met de (hoog)stedelijke stadsranden van Nieuwegein en IJsselstein, en liggen als kleinschalige clusters aan de dijken en wegen. Ze hebben een kleine korrelmaat met laagbouw en een landschappelijke inrichting. De omzoming van de huidige boerenerven is meestal niet continu, doordat als gevolg van de schaalvergroting de erven uit hun jasje zijn gegroeid en de stallen en schuren los in het landschap staan. Bij de kleine erven die niet meer in gebruik zijn als landbouwbedrijf is dit vaak nog wel het geval.

Bebouwing

De dorpen in de buurgemeente Lopik zijn als langgerekte lintbebouwing ontstaan en breiden zich op een aantal plekken uit met kleine buurtjes, die vanuit de doorgaande weg worden ontsloten, verder het landschap in. Hierbij worden wel altijd zichten naar het landschap en de ontsluiting vanaf de doorgaande weg behouden.

Geluidswal A2 Grondlichaam Bos Struweel

Aan de zuidkant wordt het gebied begrensd door de Lekdijk, waar vooral boerenerven aan liggen en een paar kleine buurtjes, zoals het Klaphek. De erven liggen onderaan en op enige afstand van de dijk. De waarde van de Lekdijk met zijn karakteristieke loop en zicht over het landschap wordt door de bebouwing niet aangetast, maar vormt een geheel.

Boomgaard Bomenrij Bomenlaan

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

11 Erf langs de Lekdijk met fruitboomgaard 12 Boerenerf in het restgeul landschap 13 't Klaphek aan de Lekdijk 14 Kleinschalig cluster in het open landschap 15 Erven langs de oude dijkstructuren

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Afwisselende ondergrond en hoogteprofielen leidt tot diverse waterpeilen

Rivierkomvlakte Stroomrug Restgeul

In een relatief klein gebied als het Kromme IJsselgebied treffen we veel verschillende ondergrondtypen aan. Er is een duidelijke tegenstelling zichtbaar tussen de lagergelegen rivierkomvlakte (Lopikerwaard), de huidige stroomrug van de Kromme IJssel en de restgeul (de oude loop van de Kromme IJssel). Dit vertaalt zich in een afwisselend hoogteprofiel, dat relaties heeft met het huidige en toekomstige waterbeheer en overig gebruik in het gebied.

Terp Meanderruggen en geulen

Geomorfologie De Kromme IJssel heeft een duidelijke invloed op de landschapsstructuur van het plangebied. De verdeling tussen restgeul, stroomrug en rivierkom is zeer herkenbaar met de twee oude dijkstructuren als scheidingslijnen. -1,5 m NAP 0,80 m NAP 3 m NAP 5,50 m NAP > 8 m NAP

Hoogtekaart Ook in de hoogte van het landschap zie je deze driedeling terug, met de hoger gelegen stroomrug, iets lagere restgeul en de veel lager gelegen rivierkomvlakte. 3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Watersysteem Zonder dat het direct zichtbaar is, is de Kromme IJssel onderdeel van een complex watersysteem binnen de boezem Gekanaliseerde Hollandse IJssel (GHIJ). Een systeem van sluizen, gemalen en inlaten is continu in werking om watertekorten- en overschotten te organiseren. Bij een wateroverschot in de Lopikerwaard moet de boezem water afvoeren naar de Waaiersluis bij Gouda, de Lek en het Amsterdam-Rijnkanaal (ARK). Het ARK voert vervolgens het water af richting het IJsselmeer. Bij watertekort in de Lopikerwaard wordt via de boezem water aangevoerd vanuit de Lek en het ARK. In het Kromme IJsselgebied wordt dan vanuit de Kromme IJssel water aangevoerd in de lager gelegen peilgebieden middels inlaten. Vanuit de westkant kan water vanuit de Waaiersluis ingelaten worden, maar dit water is van slechtere kwaliteit dan het water uit de Lek en ARK.5

Peilgebied Gemaal Inlaat Stuw Rioolwaterzuivering

Diverse peilgebieden Waar de Kromme IJssel kruist met de Lage Biezendijk-Zuid gaat deze over naar de Enge IJssel in de richting van Lopik. Het gebied heeft een behoorlijk aantal peilgebieden met eigen waterhoogte. Deze worden op peil gehouden met gemalen. Er is een zoeklocatie voor waterberging bij de voormalige uitlaat van de Kromme IJssel in de Lek.

Regionaal watersysteem van de boezem Gekanaliseerde Hollandsche IJssel bij wateroverschot

bij watertekort

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Bodemsoorten in relatie tot het huidige landgebruik

Drechtvaaggrond, kalkloos

Dankzij de afzettingen van de rivieren zijn er rivierkleigronden ontstaan. Kleigronden kennen verschillende uitingsvormen, die vooral worden bepaald door de zwaarte, het kalkgehalte, het organische stofgehalte en de grondwaterstand. De drogere kleigronden zijn ooivaaggronden (zie kaartbeeld) die we terugvinden op de hoger gelegen oude en huidige stroomruggen, de minder droge poldervaaggronden vinden we in het midden van het gebied. Ooivaaggronden zijn beter ontwaterd en al lang in cultuur. Vooral als hier fruitteelt met grasondergroei heeft plaatsgevonden, is er een bodemprofiel ontstaan dat tot op grotere diepte gemengd is door het bodemleven. De organische stof is gebonden aan kleideeltjes en heeft hierdoor eigenschappen die gunstig zijn voor plantengroei en dus akkerbouw. De poldervaaggronden (of komkleigronden) zijn zware gronden. De zwaarte, in combinatie met de kalkloosheid, maakt ze moeilijk bewerkbaar. Dit maakt dat grasland hier het meest voorkomende gebruik is, naast gewassen zoals maïs en bieten die later gezaaid worden.

Poldervaaggrond, kalkloos

Poldervaaggrond, kalkhoudend

Nesvaaggrond, kalkhoudend

Ooivaaggrond, kalkhoudend

Bodem De bodem van het plangebied bestaat uit verschillende soorten rivierkleigronden, door afzettingen van de Kromme IJssel. Bos

Winkelfunctie

Agrarisch grasland

Bijeenkomstfunctie

Groen, overig

Sportfunctie

Fruitteelt

Industriefunctie

Bouwland

Onderwijsfunctie

Maïsteelt

Gezondheidfunctie

Luzerne

Kantoorfunctie

Bieten

Wonen Overige functie

Landgebruik Het Kromme IJsselgebied bestaat nu voornamelijk uit agrarisch grasland. 3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Infrastructuur De verbinding van het gebied met IJsselstein en de regio is per auto goed georganiseerd gezien de aansluiting op de N210 en de snelweg A2. De doorstroming op de N210 en de afrit van de A2, die aansluit op de Lekdijk, vormen door het intensieve gebruik op spitsmomenten op sommige momenten wel een knelpunt. De Lekdijk is als smalle dijkweg niet ingericht op een grote hoeveelheid verkeersbewegingen. Op de fiets is de stad in vijf tot tien minuten eenvoudig te bereiken. Er zijn echter weinig verschillende routes te kiezen en de meeste fietspaden liggen niet vrij. In het naastgelegen Park Oudegein is het langzaam verkeersnetwerk bijvoorbeeld een stuk fijnmaziger. Het gebied is zeer matig ontsloten door het openbaar vervoer. De frequentie is laag en er is sprake van weinig flexibiliteit. Eens per uur rijdt er tussen Woerden en IJsselstein een bus. Voor een verbinding met bijvoorbeeld Nieuwegein of de stad Utrecht moet je eerst naar het centrum.

Snelweg Gebiedsontsluitende weg Wijkontsluitende weg Fietspad Wandelpad Landbouwweg Tunnel Water

Infrastructuur Er zijn verschillende manieren om het gebied in te komen; dit gebeurt hoofdzakelijk vanuit het noorden via de Hoge Biezendijk of vanuit het zuiden via de Lekdijk.

Buslijn Tramlijn Veerpont Halte buslijn Halte tramlijn Water

OV netwerk Het buitengebied is ontsloten met een laagfrequente buslijn. De binnenstad van IJsselstein is echter goed verbonden met bussen en de sneltramlijn. 3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Voorzieningen en recreatieve verbindingen Op steenworp afstand van het gebied - dat wil zeggen binnen zes fietsminuten en twee autominuten - liggen belangrijke basisvoorzieningen zoals gezondheidscentrum De Meridiaan, een supermarkt en verschillende basisscholen. De binnenstad is binnen negen fietsminuten en drie autominuten bereikbaar. Afhankelijk van de schaal en situering zal bij toekomstige woningbouw in het gebied onderzocht moeten worden of er eventueel aanvullende voorzieningen in het gebied nodig zijn. Recreatieve voorzieningen en activiteiten vinden we in het gebied op kleine schaal, zoals een landwinkel, een rustpunt, kampeergelegenheden, de tuindersvereniging bij de RWZI en het voormalige Zendstation. De nabijgelegen kernen van Nieuwegein en IJsselstein fungeren als trekkers met gemengde functies, zoals de oude stadskernen waar gewinkeld wordt en diverse horecagelegenheden te vinden zijn.

Recreatie Het gebied kent een aantal recreatieve functies en fietspaden, maar een beperkt aantal wandelroutes. Winkel of horecafunctie Bijeenkomstfunctie Sportfunctie Onderwijsfunctie Gezondheidsfunctie Huisarts Kinderdagopvang Basisschool Supermarkt

Voorzieningen Er zijn veel basisvoorziening en beschikbaar binnen 2 km vanuit de kern van het plangebied. (bron: atlasleefomgeving.nl/check-je-plek)

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Geïsoleerde natuurwaarden Het groen van het Hogebiezenpark en het groen tussen de N210 en A2 zijn door de gemeente als ecologisch zeer waardevol bestempeld.1 Daarnaast zijn de Kromme IJssel vlakbij de overgang naar Park Oudegein, de uiterwaarden langs de Lek en het bos bij Achter Wetering onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland (NNN). Rondom het plangebied liggen drie robuuste eenheden van NNN-gebieden: de Achter Wetering, de Kromme IJssel en de omgeving (uiterwaarden) van de Lek. In deze NNN-gebieden vinden we verschillende natuurtypen gebaseerd op condities zoals waterhuishouding en voedselrijkdom. De NNN-gebieden liggen momenteel geïsoleerd ten opzichte van elkaar. Het natuurtype Haagbeuken-essenbos dat voorkomt bij Achter Wetering en de Kromme IJssel is vaak rijk in structuur met opvallende flora in het voorjaar.6 De gestreepte lijnen laten zien dat er veel kansen liggen om deze gebieden meer te verbinden met zowel de kern van IJsselstein als de Lopikerwaard. Ook is er een aantal gaten ontstaan in de boomstructuren van het gebied, terwijl een continue boomstructuur van groot belang is als ecologische corridor voor diverse soorten. Voor een succesvolle ecologische verbinding tussen deze twee gebieden moet nader gekeken worden naar de doelsoorten en de bodem- en watercondities op de stroomrug en rivierkomvlakte.

L01.01 Poelen en kleine historische wateren

N12.02 Kruiden-en faunarijk grasland N12.03 Glanshaverhooiland

L01.02 Houtwal en houtsingel

N14.01 Rivier- en beekbegeleidend bos

N02.01 Rivier N04.01 Kranswierwater N04.02 Zoete plas

N14.03 Haagbeuken- en essenbos

N05.04 Dynamisch moeras

N16.03 Droog bos met productie

N10.02 Vochtig hooiland

N16.04 Vochtig bos met productie N17.05 Wilgengriend

Natuurnetwerk Nederland De legenda toont de waardevolle natuurtypen in het gebied zoals die zijn aangewezen binnen het Natuurnetwerk Nederland. Groen, ecologisch zeer waardevol Groen, ecologisch waardevol Groen, ecologisch minder waardevol Natuurnetwerk Nederland

Grondwaterafhankelijke natuur, zeer droogtegevoelig Grondwaterafhankelijke natuur, droogtegevoelig Bos Bomenlaan of bomenrij Groenvoorziening, gras of kruidachtigen Fruitteelt Kans voor verbinding NNN

Natuurwaarden

Kans voor versterking boomstructuur

Het gebied wordt omringd door verschillende door de gemeente aangewezen waardevolle natuurtypen, maar onderlinge ecologische verbindingen missen 3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Conclusie: landschappelijke kwaliteiten en knelpunten De analyse laat zien dat de sterke landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten in het gebied waardevolle dragers zijn voor toekomstige ontwikkeling: de open ruimten met vergezichten, de afwisselende bodem- en landschapstypen, de kleinschalige beplante erven, de fruitteelt en uiteraard de meanderende Kromme IJssel met haar waardevolle vegetatie. De verbinding met de Lek als recreatieve route op hoogte met verschillende uitzichten en iconen in de omgeving, zoals het Zendstation en de Gerbrandytoren, maken het tot een bijzonder gebied. De oude en levendige stadskernen van IJsselstein, Nieuwegein en Vianen in de nabije omgeving versterken deze aantrekkelijkheid. Tegelijkertijd vormt de A2 een forse fysieke barrière tussen Park Oudegein en het Kromme IJsselgebied door zijn massa, geluid en het beperkte aantal onderdoorgangen. Hoewel fietsers en wandelaars via twee kleine onderdoorgangen onder de N210 het gebied kunnen bereiken, vormt de N210 op verschillende plekken een (fysieke en/of functionele en mentale) barrière met het historische stadscentrum. De recreatieve en ecologische dooradering van het gebied is daarnaast minimaal. Een aantrekkelijk ommetje vanuit het centrum van IJsselstein naar het gebied is nu niet overal goed mogelijk, ook vanwege de huidige noord-zuid oriëntatie van de wegen richting de Lekdijk.

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Kaar t van de landschappelijke kwaliteiten en knelpunten in het gebied.

Kwaliteiten

Knelpunten

Landmark

Fysieke barrière

Recreatieve verbinding

Verbindingsweg als barrière

Lekdijk

Recreatieve verbinding

Ruimtes en zichtlijnen

Verbinding te verbeteren

Oude stadskernen

Missende recreatieve verbinding

Fruitteelt als landgebruik van cultuurhistorische waarde

Verbinding ondergeschikt aan N-weg

Landschappelijke beplanting

Missende NNN-verbinding

Landschappelijke erven (combinatie van wonen en bedrijvighid

Afstand tussen RWZI en ander landgebruik

Verkavelingspatroon

Verschillende ruimteclaims vergroten druk op gebied

NNN-gebied

Geluidscontouren A2 en N210 (vanaf resp. >60 dB Lden en > 48 dB Lden)

Geurcirkel 200 m

3 NOVEMBER 2022

OPGAVEN

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Net als in veel gebieden in Nederland krijgt het Kromme IJsselgebied de komende decennia te maken met een aantal ruimtelijke opgaven en in het verlengde daarvan ook diverse ruimteclaims. Om de kwaliteit van het gebied te bewaken en waar mogelijk zelfs te versterken is het van belang om zicht te krijgen op deze opgaven, maar ook kansen, en om ze in samenhang te bezien. De opgaven kunnen niet los gezien worden van de unieke positie in het gebied. Het gebied vormt de poort naar het polderlandschap van de Lopikerwaard en het Groene Hart. Het is de verbindende schakel tussen die zo kenmerkende weidse openheid en de voorzieningen en trekpleisters in de kernen. Juist de verbindende rol die het gebied speelt in een context van verschillende ruimtelijke ontwikkelingen biedt ook kansen: hier kunnen opgaven in samenhang opgepakt en versterkt worden, in plaats van naast elkaar, met oog voor de landschappelijke kwaliteiten en de blik op de toekomst gericht. Hieronder geven we beknopt weer welke opgaven er spelen en hoe ze landen in het Kromme IJsselgebied. We gaan daarbij ook in op de reacties van betrokkenen op vragen die we over deze opgaven stelden in een digitale enquête.

Kromme IJsselgebied en het gebruik van de gronden. Een aantal heeft aangegeven op dit moment te weinig mogelijkheden te zien in het gebied en dat zij zonder nieuw perspectief op korte of middellange termijn genoodzaakt zullen zijn om hun activiteiten te stoppen.

Landbouw De landbouw in Nederland is sterk in ontwikkeling en zal dat gelet op de aangescherpte milieu- en klimaatdoelen voorlopig blijven. Schaalvergroting, intensivering, vrijkomende agrarische bebouwing en strikte milieu- en klimaatdoelen in het kader van CO2- en stikstofreductie zijn van grote invloed op de toekomstperspectieven van agrariërs. Om de landbouw te transformeren naar een sector die past bij deze doelen hebben de gemeente IJsselstein en de provincie Utrecht de ambitie om de landbouw door te ontwikkelen richting een circulair, natuurinclusief, klimaatneutraal en diervriendelijk landbouwsysteem.1,7 Aanvullend daarop is de ambitie dat kringlopen op een zo laag mogelijk niveau gesloten moeten worden en dat de agrarische sector haar eigen duurzame energie produceert en indien mogelijk ook energie levert aan derden. Agrarische ondernemers gaven tijdens de gebiedsateliers aan dat de transitie in de landbouw grote gevolgen gaat hebben voor de (omvang van de) bedrijfsvoering van de agrariërs in het

Recreatie en gezond leven De Omgevingsvisie van de gemeente IJsselstein stipt het belang van versterkte verbindingen tussen stad en land aan om de recreatieve potentie van gebieden beter te benutten. Het Kromme IJsselgebied vormt bij uitstek deze missende schakel tussen de binnenstad, Park Oudegein en de Lopikerwaard; wandelen, fietsen, skaten en andere manieren van bewegen en sporten wordt zo gestimuleerd.1 Ook de provincie Utrecht en de regio U16 onderschrijven dit vanuit hun ambitie om een gezonde leefomgeving voor iedereen te realiseren.7,8 Veel deelnemers aan het proces beamen dat deze potentie meer benut zou moeten worden. Een meerderheid van de inwoners en partijen in het gebied geeft aan dat er meer ruimte mag komen voor recreatieve functies (zie ook bijlage D). Natuur Een gezonde leefomgeving is ook vanuit het perspectief van de natuur en gezonde ecosystemen van belang. De gemeentelijke Omgevingsvisie streeft daarom naar behoud en toename van de biodiversiteit en het op elkaar laten aansluiten van groengebieden om zo tot meer eenheid te komen [1]. Ook de provinciale Omgevingsvisie zet in op het versterken van de biodiversiteit, maar ook op het toevoegen van natuur in specifiek daarvoor aangewezen contouren en het beschermen van flora en fauna.

7 Tot slot is er, in aansluiting op landelijk beleid, de ambitie om in Utrecht nieuw bos aan te leggen en dit ook beter te beheren.9 Deze ambities passen goed in het Kromme IJsselgebied, waar al bosrijke delen te vinden zijn en waar veel kansen liggen om natuurwaarden te versterken door nu nog ontbrekende ecologische verbindingen toe te voegen. Ook betrokkenen zien deze kans: samen met recreatie en woningbouw bleek in de digitale consultatie natuurontwikkeling de belangrijkste prioriteit voor hen.

Wonen Het vitaal houden van IJsselstein is één van de aanleidingen om naar het Kromme IJsselgebied te kijken.10 Op dit moment kunnen starters, jonge gezinnen en senioren in IJsselstein moeilijk doorstromen. Daarnaast vindt er een huishoudensverdunning plaats. Met name het aantal eenpersoonshuishoudens groeit daarnaast stevig door. Deze huishoudens hebben moeite een geschikte woning te vinden. Als gevolg hiervan trekken sommige (jonge) huishoudens weg, met mogelijk negatieve gevolgen voor het voorzieningenniveau op (middel)lange termijn. Volgens de gemeentelijke woonvisie is er naast bestaande woningbouwplannen nog ongeveer plek nodig voor 1.700 - 1.900 extra woningen buiten bestaand stedelijk gebied. Daarvoor is het Kromme IJsselgebied nadrukkelijk in beeld. Bij potentiële woningbouwontwikkelingen speelt ook de provincie een rol. Zij geeft prioriteit aan binnenstedelijk en binnendorps bouwen. Tegelijkertijd weegt zij de mogelijk positieve impact van woningbouwontwikkelingen op het behoud en de versterking van vitaliteit mee.7 Dat het gebied in beeld is voor het toevoegen van woningbouw kwam ook in de digitale consultatie en gebiedsateliers duidelijk naar voren. Wel wordt er veel waarde gehecht aan een zorgvuldige landschappelijke inpassing.

Wateropgave De uiterwaarden van de Lek, die het gebied aan de zuidkant begrenzen, vormen een belangrijk onderdeel van het Nederlandse rivierenlandschap en zijn van belang voor de bescherming van het dichtbevolkte west-Nederland. De Lek is een bron van zoet water, zeker in tijden van droogte, wanneer het voor extra toevoer kan zorgen.7 Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden stelde recent plannen op om de Lekdijk te versterken en daarmee verbindingen te leggen met natuur, recreatie en klimaat.11 Om in de toekomst vaker voorkomende piekbuien beter op te kunnen vangen, zou het gebied - van Lek tot Kromme IJssel - ingericht moeten worden op het meer en beter bergen en vasthouden van water om zo het boezemsysteem GHIJ beter toekomstbestendig te maken.

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Bereikbaarheid De N210 en in het bijzonder de A2 vervullen een (boven) regionale functie. Zo is het in de ochtenden en namiddagen regelmatig druk op de N210 vanwege forensenverkeer vanuit de Lopikerwaard richting de A2 en vice versa. Zowel uit onze ruimtelijke analyse als de gesprekken met de betrokkenen is gebleken dat de N210 daarnaast op veel plekken een fysieke, functionele en mentale barrière vormt tussen het gebied en de historische kern die op termijn aangepakt dient te worden. Er liggen kansen om hiervoor oplossingen te vinden binnen het bestaande tracé en profiel (ruim). Een eventuele omlegging van de weg door het gebied ligt niet voor de hand. Naast dat dit kostbaar is en het een deel van de problematiek in beginsel vooral verlegt (barrièrevorming, aansluiting op Lekdijk), zal dit een verregaande negatieve impact hebben op de landschappelijke kwaliteiten van het gebied. In het participatieproces blijkt een eventuele omlegging bovendien niet te kunnen rekenen op draagvlak. Energietransitie Om te voldoen aan de Klimaatdoelen stelde iedere regio in Nederland een Regionale Energiestrategie (RES) op. Vanuit de RES regio U16 is een bod neergelegd voor het opwekken van 1,8 TWh in 2030, waarbij het hele Kromme IJsselgebied als zoekgebied is aangewezen voor de opwek van zonneenergie.14 Voor wind wordt op dit moment onderzoek uitgevoerd naar kansen langs de A2.

Uit de digitale consultatie blijkt dat het opwekken van duurzame energie als belangrijke opgave wordt gezien, maar dat op basis van de waardering voor de landschappelijke kwaliteiten, zoals de openheid, wel zorgvuldig gekeken moet worden naar inpassing.

3 NOVEMBER 2022

CONCLUSIE: RUIMTELIJKE KANSEN VOOR HET KROMME IJSSELGEBIED De landschappelijke kwaliteiten en ruimtelijke opgaven uit de voorgaande paragrafen leveren een aantal kansen op die kunnen bijdragen aan het versterken van het gebied en daarmee de basis vormen voor het gebiedsperspectief. • Recreatie: In aansluiting op de ambitie om de stad meer met het land te verbinden en de beleving van het landschap te stimuleren, bieden de landschappelijke kwaliteiten zoals de afwisseling in verkaveling en landschapstypen, de groenstructuren, de Kromme IJssel en verbinding met Park Oudegein kansen om hier een versterkt en fijnmaziger recreatief netwerk te realiseren. • Natuur: De natuurwaarden rondom de Kromme IJssel kunnen steviger verbonden worden met de Lopikerwaard en IJsselstein, waarmee een robuustere structuur (van natte, bosrijke, halfopen en open landschapstypen) ontstaat die de ecologische waarden ten goede komt.

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

ecosysteemdiensten en duurzame energie in het gebied. • Bereikbaarheid: Het belang dat gehecht wordt aan recreatie, natuur, wonen en de landschappelijke kwaliteit vraagt om, naast het vraagstuk rondom de N210 en de aansluiting op de A2, het nadenken over alternatieve mobiliteitsconcepten, zoals OV-versterking en lage parkeernormen. • Energietransitie: Door de landschappelijke kwaliteit centraal te stellen, ontstaan in het gebied duidelijke contouren waar de combinatie gelegd kan worden tussen wonen en duurzame energie én infrastructuur en energie.

• Wonen: De kwaliteiten van het landschap bieden mogelijkheden om unieke, natuurlijke woonmilieus te realiseren. Woningbouw in het gebied vraagt echter om een zorgvuldige inpassing en dient een vliegwiel te zijn voor versterking van het landschap in het hele gebied en het slechten van de barrièrewerking van de N210. • Water: Door de Lekdijk en de waterbergende functie van de Kromme IJssel te versterken kan het gebied bijdragen aan een klimaatadaptief IJsselstein. Daarin zit tevens een kansrijke link met de recreatieve en natuurlijke waarden in het gebied. • Landbouw: Omdat de landbouw als landschappelijke kwaliteit van het gebied wordt gezien en er tegelijkertijd een omslag nodig is vanuit milieu- en klimaatdoelen, kan de landbouw met een verbreed verdienmodel een nieuwe rol spelen in het voorzien van voedsel en als producent van 3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

Kaart van de beleidsmatige opgaven en ruimtelijke kansen in het gebied

3 NOVEMBER 2022

2. GEBIEDSATELIERS

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSEL PARK

Tijdens vier gebiedsateliers in het Zendstation werkten we interactief samen met een groep van circa 60 - 70 bewoners, ondernemers en andere b e trokkenen aan i e dere stap in het ontwikkelproces. Verschillende inzichten, visies en belangen van de deelnemers vertaalden zich in een rijk gesprek met boeiende en soms ook kritische gesprekken. Dat hoort bij de zoektocht naar een perspectief voor een gewaardeerd gebied met verschillende gebruikers en ruimtelijke opgaven.

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSATELIER 1

SAMEN DE OPGAVEN VERKENNEN

Het eerste atelier stond in het teken van de presentatie en bespreking van de enquêteresultaten en het aanscherpen van de analyse van het landschap en de verschillende ruimtelijke opgaven die op het gebied af komen. De gesprekken leverden op hoofdlijnen het volgende beeld op: • Kijkend naar recreatie, water en natuurontwikkeling brachten deelnemers naar voren dat er veel kansen liggen in het gebied, met de nuancering dat de kleinschaligheid en het huidige karakter daarbij in stand gehouden worden. Enkele elementen uit het vroegere landschap werden daarbij specifiek genoemd, zoals het jaagpad en de oude boomgaard.

• Uit de enquête bleek dat veel mensen woningbouw in het gebied als kansrijk zien. Tijdens de bijeenkomst waren de meningen over de woningbouwopgave verdeeld. Dat er behoefte in IJsselstein is, stond niet ter discussie. Een deel van de aanwezigen vond echter dat er onvoldoende is gekeken naar andere locaties in IJsselstein, mede omdat ze woningbouw als aantasting zien van het waardevolle gebied. Anderen zagen kansen voor woningbouw, mits het goed wordt ingepast in het landschap. • Ten aanzien van de bereikbaarheid werden diverse gedachten gedeeld over de druk op de N210, met als gemene deler dat de doorstroming dient te worden bevorderd, net als het lokale en regionale gebruik van fiets en openbaar vervoer en dat een omlegging door het gebied onwenselijk is.

PRIORITERING PRIORITERINGOPGAVEN OPGAVEN

• De huidige agrariërs in het gebied gaven aan zoekende te zijn in hoe ze mee kunnen bewegen in een context waarin veel aandacht is voor klimaatverandering, het milieu, de energietransitie en woningbouw. Veel agrariërs gaven aan dat er weinig mogelijkheden liggen in het gebied om een sluitend Er Er is concensus is concensus over over dede drie belangrijkste belangrijkste opgaven: opgaven: woningbouw, woningbouw, gevolgd gevolgd door door natuur natuur enen recreatie recreatie agrarisch verdienmodel tedrie behouden. Zij verwachten daarom een duidelijke richting vanuit het gebiedsperspectief voor de Veel Veel inwoners inwoners zien zien hethet liefst liefst datdat hethet gebied gebied blijft blijft zoals zoals hethet is is positie van de landbouw in het gebied en pleiten voor meer ruimte voor alternatieve inkomstenbronnen. Daarbij wordt door andere betrokkenen het agrarische landschap op dit moment sterk gewaardeerd.

Bewoners enen ondernemers Bewoners ondernemers

Publieke Publieke partners partners gemeente gemeente

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSATELIER 2

AAN DE SLAG MET DRIE MODELLEN

Op basis van de opbrengst van gebiedsatelier #1 zijn drie ruimtelijke modellen ontwikkeld om het denken over de toekomst van het gebied te inspireren en zo breed mogelijk te trekken. In de modellen zijn de opgaven op een verschillende manier ruimtelijk vertaald. Het was een denkoefening om zo op drie manieren naar het gebied te kijken en daaruit elementen op te halen die kansrijk zijn voor het uiteindelijke gebiedsperspectief. Model 1 ‘Productielandschap 21e eeuw’: Het Kromme IJsselgebied ontwikkelt zich door als agrarisch gebied. Er wordt meebewogen op trends en er ruimte is voor ondernemerschap: schaalvergroting, precisielandbouw, opwek van duurzame energie als aanvulling op het verdienmodel en het verbouwen van natuurlijke bouw- en isolatiematerialen. Zo ontstaat een mozaïek van productiemethoden in het open landschap, met kleinschalige woningbouw langs bestaande dijkstructuren en linten met klompenpaden langs de boerenerven. De rest van IJsselstein profiteert van de duurzame energie die er op grote schaal wordt geoogst. Model 2 ‘Groene stadsrand en parklandschap’: IJsselstein levert een substantiële en compacte bijdrage aan de woonopgave voor IJsselstein en de verstedelijkingsopgave van de regio Utrecht die de motor is voor parklandschap De Kromme IJssel.

Verschillende routes, plekken en sferen wisselen elkaar af en vormen, in samenspel met Park Oudegein, de groene longen van het stedelijk gebied. Het gebied biedt ruimte aan nieuw ondernemerschap en zet IJsselstein op de kaart als een plek waar je gezond stedelijk kunt wonen.

Met name de uitwerking op de thema’s bereikbaarheid, wonen en energie in het historische cultuurlandschap leverden boeiende gesprekken op. De deelnemers waren het er wel over eens dat als er woningen komen in het gebied, dit zoveel mogelijk geconcentreerd dient te gebeuren en niet los kan worden gezien van bereikbaarheid. Een eenduidiger beeld was er, net als in het eerste gebiedsatelier, over de recreatieve en natuurwaarden in het gebied, alsmede over de toekomst van de landbouw: deze functies zijn onlosmakelijk verbonden met het gebied en dienen op een toekomstbestendige manier vorm én ruimte te krijgen. Voor wat betreft landbouw leent het gebied zich het meest voor kleinschalige landbouw met ruimte voor nieuwe functies en verdienmodellen. De ruimtelijke bouwstenen uit modellen 2 en 3 werden het meest positief ontvangen. Wanneer er gekozen wordt voor woningbouw, dan zou dit volgens de meerderheid geconcentreerd moeten worden langs de stadsrand om zo de openheid van de kern van het gebied te bewaken (model 2). Het landschap zou volgens de lijnen in model 3 verder versterkt kunnen worden. Met deze hoofdlijnen is toegewerkt naar een concept gebiedsperspectief.

Model 3 ‘Natuurlijk en recreatief landschap’: IJsselstein krijgt nieuwe natuur en unieke groene woonmilieus. De natuur speelt de hoofdrol door versterking van de bestaande boom- en waterstructuren en het toevoegen van ecologische en recreatieve verbindingen. Woningbouw vindt plaats in landschappelijke clusters met aandacht voor lokale voedselvoorziening, biodiversiteit en waterberging. Het Kromme IJsselgebied is daarmee een belangrijke schakel in een groen en klimaatbestendig IJsselstein en biedt een gedifferentieerd woningaanbod. 3 NOVEMBER 2022

GEBIEDSPERSPECTIEF KROMME IJSSELGEBIED

MODEL 1 - PRODUCTIELANDSCHAP 21E EEUW

MODEL 2 - GROENE STADSRAND & PARKLANDSCHAP Bestaande autoverbinding Bestaande recreatieve verbinding Bestaande bestemming

Het Kromme IJsselgebied ontwikkelt zich door als agrarisch gebied. Er wordt meebewogen op trends en er ruimte is voor ondernemerschap: schaalvergroting, precisielandbouw, opwek van duurzame energie als aanvulling op het verdienmodel en het verbouwen van natuurlijke bouwen isolatiematerialen. Zo ontstaat een mozaïek van productiemethoden in het open landschap, met kleinschalige woningbouw langs bestaande dijkstructuren en linten met klompenpaden langs de boerenerven. De rest van IJsselstein profiteert van de duurzame energie die er op grote schaal wordt geoogst.

MODEL 3 - NATUURLIJK & RECREATIEF LANDSCHAP Bestaande autoverbinding Nieuwe autoverbinding Bestaande recreatieve verbinding Nieuwe recreatieve verbinding Bestaande bestemming Nieuwe recreatieve bestemming Nieuwe doorsteek

IJsselstein levert een substantiële en compacte bijdrage aan de woonopgave voor IJsselstein en de verstedelijkingsopgave van de regio Utrecht die de motor is voor parklandschap De Kromme IJssel. Verschillende routes, plekken en sferen wisselen elkaar af en vormen, in samenspel met Park Oudegein, de groene longen van het stedelijk gebied. Het gebied biedt ruimte aan nieuw ondernemerschap en zet IJsselstein op de kaart als een plek waar je gezond stedelijk kunt wonen.

ROUTES & RECREATIE

MOZAÏEK VAN VERSCHILLEND AGRARISCH GEBRUIK

Bestaande autoverbinding Nieuwe autoverbinding Bestaande recreatieve verbinding Nieuwe recreatieve verbinding Bestaande bestemming Nieuwe recreatieve bestemming

IJsselstein krijgt nieuwe natuur en unieke groene woonmilieus. De natuur speelt de hoofdrol door versterking van de bestaande boomen waterstructuren en het toevoegen van ecologische en recreatieve verbindingen. Woningbouw vindt plaats in landschappelijke clusters met aandacht voor lokale voedselvoorziening, biodiversiteit en waterberging. Het Kromme IJssel Park is daarmee een belangrijke schakel in een groen en klimaatbestendig IJsselstein en biedt een gedifferentieerd woningaanbod.

ROUTES & RECREATIE

NIEUWE STADSRAND LANDSCHAPPELIJK RAAMWERK MET BOMEN EN WATER

IMPULS IN RECREATIEVE BESTEMMINGEN

VERSTERKTE BOMENLANEN WANDELROUTES VOOR OMMETJES STERK VERBONDEN MET IJSSELSTEIN

IMPULS IN RECREATIEVE BESTEMMINGEN

WONEN IN KLEINE CLUSTERS

KLEINSCHALIGE WONINGBOUW LANGS DIJKEN EN LINTEN

WISSELEND AGRARISCH GEBRUIK

AGRARISCH GEBRUIK

GROEN-BLAUW

FIETSTUNNEL UITNODIGENDER MAKEN

MODELLEN LANDSCHAPSPARK

MODELLANDSCHAP 1

2. STADSRAND LANDSCHAP EN PARK MODEL 2

+++

RECREATIE +

NATUUR 0

KLIMAAT +

ENERGIE ++

ONTSLUITING

3. NATUUR 1. PRODUCTIELANDSCHAP EN RECREATIE

2. STADSRAND EN PARK

3. NATUUR EN RECREATIE

Natuur staat Doorontwikkeling centraal in hetvan versterken de productie van binnen boom-, waterhet huidig en recreatieve karakter van structuren het landschap

Afwisseling tussen wonen en landschap, parklandschap met paden en plekken

Natuur staat centraal Doorontwikkeling in het versterken van de productie van binnen het karakter van het landschap boom-, waterenhuidig recreatieve structuren

Afwisseling tussen wonen en landschap, parklandschap met paden en plekken

Natuur staat centraal in het versterken van boom-, water- en recreatieve structuren

Agrarische activiteit gericht op huidige bedrijvigheid. Met op termijn steeds minder, maar wel grotere bedrijven.

Kleinschalige LANDBOUW agrarische activiteit als onderdeel van recreatieve functie én voedselvoorziening voor bewoners + (herenboeren/wijktuin/fruittuin).

AgrarischAgrarische gebruik (70%) activiteit zet ingericht op op productie huidige bouwmaterialen/voedsel, bedrijvigheid. Met op termijn overige 30% steeds omzetten minder,inmaar natuurontwel grotere bedrijven. wikkeling, waterberging en recreatie.

voedselvoorziening voor bewoners ++ (herenboeren/wijktuin/fruittuin).

Kleinschalige LANDBOUW agrarische activiteit als onderdeel van recreatieve functie én

Agrarisch gebruik Agrarische (70%)activiteit zet in opgericht op productie bouwmaterialen/voedsel, huidige bedrijvigheid. Met op termijn overige 30%steeds omzetten minder, in natuurontmaar wel grotere bedrijven. en recreatie. wikkeling, waterberging

Kleinschalige agrarische activiteit als onderdeel van recreatieve functie én voedselvoorziening voor bewoners (herenboeren/wijktuin/fruittuin).

Agrarisch gebruik (70%) zet in op productie bouwmaterialen/voedsel, overige 30% omzetten in natuurontwikkeling, waterberging en recreatie.

FietsRECREATIE en wandelnetwerk flink uitbreiden, plekken maken, verbinding Park Oudegein, bestemmingen toevoegen (sport, spel, ontspanning).

Fietsnetwerk Enkeluitbreiden, de bestaande doorwaadtunnel verbeteren baarheiden uiterwaarden een fiets-/wandelverbinding verbeteren, toehuidige bestemmingen ontsluiten. voegen ter hoogte van Klaphek. +++

Fiets- en RECREATIE wandelnetwerk flink uitbreiden, plekken maken, verbinding Park Oudegein, bestemmingen toevoegen ++ (sport, spel, ontspanning).

FietsnetwerkEnkel uitbreiden, de bestaande doorwaadtunnel verbeteren baarheid uiterwaarden en een fiets-/wandelverbinding verbeteren, toehuidige bestemmingen voegen ter ontsluiten. hoogte van Klaphek.

Fiets- en wandelnetwerk flink uitbreiden, plekken maken, verbinding Park Oudegein, bestemmingen toevoegen (sport, spel, ontspanning).

Fietsnetwerk uitbreiden, doorwaadbaarheid uiterwaarden verbeteren, huidige bestemmingen ontsluiten.

NATUUR Parkgebied met ruimte voor recreatie en natuur. Lekdijk, uiterwaarden en de Kromme IJssel+versterken en verbinden met elkaar.

Uitbreiding Agrarisch van natuurverbindingen natuurbeheer waarbij het (tussen bijvoorbeeld initiatief bij de Lopikerwaard boeren ligt. Geen en Kromme nieuwe IJssel), verbindingen, verdichten wel inzet op bosstructuren. natuurvriendelijke akkerranden.

NATUUR Parkgebied met ruimte voor recreatie Uitbreiding van Agrarisch natuurverbindingen natuurbeheer waarbij het en natuur. Lekdijk, uiterwaarden en (tussen bijvoorbeeld initiatief bij Lopikerwaard de boeren ligt. Geen de Kromme IJssel versterken en ver- +++ en Kromme nieuwe IJssel), verdichten verbindingen, wel inzet op binden met elkaar. bosstructuren. natuurvriendelijke akkerranden.

Parkgebied met ruimte voor recreatie Uitbreiding van natuurverbindingen en natuur. Lekdijk, uiterwaarden en (tussen bijvoorbeeld Lopikerwaard de Kromme IJssel versterken en veren Kromme IJssel), verdichten KLEINSCHALIGE WONINGBOUW binden met elkaar. bosstructuren.

Waterberging waarbij het initiatief bij de boeren ligt. Vooral aan de randen, midden behoudt huidige karakter.

KLIMAAT Grote waterberging met bijvoorbeeld vloeivelden of een nieuwe rivierarm combineren met recreatieve ++ locaties.

De Kromme Waterberging IJssel gaatwaarbij meer meanhet initiatief bij deren ende krijgt boeren een ligt. stevigere Vooralwateraan de randen, midden behoudt bergingsfunctie, met nattehuidige natuurkarakter. in bergingsvelden.

KLIMAAT met bijvoorbeeld Grote waterberging vloeivelden of een nieuwe rivierarm combineren met recreatieve locaties. ++

De Kromme Waterberging IJssel gaat meer waarbij meanhet initiatief bij deren en krijgt de boeren een stevigere ligt. Vooral wateraan de randen, midden huidige bergingsfunctie, metbehoudt natte natuur in karakter. bergingsvelden.

Grote waterberging met bijvoorbeeld vloeivelden of een nieuwe rivierarm combineren met recreatieve locaties.

Initiatief bij agrariërs, maar met ruimtelijke voorwaarden vanuit de gemeente.

ENERGIE op alle daken, ruimte Zonnepanelen voor duurzame energiewinning aan randen en bij de RWZI. +

Duurzame Initiatief energiewinning bij agrariërs, binnen maar met het raamwerk, ruimtelijke kleinschalig voorwaarden en goed vanuit de ingepast,gemeente. met aan de randen ruimere locaties t.o.v. model 2.

ENERGIE Zonnepanelen op alle daken, ruimte voor duurzame energiewinning aan randen en bij de RWZI. ++

Duurzame energiewinning Initiatief bij agrariërs, binnen maar met het raamwerk, ruimtelijke kleinschalig voorwaarden en goed vanuit de ingepast, met gemeente. aan de randen ruimere locaties t.o.v. model 2.

Zonnepanelen op alle daken, ruimte voor duurzame energiewinning aan randen en bij de RWZI.

Bestaande ontsluiting, geen verlegging N210.

ONTSLUITING OV flink verbeteren, meer buslijnen en een nieuwe route N210 richting A2.

Bestaande Bestaande ontsluiting, ontsluiting, inzetten geen op verlegging verbetering N210. fietsnetwerk, bouwen langs de bestaande wegen in het gebied.

OV flinkONTSLUITING verbeteren, meer buslijnen en een nieuwe route N210 richting A2.

Bestaande ontsluiting, Bestaande inzetten ontsluiting, op geen verlegging verbetering N210. fietsnetwerk, bouwen langs de bestaande wegen in het gebied.

OV flink verbeteren, meer buslijnen en een nieuwe route N210 richting A2.

Bestaande ontsluiting, inzetten op verbetering fietsnetwerk, bouwen langs de bestaande wegen in het gebied.

Binnen de bestaande structuur worden erven ingepast met een bandbreedte van 50 tot 200 woningen.

Aan WONINGBOUW stadsrand een nieuwBandbreedte woongebied 1000-1500 Aantal grotere Binnenclusters de bestaande van woningen structuur ontwikkelen met een bandbreedte langs de worden linten enerven op deingepast erven met met een bandvan 1000-1500 woningen. een bandbreedte breedte van van50 400-800 tot 200 woningen. +++ woningen.

WONINGBOUW Aan stadsrand een nieuw woongebied Aantal grotere Binnen clusters de bestaande van woningen structuur Bandbreedte 400-800 ontwikkelen met een bandbreedte langs de linten worden en operven de erven ingepast met met een bandvan 1000-1500 woningen. een bandbreedte vanvan 400-800 breedte 50 tot 200 woningen. ++ woningen.

Aan stadsrand een nieuw woongebied ontwikkelen met een bandbreedte van 1000-1500 woningen.

Aantal grotere clusters van woningen langs de linten en op de erven met een bandbreedte van 400-800 woningen.

Geen motor voor veranderingen of verbeteringen vanuit publieke investeringen.

FINANCIEEL Grote motor voor verbetering landschap uit woningbouw, energie en waterberging. +++

Motor voor Geen verbetering motor voor landveranderingen verbeteringen vanuiten publieke schap uitofwoningbouw, energie investeringen. waterberging.

FINANCIEEL Grote motor voor verbetering landschap uit woningbouw, energie en waterberging. ++

Motor voor verbetering Geen motorlandvoor veranderingen of verbeteringen vanuit schap uit woningbouw, energie en publieke investeringen. waterberging.

Grote motor voor verbetering landschap uit woningbouw, energie en waterberging.

Motor voor verbetering landschap uit woningbouw, energie en waterberging.

Robuuste maat van het parklandAANDACHTSPUNTEN schap, drukte op Lekdijk.

Een sluitend Risico verdienmodel op verromelling, voor geen de controle boer, is de opontsluiting kwaliteit en voldoende? ontwikkelingen.

Robuuste maat van het parklandAANDACHTSPUNTEN schap, drukte op Lekdijk.

Een sluitendRisico verdienmodel op verromelling, voor de geen controle boer, is de ontsluiting op kwaliteit voldoende? en ontwikkelingen.

Robuuste maat van het parklandschap, drukte op Lekdijk.

Een sluitend verdienmodel voor de boer, is de ontsluiting voldoende?

Afwisseling tussen wonen en landschap, parklandschap met paden en plekken

AANDACHTSPUNTEN

Risico op verromelling, beperkte controle op kwaliteit en ontwikkelingen.

INSPIRATIEBEELDEN

3. NATUUR1.EN PRODUCTIELANDSCHAP RECREATIE

PROJECTNAAM

Agrarisch natuurbeheer waarbij het initiatief bij de boeren ligt. Geen nieuwe verbindingen, wel inzet op natuurvriendelijke akkerranden.

+++

FINANCIEEL

PROJECTNAAM

Enkel de bestaande tunnel verbeteren en een fiets-/wandelverbinding toevoegen ter hoogte van Klaphek.

Doorontwikkeling van de productie binnen het huidig karakter van het landschap

WONINGBOUW Bandbreedte 50 - 200

2. STADSRAND LANDSCHAP MODEL 3 EN PARK

1. PRODUCTIELANDSCHAP

LANDBOUW

MODELLEN LANDSCHAPSPARK

PROJECTNAAM

MODELLEN LANDSCHAPSPARK

MODELLANDSCHAP 1

2. STADSRAND LANDSCHAP EN PARK MODEL 2

MOZAÏEK VAN VERSCHILLEND AGRARISCH GEBRUIK

+++

RECREATIE +

NATUUR 0

LANGS DIJKEN EN LINTEN

De Kromme IJssel gaat meer meanderen en krijgt een stevigere waterbergingsfunctie, met natte natuur in bergingsvelden.

KLIMAAT

Duurzame energiewinning binnen het raamwerk, kleinschalig en goed ingepast, met aan de randen ruimere

ENERGIE

VERSTERKTE BOMENLANEN locaties t.o.v. model 2.

ONTSLUITING

AANDACHTSPUNTEN

PROJECTNAAM

LANDBOUW +++

RECREATIE +

NATUUR 0

KLIMAAT +

ENERGIE ++

ONTSLUITING

WONINGBOUW +

FINANCIEEL 0

CULTUURHISTORIE +++

AANDACHTSPUNTEN

MODELLANDSCHAP 1

2. STADSRAND LANDSCHAP EN PARK MODEL 2

2. STADSRAND EN PARK

3. NATUUR EN RECREATIE

Afwisseling tussen wonen en landschap, parklandschap met paden en plekken

Natuur staat Doorontwikkeling centraal in hetvan versterken de productie van binnen boom-, waterhet huidig en recreatieve karakter van structuren het landschap

Afwisseling tussen wonen en landschap, parklandschap met paden en plekken

Natuur staat centraal Doorontwikkeling in het versterken van de productie van binnen boom-, waterhet enhuidig recreatieve karakter structuren van het landschap