Ontwerp omgevingsvisie Hulst 2050

OMGEVINGSVISIE LAND VAN HULST

2050

Ontwerp oktober 2025

gemeente

Voorwoord Voor u ligt de omgevingsvisie van de gemeente Hulst. Deze visie is tot stand gekomen met waardevolle input van inwoners en belanghebbenden. We beschrijven hierin het ‘verhaal van Hulst’, waarin we niet alleen onze bijzondere ligging en unieke karakter schetsen, maar ook de identiteit van onze gemeente en de kernwaarden die ons typeren. Onze kernkwaliteiten vormen het onderscheidend vermogen van Hulst. Hier proef je de bourgondische gezelligheid, gecombineerd met Zeeuwse nuchterheid. In het land van Hulst ervaar je zowel de rust van een plattelandsgemeente als de levendigheid van een stad. Het is een plek met volop ruimte om te leven, te werken en te genieten. Deze visie gaat over de fysieke leefomgeving – alles wat je buiten ziet, hoort, voelt of ruikt. We staan voor steeds meer ontwikkelingen die direct invloed hebben op die leefomgeving. Denk aan vraagstukken rond gezondheid, energieverbruik, klimaatadaptatie en voorzieningen die onder druk staan. Voorbeelden zijn discussies over een overbelast stroomnet, hevige regenval in korte tijd, het terugdringen van overgewicht, passende zorg op de juiste plek en de kwaliteit van het onderwijs.

Stip op de horizon: Land van Hulst in 2050 Waar willen we als gemeente staan in 2050? Welke ambities en doelen streven we na? Deze visie geeft richting aan die toekomst. De koers die we hiervoor varen, hebben we eerder vastgelegd in de Structuurvisie. We staan nog steeds achter deze koers; een drastische wijziging is dan ook niet nodig. Wel blijven we alert en sturen we bij waar nodig, om onze ambities daadwerkelijk te realiseren. De vraag die we onszelf stellen: waar willen we ons samen hard voor maken in de komende jaren? Onze ambitie is groot, maar zeker niet onrealistisch.

Land van Hulst: voor wie durft te kiezen voor natuur én cultuur. Namens wethouder Hageman

Omgevingsvisie Land van Hulst

3

Samenvatting Omgevingsvisie Stip op de horizon De Omgevingsvisie Land van Hulst kijkt vooruit naar het jaar 2050 en geeft richting aan hoe we als gemeente onze fysieke leefomgeving – alles wat je buiten ziet, hoort, ruikt en voelt – wil ontwikkelen. Centraal staan de identiteit van Hulst, de kwaliteiten van het landschap, het erfgoed en de balans tussen stadse levendigheid en plattelandsrust. Waarom deze visie? Op grond van de Omgevingswet is elke gemeente verplicht een omgevingsvisie op te stellen. Dit strategisch document vervangt de oude structuurvisie en geeft vorm aan toekomstig beleid over o.a. wonen, mobiliteit, natuur, milieu en energie. Totstandkoming De visie kwam tot stand samen met inwoners en belanghebbenden. In het voorjaar van 2024 werd een Tour Inulst georganiseerd met participatieavonden in negen kernen en een online enquête. De opgehaalde ideeën vormden de basis voor keuzes en prioriteiten. Identiteit van Hulst • Karakter: Bourgondisch, ondernemend, pionierend, vol contrasten en verbindend. • Ligging: In de grensregio Zeeuws-Vlaanderen, met goede bereikbaarheid naar België. • Landschap: Waardevolle natuur, krekenlandschap, de Schelde en het open polderlandschap.

4

Omgevingsvisie Land van Hulst

• Erfgoed:De gemeente Hulst heeft een rijke cultuurhistorie en cultureel erfgoed, met de vestingstad als icoon. • Wonen & sociale leefomgeving: De gemeente wil voldoende betaalbare woningen, zorg dichtbij en leefbare dorpskernen behouden. Koers en strategie In het Land van Hulst gaan natuur en rust hand in hand met een bruisend sociaal-cultureel leven in de stad en de kernen. Hulst blijft zich ontwikkelen, zonder haar unieke karakter te verliezen. Er is geen drastische koerswijziging ten opzichte van eerdere visies, maar wel ruimte voor bijsturing: • Ruimte voor duurzame initiatieven en burgerinitiatieven • Duurzaam bouwen en energietransitie worden versneld • Versterken van de bestaande kwaliteiten van landschap en erfgoed als leidraad bij nieuwe ontwikkelingen • Versterking van recreatie, toerisme en biodiversiteit Uitvoering & toetsing Nieuwe plannen worden getoetst aan deze visie. We werken met: • Omgevingsprogramma’s (voor uitwerking in beleid) • Omgevingsplan (juridisch kader) • Omgevingsvergunningen (voor initiatieven binnen bestaande regels) We stellen geen apart milieueffectrapport (MER) op, omdat we geen ingrijpende ontwikkelingen opnemen in onze visie. We bewaken onze koers en sturen bij waar nodig.

Hulst in 2050: Een leefbare, groene en verbonden gemeente waar natuur, cultuur en zorg samenkomen. Een gemeente voor wie durft te kiezen voor kwaliteit, voor nu en later.

Omgevingsvisie Land van Hulst

5

Inhoudsopgave Voorwoord3 Samenvatting Omgevingsvisie Land van Hulst 20504 Inhoudsopgave6 1. Inleiding8 1.1 Waarom een omgevingsvisie 8 1.2 Hoe is deze visie tot stand gekomen 8 1.3 Leeswijzer 9  2. Identiteit van Hulst10 2.1 Land van Hulst 10 2.2 Bereikbaarheid 13 2.3 Landschap en natuur 14 2.4 Water en bodem 16 2.5 Erfgoed 18 2.6 Wonen en sociale leefomgeving 20 2.7 Recreatie 24 2.8 Bedrijven en milieu 2.9 Duurzaamheid en energie

6

Omgevingsvisie Land van Hulst

26 28

3. Koers 3.1 Hoofdlijn 3.2 Bereikbaarheid 3.3 Landschap en Natuur 3.4 Water en bodem 3.5 Erfgoed 3.6 Wonen en sociale leefomgeving 3.7 Recreatie 3.8 Bedrijven en milieu 3.9 Klimaat, duurzaamheid en energie

30 30 31 33 34 35 36 42 44 46

4. Strategieën 4.1 Het gebruik van strategieën 4.2 Koesteren 4.3 Verbinden 4.4 Voortzetten 4.5 Ontwikkelen 4.6 Veranderen 4.7 Verbeteren

48 48 50 50 50 52 52 52

4.8 Verwachten

5. Aan de slag! 5.1 Rol van de gemeente 5.2 Relatie met andere instrumenten 5.3 Omgaan met initiatieven 5.4 Geen omgevingseffectrapport 5.5 Bewaken van onze koers

55 55 55 56 57 57

6 Financiële opgaven

58

Bijlagerapport Bijlage 1. Rapport Tour Inulst Bijlage 2. Overzicht vastgestelde visies en beleidsstukken Bijlage 3. Uitwerking van de strategiekaart

60 60 102 107

Omgevingsvisie Land van Hulst

7

53

1. Inleiding

aansluit bij de koers van deze visie en of er belemmerende regels zijn. Als het initiatief waardevol is, maken we het mogelijk via een omgevingsvergunning of wijziging van het omgevingsplan.

1.1 Waarom een omgevingsvisie? Elke gemeente stelt op grond van de Omgevingswet een omgevingsvisie op. Het is een strategisch document dat richting geeft aan de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving op de lange termijn. In deze visie schetsen we de koers voor de toekomst tot ongeveer 2050. Daarmee vervangt dit document de structuurvisie Hulst 2025, vastgesteld in 2012. De omgevingsvisie vormt de basis voor ons beleid voor de fysieke leefomgeving. De fysieke leefomgeving wordt ingevuld door de mensen die er wonen en de activiteiten die er plaatsvinden. Dat heet ook wel de sociale leefomgeving. De sociale leefomgeving gaat over alles wat te maken heeft met de zorg, hulp en ondersteuning voor mensen. Denk aan werk, sporten, bewegen, cultuur, jeugd, medische zorg, maar ook sociale hulp en onderwijs. De sociale leefomgeving maakt gebruik van de fysieke leefomgeving. Andersom geeft de fysieke leefomgeving mogelijkheden om inwoners dichter tot elkaar te brengen, voor elkaar te zorgen, mee te kunnen doen en zich te kunnen ontwikkelen. Het een kan niet zonder het ander. We werken onderdelen van de Omgevingsvisie verder uit in omgevingsprogramma’s, en leggen de juridische kaders vast in het omgevingsplan. Past een initiatief niet binnen het omgevingsplan? Dan toetsen we of het

8

Omgevingsvisie Land van Hulst

1.2 Hoe is deze visie tot stand gekomen? De omgevingsvisie is niet alleen een document van de gemeente Hulst – het is een gezamenlijk verhaal. In maart 2024 nodigden we onze partners en maatschappelijke organisaties uit om hun plannen en ideeën met ons te delen. Daarna trokken we in het voorjaar met de Tour Inulst de gemeente in. Tijdens deze tour organiseerden we negen participatieavonden, verspreid over de verschillende deelgebieden. Zo konden we per gebied sterke punten, knelpunten, kansen en belemmeringen ophalen – dicht bij de mensen zelf. Daarnaast hielden we een online enquête voor alle inwoners via DoeMee.inulst.nl. De opbrengsten van deze gesprekken en de enquête gebruiken we niet alleen voor het opstellen van de omgevingsvisie, maar ook voor toekom-

stige uitwerkingen op het gebied van duurzaamheid, wonen en zorg, en voorzieningen. Het volledige participatierapport vind je in bijlage 1. Naast de Tour Inulst liggen ook bestaande visies en beleidsregels ten grondslag aan deze Omgevingsvisie. Het overzicht van deze documenten vind je in bijlage 2.

1.3 Leeswijzer De omgevingsvisie Hulst is kort en bondig gehouden en bestaat uit zes hoofdstukken. Na de inleiding schetsen we in hoofdstuk 2 de identiteit van Hulst. Hoe ziet ons grondgebied eruit? En hoe gebruiken we ons grondgebied? Waar zijn we nu al bezig met verandering? De schets van de identiteit is in thema’s opgebouwd. Hoofdstuk 3 bevat de visie op het gehele grondgebied van onze gemeente. We maken gebruik van dezelfde thema’s als in hoofdstuk 2. In hoofdstuk 4 leggen we de strategieën vast die ervoor (kunnen) zorgen dat de visie werkelijkheid wordt. Het vastleggen gebeurt met het wettelijk voorgeschreven instrument TPOD (Toepassingsprofielen Omgevingsdocumenten). Op deze manier hebben wij flexibiliteit om in de loop van de tijd in te spelen op veranderingen. Hierdoor kunnen wij ook nieuwe ideeën ondersteunen. Maar alleen als het nieuwe idee past in de strategie. Hoofdstuk 5 gaat over de uitvoering van de omgevingsvisie. Hier leggen we de relatie met de instrumenten omgevingsprogramma, omgevingsplan en omgevingsvergunning. Ook laten we zien hoe we omgaan met nieuwe ideeën die de fysieke leefomgeving raken. We leggen uit waarom we geen omgevingseffectrapport hebben opgesteld. Tevens laten we zien hoe ons beleid volgen en onze koers bewaken.

Kaart woonkernen

Hoofdstuk 6 bevat de financiële paragraaf. Hierin geven we aan hoe we omgaan met het verhalen van kosten.

gemeente Hulst

Omgevingsvisie Land van Hulst

9

2. Identiteit van Hulst 2.1 Land van Hulst Ontstaan Rond het jaar 1000 bestond het gebied van de huidige gemeente Hulst (het land van Hulst) uit eilanden, kreken en bossen. Destijds maakte het deel uit van het graafschap Vlaanderen. In 1180 kreeg de stad Hulst handelsrechten, en de inwoners hielden zich bezig met zoutwinning en de lakenhandel. De stad was bereikbaar via het water. Tijdens de Middeleeuwen werden delen van het gebied ten noorden van Hulst ingepolderd. Hierdoor ontstonden nieuwe dorpen zoals Kloosterzande en Hengstdijk. Ook Sint Jansteen werd in deze periode gesticht. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) werd er veel gevochten in de regio van Hulst. Uiteindelijk werd het gebied onderdeel van de Republiek der Zeven Provinciën. Hulst werd een vestingstad ter verdediging tegen de Spanjaarden. De verdedigingswerken zijn vandaag de dag nog steeds zichtbaar. In 1664 werd de landsgrens officieel vastgelegd. Tussen 1747 en 1815 hoorde Hulst bij Frankrijk. In deze periode werden nieuwe polders aangelegd, en dorpen zoals Graauw en Vogelwaarde ontstonden. De waterweg naar Hulst verzandde, waardoor de stad minder goed bereikbaar werd. Na 1815 werd Hulst onderdeel van het Koninkrijk

10

Omgevingsvisie Land van Hulst

der Nederlanden. De stad Gent zocht een nieuwe verbinding met de Westerschelde, wat leidde tot de aanleg van het Kanaal van Gent naar Terneuzen in 1827. Kort daarna, in 1830, scheidde België zich af. In de daaropvolgende jaren werd het gebied verder ingepolderd, vooral in de omgeving van Emmadorp en Prosper. In de twintigste eeuw groeide de bevolking van ongeveer 20.000 naar 28.000 inwoners. De meeste nieuwbouw vond plaats in de stad Hulst en rond Sint Jansteen, terwijl andere dorpen geleidelijk groeiden. Sinds 2000 blijft het aantal inwoners min of meer stabiel. Het aantal huizen groeide wel, omdat er gemiddeld minder mensen in één huis wonen.

Ligging De gemeente Hulst ligt in het oosten van Zeeuws-Vlaanderen. In het noorden vormt de Westerschelde de grens, in het oosten en zuiden grenst de gemeente aan Vlaanderen en in het westen aan de gemeente Terneuzen. De gemeente Hulst ontstond in 2003 door de fusie van de voormalige gemeenten Hontenisse en Hulst. Op 1 januari 2025 woonden er ongeveer 27.400 mensen in Hulst. Ongeveer 40% van deze mensen wonen in de stad Hulst. Daarnaast zijn er vier kernen met meer dan 1.500 inwoners: Clinge, Kloosterzande, Sint Jansteen en Vogelwaarde. In de vijf grootste kernen woont bijna 80% van de inwoners. De kleinere kernen Graauw, Heikant, Hengstdijk, Kapellebrug, Kuitaart, Lamswaarde, Nieuw-Namen, Ossenisse, Terhole en Walsoorden zijn officieel als woonplaatsen geregistreerd. De nieuwste kern is Waterzande, die bij de gebiedsontwikkeling van Perkpolder (vanaf 2023) tot stand is gekomen. De kaart met deze woonplaatsen hebben we in hoofdstuk 1 opgenomen. Daarnaast zijn er van oudsher diverse buurtschappen.

Breda Goes

Vlissingen

Bergen op Zoom

Terneuzen

Hulst

Kernkwaliteiten Het Land van Hulst is een gebied vol contrasten: de levendige vestingstad vloeit naadloos over in de rust van de omliggende dorpen en de uitgestrekte Zeeuws-Vlaamse natuur. Vestingstad Hulst ademt historie, zichtbaar in haar eeuwenoude stadswallen en kronkelende straatjes. Hier proef je de Bourgondische gezelligheid, gecombineerd met Zeeuwse nuchterheid. Bewoners van het Land van Hulst zijn van oudsher veerkrachtige, ondernemende mensen die samenwerken en op elkaar bouwen. Nu nog werken startups en ambachtelijke ondernemers naast elkaar. Tradities worden gekoesterd, terwijl nieuwe ideeën de kans krijgen.

In de economische cijfers spelen we een bescheiden rol in de delta. Er is weinig industrie, en we zijn sterk afhankelijk van de ontwikkelingen in de Vlaamse havensteden Antwerpen en Gent. Tegelijkertijd biedt die ligging kansen: werkgelegenheid nabij in Vlaanderen en de Kanaalzone en aantrekkelijk wonen in het Land van Hulst. Wonen is hier immers relatief betaalbaar, ruim en met voorzieningen binnen handbereik.

In het land van Hulst vind je de rust van een plattelandsgemeente én de levendigheid van een stad, met volop ruimte om te leven.

Antwerpen

Kaart ligging

Gent

Omgevingsvisie Land van Hulst

11

12

Omgevingsvisie Land van Hulst

Relaties en samenwerking We werken nauw samen met de Zeeuws-Vlaamse gemeenten Terneuzen en Sluis. Daarnaast hebben we veel bestuurlijk contact met andere Zeeuwse gemeenten. Grensoverschrijdend bundelen we onze krachten in het Linieland met de Vlaamse gemeenten Beveren, Sint-Gillis-Waas en Stekene. Ook werken we in projectverband aan Grenspark Groot Saeftinghe. Daarbij spelen niet alleen overheden een rol, maar ook ‘streekholders’: mensen met hart voor de regio. Denk aan ondernemers die kansen zien, bewoners die durven dromen over hun toekomstige achtertuin en boeren die meedenken over win-win situaties voor landbouw en natuur.

we ons over de gigantische schepen en genieten we van de natuur in de Westerschelde, vooral in het Verdronken Land van Saeftinghe. In Zeeuws-Vlaanderen liggen geen spoorwegen, waardoor we volledig afhankelijk zijn van de wegen. Echter is de manier waarop we van deur tot deur reizen, aan het veranderen. Denk bijvoorbeeld aan de opkomst van de elektrische fiets en de deelauto. Maar ook het openbaar vervoer en het doelgroepenvervoer, zoals de regiotaxi, ontwikkelen zich. Daarnaast zijn er steeds meer mogelijkheden om een reis digitaal te plannen, boeken en betalen. Voor ons blijft het belangrijk dat je gemakkelijk, veilig en snel kunt reizen – nu én in de toekomst. De bereikbaarheid van de gemeente is een cruciale voorwaarde om onze ambities uit deze visie waar te kunnen maken.

2.2 Bereikbaarheid In zuidelijke richting zijn we via de N290 verbonden aan de Expressweg, die Brugge met Antwerpen verbindt. In noordwestelijke richting zorgt de Westerscheldetunnel voor de verbinding met de rest van Nederland. Inwoners en ondernemers maken vooral gebruik van vervoer over de weg. Een klein deel van het transport gaat via de haven van Walsoorden. Het grote containertransport verloopt over water via de Westerschelde naar de haven van Antwerpen. Langs de Westerschelde beschermt een imposante zeedijk ons tegen de stijgende zeespiegel. Tegelijkertijd biedt deze dijk ruimte voor recreatie. Hier verwonderen

Om dit te bereiken, werken we samen met andere gemeenten. Samen met de provincie Zeeland hebben we een plan opgesteld: de Regionale Mobiliteitsstrategie Zeeland. Met dit plan willen we ervoor zorgen dat alle reizigers in Zeeland beter en sneller van A naar B kunnen reizen. De hoofdlijnen uit dit plan zijn: • We gaan voor mobiliteit • We investeren in duurzaamheid • We verbeteren opstappunten, haltes en hubs • We ontwikkelen een mobiliteitscentrale • We breiden onze datasystemen uit

Omgevingsvisie Land van Hulst

13

2.3 Landschap en natuur Ons grondgebied bestaat uit een vlak polderland waarbij de hoogte ligt tussen 1 meter onder NAP en 2 meter boven NAP. Het gebied ten zuiden van Heikant, Sint Jansteen en rondom Clinge heeft een zanderige bodem en is verwant aan Vlaanderen. De rest van het grondgebied heeft vooral een kleibodem. Het landschap kenmerkt zich door een afwisseling van bos, water, kreken, polders en dijken. Buitendijks ligt het Verdronken Land van Saeftinghe. Dit is een natuurgebied van internationale betekenis. Het maakt deel uit van het Natura 2000-gebied Westerschelde & Saeftinghe. Natura 2000-gebieden zijn aangewezen door de Europese Unie en er gelden strenge regels voor natuurbescherming. Ook de Vogelkreek binnen onze gemeente is aangewezen als Natura 2000-gebied. Er zijn ook andere gebieden aangewezen en ingericht als natuur. Denk aan de Waterwinbossen, Groot Eiland, de Putting en het gebied van de Graauwse kreek tot de Zestig voetkreek. Daarnaast zijn verschillende binnendijken belangrijk voor de natuur. Typische bloemen en kruiden zijn van belang voor diersoorten die het niet makkelijk hebben. Door deze te beschermen zorgen we voor een betere biodiversiteit.

14

Omgevingsvisie Land van Hulst

Landschap en bodem bebouwing bos Westerscheldedijk binnendijk binnenwater getijdenwater schorren en slikken zandgrond kleigrond

Erfgoed aardkundige waarde archeologische monument linie (volledig herkenbaar) linie (deels herkenbaar) vesting van Hulst schootsveld getijdenwater ondergrond

Waterhuishouding bebouwing afvalwater drinkwater waterwingebied grondwater beschermingsgebied binnenwater getijdenwater schorren en slikken ondergrond

Recreatie

Bedri

toeristische trekpleisters verdedigingslinie vesting van Hulst Westerscheldedijk binnendijk binnenwater getijdenwater schorren en slikken ondergrond

Omgevingsvisie Land van Hulst

15

2.4 Water en bodem Water is onlosmakelijk verbonden aan thema’s als klimaatverandering, landbouw, bodem, drinkwater en veiligheid. Ook is water belangrijk voor natuur en voor een aantrekkelijke en prettige omgeving, bijvoorbeeld voor recreatie. Water: hoeveelheid Regenwater verzamelen we in sloten, kreken of waterlopen. Deze zijn op elkaar aangesloten. Het teveel aan water voeren we af naar de Westerschelde. De Westerschelde is zout, terwijl regenwater zoet is. We hebben te weinig goed zoet water voor bijvoorbeeld de landbouw, zeker in droge periodes. Daarom moeten we zoet water langer vasthouden. Door regenwater langer vast te houden, wordt het bruikbaarder. Daar is ruimte voor nodig. Agrariërs maken al grote bassins om regenwater op te slaan. Dat water wordt gebruikt bij langere perioden van droogte. Ook kunnen we meer water opvangen in de openbare ruimte, kreken en in de bodem. Door genoeg ruimte te reserveren voor wateropvang, wordt wateroverlast zoveel mogelijk voorkomen. We moeten in de toekomst rekening houden met steeds hevigere buien. Water: kwaliteit Het heeft alleen zin om het water in de bodem te laten zakken, als het ook schoon is. Vroeger waren de sloten ook een riool. Dat hebben we opgelost door ons vuile water zoveel mogelijk apart af te voeren naar zuiveringsinstallaties.

Er zijn nog enkele locaties waar de vuilwaterrioleringen zijn aangesloten op de sloten door middel van een overstort.

16

Omgevingsvisie Land van Hulst

Bedrijven gebruiken steeds nieuwe stoffen en agrariërs gebruiken gewasbeschermingsmiddelen. Daar zitten ook stoffen bij met een risico voor de gezondheid. Gelukkig zijn deze stoffen steeds minder schadelijk. Toch komen er gevaarlijke stoffen in het water terecht. De Europese Unie heeft regels gemaakt om de kwaliteit van het water te beschermen, de zogeheten Kaderrichtlijn water. Veel van onze sloten voldoen nog niet aan die richtlijn. Grond- en drinkwater Vanuit de lucht en bodem komen stoffen ook in ons grondwater terecht. In de waterwinbossen van Sint Jansteen wordt water opgeslagen voor de industrie van Terneuzen óf als drinkwater bij calamiteiten. We beschermen het waterwingebied zelf, maar ook het gebied eromheen. Standaard krijgt Zeeuws-Vlaanderen drinkwater uit de drie grote spaarbekkens in de Biesbosch, die gevoed worden met water uit de Bergsche Maas. Bodem Verontreinigd water, opslag van afval en verontreiniging door bedrijven hebben invloed op de bodemkwaliteit. We hebben in de geschiedenis al veel gegraven in de bodem en de meeste plekken gesaneerd. Er is wel een verschil in de kwaliteit van de bodem. Daarom mag grond niet zomaar van de ene naar de andere plek worden vervoerd. We hebben daarvoor een Bodemkwaliteitskaart opgesteld. Daarin is geregeld wat er wel en niet mag bij het verplaatsen of hergebruiken van grond.

De Bodemkwaliteitskaart bevat vier categorieën: schone grond, woonkwaliteit, industriekwaliteit en niet toepasbaar (sterk verontreinigd).

de onument enbaar) nbaar)

Waterhuishouding bebouwing afvalwater drinkwater waterwingebied grondwater beschermingsgebied binnenwater getijdenwater schorren en slikken ondergrond

Recreatie toeristische trekpleisters verdedigingslinie vesting van Hulst Westerscheldedijk binnendijk binnenwater getijdenwater schorren en slikken ondergrond

Bedrijvigheid route gevaarlijke stoffen hoogspanningsleiding ethyleenleiding gasleiding bedrijventerrein bebouwing getijdenwater schorren en slikken ondergrond

Omgevingsvisie Land van Hulst

17

Landschap en bodem

Erfgoed

bebouwing bos Westerscheldedijk binnendijk binnenwater getijdenwater schorren en slikken zandgrond kleigrond

aardkundige waarde archeologische monument linie (volledig herkenbaar) linie (deels herkenbaar) vesting van Hulst schootsveld getijdenwater ondergrond

Waterhuishouding bebouwing afvalwater drinkwater waterwingebied grondwater beschermingsgebied binnenwater getijdenwater schorren en slikken ondergrond

Recreatie toeristische trekpleisters verdedigingslinie vesting van Hulst Westerscheldedijk binnendijk binnenwater getijdenwater schorren en slikken ondergrond

Bedrijvigheid route gevaarlijke stoffen hoogspanningsleiding ethyleenleiding gasleiding bedrijventerrein bebouwing getijdenwater schorren en slikken ondergrond

2.5 Erfgoed Erfgoed is de verzamelnaam voor monumentale gebouwen, beschermde stadsgezichten, historische landschapsstructuren, archeologische vindplaatsen en aardkundige monumenten. Ook immaterieel erfgoed hoort hierbij, zoals ons dialect, gewoonten en tradities zoals bijvoorbeeld carnaval.

18

Omgevingsvisie Land van Hulst

Hulst kent een rijke geschiedenis. De stad Hulst was ooit een zeehaven. Hulst heeft in de loop der tijd meerdere havens gekend omdat deze steeds dichtslibden of met veranderende waterlopen niet meer te bereiken waren. Bepaalde straatnamen herinneren ons aan het bestaan van deze havens. Denk aan de Saxhavenstraat en Havenfort.

Tijdens de Tachtigjarige oorlog is er veel gevochten en wisselden de machthebbers vaak. Na de oorlog zijn de Staatse en Spaanse Linies gemaakt, met liniedijken en forten. Die zijn nu nog steeds zichtbaar. Ook is de stad Hulst tot vesting gemaakt. Hulst is één van de drie meest complete vestingsteden van Nederland. Er zijn nog veel bouwwerken, dijken en andere historische elementen overgebleven uit de geschiedenis. Dankzij oude kaarten, historische teksten en verhalen die van generatie op generatie zijn doorgegeven weten we veel over onze geschiedenis. Samen vormen die ons cultureel erfgoed. Ons erfgoed is bepalend voor onze identiteit. Behoud van erfgoed is daarom erg belangrijk. Nieuwe ontwikkelingen moeten hierop worden afgestemd. Kerken Kerkgebouwen zijn van groot belang voor onze gemeente. Dit religieus erfgoed geeft onze gemeente karakter en identiteit. Het zijn (meestal) monumenten en belangrijke markeringen in het landschap. Deze gebouwen zijn het waard om te behouden. Het gaat daarbij niet alleen om kerken, maar ook om (veld)kapelletjes. De toekomst van de kerk als gebedshuis is echter onzeker. In Hulst worden, net als in de rest van Nederland, de kerkgemeenschappen kleiner en het aantal actieve leden neemt af. Kerkgebouwen en kapelletjes vervullen een belangrijke rol in onze samenleving. Los van de bouwkundige kwaliteit, zijn het van oudsher plekken van verbinding.

We willen de leegstaande kerkgebouwen een nieuwe invulling geven, waarbij het erfgoed zo goed mogelijk behouden blijft.

Omgevingsvisie Land van Hulst

19

2.6 Wonen en sociale leefomgeving Wonen Hoewel het aantal inwoners in de gemeente Hulst al jaren nagenoeg gelijk blijft, groeit het aantal woningen jaarlijks met gemiddeld 50. De huidige woningvoorraad is relatief verouderd. Het bestaat voor 88% uit grondgebonden woningen en voor 12% uit appartementen. Ter vergelijking: landelijk ligt het aandeel grondgebonden woningen op 63% en appartementen op 37%.

De ambities, die ook de basis voor de regionale Woonvisie vormen, zijn: 1. Kansen grijpen op de woningmarkt 2. Goed wonen voor alle doelgroepen 3.Vitaliteit en leefbaarheid op peil houden 4. Kwalitatief goede bestaande woningvoorraad 5. Plancapaciteit afgestemd op kwantitatieve en kwalitatieve behoefte

Veel woningen in Hulst zijn koopwoningen: zo’n 75% van de woningen is particulier eigendom, terwijl dat landelijk gemiddeld 57% is. De meeste sociale huurwoningen bevinden zich in Hulst, Kloosterzande en Sint Jansteen. Ingediende woningbouwplannen worden onder andere beoordeeld op de betaalbaarheid en de mate waarin ze voorzien in nultredenwoningen.

Leven en zorgen in de eigen buurt Inwoners zijn over het algemeen tevreden over hun eigen woonomgeving. We willen zo lang mogelijk thuis blijven wonen, ook als we ouder worden en zorg nodig hebben. Omdat overheid en zorgorganisaties dat niet altijd kunnen garanderen, is het belangrijk om tijdig hulp te vragen binnen de eigen omgeving. Denk hierbij aan mantelzorg.

Een opvallende ontwikkeling is de toename van één- en tweepersoonshuishoudens. Deze toename hangt samen met maatschappelijke veranderingen, zoals meer gezinnen zonder kinderen, ouderen die langer zelfstandig blijven wonen, en een stijgend aantal alleenstaanden. De huidige woningvoorraad sluit hier echter nog grotendeels aan op gezinnen, waardoor aanpassing nodig is om beter in te spelen op de veranderende woonbehoefte.

In de buurten worden activiteiten georganiseerd door verschillende organisaties. Denk hierbij aan dorpsraden en verenigingen. In de kernen hebben we verschillende ontmoetingsplekken waar mensen samen komen. De gemeente Hulst ondersteunt en faciliteert deze inzet op verschillende manieren.

Op basis van de uitdagingen op de woningmarkt in Zeeuws-Vlaanderen hebben de gemeenten, samen met betrokken partijen, vijf duidelijke ambities opgesteld in de Regionale Woonvisie. Door onze focus en inzet te richten op deze ambities, bouwen we gezamenlijk aan onze gedeelde visie.

20

Omgevingsvisie Land van Hulst

Zorg (en wonen) De gemeente faciliteert het zo lang mogelijk thuis blijven wonen. Dit wordt ondersteunt vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet. Van daaruit kunnen inwoners ondersteuning krijgen op verschillende leefgebieden. Denk hierbij aan begeleiding, dagbesteding en huishoudelijke hulp.

Als inwoners niet meer thuis kunnen wonen, is wonen en zorg op verschillende locaties gecombineerd. Er zijn voorzieningen voor ouderen, mensen met een verstandelijke beperking en inwoners met psychische of psychosociale problemen. De gemeente werkt hierbij samen met regionale en provinciale partners.

Voor het voortgezet onderwijs blijft het Reynaertcollege de enige reguliere school. Vanaf 2027 zijn alle leerlingen daar op één centrale locatie gehuisvest. Ook de Praktijkschool Hulst blijft bestaan. Scholen in de regio werken samen om het onderwijsaanbod te behouden en ontvangen daarvoor extra rijkssteun.

De grootste ouderenzorglocaties zijn de Blaauwe Hoeve in Hulst en Antonius in Kloosterzande. Kleinere voorzieningen zijn er onder andere in Sint Jansteen en de binnenstad van Hulst. In Clinge biedt zorgterrein de Sterre wonen, begeleiding en dagbesteding voor mensen met een verstandelijke beperking, ook voor inwoners van buiten de gemeente. De gemeente Hulst heeft een aantal voorzieningen voor beschermd wonen en een sociaal pension. Deze voorzieningen bieden intensieve begeleiding aan kwetsbare inwoners zowel thuis als in een (verzorgings)instelling. Jeugdzorg wordt zoveel mogelijk thuis aangeboden, met begeleid wonen als vangnet in Hulst.

Voor vervolgonderwijs vertrekken jongeren naar andere steden. Dit leidt ertoe dat veel van hen Hulst verlaten en beperkt terugkeren.

Eerstelijnszorg is beschikbaar in de vijf grotere kernen, met een concentratie in Hulst en Kloosterzande. Voor ziekenhuiszorg zijn inwoners aangewezen op regionale ziekenhuizen of voorzieningen in België. Onderwijs De eerste levensjaren zijn bepalend voor de ontwikkeling van een kind. Omdat veel ouders werken, is een goede combinatie van onderwijs en kinderopvang belangrijk. In Hulst streven we ernaar dat kinderen onbelemmerd kunnen opgroeien. Daarom is de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in kindcentra, waar opvang en basisonderwijs samenkomen. In bijna alle kernen is een kindcentrum gerealiseerd.

Sport en beweging Sporten en bewegen zijn belangrijk voor een gezonde leefstijl. In Hulst vindt iedereen een passende manier, of je nu competitief, recreatief of aangepast wilt sporten. De gemeente biedt meerdere gymzalen, sporthallen, buitenvelden voor voetbal, padel, tennis en hockey, en diverse fitnesscentra. Daarnaast zijn er twee zwembaden, een binnen- en een

Omgevingsvisie Land van Hulst

21

buitenbad in Hulst en een buitenbad in Kloosterzande. Ook buiten de georganiseerde sporten zijn er volop mogelijkheden om te bewegen, zoals fietsen, wandelen, hardlopen, bootcampen en beweegtuinen. Dit maakt het makkelijk voor verschillende groepen om actief te zijn én elkaar te ontmoeten.

Kunst en cultuur Kunst en cultuur brengen mensen samen en draagt bij aan een levendige en ontwikkelende gemeente. In Hulst is er een rijk en gevarieerd cultureel aanbod dat uitnodigt tot beleven én meedoen. Van theater en muziek tot beeldende kunst en erfgoed: cultuur is overal om ons heen.

Sportverenigingen spelen een belangrijke rol, maar sommige kampen met minder leden en vrijwilligers door maatschappelijke veranderingen. Dit zet druk op de bezetting van sportaccommodaties. Gelukkig zoeken verenigingen actief oplossingen, zoals samenwerking en gedeeld gebruik van faciliteiten. Een goed voorbeeld is het Sport- en Cultuurhart Kloosterzande, waar sport en cultuur samenkomen en de gemeenschap versterken.

In de openbare ruimte zorgt kunst voor een laagdrempelige en zichtbare culturele beleving. Festivals, evenementen en optredens brengen mensen in beweging. Hier genieten bezoekers van dans, theater, en muziek. Musea en ambachten bieden verdieping en leren ons over het verleden en het vakmanschap van nu. Ook hier staat de ontmoeting centraal: mensen delen ervaringen en bouwen aan sociale verbindingen. Juist in een tijd waarin digitale media een groot deel van onze aandacht opeisen, is het belangrijk om elkaar fysiek te blijven ontmoeten. Kunst en cultuur bieden daarvoor een krachtig podium.

Dagelijkse voorzieningen Voor boodschappen zoals eten, drinken en huishoudelijke artikelen gaan we vooral naar supermarkten. Deze zijn steeds groter geworden en passen vaak niet meer in kleine dorpsgebouwen. Ook is er vaak te weinig parkeerplek rond de kleinere supermarkten. Daarom zijn Kloosterzande, Hulst en Kapellebrug belangrijke plekken om boodschappen te doen. In Hulst vind je vier grote supermarkten vlak bij elkaar, met ruime parkeermogelijkheden. Niet iedereen kan makkelijk met de auto naar de supermarkt. Rond de supermarkten in Hulst is de openbare ruimte vooral ingericht op auto’s. Voor grotere boodschappen is thuisbezorging vaak mogelijk, maar dat werkt minder goed voor kleine huishoudens. Hier kunnen dorpshuizen een belangrijke rol spelen. Deze zijn in bijna alle kernen aanwezig en vormen een ontmoetingsplek waar bewoners zelf activiteiten organiseren.

22

Omgevingsvisie Land van Hulst

Tegelijkertijd staat de sector voor uitdagingen. Het aantal vrijwilligers en leden neemt af, en veranderende vrijetijdsbesteding zet de vitaliteit van verenigingen onder druk. Toch blijft de culturele sector in Hulst veerkrachtig en ambitieus. De afgelopen jaren hebben we bewust geïnvesteerd in kunst en cultuur. Denk aan de nieuwe locatie voor de bibliotheek en de nieuwe huisvesting van Museum Hulst. Door culturele voorzieningen te concentreren in de vesting, versterken we de zichtbaarheid en samenhang van het aanbod. Zo maken we cultuur nog toegankelijker voor iedereen – om te beleven én om zelf aan deel te nemen.

Omgevingsvisie Land van Hulst

23

2.7 Recreatie Genieten van het landschap, natuur en erfgoed Hulst is een aantrekkelijke gemeente voor toeristen. Onze gemeente staat bekend om de historie met zijn Staats Spaanse linies en de vesting Hulst, de weidsheid van het landschap, de natuur en de Westerscheldekust. Wandelen, fietsen en mountainbiken zijn geliefde bezigheden. Er zijn veel verschillende mooie recreatieve routes door de gemeente. Die routes door het buitengebied zijn zowel aantrekkelijk voor recreanten als voor de eigen inwoners. De vesting van Hulst ligt als een spin in het web van die routes. Recreanten komen er ook graag naar toe om een terrasje te pakken, te wandelen, die bijzondere winkel, het museum, de bioscoop of bijzonder erfgoed te bezoeken of om boodschappen te doen. We houden het kernwinkelgebied, de begane grond langs de Gentsestraat, de Steenstraat en Bierkaai, zoveel mogelijk toegankelijk voor publiek. We zijn druk bezig de openbare ruimte in de vesting opnieuw in te richten. Dat doen we in samenspraak met de bewoners, maar wel volgens recept. Het recept schrijft voor dat de vesting met de auto bereikbaar blijft voor de bewoners en voor kort parkeren. De auto is te gast. Samenwerking in het Grenspark De gemeente Hulst is partner in het Grenspark Groot Saeftinghe. Het Grenspark is een grensoverschrijdend samenwerkingsverband van meerdere organisaties en overheden.

Het Grenspark wil een extra ecologische, sociale en economische impuls geven aan de streek en een toegevoegde waarde creëren ten opzichte van de bestaande (natuur)plannen. In het Grenspark staat de beleving van natuur, landbouw en haven

24

Omgevingsvisie Land van Hulst

(Antwerpen) centraal. Zo werkt het Grenspark aan diverse toeristische ontwikkelingen op grondgebied van de gemeente Hulst die bijdragen aan deze beleving. Denk aan de bouw van een panoramatoren in de voormalige Hedwigepolder, de renovatie van bezoekerscentrum Saeftinghe, de ontwikkeling van nieuwe recreatieve routes en beleving door middel van duurzame mobiliteit. Afgelopen jaren is er gewerkt aan de recreatieve ontwikkeling van de Westerscheldekust. De route langs de kust van Emmadorp tot Zeedorp brengt je langs dorpen waar de vernieuwde trapopgangen en belevingspunten interessante plekken zijn voor de fietsers en wandelaars.

Bijzondere attracties buiten de vesting die ook (veel) mensen naar ons grondgebied (gaan) trekken, zijn: • Meester van der Heijdengroeve, een aardkundig monument, dat bekend staat als het ‘oudste strand’ van West-Europa; • Recreatiecentrum De Vogel, een grote familiecamping met overdekt zwembad aan een groot meer; • De Zeemeeuw, een familiecamping aan de Westerschelde; • Waterzande, een nieuw dorp in opbouw, inclusief recreatieve voorzieningen; • Woonboulevard Hulst, een grote woonwinkel van 40.000 vierkante meter en verschillende keukenzaken; • Het winkelgebied Stationsplein; • Het Verdronken Land van Saeftinghe met bezoekerscentrum; • Evenementen zoals carnaval, jaarmarkten, Vestrock, Graauwrock, dijken- en krekenrally, Vestingcross en marathon Zeeuws-Vlaanderen.

Waterhuishouding bebouwing afvalwater drinkwater waterwingebied grondwater beschermingsgebied binnenwater getijdenwater schorren en slikken ondergrond

Recreatie toeristische trekpleisters verdedigingslinie vesting van Hulst Westerscheldedijk binnendijk binnenwater getijdenwater schorren en slikken ondergrond

Bedrijvigheid route gevaarlijke stoffen hoogspanningsleiding ethyleenleiding gasleiding bedrijventerrein bebouwing getijdenwater schorren en slikken ondergrond

Kaart recreatie

Omgevingsvisie Land van Hulst

25

2.8 Bedrijven en milieu Werk Een flink deel van onze werkende inwoners werkt in onze eigen gemeente. Onze inwoners werken daarnaast bijvoorbeeld in de Kanaalzone Terneuzen, Antwerpen, Noord-Brabant of de Rijnmond. De circa 10.000 banen op ons grondgebied zijn voor een belangrijk deel te vinden in de zorg en de handel (beide ruim 20%). En verder in de industrie, de landbouw, de bouw en de zakelijke dienstverlening (allemaal minder dan 10%). Hulst is een gemeente waar het aangenaam wonen is. We hebben meer inwoners dan banen. De balans tussen wonen en werken is van vitaal belang voor de toekomst. Een gezonde balans sluit economische versterkingen echter niet uit. Ze kunnen een positieve invloed hebben op het woon- en leefklimaat. Denk aan het verrijken van het winkelaanbod en toeristische attracties. Volgens de meest recente prognoses gaat de potentiële beroepsbevolking in de gemeente Hulst afnemen met circa 1500 werknemers tot 2040. Dit is de grootste afname van heel Zeeland. Deze afname wordt lastig op te vangen. Het verschil tussen het aantal banen ten opzichte van onze inwoners wordt dan ook groter. Hulst laat zich duidelijk kenmerken als woongemeente. Landbouw De landbouw is geen hele grote werkgever, maar wel een hele grote grondgebruiker. De landbouw heeft de zorg voor bijna driekwart van ons grondgebied.

Veruit de meeste bedrijven houden zich bezig met akkerbouw, bijvoorbeeld met granen, bieten of aardappelen. Rond Heikant wordt nog vlas geteeld. Andere vormen van akkerbouw, zoals bloembollen, witlof en wortelen zijn in opkomst.

26

Omgevingsvisie Land van Hulst

Het aantal landbouwbedrijven daalt al enige tijd. Vooral kleinere akkerbouwbedrijven hebben geen bedrijfsopvolger. De overgebleven landbouwbedrijven nemen de grond over en worden daardoor groter. Een vijfde van onze landbouwgrond is nu in eigendom of in gebruik door Belgen. Bedrijventerreinen Bedrijventerreinen zijn en blijven van grote waarde voor de werkgelegenheid in de gemeente. Hier vinden we bedrijven in de sectoren bouw, handel, reparatie, logistiek, groothandel en industrie. Grotere bedrijventerreinen zijn te vinden ten westen van de stad Hulst en ten zuiden van Kloosterzande. Verder zijn er kleinere bedrijventerreinen in Walsoorden, Clinge, Vogelwaarde. Wij stemmen de ontwikkeling van bedrijventerreinen af met de gemeente Terneuzen en Sluis. We concentreren de grotere en zwaardere activiteiten zoveel mogelijk op grote bedrijventerreinen. Alleen het bedrijventerrein Hogeweg bij Hulst is aangewezen als groot bedrijventerrein. De meeste gronden op het bedrijventerrein zijn uitgegeven. Dat wil niet zeggen dat alle gebouwen en terreinen ook in gebruik zijn. Er kunnen ook gebouwen en terreinen te huur of te koop zijn van particulieren of beleggers.

Veiligheid Bij omgevingsveiligheid gaat over de risico’s die mensen lopen door activiteiten met gevaarlijke stoffen, zoals opslag, productie of het vervoer in de buurt.

Milieu Om de bedrijventerreinen Hogeweg en Walsoorden ligt een zogeheten geluidzone. Dat is een zone waarin meer geluid is toegestaan dan prettig is om in te wonen.

Ook natuurrampen vallen daar onder. We vinden het belangrijk om in beeld te hebben waar risico’s vandaan komen om zo onze leefomgeving te kunnen beschermen. We willen de risico’s die veroorzaakt worden door gebruik, productie en transport van gevaarlijke stoffen en toepassing van nieuwe technologieën zo klein mogelijk houden. Op een groter bedrijventerrein kunnen activiteiten met gevaarlijke stoffen veiliger plaatsvinden. Behalve op het bedrijventerrein Hogeweg zijn er in onze gemeente twee bedrijven die veel gevaarlijke stoffen opslaan. Voor die bedrijven is een veilige route voor het vervoer van gevaarlijke stoffen aangewezen. Deze gemeentelijke routes sluiten aan op de doorgaande wegen naar de Kanaalzone en sluiten zo ook aan op de landelijke en internationale routes. De route door Kapellebrug is niet bedoeld voor vervoer van gevaarlijke stoffen. Deze route wordt alleen gebruikt als de gevaarlijke stoffen over de grens nodig zijn.

Door de zone kunnen bedrijven in de industrie en de bouw wat soepeler omgaan met activiteiten voor geluid. We hebben geen grootschalige industrie die veel stank veroorzaakt. Omdat onze boeren voor het grootste deel akkerbouwers zijn, hebben wij weinig te maken met geurhinder. Er zijn op ons grondgebied maar een paar intensieve veehouderijen met een geurcirkel. We staan al meer dan 10 jaar geen nieuwe intensieve veehouderijen meer toe. De kwaliteit van onze lucht is niet slecht. We voldoen aan de richtlijn uit Europa, maar nog niet helemaal aan het advies van de Wereldgezondheidsorganisatie. Daarmee scoren we veel beter dan de meeste Nederlandse gemeenten. Stikstof en fijnstof wordt vooral door industrie, landbouw en verkeer buiten ons grondgebied uitgestoten.

De Westerschelde wordt ook dagelijks gebruikt door schepen als transportroute voor gevaarlijke stoffen. Dit maakt de Westerschelde een belangrijk aandachtspunten als het gaat om de veiligheid rond deze vaarweg. Gevaarlijke stoffen gaan ook door buizen die onder ons grondgebied lopen. Gas en ethyleen stromen door buizen vanuit Noord-Brabant via ons grondgebied naar de Kanaalzone en naar België. Bij deze buizen moeten we voorzichtig zijn. We kunnen er niet zomaar graven of bouwen.

Omgevingsvisie Land van Hulst

27

2.9 Duurzaamheid en energie Duurzaamheid Duurzaamheid is een breed onderwerp. Onder duurzaamheid verstaan we het besparen van energie, de afname van het gebruik van fossiele brandstoffen zoals gas en olie, inspelen op klimaatverandering, duurzame mobiliteit, biodiversiteit en hergebruik van materialen en grondstoffen. We stimuleren bewoners en ondernemers om eigendommen te verduurzamen, stimuleren het gebruik van duurzaam vervoer en werken aan opgaven voor het vergroten van de biodiversiteit. We werken samen met de netbeheerder ook hard om het elektriciteitsnetwerk te verbeteren en klaar te maken voor de toekomst. Energie Belangrijk voor verduurzaming is de zogeheten energietransitie. Dat begint bij het besparen van energie. Hoe beter de isolatie en hoe minder energie er verbruikt wordt, des te minder er moet worden opgewekt.

We maken nu nog veel gebruik van aardgas en aardolie als energiebron. Bodemwarmte gebruiken we nu al bij nieuwbouw van huizen en bedrijErfgoed schap en bodem Waterhuishouding Recreatie ven om ruimte te verwarmen en te koelen. Nieuwbouw mag sinds 2018 bebouwing waarde bebouwing trekpleisters niet meeraardkundige aangesloten zijn op aardgas. Voor bestaande gebouwentoeristische ligt bos archeologische monument afvalwater verdedigingslinie ligt een grote uitdaging voor de isolatie en verduurzaming linieEr (volledig herkenbaar) Westerscheldedijk dat anders. drinkwater vesting van Hulst binnendijk linie (deels herkenbaar) waterwingebied Westerscheldedijk van de bestaande gebouwen. Onze woningvoorraad bestaat uit veel verbinnenwater vesting van Hulst grondwater binnendijk getijdenwater schootsveld beschermingsgebied binnenwater ouderde woningen die ook nog eens in een lage dichtheid verspreid over schorren en slikken getijdenwater binnenwater getijdenwater zandgrond ondergrond getijdenwater schorren en slikken de gemeente liggen.

kleigrond

schorren en slikken ondergrond

28

Omgevingsvisie Land van Hulst

ondergrond

Kaart bedrijvigheid, hoogspanning en leidingen

Bedrijvigheid route gevaarlijke stoffen hoogspanningsleiding ethyleenleiding gasleiding bedrijventerrein bebouwing getijdenwater schorren en slikken ondergrond

Omgevingsvisie Land van Hulst

29

3. Koers 3.1 Hoofdlijn We blijven bij onze koers, maar streven ambities na We bewegen mee met de grote ontwikkelingen om ons heen, maar onze richting verandert niet. We streven de ambities uit deze visie actief na. In de gemeente Hulst wonen mensen rustig, met goede basisvoorzieningen, met name in Hulst en Kloosterzande. We zetten in op meer inwoners In de komende decennia neemt het sterfteoverschot toe, waardoor het aantal inwoners zou dalen. We willen het aantal inwoners laten stijgen en daarmee het sterfteoverschot opvangen. Niet omdat groei op zichzelf ons doel is, maar omdat we daarmee scholen open kunnen houden en kunnen investeren in de kwaliteit van voorzieningen als zorg, onderwijs, sport, winkels en ontspanning. We weten dat we niet alles kunnen behouden. Maar wat blijft, moet voor iedereen bereikbaar en toegankelijk zijn. Groei mag niet ten koste gaan van onze omgeving Dat betekent dat er mensen van buiten Zeeuws-Vlaanderen hier komen wonen. Meer inwoners zijn welkom, zolang de kwaliteit van onze dorpen, het erfgoed en natuur behouden blijft. En wij geloven dat dat mogelijk is. We werken daarin nauw samen met de gemeenten Terneuzen en Sluis.

30

Omgevingsvisie Land van Hulst

Regionale samenwerking Om de positie van Zeeuws-Vlaanderen in de toekomst te verbeteren en versterken hebben Hulst, Terneuzen en Sluis de handen ineengeslagen door het opstellen van een regiovisie. In de regiovisie staan vier ambities beschreven die de regio leefbaar moeten houden. De ambities zijn onderling verbonden: 1. We zorgen ervoor dat onze huidige en nieuwe bewoners aantrekkelijk wonen; 2. De energietransitie draagt bij aan vergroening en investeringen in Zeeuws-Vlaanderen; 3. We benutten de kansen van de grens optimaal om leefbaarheid te versterken; 4. We werken samen om kennis te vergroten; Stip op de horizon Met de Omgevingsvisie willen we een stip op de horizon zetten voor 2050. In 2050 is het Land van Hulst de plek waar erfgoed en natuur samenkomen en levendigheid en leefbaarheid hand in hand gaan. Groei is hier geen doel op zich, maar een middel om ambities te realiseren. De gemeente heeft een verjonging doorgemaakt: jonge mensen keren terug of vestigen zich vanwege ruimte, rust en betaalbaarheid. Veel voorzieningen zijn heropend of gecreëerd door de gemeenschap zelf, wat het samenhorigheidsgevoel verder versterkt. Veel streekproducten zijn inmiddels bekend ver buiten de regio. Met de vele evenementen is er altijd wat te doen en dat ondernemende karakter heeft een grote aantrekkingskracht.

Steeds meer ondernemers uit Nederland en Vlaanderen hebben Hulst ontdekt als een centrale plek vol kansen. In het Land van Hulst gaan natuur en rust hand in hand met een bruisend sociaal-cultureel leven in de stad en de kernen. Hulst blijft zich ontwikkelen, zonder haar unieke karakter te verliezen.

3.2 Bereikbaarheid We zetten in op een goed verbonden, duurzame en toegankelijke gemeente waarin iedereen veilig, zelfstandig en milieuvriendelijk kan reizen. Een goede bereikbaarheid is belangrijk voor iedereen die in onze gemeente woont, werkt of op bezoek komt. We willen dat mensen zich makkelijk kunnen verplaatsen - naar werk, school, voorzieningen of recreatief - en dat bedrijven goed bereikbaar zijn. Hulst is sterk verbonden met de omliggende gemeenten en we zijn voor een groot deel afhankelijk van de hoofdwegen die daar doorheen lopen. Daarom werken we nauw samen met onze buurgemeenten en de provincie om ervoor te zorgen dat deze hoofdwegen blijven functioneren en waar mogelijk verbeteren. De aansluiting op de rest van Nederland moet sterk verbeteren om het vestigingsklimaat in de gemeente te versterken. Een goede bereikbaarheid is essentieel om de ambities uit deze Omgevingsvisie te behalen. Denk aan economische ontwikkelingen, immigratie en instandhouding van voorzieningen.

Inzetten op de fiets Onze fiets- en wandelinfrastructuur is aantrekkelijk. Het nodigt mensen uit om de auto te laten staan. De fiets speelt een steeds grotere rol in ons dagelijks vervoer. Om verkeerssituaties veiliger te maken, leggen we de focus op het beter verbinden van onze kernen. We onderhouden onze infrastructuur op grond van onze beheersplannen. Daar waar nodig investeren we in de aanleg van nieuwe infrastructuur, al dan niet in samenwerking met anderen. Daarvoor passen we de openbare ruimte aan en realiseren we aparte fiets- en wandelpaden, zoals op de Liniedijk. We zijn hier al volop mee bezig, maar er is nog ruimte voor verbetering. Ons doel: Profileren als een fietsgemeente.

Vervoer van deur tot deur Tegelijkertijd moeten we onze voorzieningen gaan bundelen om kwaliteit te kunnen garanderen. De afstand tot voorzieningen wordt gemiddeld groter als we gaan bundelen. Daarom zetten we in op vervoer van deur tot deur. In overleg met de provincie willen we kleinere bussen of auto’s gaan gebruiken om vervoer van deur tot deur te regelen. Dit geldt ook voor het doelgroepenvervoer (Wmo-, Jeugd- en Leerlingenvervoer). We gaan toe naar een systeem dat je je reis vooraf moet boeken. Dat kan elektronisch. Voor mensen die dat niet kunnen, is een netwerk van vrijwilligers nodig.

Omgevingsvisie Land van Hulst

31

32

Omgevingsvisie Land van Hulst

3.3 Landschap en natuur Landschapsontwikkeling en biodiversiteit We willen de biodiversiteit in stand houden en waar mogelijk verbeteren tot een zo groot mogelijke mix van planten en dieren. Een mix die hier van nature voor kan komen. Dit geldt voor ons buitengebied, maar ook in de kernen. Het is essentieel voor de openbare ruimte én voor de tuinen van onze inwoners. Daarmee slaan we twee vliegen in één klap, omdat versterking van de biodiversiteit door middel van het verbeteren of vergroten van landschapselementen ook tot een versterking van landschapsbeleving zal leiden. De educatie en bewustwording van inwoners, agrariërs en ondernemers is daarbij van belang. We zetten in op het vergroten van het draagvlak voor biodiversiteit en het inzicht in de effecten ervan. Natuurgebieden In de natuurgebieden staat natuur op de eerste plaats. We streven samen met onder andere de Provincie Zeeland, Staatsbosbeheer en Het Zeeuwse Landschap naar het verbeteren van de natuurwaarden in die gebieden. Waar mogelijk willen we de natuur beleefbaar en toegankelijk maken. Het gaat dan bijvoorbeeld om recreatieve activiteiten zoals wandelen, fietsen, skaten, vissen, zwemmen of varen. We moeten voorkomen dat gevolgen van recreatie, zoals toenemend autoverkeer, geluid en afval, de natuur schaden. Balans tussen de belangen is daarbij het uitgangspunt.

Bosontwikkeling De aanleg en verbetering van de kwaliteit van bossen zijn, net als de ontwikkeling van natuurlijke landschapselementen, belangrijk voor het verrijken van de biodiversiteit. Dit staat ook beschreven in de Zeeuwse Bosvisie. Wij zetten in op de verbetering van de kwaliteit van de bossen ten zuiden van Clinge, Sint-Jansteen en Heikant. Vergroening openbare ruimte Naast het versterken van de natuurgebieden en bossen is het ook belangrijk om meer groen te realiseren in de kernen en bedrijventerreinen. Bomen zorgen voor schaduwplekken en verminderen daardoor de hittestress. Dit zorgt automatisch voor minder verdamping van water op warme dagen uit de aanwezige beplanting. Daarnaast zorgt openbaar groen voor een natuurlijke waterberging van regen.

Omgevingsvisie Land van Hulst

33

3.4 Water en bodem Omgaan met klimaatverandering We moeten meer doen om met klimaatverandering om te gaan. Extra aandacht voor onze dijken die ons tegen de stijgende zeespiegel van de Westerschelde beschermen. Maar vooral meer ruimte maken voor het bergen van regenwater. Want droogte kan wel eens een grotere uitdaging zijn. We moeten er dan ook voor zorgen dat we regenwater opvangen en de kans geven om in onze bodem weg te zakken. Niet snel afvoeren naar de Westerschelde, maar juist bewaren. Binnen het samenwerkingsverband van Grenspark Groot Saeftinghe zetten we met innovatieve ideeën in op het voorkomen van droogte en verzilting. We willen daarvoor onze sloten meer ruimte geven. Door een ondiepe sloot, stroomt het water langzamer en zakt er meer water de bodem in. Een ondiepere sloot maken we door de sloot te verbreden en de oever minder steil te maken. Extra voordeel is dat sommige beschermde dieren dan meer gebruik kunnen maken van water en land. Dit kost wel extra ruimte. In de kernen koppelen we de regenpijpen van daken af van het riool. Het regenwater vangen we dan in de buurt op naar waterpartijen en bergingslocaties.

34

Omgevingsvisie Land van Hulst

Droogte bedreigt ook ons drinkwater. We kunnen het gebruik van drinkwater verminderen door regenwater te gebruiken. Denk aan het gebruik van regenwater voor het besproeien van tuinen. Een innovatievere oplossing is het gebruik van regenwater voor het doorspoelen van de wc of het doen van de was. Dit vraagt wel de nodige aanpassingen. Maar we willen minder drinkwater gaan gebruiken als de kwaliteit van drinkwater niet nodig is. Bodem Ons bodembeleid blijft gebaseerd op de Bodemkwaliteitskaart. Bij herontwikkelingen op verdachte locaties vragen we om inzicht in de bodemkwaliteit. Wanneer ernstige verontreinigingen worden aangetroffen, helpen we bij het achterhalen van de veroorzaker, met als doel een doelmatige sanering te realiseren. De bodem wordt op deze manier stap voor stap schoner.

3.5 Erfgoed Archeologie en aardkunde We zetten ons beleid voort op het gebied van archeologie en aardkunde. De voor archeologie en aardkunde relevante structuren zijn in beeld gebracht. Op basis daarvan is het grondgebied ingedeeld in zones met gradaties in relevantie voor archeologie en zijn twee specifieke aardkundig waardevolle gebieden aangewezen en beschermd. Voor de meest relevante delen van het grondgebied is in het tijdelijk deel van het Omgevingsplan een vergunningplicht voor archeologie opgenomen. Beter beschermen monumenten, landschapselementen en immaterieel erfgoed Het erfgoed binnen de gemeente Hulst willen we beter beschermen. Ook willen we het verhaal rond erfgoed beter vertellen en laten beleven. Het gaat daarbij uiteraard sowieso om voor de hand liggende gebouwen of landschappelijke elementen, zoals kerken, poorten, vestingwerken, de Liniedijk en de Groeve. Deze worden momenteel al beschermd via Rijksregels, Provinciale regels en regels in ons eigen Omgevingsplan. Maar er is ook erfgoed wat niet direct in ons opkomt en ook niet beschermd is. Dat brengen we komende jaren in beeld. We willen vervolgens keuzes maken over het erfgoed wat we gaan beschermen en dit vastleggen in een actualisatie van de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan.

Omgevingsvisie Land van Hulst

35

3.6 Wonen en sociale leefomgeving Woningaanbod We streven naar een woningaanbod dat aansluit bij de behoeften van verschillende doelgroepen, waaronder starters, gezinnen, senioren en mensen met een zorgvraag. Voldoende woongelegenheid voor iedere doelgroep is daarbij het doel. De behoefte aan nultredenwoningen blijft toenemen door de vergrijzing van de bevolking. Een nultredenwoning is een woning die van buitenaf bereikbaar is zonder trap te lopen én waar zowel keuken, badkamer, toilet en tenminste één slaapkamer bereikbaar zijn zonder trap te lopen. We stimuleren doorstroming door het aanbod van geschikte seniorenwoningen te vergroten. Hierdoor kunnen ouderen zo veel mogelijk binnen de eigen omgeving verhuizen naar een woning die beter aansluit bij hun behoeften en noodzaak. De huidige woning die vrijkomt kan worden ingevuld door andere doelgroepen zoals gezinnen en starters. Aandachtsgroepen, zoals mensen met een zorgvraag, statushouders, dak- en thuislozen en spoedzoekers, verdienen een woning die rekening houdt met hun specifieke behoeften. Flexibele woonvormen bieden hierbij soms uitkomst, zoals tijdelijke huisvesting en begeleid wonen, of het realiseren van sociale huurwoningen die aansluiten bij de vraag. Om dit te bereiken werken we samen met woningcorporaties, projectontwikkelaars en andere belanghebbenden.

We stimuleren de bouw van nieuwe betaalbare woningen, zowel in het koop- als huursegment, waarbij we ook kijken naar nieuwbouw die geschikt is voor kleinere huishoudens. We zetten sterk in op het behoud, de verduurzaming en kwaliteitsverbetering van bestaande woningen. Er moet nadrukkelijk aandacht zijn voor de bestaande relatief oude woningvoorraad.

36

Omgevingsvisie Land van Hulst

Als kwaliteitsverbetering achterblijft en er op grote schaal nieuwbouw wordt toegevoegd, kan dat op langere termijn leiden tot leegstand van bestaande woningen. Bouwen in iedere kern We stimuleren de woningbouwmogelijkheden in iedere kern. Per kern kijken we naar het bestaande aanbod en de ontbrekende woningtypen. Het bouwen van woningen waar behoefte aan is, leidt tot een kwalitatieve aanvulling op de bestaande lokale woningvoorraad. Hierdoor komen bestaande woningen vrij. Die kunnen vervolgens voorzien in de behoeften van overige lokale woningzoekers. Door woningen aan het eind van de verhuisketen toe te voegen, bevordert dit de doorstroming binnen kernen en zorgen we ervoor dat bewoners in hun kern kunnen blijven wonen. Voor nieuwe woningbouwontwikkelingen zetten we in eerste instantie in op herstructurering binnen de kern. Bij voorkeur lossen we daarbij een knelpunt binnen de kern op, zodat er een meerwaarde ontstaat. Denk aan het saneren van een (agrarisch) bedrijf dat stopt, het invullen van leegstaand vastgoed of de sloop en nieuwbouw van een verouderde woning. Indien herstructurering van een bestaande functie niet mogelijk blijkt, kunnen inbreidingslocaties worden onderzocht. Inbreidingslocaties zijn percelen binnen de kern zonder bestaande bebouwing (denk aan tuinen en groen). Bij voorkeur verdichten we waar mogelijk het bestaande bebouwd gebied.

Als ook een inbreiding geen mogelijkheid is, kijken we naar uitbreidingsplannen.

Langer thuis wonen is het uitgangspunt We streven naar hoogwaardige kwaliteit van ondersteuning en zorg. Hierin werken we samen met het medisch domein. Dit om de stijgende vraag naar zorg, de arbeidskrapte in de zorg en stijgende kosten van de zorg aan te pakken. We beperken duurdere en zwaardere zorg door preventieve inzet. Inwoners worden benaderd vanuit hun mogelijkheden op het gebied van gezondheid en gedrag, niet vanuit ziekte en zorg. Dat heet positieve gezondheid. Positieve gezondheid is ons uitgangspunt.

dementievriendelijk in, net als in de rest van de gemeente. Ook Antonius in Kloosterzande wordt in de toekomst gedeeltelijk opnieuw ontwikkeld, specifiek gericht op ouderen. De Sterre in Clinge blijft de centrale plek voor de opvang van mensen met een verstandelijke beperking. Deze ontwikkelingen werken we verder uit in de lokale woonzorgvisie en het regionale kader wonen,zorg en welzijn.

We streven ernaar mensen zo lang mogelijk in hun eigen omgeving te laten wonen. Dat begint met eigen kracht van mensen. We faciliteren enerzijds door juiste en passende woningen te realiseren, met name nultredenwoningen en door in elke kern ruimte te maken voor ontmoeting in de openbare ruimte. Anderzijds zetten we in op vrijwilligers en mantelzorgers, zodat mensen samenredzaam zijn. Ontmoetingen en contacten zorgen voor sociale samenhang en verminderen de kans op eenzaamheid. Er zijn diverse gecentraliseerde locaties waar wonen en zorg gecombineerd worden voor kwetsbare inwoners. Deze inwoners hebben vanwege uiteenlopende redenen meer ondersteuning nodig om volwaardig mee te kunnen doen. We gaan uit van de conceptgedachte van woonzorgcirkels. Hoe verder een inwoner van de gecentraliseerde kern woont, hoe zelfstandiger diegene is. Op een aantal plaatsen ontwikkelen we een omgeving die geschikt is voor ouderen, waar zorg, welzijn en boodschappen op loopafstand liggen. De bekendste en grootste is de Blaauwe Hoeve. Daar komen alle voorzieningen voor ouderen bij elkaar. Zelfs een compleet gezondheidscentrum. Daar richten we de omgeving