1.1 Onderzoek verkeer binnenstad

Wanneer het shared space karakter op de Overtoom (deels) behouden blijft, wordt vanuit verkeersveiligheidsperspectief het volgende geadviseerd: • Realiseer de basisaanpassingen. Dit betekent: verwijder de punt op het plein waarin het fietspad uit de richting Basiliekpad eindigt en breng een hekje aan om snelle fietsers/scooters richting Albert Heijn te weren. Idealiter zouden ook de afwateringsgeulen en bollen op het plein weggehaald kunnen worden. • Accentueer de doorgaande rijrichtingen duidelijker door het gebruik van (verplaatsbare) objecten. Hierbij valt te denken aan bomen, plantenbakken, een fontein uit de grond, etc.. Door het fietspad tussen Basiliekpad en Benschopperbrug door te trekken, wordt het shared space karakter behouden, maar wel verkleind tot het deel van het plein dat recht voor het stadhuis ligt, zie figuur 34. Het op deze wijze verkleinen van het shared space gebied heeft de voorkeur boven het gebied van de huidige shared space, omdat het de algehele situatie voor de verkeersdeelnemers minder complex en minder onoverzichtelijk maakt.

34

R01-D05-51033213-NLS

7.1.2

Share space karakter niet behouden

figuur 35: Share space karakter niet behouden

Wanneer het shared space karakter van de Overtoom vervalt, wordt het volgende voorgesteld: • Verwijder de punt op het plein waarin het fietspad uit de richting Basiliekpad eindigt en breng een hekje aan om snelle fietsers/scooters richting Albert Heijn te weren. Idealiter zouden ook de afwateringsgeulen en bollen op het plein weggehaald kunnen worden. • Realiseer een inrichting waarbij alle doorgaande verbindingen zichtbaar worden door een afwijkende gekleurde bestrating en accentueer dat met objecten als verplaatsbare bloembakken of fonteinen uit de grond. Daarmee worden kriskrasbewegingen van fietsers niet geheel onmogelijk gemaakt, maar wel sterk verminderd. Dit schept duidelijkheid voor alle gebruikers van het plein. • Versmal de fiets-rijloper over de Overtoom tot 4 meter. Hierbij is een lichte voorkeur (in verband met beter begrijpelijkheid voor fietsers) voor een abrupte overgang, maar een geleidelijke overgang kan ook.

Gezien de grote hoeveelheid klachten over onveiligheid van gebruikers van de Overtoom, wordt door XTNT geadviseerd om het shared space karakter los te laten. Figuur 35 toont de voorkeursvariant uit dat onderzoek. 7.1.3

Nieuwe brug

In het rapport van XTNT is een korte paragraaf gewijd aan een permanente brug op de locatie van de huidige tijdelijke brug. Het komt erop neer dat beide opties (wel of geen shared space) mogelijk zijn met alleen de huidige brug van de Benschopperstraat. Wel zorgt een extra brug dat gemotoriseerd verkeer niet meer via de Overtoom de binnenstad in of uit rijdt. Een vermindering van de (conflicterende) verkeerstromen heeft een positief effect op de overzichtelijkheid en daarmee (ervaren) verkeersveiligheid van de Overtoom. In het volgende hoofdstuk wordt dieper ingegaan op de eventuele brug.

35

R01-D05-51033213-NLS

8. NIEUWE BRUG 8.1

AANLEIDING

Vanwege de sloop- en bouwwerkzaamheden in de binnenstad bij de Schuttersgracht/Koningshof (fase 1) en Schuttersgracht/Molenstraat (fase 2) is een tijdelijke brug (figuur 36) over de stadsgracht aangelegd in het verlengde van de Schuttersgracht, die rechtstreeks aansluit op de Hogebiezen. Door deze brug hoeven de zware vrachtwagens van de bouw geen gebruik te maken van de historische brug Benschopperpoort. Bovendien kan het bouwverkeer gescheiden worden van de voetgangers, fietsers en overig verkeer. Gedurende enkele perioden heeft ook het normale verkeer gebruik gemaakt van de brug, bijvoorbeeld toen de Molenstraat was afgesloten vanwege de werkzaamheden.

figuur 36: De tijdelijke brug tussen de Schuttersgracht en de Hogebiezen.

In april 2022 zijn de bouwwerkzaamheden afgerond. De tijdelijke brug is daarna voor al het verkeer afgesloten. In de oorspronkelijke plannen is nog voorzien in een fase 3. Na het gereedkomen van fase 3 wordt de brug verwijderd. Vermoedelijk wordt dit jaar een besluit genomen over het uitvoeren van fase 3. Wanneer besloten wordt om fase 3 niet uit te voeren, dan kan de brug per direct verwijderd worden. Om die reden is het nu een logisch moment om een discussie te voeren over het realiseren van een permanente brug op de locatie van de huidige tijdelijke brug. Uit de enquête over het verkeer in de binnenstad van september 2021 blijkt dat ongeveer evenveel mensen voor- als tegenstander zijn van een permanente brug op de locatie van de huidige tijdelijke brug. Om een definitieve keuze te maken over een permanente brug, is een uitgebreider participatietraject vereist waaruit het duidelijker wordt wat de mening is van de verschillende (potentiële) gebruikers van de brug.

36

R01-D05-51033213-NLS

8.2

GEBRUIKERS VAN DE BINNENSTAD

Om een keuze te kunnen maken over het wel of niet realiseren van een permanente brug, heeft de gemeente IJsselstein in te kaart gebracht welke potentiële gebruikers er volgens haar zijn van de nieuwe brug en hoe zij het gebruik verwacht. Deze inventarisatie is het vervolg van dit hoofdstuk integraal weergegeven. De gemeente benoemd de belangrijkste gebruikers van de binnenstad: 1. Bewoners 2. Ondernemers/werknemers, leveranciers/pakketbezorgdiensten 3. Bezoekers winkels, horeca en theater 4. Doorgaande fietsers en voetgangers 8.2.1

Bewoners

Bewoners van de binnenstad hebben bewust gekozen voor de binnenstad. Veel voorzieningen zijn op loop- en fietsafstand. Behoorlijk wat huizen in de binnenstad hebben een eigen parkeerplek. Voor bewoners van de Schuttersgracht en Molenstraat zijn inpandig parkeerplekken gerealiseerd. Naast hun eigen verkeersbewegingen, ontvangen bewoners van de binnenstad ook bezoek. Deze bezoekers komen bij voorkeur te fiets of te voet. Wanneer ze van verder komen en met de auto zijn, dan kunnen ze in de parkeergarage Overtoom parkeren, ’s avonds zijn de parkeerplekken van Schuttersgracht ook een alternatief. Bewoners die online iets bestellen, moeten de bezorgdienst informeren over de venstertijden. Bij sommige evenementen en de markt is de bereikbaarheid van de binnenstad en daarmee ook de woningen minder dan op andere dagen. 8.2.2

Ondernemers en werknemers, leveranciers/pakketbezorgdiensten

Ondernemers en werknemers kunnen een werkvergunning aanvragen waarmee ze kunnen parkeren op het parkeerterrein Podiumweg, Hazenveld of Utrechtsestraat. Leveranciers en pakketbezorgers moeten zich houden aan de venstertijden. De maximale lengte van vrachtwagens bedraagt 10m. Tijdens de venstertijden is het rustig op straat, waardoor de winkels en horeca bevoorraad kunnen worden zonder al te veel hinder. 8.2.3

Bezoekers winkels, horeca en theater

Bezoekers van de winkels komen bij voorkeur te voet of per fiets. Bezoekers van buiten IJsselstein die met de auto komen, parkeren bij voorkeur in de parkeergarage Eiteren, de parkeergarage Overtoom, parkeerterrein Podium of parkeerterrein Hazenveld. Het parkeerterrein van de Utrechtsestraat is minder gewenst vanwege de smalle doorgang van de IJsselpoort en de hoeveelheid fietsers en wandelaars die eveneens door de IJsselpoort gaan. Bezoekers van de horeca en theater komen bij voorkeur te voet of per fiets. Het nuttigen van alcohol gaat niet goed samen met het besturen van een auto. Bezoekers die wel met de auto komen, parkeren bij voorkeur in de parkeergarage Eiteren of de parkeergarage Overtoom. Het parkeerterrein van de Utrechtsestraat is minder gewenst vanwege de smalle doorgang van de IJsselpoort en de hoeveelheid fietsers en wandelaars die eveneens door de IJsselpoort gaan.

37

R01-D05-51033213-NLS

8.2.4

Doorgaande fietsers en voetgangers

Er zijn ook wandelaars die door de binnenstad naar het Podium lopen, waar ze van het OV gebruik maken. Of wandelaars die een recreatief rondje via de binnenstad lopen. Zij lopen bij voorkeur via de voetgangerszone of via het Kronenburgplantsoen. De Voorstraat is voor doorgaande wandelaars minder handig, omdat deze straat smal is en de straat gedeeld wordt met auto’s en fietsers. Er zijn veel doorgaande fietsbewegingen door de binnenstad. De Poortdijk en het Basiliekpad vormen samen de drukst bereden fietspaden. De binnenstad koppelt deze twee fietspaden aan elkaar. De meest wenselijke route voor fietsers vormt de route via de Schuttersgracht en de Voorstraat. Doorgaande fietsers en wandelaars over de as Doelenstraat en Kasteellaan hebben vooral een relatie met de basisscholen aan de Touwlaan.

8.3

INVLOEDSGEBIED NIEUW BRUG

Het realiseren van een nieuwe brug is een verandering in de historische binnenstad. Op oude kaarten is al te zien dat de binnenstad vier toegangen kent, dus in ieder kwadrant. 1. Benschopperpoort 2. Kasteellaan 3. IJsselpoort 4. Doelenstraat Indien een nieuwe brug wordt aangelegd op de plek van de huidige tijdelijke brug tussen de Hogebiezen en de Schuttersgracht heeft dat effect op ongeveer een kwart van de binnenstad. Voor straten buiten het gearceerde gebied van figuur 37: Invloedsgebied nieuwe brugfiguur 37 heeft de aanleg van een nieuwe brug weinig gevolgen.

38

R01-D05-51033213-NLS

figuur 37: Invloedsgebied nieuwe brug

In 2001 is een start gemaakt met het plan Verbeterde binnenstad. Onderdeel van dat plan is het uitgangspunt van een autoluwe binnenstad uit 2011. Bij de aanpassing van het parkeerbeleid per 1 januari 2020 is de eerste twee uur parkeren in de parkeergarage gratis gemaakt, terwijl het tarief van het parkeren op straat voor de gehele parkeerduur is verhoogd. Het doel daarvan is om bezoekers te verleiden om in de garage te parkeren. Als gevolg daarvan zijn er in de binnenstad minder verkeersbewegingen en ervaren bewoners van de binnenstad minder parkeerdruk, waardoor zij meer zekerheid hebben op een parkeerplek in de buurt van hun huis.

8.4

EEN NIEUWE BRUG: WAT LOST DIE OP?

Een nieuwe brug: wat lost die op? Om deze vraag te beantwoorden is eerst een antwoord gewenst op de vraag wat er veranderd is, waardoor een nieuwe brug potentieel wenselijk is. Wat is er veranderd dat er nu een wens is ontstaan voor een nieuwe brug? 1. Oplevering woningen Schuttersgracht en Molenstraat 2. Herinrichting Schuttersgracht 3. Herinrichting Koningshof 4. Herinrichting Molenstraat 5. Bevoorrading Action 6. Verschuiving van de markt richting Overtoom 7. Onderzoek verkeersveiligheid Overtoom 8. Draagkracht bruggen 9. Bereikbaarheid Nicolaasstraat tijdens markt 10. Doorgaande fietsroute 11. Afmetingen autoverkeer 39

R01-D05-51033213-NLS

8.4.1

Oplevering woningen Schuttersgracht en Molenstraat met eigen parkeergelegenheid

De belangrijkste verandering is de oplevering van de nieuwe woningen van de Schuttersgracht en de Molenstraat. Het parkeren van de bewoners is binnen het project opgelost door het realiseren van een parkeerdek aan de achterzijde van de Schuttersgracht en inpandig parkeren aan de achterzijde van de Molenstraat, beiden bereikbaar via de Koningshof. In totaal betreft dat 35 parkeerplaatsen voor bewoners. Deze bewoners kunnen hun (vaste) parkeerplek bereiken via de Benschopperpoort. Momenteel is verkeer in de Molenstraat in twee richtingen toegestaan, waardoor de bewoners via zowel de Molenstraat als de Schuttersgracht van hun parkeerplek weg kunnen rijden. Tijdens de markt is het wenselijk om autoverkeer te weren uit de binnenstad door de bollards van de Overtoom omhoog te zetten. De bewoners van de Molenstraat en Schuttersgracht kunnen dan niet hun vaste parkeerplek bereiken. In het geval van een nieuwe brug, kunnen zij ook tijdens de markt met de auto hun huis bereiken. Echter dan kunnen ook bezoekers vrij inrijden. Dat strookt niet met de doelstellingen van een autoluwe binnenstad. 8.4.2

Herinrichting Schuttersgracht

In figuur 38 wordt de Schuttersgracht in 2010 weergegeven. Nadien heeft De Schuttersgracht met de nieuwbouw winkels en horeca in de plint gekregen. Het aantal parkeerplaatsen is iets verminderd. In de situatie van 2010 waren er 29 parkeerplaatsen en 1 gehandicapten parkeerplaats. In de huidige situatie zijn dat 23 parkeerplaatsen en 2 gehandicapten parkeerplaatsen. De parkeerplaatsen van de Schuttersgracht hebben een insteek van 45 graden, die het eenrichtingsverkeer ondersteunt. Automobilisten die hiervan gebruik maken rijden via de Benschopperpoort de binnenstad in en via de Doelenstraat of IJsselstraat de Benschopperpoort uit. Met de ontwikkelaar is afgesproken om voor een periode van 5 jaar parkeerplaatsen op de Schuttersgracht te garanderen. Door het herstellen van het eenrichtingsverkeer dat is afgeschermd met paaltjes is daarnaast een prettig voetgangersgebied gecreëerd. In figuur 39 wordt de situatie van 2022 weergegeven.

figuur 38 : Schuttersgracht situatie 2010 (foto google.maps streetview)

40

R01-D05-51033213-NLS

figuur 39: Schuttersgracht situatie 2022

8.4.3

Herinrichting Koningshof

Bij de nieuwbouw van de Schuttersgracht en de bouw van het parkeerdek is ook de Koningshof opnieuw ingericht. In figuur 40 wordt de situatie van 2010 weergegeven. Het aantal openbare parkeerplaatsen voor bewoners en bezoekers is teruggebracht van 53 en 3 invaliden plekken naar 6 parkeerplekken en 2 gehandicapten parkeerplaatsen. De toegang van de inpandige garages van de Schuttersgracht en de Molenstraat bevinden zich aan het Koningshof. Figuur 40 laat de situatie in 2022 zien.

41

R01-D05-51033213-NLS

figuur 40: Situatie 2010 Koningshof met veel parkeerplaatsen (foto google.maps streetview)

figuur 41: Situatie 2021: Koningshof is getransformeerd naar een kwalitatieve ruimte met enkele plekken voor aanwonenden

8.4.4

Herinrichting Molenstraat

Bij de herinrichting van de Molenstraat is een kwaliteitsimpuls aan de openbare ruimte gegeven. Figuur 42 laat de situatie in 2010 zien. Er zijn 19 parkeerplekken en 6 bedrijfsgerelateerde plekken vervallen ten behoeve van een terras en fietsklemmen (figuur 43). De Molenstraat had vroeger eenrichtingsverkeer richting de Schuttersgracht. Momenteel is de Molenstraat en ook de Benschopperpoort in twee richtingen berijdbaar. Bij de inrichting van de Molenstraat is het uitgangspunt om weer eenrichtingsverkeer in te stellen. Om dat door te voeren is een verkeersbesluit noodzakelijk.

42

R01-D05-51033213-NLS

figuur 42: Situatie 2010 Molenstraat met 19 haakse parkeerplaatsen (foto google.maps streetview)

figuur 43: Situatie 2022 Molenstraat met een terras (nog op te bouwen) en fietsklemmen

8.4.5

Bevoorrading Action

De Action is verhuisd waarbij de bevoorrading niet meer plaatsvindt via de laad- en losplaats van Molenstraat, maar via de deur aan de Schuttersgracht. De route die de vrachtwagen aflegt, is gelijk gebleven. Dus dit heeft weinig gevolgen.

43

R01-D05-51033213-NLS

8.4.6

Verschuiving van de markt richting Overtoom

Tijdens corona en de daarmee samenhangende ‘anderhalve meter samenleving’ was er onvoldoende ruimte in de Utrechtsestraat en Benschopperstraat voor zowel de marktkramen als de extra ruimte voor terrassen. Om die reden was de markt tijdelijk naar het Podium verhuisd. Voorheen maakten de marktkooplui gebruik van marktkramen om hun waar in uit te stallen. De kooplui geven tegenwoordig de voorkeur aan verkoopwagens. Deze zijn breder en hebben een andere logistiek. De combinatie van deze twee veranderingen heeft er toe geleid dat het marktterrein is uitgebreid over een deel van de Overtoom. Dat betekent dat verkeer dat nu tijdens de markt naar de Nicolaasstraat rijdt of naar de bewonersgarages aan de Koningshof, daarmee over het marktterrein rijdt. Dat is geen optimale situatie.. Het wegrijden via de Schuttersgracht levert geen problemen op. De verkoopwagens met etenswaar op de Overtoom zijn gepositioneerd aan weerszijden van het fietspad Basiliekpad. Op drukke verkoopmomenten blokkeert de rij de vrije doorgang voor de fietsers. Door een opstelling van de verkoopwagens voor het stadhuis kan dat voorkomen worden. 8.4.7

Onderzoek verkeersveiligheid Overtoom

De gemeente krijgt via diverse kanalen signalen dat mensen de shared space van de Overtoom onoverzichtelijk en onveilig vinden. Hoewel juist enige mate van onveiligheid leidt tot een extra attentieniveau en daarmee één van de kernprincipes van een shared space is, heeft de gemeente in 2020 een onderzoek uitgevoerd naar de verkeersveiligheid van de Overtoom. Uit dit onderzoek komt naar voren dat de Overtoom overzichtelijker is wanneer al het gemotoriseerd verkeer (auto’s, bevoorrading en pakketdiensten) niet meer over de Overtoom rijdt. In het geval van een permanente brug kan het gemotoriseerde verkeer gebruik maken van de nieuwe brug en kunnen de voetgangers en fietsers gebruik blijven maken van de Benschopperpoort. 8.4.8

Draagkracht bruggen

De gemetselde bruggen van de binnenstad hebben onderhoud nodig. De bruggen zijn nog gebouwd in de tijd van paard en wagen, waarin de huidige aslasten van de vrachtwagens niet waren voorzien. De bruggen moeten onderzocht worden om te achterhalen welke belasting ze kunnen verdragen of tot welke aslast ze verstevigd kunnen worden. Door de Benschopperpoort af te sluiten voor vrachtverkeer kan deze in een lagere belastingklasse vallen. Hiermee zou op onderhoud voor deze brug enigszins bespaard kunnen worden. Een nieuwe brug vraagt echter ook onderhoud. In plaats van één brug moeten er immers twee onderhouden worden. Als de draagkracht van de bruggen aanleiding vormt om maatregelen te treffen voor het vrachtverkeer, dan zijn verschillende scenario’s mogelijk: 1. Alle vier de routes met gemetselde bruggen geschikt maken voor de huidige aslasten; 2. Twee van de vier routes met gemetselde bruggen geschikt maken voor de huidige aslasten en op de andere twee alleen licht verkeer toestaan; 3. Opleggen van aslast beperkingen op alle gemetselde bruggen in combinatie met stadslogistiek met kleine lichte voertuigen; 4. Eén of meerdere nieuwe bruggen bouwen en de nabijgelegen brug bestemmen voor langzaam verkeer.

Op dit moment is niet bekend wat de bruggen nog kunnen dragen en of er een verschil zit tussen de draagkracht van de bruggen, laat staan dat er een reële schatting van de onderhoudskosten beschikbaar is. Om die reden is het op dit moment niet mogelijk om hier adequaat op te anticiperen. 8.4.9

Bereikbaarheid Nicolaasstraat tijdens markt

Tijdens de markt (en sommige evenementen) is de Nicolaasstraat lastig bereikbaar. Vanwege het eenrichtingsverkeer van de Schuttersgracht is inrijden alleen mogelijk via de Benschopperpoort. Vanwege de markt is het druk met voetgangers die tussen de Benschopperstraat en de Overtoom heen 44

R01-D05-51033213-NLS

en weer lopen. In het verleden stonden de bollards van de Overtoom gedurende de markt omhoog. Vanwege de bereikbaarheid van de bewonersgarages aan de Vingerhoekhof staat de bollard aan de zijde Hogebiezen niet meer omhoog. Bewoners kunnen met de auto stapvoets over de Benschopperpoort. Feitelijk is dit niet anders dan op andere dagen, alleen drukker. Uitrijden kan net als op andere dagen via de Molenstraat en Schuttersgracht. Om het autoverkeer te beperken, valt te overwegen om de bollard wel weer omhoog te zetten. Bewoners die willen inrijden hebben dan een ontheffing nodig. Doordat bezoekers niet met de auto de binnenstad in kunnen (via de Benschopperpoort) kunnen de voetgangers ongestoord lopen. Wanneer het aantal ontheffinghouders groot is, kan ook besloten worden om enkele parkeerplaatsen in de parkeergarage Overtoom te reserveren, zodat bewoners die gedurende de markt thuiskomen, tijdelijk daar de auto kunnen stallen. In de praktijk is het de vraag hoe groot het probleem is, omdat uitrijden sowieso mogelijk is en een groot deel van de mensen op vrijdag niet (op kantoor) werkt. Door het aanleggen van een nieuwe brug, wordt de Overtoom omzeilt. Op die manier is het mogelijk om de Overtoom af te sluiten voor autoverkeer. De bewoners van de Nicolaasstraat kunnen via de nieuwe brug van hun auto gebruik maken.

Tijdens de markt is het druk in de hele binnenstad, waardoor ook het inrijden via de nieuwe brug, over de Molenstraat en het kruisen van de Benschopperstraat om geduld vraagt. De knelpunten worden verschoven naar een andere plek, van de Overtoom naar de Molenstraat en kruising met de Benschopperstraat. 8.4.10 Doorgaande fietsroute Het Basiliekpad en de Poortdijk zijn de twee drukste fietspaden van IJsselstein. Beide fietspaden eindigen bij de binnenstad. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel fietsers door de binnenstad rijden, zonder daar een bestemming te hebben. Door de opkomst van E-fietsen is de gemiddelde snelheid van fietsers hoger geworden. Hierdoor voelen wandelaars in het winkelgebied zich minder op hun gemak. Als gevolg van de langdurige bouwwerkzaamheden aan de Schuttersgracht en Molenstraat zijn fietsers nu gewend geraakt om via de Benschopperstraat en Utrechtsestraat te fietsen. Wenselijker is dat de fietsers via de Schuttersgracht en de Voorstraat rijden. Door een nieuwe brug kan het fietsverkeer eenvoudig vanaf de Schuttersgracht in een rechte lijn de brug over. In plaats van een zigzag over de Molenstraat, moet in dat geval een zigzag over de Hogebiezen gereden worden. Ook is een nieuwe brug vooral geënt op gemotoriseerd verkeer en de Benschopperpoort juist op langzaam verkeer.

Het afhandelen van de stroom doorgaande fietsers maakt de brug breder en daardoor lastiger inpasbaar. De gemeente kan eerst de fietsers verleiden om via de Schuttersgracht en Voorstraat te rijden door de bestrating vlakker te maken en de doorgaande route beter aan te geven. 8.4.11 Afmetingen autoverkeer Door de opkomst van grote en brede auto’s (SUV en elektrisch) voelt een voetganger zich meer ‘bedreigt’ door auto. De grote auto’s hebben meer vrije ruimte nodig om tussen de mensen door te rijden. Op dit moment is op de Benschopperpoort verkeer in twee richtingen toegestaan. Voor de bouwwerkzaamheden was verkeer slechts in één richting toegestaan, namelijk de stad in. Door op de Benschopperpoort weer eenrichtingsverkeer in te voeren wordt het aantal verkeersbewegingen over de brug beperkt. Er kan besloten worden om gedurende de markt de Benschopperpoort af te sluiten voor autoverkeer. In dat geval kunnen bewoners van de Schuttersgracht, Molenstraat en Nicolaasstraat wel van huis wegrijden met auto, maar moeten bij het thuiskomen tijdelijk de auto in de Overtoom parkeergarage stallen. Een ander alternatief is het afsluiten van de Overtoom en het verlenen van ontheffing voor bewoners van de genoemde straten. 45

R01-D05-51033213-NLS

Door een aparte brug worden auto’s gescheiden van het langzame verkeer. Doordat het makkelijker wordt om met de auto de binnenstad in te rijden, valt te verwachten dat meer mensen dat ook doen. Gezien het beperkt aantal vrije plekken is dat bij een autoluwe binnenstad niet aan te raden.

8.5

RESUMEE

Het aantal parkeerplaatsen in het gebied Molenstraat, Schuttersgracht en Koningshof is ten opzichte van 2010 met 43 plekken verminderd. Van de resterende parkeerplekken zijn bovendien meer vaste plekken die aan bewoners zijn toekend bij de verkoop van hun huis. Die plekken staan op naam en kunnen daarom niet dubbel gebruikt worden. Dat betekent dat het aantal verkeersbewegingen over de Benschopperpoort, de Molenstraat, de Schuttersgracht minder is dan voorheen. De bereikbaarheid tijdens de markt is nauwelijks anders dan voor de transformatie. Zowel voor de bereikbaarheid van de Nicolaasstraat als van de bewonersgarages aan het Koningshof zijn goede alternatieven voor handen. In het onderzoek van De Overtoom staat beschreven dat een veilige inrichting mogelijk is op basis van de bestaande Benschopperbrug. Een nieuwe brug maakt de situatie op de Overtoom overzichtelijker, maar is niet noodzakelijk. De draagkracht van de bruggen in de binnenstad kan een probleem vormen. Op dit moment is niet inzichtelijk welke bruggen met prioriteit ontlast moeten worden. Er zijn voldoende mogelijkheden om de fietsers beter te geleiden, zodat deze niet door het voetgangersgebied van de Benschopperstraat en Utrechtstraat rijden. Het permanent instellen van een voetgangerszone behoort eveneens tot de mogelijkheden.

Advies Het realiseren van een brug is een maategel die een zorgvuldig besluitvormingstraject behoeft. Hoewel een nieuwe brug op het eerste gezicht logisch lijkt, kent deze maatregel ook knelpunten. Sommige knelpunten worden verschoven naar een andere plek en ontstaan er nieuwe knelpunten. Een nieuwe brug heeft vooral voordelen voor de bewoners van de Schuttersgracht en dan met name tijdens de markt. Een nieuwe brug trekt extra verkeer aan en dat past niet bij de doelstelling en reeds ingezette maatregelen om een autoluwe binnenstad te realiseren. Bovendien vergt de realisatie van een nieuwe brug een behoorlijke investering. Daarom is het advies eerst vast te stellen welke doelen er bereikt moeten worden en vervolgens te toetsen of die doelstellingen behaald worden met de realisatie van een nieuwe brug.

46

R01-D05-51033213-NLS

9. CONCLUSIE EN AANBEVELING De bestaande verkeerscirculatie in de binnenstad van IJsselstein behoeft in basis geen aanpassingen. Uit het onderzoek blijkt wel dat op enkele punten de bestaande verkeerscirculatie geoptimaliseerd kan worden. Deze aanpassingen zijn met name gericht op een overzichtelijke, begrijpelijke en voorspelbare verkeerssituatie. Het betreft de volgende punten: • Verkeerscirculatie: o Handhaven venstertijden; o Handhaving op terugplaatsen uitneembare palen of vervangen door verzinkbare palen of camera’s; o Bestaande “knip” Eiteren handhaven; o Geen “knip” aanbrengen in de Jan van der Heydenweg. o Doorgaand fietsverkeer omleiden; o Voetgangerszone duidelijker verwachting aangeven; o Eénrichtingsverkeer voor laden en lossen in Benschopperstraat; o Voorrang en vormgeving kruispunt Benschopperstraat – Molenstraat herzien; o Verkeersborden vervangen waardoor duidelijker wordt wat wel en niet mag. • Parkeren; o Keuzes maken om parkeerdruk te verlagen; o Laad- en losplaatsen heroverwegen; o Ruimere stallingsmogelijkheden voor fietsen; o Vingerhoekhof alleen parkeren voor bewoners; • Participatie. o Wensen met betrekking tot aanpassen parkeerbeleid; o Ongewenst parkeren bij Schuttersgracht tegengaan; o Wens meer aandacht te besteden aan gedrag verkeersdeelnemers.

• Nieuwe brug en Overtoom; o Verkeerskundige doelstellingen nieuwe brug formuleren en toetsen of met nieuwe brug doelstellingen worden behaald; o Shared space op Overtoom loslaten.

47

R01-D05-51033213-NLS

9.1

VERKEERSCIRCULATIE

In 2011 is de binnenstad van IJsselstein autoluw gemaakt. Er is echter geen definitie opgesteld wat verstaan wordt onder autoluw waardoor nu niet vastgesteld kan worden of het gewenste effect bereikt is. Door de sectorindeling is er bijna geen sprake meer van doorgaand verkeer. Het expeditie verkeer wordt niet fysiek in voldoende mate gedwongen om het laden en lossen binnen de venstertijden uit te voeren. In de binnenstad van IJsselstein zijn diverse (verzinkbare) palen geplaatst zodat gemotoriseerd verkeer niet in de voetgangerszone kan komen. Echter kunnen de palen er handmatig uitgehaald worden en worden niet altijd tijdig teruggeplaatst. Ook is het via één route voor het gemotoriseerd verkeer mogelijk de voetgangerszone onbelemmerd in en uit te rijden buiten de venstertijden, weergegeven in figuur 44. Om het onbelemmerd inrijden van figuur 44: Locaties met aanpassing palen gemotoriseerd verkeer te voorkomen wordt als eerste geadviseerd in de Weidstraat maatregelen te treffen door het plaatsen van een uitneembare paal. Verder wordt voorgesteld op termijn alle uitneembare palen te vervangen door verzinkbare palen of camera’s. Voor de korte termijn moet er beter gehandhaafd worden op het terugplaatsen van handmatig te verwijderen palen. Hiermee kan een deel van het onbedoeld verkeer worden voorkomen.

Eiteren De ‘’knip’’ die is toegepast in de straat Eiteren, zorgt ervoor dat autoverkeer komende vanuit de Panoven de parkeergarage Eiteren niet meer kan bereiken. Dit verkeer moet al in een eerder stadium besluiten de route via de Utrechtsestraat te kiezen. De “knip” zorgt er namelijk wel voor dat verkeer komende vanuit de Touwlaan niet naar het Kronenburgplantsoen kan rijden. Zij zullen nu parkeren in de parkeergarage Eiteren. Tevens zorgt de “knip” ervoor dat het wooncomfort wordt verbeterd. Daarnaast zal het wegvallen van de “knip” leiden tot een verder oplopende parkeerdruk aan Kronenburgplantsoen. Dat wordt als ongewenst beoordeeld. Op het moment dat het gewenst is de parkeerdruk op het Kronenburgplantsoen te verlagen, wordt geadviseerd nader onderzoek te verrichten naar de herkomst van de geparkeerde voertuigen. Met meer inzicht hierin kunnen autobestuurders mogelijk eerder en vaker worden verleid gebruik te maken van de parkeergarages. Dit kan worden gecombineerd met het vergoten van de bekendheid van de parkeergarages en/of met het aanpassen van het stelsel van parkeervergunningen (minder werkvergunningen voor het Kronenburgplantsoen). Geadviseerd wordt de huidige situatie op Eiteren te handhaven.

48

R01-D05-51033213-NLS

Jan van der Heydenweg Geadviseerd wordt geen “knip” aan te brengen in de Jan van der Heydenweg omdat de ontsluiting dan via straten gaat lopen die worden beoordeeld als ongeschikt als route voor met name het vrachtverkeer. Doorgaand fietsverkeer In de bestaande situatie is het voor fietsers toegestaan om door de voetgangerszone heen te fietsen met uitzondering van vrijdag 9-22h en zaterdag 9-18h. Vanuit de participatie komt de wens naar voren om het fietsverkeer en met name de scooters permanent te weren in de voetgangerszone. Hiermee wordt een rustiger wegbeeld en een veiligere situatie voor de voetgangers gerealiseerd. Hoewel de voetgangerszone ook vele rustige momenten kent, kan worden overwogen het fietsen in de voetgangerszone permanent te verbieden. Bij een permanent verbod in de voetgangerszone wordt doorgaand fietsverkeer verplicht om gebruik te maken van de Schuttersgracht, Voorstraat en IJsselstraat, zie figuur 45. Met behulp van bebording kan het doorgaande fietsverkeer om de voetgangerszone geleid worden. Fietsverkeer wat als bestemming de binnenstad heeft, kan de fiets stallen in de stallingen buiten de voetgangerszone. Of kan met de fiets aan de hand de voetgangerszone betreden en de fiets in de voetgangerszone stallen.

figuur 45: Fiets circulatie

Het voor fietsers permanent afsluiten van de voetgangerszone vraagt veel handhaving. Op lang niet alle dagen is de drukte dusdanig dat een fietsverbod vanzelfsprekend is. Om die reden wordt geadviseerd om de gewenste doorgaande route voor (brom)fietsverkeer duidelijker aan te geven. Door onderhoud aan de bestrating van de Voorstraat en IJsselstraat uit te voeren, kan het comfort op deze route worden verhoogd. Daarnaast moet onderzocht worden hoe de snelheid van fietsers en scooters In de Benschopperstraat en Utrechtsestraat beperkt kan worden.

49

R01-D05-51033213-NLS

Voetgangerszone Bij de ingang van de voetgangerszone wordt bord G07 weergegeven met diverse uitzonderingen, zie figuur 46. De gehele situatie zorgt voor veel onduidelijkheid bij alle weggebruikers omdat er (te) veel informatie opstaat die niet noodzakelijk of consequent is: 1. Ontheffingshouders zijn altijd een uitzondering; 2. Voor fietsverkeer staat aangegeven ‘’met uitzondering van’’. Terwijl laden en lossen aangegeven staat met ‘’toegestaan van’’. Indien er vanuit gegaan wordt, dat het fietsverkeer niet meer toegestaan is in de voetgangerszone, om een veiligere situatie te creëren voor de voetgangers, wordt het onderbord overzichtelijker, omdat er minder informatie op staat, zie figuur 47. Op het moment dat er besloten wordt om fietsers toch toe te staan in de voetgangerszone is het noodzakelijk om aan te duiden dat fietsers te gast zijn. Voetgangers zijn de hoofdgebruiker van deze zone, er dient geen gevaarlijke situatie te ontstaan omdat fietsers toegestaan worden in deze zone. In gemeente Delft, Wijchen en Apeldoorn, wordt dit gedaan met behulp van tekens op het wegdek en onofficiële verkeersborden, te zien in figuur . Door deze maatregelen wordt er duidelijk gemaakt dat voetgangers de hoofdgebruiker zijn en dat fietsers te gast zijn.

figuur 46: Bestaand onderbord

figuur 47: Nieuw onderbord

figuur 50: Fietsers te gast

Laad-losverkeer Benschopperstraat Het laden en lossen in de Benschopperstraat kan nu van twee richtingen plaatsvinden. Dit strookt niet met het verkeerscirculatieplan uit 2011. Het instellen van éénrichtingsverkeer voor laden en lossen maakt de verkeerscirculatie duidelijker, veiliger en makkelijker te bewegwijzeren. Dit laatste kan door het plaatsen van bord C02 (éénrichtingweg, in deze richting gesloten), waarbij fietsers weer worden uitgezonderd. Kruispunt Benschopperstraat – Molenstraat Als de tijdelijke brug permanent wordt zullen de verkeerstromen op het kruispunt Benschopperstraat – Molenstraat wijzigen bij de keuze om de Benschopperpoort vrij te maken van autoverkeer. Hierdoor zal de voorrang en daarmee samenhangende vormgeving van het kruispunt moeten worden herzien. Dit vraagt om een nadere uitwerking.

50

R01-D05-51033213-NLS

Verkeersborden C01 (gesloten verklaring) In de binnenstad is in de straten Walkade, Havenstraat, Voorstraat en Kerkstraat het verkeersbord C01 (gesloten verklaring) geplaatst (figuur 49). Dit bord houdt in ‘’Gesloten in beide richtingen voor voertuigen, ruiters en geleiders van rij- of trekdieren of vee’’ oftewel, deze weg mag in twee richtingen niet ingereden of gebruikt worden door alle bestuurders. Geadviseerd wordt het verkeersbord C12 “Gesloten voor alle motorvoertuigen’’ te plaatsen (figuur 48), zodat fietsers vrij mogen doorrijden.

figuur 49: Bord C01

Onderbord bedienend verkeer Bij de Walkade en Havenstraat staat in het onderbord de benaming “bedienend verkeer” (figuur 50). Deze benaming wordt echter niet erkend door de Reglement verkeersregels en verkeerstekens (RVV). Hierdoor kan het onderbord zorgen voor verwarring bij de weggebruikers.

figuur 48: Bord C12

figuur 50: Bestaand onderbord

Mensen zijn niet algemeen bekend met de betekenis van bedienend verkeer, dit zorgt voor onduidelijkheid. Het wordt aangeraden om het onderbord aan te passen naar ‘’uitgezonderd bestemmingsverkeer’’. Hierdoor ontstaat er geen verwarring bij de weggebruikers en kan er beter op gehandhaafd worden. In figuur 53 wordt de voorgestelde bebording weergegeven. G05 (woonerf) Opvallend is dat op een deel van de Walkade de regels van een woonerf (bord G05) gelden. De wegindeling varieert namelijk niet met de rest van de straat. Het schept meer duidelijkheid als de verkeersregels van het bord C12 conform figuur 51 worden doorgezet worden. 9.2

figuur 51: Nieuwe situatie Havenstraat en Walkade

PARKEREN

De parkeerdruk in de binnenstad het noordelijk gedeelte van de Poortdijk is groot (>85%). Om de parkeerdruk in de binnenstad naar beneden te krijgen zijn er drie mogelijke oplossingsrichtingen, te beginnen bij de eerste. De oplossingsrichtingen zijn: 1. Parkeergarages (nog) aantrekkelijker maken om te parkeren voor bezoekers en bewoners; 2. Parkeren in de binnenstad voor vergunninghouders en kortparkeerders (kortparkeerders dienen betaald te parkeren op basis van kentekenregistratie met een maximale duur van 2 uur); 3. Parkeren in de binnenstad voor alleen vergunninghouders. Om de Parkeergarage Overtoom aantrekkelijker te maken wordt geadviseerd om bij de visie op het Podium te onderzoeken of op termijn een toegang tot de parkeergarage aan de zuidzijde inpasbaar is.

51

R01-D05-51033213-NLS

Met betrekking tot het noordelijk gedeelte van de Poortdijk dient te worden overwogen dit onderdeel uit te laten maken van het gereguleerd (betaald) parkeergebied. Gebruik laad- en losplaatsen In de binnenstad zijn drie laad- en losplaatsen gesitueerd. Geconstateerd is dat deze plaatsen meer gebruikt worden als parkeerplaats dan als laad- en losplaats. Voor met name de laad- en losplaats kan worden overwogen deze op te heffen en deze bijvoorbeeld te vervangen door een fietsenstalling. Parkeersituatie fietsen Uit het fietsparkeeronderzoek fietsen blijkt heel duidelijk dat er sprake is van een overbelaste stallingssituatie. Een en ander leidt niet direct tot een verkeersonveilige of onwenselijke situatie, maar wel tot een rommelig straatbeeld. Voorgesteld wordt in samenspraak met de ondernemers en bewoners van de binnenstad te bepalen waar extra en vooral ook comfortabelere stallingsmogelijkheden (ruimer en eventueel overdekt) worden gecreëerd. Vingerhoekhof Het Vingerhoekhof is volgens omwonenden druk met zoekend verkeer. Ook is uit het parkeeronderzoek gebleken dat er in dit cluster te weinig parkeerplaatsen beschikbaar zijn om een gemiddelde parkeerdruk te behouden. Om het Vingerhoekhof leefbaar en veilig te houden is het mogelijk om de parkeerplaatsen van het Vingerhoekhof alleen toegankelijk te maken voor vergunninghouders.

Hierdoor zal het zoekend verkeer afnemen en wordt er in het hofje een veiligere en rustigere situatie gerealiseerd. Als de parkeerplaatsen op het figuur 52: Locatie vergunningshouders bord Vingerhoekhof alleen voor vergunningshouders worden bestemd, dan is het belangrijk dat het verkeersbord met deze informatie al bij de kruising van de Schuttersgracht en Voorstraat staat. Hierdoor wordt er voorkomen dat verkeer onnodig gaat draaien, zie figuur 52. Op het Vingerhoekhof is ook een invalidenparkeerplaats aanwezig. In de praktijk wordt deze niet veel gebruikt. Door deze te laten verplaatsen naar bijvoorbeeld Kronenburgplantsoen2, wordt de bebording eenvoudiger en daardoor beter te begrijpen. Uit de participatie komt de wens naar voren om de Amsterdammertjes op de Schuttergracht door te trekken tot het kruispunt met de Weidstraat. Met het doortrekken wordt mogelijk voorkomen dat op de Schuttersgracht tegen de richting in wordt gereden en hier ook niet wordt geparkeerd. Het kruispunt wordt daarmee ook veiliger. Geadviseerd wordt deze wens te honoreren. 9.3

PARTICIPATIE

De meeste opmerkingen die zijn gemaakt vanuit de participatie integraal verwerkt en meegenomen bij de hiervoor beschreven onderwerpen. Op Kronenbrugplantsoen is nu al een invalideparkeerplaats aanwezig. Door een bundeling hoeven minder validen minder te zoeken naar een vrije parkeerplaats. 2

52

R01-D05-51033213-NLS

Niet alle gemaakte opmerkingen hebben direct betrekking op de verkeerscirculatie of het parkeren. Dit betreft voornamelijk opmerkingen over het parkeerbeleid voor wat betreft het parkeren voor bewoners en het gedrag van de verkeersdeelnemers in de binnenstad. Mogelijk dat hier in een later stadium aandacht aan kan worden besteed. 9.4

NIEUWE BRUG EN OVERTOOM

Nieuwe brug Het realiseren van een brug is een maategel die een zorgvuldig besluitvormingstraject behoeft. Hoewel een nieuwe brug op het eerste gezicht logisch lijkt, kent deze maatregel ook knelpunten. Sommige knelpunten worden verschoven naar een andere plek en ontstaan er nieuwe knelpunten. Een nieuwe brug heeft vooral voordelen voor de bewoners van de Schuttersgracht en dan met name tijdens de markt. Een nieuwe brug trekt extra verkeer aan en dat past niet bij de doelstelling en reeds ingezette maatregelen om een autoluwe binnenstad te realiseren. Bovendien vergt de realisatie van een nieuwe brug een behoorlijke investering. Daarom is het advies eerst vast te stellen welke doelen er bereikt moeten worden en vervolgens te toetsen of die doelstellingen behaald worden met de realisatie van een nieuwe brug. Overtoom Er wordt geadviseerd het shared space karakter op de Overtoom los te laten omdat gebruikers er zich onveilig voelen. De inrichting van het plein moet het gewenste verkeersgedrag en de gewenste routes zoveel mogelijk ondersteunen.

53

R01-D05-51033213-NLS