Ingekomen_stukken_export_12-05-2023
Tekst van het document
Nieuwe ontmoetingsplekken en/of -concepten ontwikkelen. Ontwikkelen van nieuwe concepten en slimme combinaties die uitgaan van integratie.
Lokaal
(Prioriteit)
Doelstelling 4: Over vijf jaar hebben alle kwetsbare groepen een goed vormgegeven daginvulling met aandacht voor mobiliteit en bereikbaarheid. Het beeld is dat niet iedereen zijn of haar dagbesteding altijd als passend zal ervaren. Wat passend is kan alleen door mensen zelf bepaald worden, is mede afhankelijk van de doelgroep en vraagt om maatwerk. Eigen keuze moet ook kunnen inhouden dat iemand niet deelneemt aan het maatschappelijk leven als dat de wens is. Voor anderen wordt dat meer bepaald door de aard van de vraag. Om deze doelstelling te behalen zijn een aantal randvoorwaarden van toepassing. • • • •
Door de toenemende extramuralisatie is het belangrijk dat op- en afschalen van zorg en begeleiding goed mogelijk is bij integrale daginvulling. Zoek naar kleine aansprekende projecten om te beginnen en werk vanuit daar verder. Om de zorgen voor passende daginvulling moet er voldoende openbaar vervoer zijn om een beroep op het duurdere maatwerkvervoer te voorkomen. Er is specifieke aandacht voor mobiliteit en bereikbaarheid van voorzieningen. Aandacht voor diversiteit in aanbod en doelgroepen.
9
Acties
Lokaal/regionaal
Wie
Gereed
Opmerkingen
Gemeente (t) Hulst voor Elkaar Zorgaanbieders
2024
Maak gebruik van het onderzoek naar zinvolle daginvulling voor mensen met dementie.
Gemeente (t) Hulst voor Elkaar Zorgaanbieders
2024
Organiseren van samenwerking om nieuwe vormen van daginvulling te ontwikkelen. Samenwerking stimuleren tussen maatschappelijke partners om tot nieuwe initiatieven voor daginvulling te komen.
Lokaal
Onderzoeken hoe we daginvulling laagdrempelig kunnen aanbieden.
Lokaal
Regionale afstemming wenselijk
Verbreed en zet de samenwerking op regionaal niveau verder op het gebied van daginvulling. Verken mogelijkheden voor verbreding in Zeeuws-Vlaanderen.
Regionaal
Gemeenten (t) Zorgaanbieders
2025
Doelstelling 5: Zorgaanbieders en woningcorporaties maken afspraken over het beschikbaar stellen van sociale huurwoningen aan kwetsbare groepen. Zorgaanbieders en woningcorporaties hebben afspraken over hoe sociale huurwoningen beschikbaar worden gesteld aan kwetsbare groepen inwoners. De beschikbaarheid van voldoende passende woningen is niet alleen het probleem. De noodzaak zit ook in meer verbinding tussen het fysieke en sociale domein. Het afbouwen of ombouwen van intramurale plekken naar zelfstandige wooneenheden is een gezamenlijke opgave. Dit mag geen effect hebben op de ladderruimte van de woningbouwprogrammering voor de gemeente Hulst. Deze ambitielijn sluit goed aan bij het programma Een thuis voor iedereen van het ministerie BZK. Het verbeteren van de huisvesting voor deze kwetsbare inwoners vraagt een gezamenlijke inzet van de gemeente, woningcorporaties en zorg- en welzijnsinstellingen. Specifiek gaat het programma in op het toewerken naar meer balans in de woningvoorraad met een streven naar meer sociale huurwoningen. Verder is het doel van het programma dat in elke regio prestatieafspraken gemaakt worden om tot een betere balans in woningvoorraad te komen. De bestaande afspraken over het beschikbaar stellen van sociale huurwoningen aan kwetsbare groepen inwoners zijn niet voldoende.
In het programma Weer Thuis wordt gewerkt aan het vastleggen van goede afspraken bij uitstroom uit een woonzorgvoorziening.
10
Om deze doelstelling te behalen zijn een aantal randvoorwaarden van toepassing. • • •
Woningcorporaties, zorgaanbieders en de gemeente maken duidelijke afspraken over huurcontracten en passend woningaanbod. Neem hier ook de afspraken in op met betrekking tot nazorg. Maak ook op regionaal niveau afspraken tussen gemeente, zorgaanbieders en woningcorporaties over de genoemde acties. Zorg ervoor dat de afspraken over de tijdelijke huurcontracten en de nazorg duidelijk zijn voor de woningcorporaties en de aanbieders.
Acties
Lokaal/regionaal
Wie
Gereed
Opmerkingen
Terneuzen is kartrekker van het programma Weer Thuis in Zeeuws-Vlaanderen.
Verder invulling geven aan het uitstroomconvenant van Weer Thuis. Evalueren van het project Weer Thuis.
Regionaal
Deelnemende partijen Weer Thuis
2023
Blijvend opnemen van de werkwijze Weer Thuis bij de deelnemende partijen.
Regionaal
Deelnemende partijen Weer Thuis
2023
Afspraken maken voor voldoende passende, betaalbare woonruimte. Regionaal afspraken maken tussen gemeenten, woningcorporaties en zorgaanbieders over voldoende en passende woonruimte.
Regionaal
Gemeente Zorgaanbieders Woningcorporaties
11
2024
Dit is ook een opdracht vanuit het programma Een thuis voor iedereen.
AMBITIELIJN SAMENWERKING Doelstelling 6: Er vindt structureel overleg plaats op het gebied wonen, welzijn en zorg zowel op bestuurlijk en beleids- en managementniveau. Structureel overleg is noodzakelijk om de visie op wonen en zorg optimaal te kunnen uitvoeren. De schaalgrootte van de gemeente Hulst is te klein om te concurreren. Slim samenwerken is belangrijk om de juiste en kwalitatief goede zorg te kunnen blijven bieden. Twee keer per jaar wordt de bestuurstafel woonzorgvisie Hulst georganiseerd. Op beleids-/managementniveau is er geen structureel overleg. Dit wordt georganiseerd op basis van de acties uit deze uitvoeringsagenda. Om deze doelstelling te behalen zijn een aantal randvoorwaarden van toepassing. • • • • •
Samenwerking is nodig om voorzieningen te behouden of om te vormen. De schaal van de gemeente Hulst (maar eigenlijk voor heel Zeeuws-Vlaanderen) is te klein om te concurreren op cliënten en personeel. Samenwerking en het combineren van doelgroepen (bijvoorbeeld GGZ/LVB) Hanteer de uitvoeringsagenda, die wordt opgesteld vanuit de woonzorgvisie als bestuursagenda. Het structureel overleggen op beleidsniveau met zorg en wonen is cruciaal om de voortgang van de uitvoeringsagenda te borgen. Doe dit twee à drie keer per jaar.
Acties
Lokaal/regionaal
Wie
Gereed
Opmerkingen
Lokaal
Gemeente Woningcorporaties Zorgaanbieders
2023
We onderzoeken of we de prestatieafspraken breder kunnen maken (gemeente, woningcorporaties, zorgaanbieders).
Gemeente Woningcorporaties Zorgaanbieders Hulst voor Elkaar
Continu
Afhankelijk van de acties uit de uitvoeringsagenda die opgepakt worden. Daar waar nodig andere maatschappelijke partners laten aansluiten.
Afbakenen van het begrip samenwerking. Verkennen mogelijke samenwerkingsvormen en begripsafbakening.
Organiseren van structureel, integraal overleg tussen partijen. Organiseren van overleg op beleid/ management niveau.
Lokaal
12
Doelstelling 7: Er zijn afspraken gemaakt in de regio Zeeuws-Vlaanderen over de bovenregionale vraagstukken op gebied van wonen, zorg en begeleiding van kwetsbare inwoners. De woonzorgmarkt in Hulst (en in Zeeuws-Vlaanderen) is te klein om te concurreren op zowel cliënten als personeel. Samenwerking is nodig om voorziening te behouden. De meeste (woon)voorzieningen binnen de gezondheidszorg, geestelijke gezondheidszorg, en Jeugdhulp werken (boven) regionaal. Hierdoor is samenwerking en afstemming op regionaal (Zeeuws-Vlaams) of Zeeuws niveau nodig. Om deze doelstelling te behalen zijn een aantal randvoorwaarden van toepassing. • •
Stel regionale afspraken op ten aanzien van wonen, welzijn en zorg. Verken mogelijkheden om bovenlokale voorzieningen in de gemeente Hulst af te bouwen. Sluit hiervoor onder andere aan bij het OOAS-plan beschermd wonen en opvang.
Acties
Lokaal/regionaal
Wie
Gereed
Opmerkingen
2023
Bespreek op welke onderdelen er raakvlakken zijn, waar we elkaar kunnen versterken en welke gemeenschappelijke opgaven we hebben.
Integreren van de opgaven uit lokale woonzorgvisies in een regionale woonzorgvisie. Bespreken lokale woonzorgvisies Hulst, Terneuzen en Sluis binnen de Toekomstige Zorg Zeeuws Vlaanderen.
Regionaal
Gemeenten Zorgaanbieders Woningcorporaties
De uitkomsten van de woonzorgbehoeften uit de woonzorgvisies zijn leidend voor het actualiseren van de bestaande woondealafspraken. Het opstellen van een regionale woonzorgvisie.
Regionaal
Gemeenten Zorgaanbieders Woningcorporaties
13
2024
Afstemming met provincie Zeeland om aansluiting te houden bij de Zeeuwse aanpak voor de Volkshuisvestingprogramma’s.
Versie 1.1 Vastgesteld door het college van burgemeester & wethouders van Hulst op 2 mei 2023 Besproken en overeenstemming in de bestuurstafel woonzorgvisie Hulst van 16 maart 2023 Deelnemers/agendaleden bestuurstafel woonzorgvisie Hulst: CKZ Zeeland Binnenste Buiten Zorg Emergis Gemeente Hulst Hulst voor Elkaar Juvent Leger des Heils Stichting ’t Huus Tragel Woongoed Zeeuws-Vlaanderen Woonstichting Hulst Zeeuwse Gronden ZorgSaam 14
A30Woonzorgvisie gemeente Hulst def -1
Het bestand A30Woonzorgvisie gemeente Hulst def -1 kon niet correct worden ingeladen, het is mogelijk corrupt of beschadigd. Het originele bestand kunt u hier vinden: https://hulst.raadsinformatie.nl/document/12707680/1/A30Woonzorgvisie_gemeente_Hulst_def_-1
Gemeenteraad Hulst T.a.v. Griffier Postbus 49 4560 AA Hulst
Datum
Bijlage(n)
2 mei 2023
1
E-mailadres
Telefoonnummer
Info@gemeentehulst.nl
14 0114
Onderwerp
Zienswijze Artikel 12-rapport Vlissingen 2021-2022 Geachte Raad, Op 7 maart 2023 is het Artikel 12-rapport Vlissingen 2021-2022 verschenen. Dit is een adviesrapport van de Artikel 12-inspecteur aan de beheerders van het gemeentefonds (de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de minister van Financiën). Het rapport besteedt onder andere aandacht aan de reserve Centrumtaken. Hierin worden de niet-bestede middelen voor beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en vrouwen-/veilige opvang (VO) gestort. De reserve is inmiddels opgelopen tot € 34 miljoen. De Artikel 12-inspecteur adviseert de fondsbeheerders om over de periode 2021 en 2022 in totaal € 5 miljoen uit de reserve in te zetten voor de sanering van de tekorten van het sociaal domein en werk & inkomen van de gemeente Vlissingen.
Gemeente Hulst
Bezoekadres: Grote Markt 24
4561 EB Hulst
Telefoon 14 0114 Vanuit buitenland +31 114 389000 Telefax +31 114 314627 WhatsApp +31 6 13323399
Postadres: Grote Markt 21 Postbus 49 Website
4561 EA Hulst 4560 AA Hulst
Zienswijze De overige twaalf Zeeuwse gemeenten hebben in een extra themaoverleg sociaal domein van het Overleg Zeeuwse Overheden afgesproken om een gezamenlijke zienswijze op het rapport in te dienen. In de zienswijze maken de twaalf Zeeuwse gemeenten bezwaar tegen het advies om over de periode 2021 en 2022 in totaal € 5 miljoen van de reserve Centrumtaken in te zetten voor de sanering van de tekorten sociaal domein en werk & inkomen. Dit omdat zij vinden dat de middelen BW, MO en VO zouden moeten worden ingezet om ondersteuning te bieden aan kwetsbare inwoners in Zeeland. En niet voor de sanering van de tekorten van Vlissingen. Een afschrift van deze zienswijze vindt u als bijlage bij deze brief.
Belanghebbenden kunnen tot 1 juni 2023 een zienswijze indienen op het rapport. Daarna nemen de fondsbeheerders een besluit over de adviezen van de inspecteur.
www.gemeentehulst.nl
Bankgegevens:
IBAN NL 21 BNGH 0285044370 BIC BNGHNL2G BTW Nummer NL826481164B02 KvK Nummer 20165080
Pagina 1 van 2
Wij vertrouwen erop u hiermee voor dit moment voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van de gemeente Hulst, De secretaris, De burgemeester, Dit document is niet ondertekend omdat het elektronisch tot stand is gekomen.
Gemeente Hulst
Bezoekadres: Grote Markt 24
4561 EB Hulst
Telefoon 14 0114 Vanuit buitenland +31 114 389000 Telefax +31 114 314627 WhatsApp +31 6 13323399
Postadres: Grote Markt 21 Postbus 49 Website
4561 EA Hulst 4560 AA Hulst
www.gemeentehulst.nl
Bankgegevens:
IBAN NL 21 BNGH 0285044370 BIC BNGHNL2G BTW Nummer NL826481164B02 KvK Nummer 20165080
Pagina 2 van 2
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Ministerie van Financiën Postbus 20011 2500 EA DEN HAAG Betreft: Reactie Artikel 12-rapport Vlissingen 2021-2022 Heinkenszand, 20 april 2023
Geachte excellenties, Naar aanleiding van de aanbieding van het Artikel 12-rapport Vlissingen 2021-2022 op 7 maart 2023 geven wij u hierbij onze reactie op het rapport. Onze reactie gaat met name over de reserve Centrumtaken waarover in hoofdstuk 3.3 wordt geschreven. Eigendom reserve Centrumtaken In het rapport staat dat in de Financiële-verhoudingswet wordt bepaald dat middelen uit het gemeentefonds vrij besteedbaar zijn voor de gemeente. En dat dit ook geldt voor de middelen beschermd wonen (BW), maatschappelijke opvang (MO) en vrouwen-/veilige opvang (VO). Formeel zijn de middelen BW, MO en VO dan ook van de centrumgemeente. We zijn van mening dat de overschotten bij BW, MO en VO niet zomaar door Vlissingen kunnen worden uitgegeven aan andere onderdelen van het sociaal domein. De middelen BW, MO en VO worden immers door het Rijk verstrekt om ondersteuning te bieden aan kwetsbare inwoners in Zeeland die een beroep doen op BW, MO en/of VO. Daar zouden ze dus ook voor moeten worden ingezet. We staan met dertien gemeenten aan de lat om voor deze groep mensen de kansen op stabilisatie, herstel, ontwikkeling en participatie te vergroten. De regiogemeenten zijn nauw betrokken en ook mede regievoerder bij het opstellen en uitvoer geven aan dit beleid. Dit doen we samen met centrumgemeente Vlissingen.
Afspraken over risicoverevening In het rapport staat dat er met de Zeeuwse gemeenten geen afspraken zijn gemaakt over risicoverevening. En dat Vlissingen heeft aangegeven dat het onduidelijk is waarom deze afspraken niet zijn gemaakt. Begin 2022 hebben alle Zeeuwse gemeenteraden, ook die van Vlissingen, de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang Zeeland vastgesteld. In de regiovisie zijn afspraken gemaakt over financiële solidariteit, een regiobudget, verdeelsleutels en de bereidheid om tekorten op MO en VO te financieren vanuit het regiobudget. Het betreft niet-vrijblijvende samenwerkingsafspraken. Ook is opgenomen dat de reserve Centrumtaken – inclusief de bijbehorende risico’s van de centrumgemeente – moet worden overgeheveld naar het regiobudget. De Artikel 12-inspecteur heeft niet ingestemd met de regiovisie. In het rapport staat dat hij van mening is dat Vlissingen vooralsnog de volledige zeggenschap houdt over de huidige reserve en eventuele stijging tot de start van de doordecentralisatie BW. Dit in verband met de onzekerheden en risico’s die samenhangen met de financiële doordecentralisatie. Voorafgaand aan de regiovisie van 2022 hebben Zeeuwse gemeenten in 2018 ook al een regiovisie vastgesteld en in 2019 een meerjarenagenda waar ook de Zeeuwse solidariteit als uitgangspunt is genoemd. Het klopt dus niet dat er geen afspraken zijn gemaakt.
De Artikel 12-inspecteur heeft er alleen niet mee ingestemd. En het klopt ook niet dat het niet duidelijk is waarom er geen afspraken zijn gemaakt. Dat komt doordat er volgens de Artikel 12-inspecteur nog te veel onduidelijk is over landelijke ontwikkelingen: de doordecentralisatie BW inclusief het woonplaatsbeginsel en de hoogte van de uitname uit de rijksbijdrage BW voor de Wet langdurige zorg. Hierdoor is tot op heden het maken van concrete afspraken steeds door de inspecteur aangehouden. De Zeeuwse gemeenten willen het maken van afspraken niet blijven uitstellen en zien in het rapport nu ruimte om de intenties die steeds
aan de orde zijn geweest om te zetten in partnerafspraken, waarvan de reeds opgebouwde reserve onderdeel uitmaakt. Inzet deel reserve Centrumtaken voor sanering tekort Wij maken bezwaar tegen het advies om voor 2021 € 2 miljoen en voor 2022 € 3 miljoen van de reserve in te zetten voor de sanering van de tekorten sociaal domein en werk & inkomen. Zoals eerder gezegd vinden we dat de middelen BW, MO en VO zouden moeten worden ingezet om ondersteuning te bieden aan kwetsbare inwoners in Zeeland. En niet voor de sanering van de tekorten van Vlissingen. Als u hiermee instemt, schept dat een precedent voor 2023 en verder. Daarnaast wordt in het rapport terecht aangegeven dat het inzetten van deze middelen ten behoeve van de tekorten van Vlissingen de samenwerking in Zeeland een forse knauw zal geven. Het levert onnodige spanningen op, terwijl de dertien gemeenten juist willen handelen vanuit gezamenlijkheid en solidariteit. We hebben elkaar hard nodig! Inzet reserve Centrumtaken voor transformatie BW Alle Zeeuwse gemeenten willen graag op korte termijn afspraken maken over de bestemming van de reserve Centrumtaken. De hoogte van de reserve is inmiddels ongeveer € 34 miljoen. Dat komt mede door de inzet van alle dertien gemeenten op preventie, de verplaatsing van de toegang tot BW van zorgaanbieders naar gemeenten en het werken met een budgetplafond.
Daarnaast komt de transformatie van beschermd wonen naar een beschermd thuis op gang. We stellen voor om een deel van de reserve te oormerken voor het afdekken van risico’s van de centrumgemeente en van de regiogemeenten, die naar voren komen uit de partnerafspraken/risicotaxatieonderzoeken die dit jaar worden uitgevoerd. Een ander deel van de opgebouwde reserve willen we oormerken als investeringsbudget voor de verdere transformatie van BW, MO en VO. De transformatie van beschermd wonen naar een beschermd thuis inclusief de beoogde doordecentralisatie, vraagt financiële armslag van gemeenten om de lokale en Zeeuwse infrastructuur beter toe te rusten op de zorgvraag van inwoners met een psychische kwetsbaarheid. We kunnen de hoogte van dit investeringsbudget bepalen aan de hand van de uitvoeringsagenda BW. Om met dertien gemeenten in deze overgangsfase, die gepaard gaat met ingrijpende veranderingen én financiële onzekerheden, continuïteit van zorg te kunnen garanderen en tegelijkertijd de transformatie van het zorglandschap op voortvarende wijze vorm te geven, is de inzet van de opgebouwde reserve ten behoeve van alle regiogemeenten en daarmee de Zeeuwse inwoners noodzakelijk.
Partnerschapsafspraken In het eerste kwartaal van 2023 hebben alle Zeeuwse gemeenten een samenwerkingsovereenkomst BW gesloten met daarin tijdelijke partnerschapsafspraken over het opdrachtgeverschap en de bekostiging van BW. We zijn van harte bereid om duurzame partnerschapsafspraken te maken, voortbordurend op de tijdelijke afspraken, vanuit de gedachte ‘samen uit, samen thuis’. Tot slot Als u vragen of opmerkingen heeft over deze brief of nader overleg wenst, dan kunt u contact opnemen met Jan Fraanje, secretaris van Tholen en adoptiesecretaris sociaal domein Zeeland via email jan.fraanje@tholen.nl of telefoon 06 13450473.
Met vriendelijke groet, Namens de colleges van burgemeester en wethouders van de gemeenten Borsele, Goes, Hulst, Kapelle, Middelburg, Noord-Beveland, Reimerswaal, Schouwen-Duiveland, Sluis, Terneuzen, Tholen en Veere,
Annebeth Evertz, voorzitter OZO-themaoverleg sociaal domein
Gemeenteraad Hulst T.a.v. Griffier Postbus 49 4560 AA Hulst
Datum
Bijlage(n)
2 mei 2023
1
E-mailadres
Telefoonnummer
Info@gemeentehulst.nl
14 0114
Onderwerp
Dementievriendelijk Hulst: de volgende stappen Geachte Raad, U ontvangt deze raadsinformatiebrief, omdat het college u wil informeren over de stand van zaken rondom de dementievriendelijke gemeente Hulst. Aanleiding Voor de coronapandemie is het college door de gemeenteraad verzocht om actief aan de slag te gaan met het realiseren van een dementievriendelijke samenleving. Mede doordat de komende jaren het aantal inwoners met dementie in onze gemeente zal toenemen en één op de vijf mensen/ouderen te maken zal krijgen met een lichte of zware vorm van dementie. Vanwege de toen geldende coronamaatregelen heeft deze ontwikkeling enige vertraging op gelopen. Wat doen we al? Zodra de maatregelen het weer toe lieten zijn de mantelzorg-en Alzheimercafé’s weer opgestart. Hier ondersteunen en informeren we mantelzorgers en inwoners over dementie. Naast deze ondersteuning zetten we ook professionals in die mensen met dementie ondersteunen en helpen om mee te kunnen blijven doen in de samenleving, ook ter preventie. Voorbeelden hiervan zijn de casemanagers dementie van de Zeeuwse Zorgschakels, Steunpunt Mantelzorg en leefstijlcoaches. Via de Wmo kunnen ook maatwerkvoorzieningen in de vorm van hulp in de huishouding, individuele-en/of groepsbegeleiding, respijtzorg, vervoersvoorziening, hulpmiddelen e.d. worden aangevraagd/geboden.
Gemeente Hulst
Bezoekadres: Grote Markt 24
4561 EB Hulst
Telefoon 14 0114 Vanuit buitenland +31 114 389000 Telefax +31 114 314627 WhatsApp +31 6 13323399
Postadres: Grote Markt 21 Postbus 49 Website
4561 EA Hulst 4560 AA Hulst
www.gemeentehulst.nl
De volgende stap naar een nog dementievriendelijkere samenleving In de afgelopen periode hebben we samen met partners in het werkveld onderzocht welke stappen we nog kunnen nemen om als gemeente nog dementievriendelijker te worden. Door de samenwerking van de gemeente met diverse partijen wordt er gezamenlijk draagvlak en eigenaarschap gecreëerd. De resultaten van dit onderzoek/traject zijn opgeschreven in een rapport. Het college van B&W heeft ingestemd met dit Eindrapport ‘Dementievriendelijk Hulst: de volgende stappen’ en de daar in opgenomen doelstellingen en actieplan.
Bankgegevens:
IBAN NL 21 BNGH 0285044370 BIC BNGHNL2G BTW Nummer NL826481164B02 KvK Nummer 20165080
Pagina 1 van 2
In het eindrapport zijn acht doelstellingen geformuleerd waar de gemeente Hulst, samen met partners, naar toe kan werken. De stappen die gezet moeten worden om deze doelstellingen te bereiken zijn beschreven in een actieplan welke ook terug te vinden is in het rapport. De komende periode zal onder andere ingezet worden op: • Uitbreiden van de informatievoorziening o Voor inwoners o Voor vrijwilligers o Voor professionals • Bestrijden vraagverlegenheid • Tijdige en laagdrempelige toegang tot zorg • Ondersteuning mantelzorgers • Borgen van het thema dementie binnen de gemeente Naast dat de uitvoering inzet vraagt vanuit de gemeente en Hulst voor Elkaar wordt ook het dementienetwerk uitgedaagd om bij te dragen aan het behalen van de doelstellingen. Het Eindrapport ‘Dementievriendelijk Hulst: de volgende stappen’ is als bijlage toegevoegd. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van de gemeente Hulst, De secretaris, De burgemeester, Dit document is niet ondertekend omdat het elektronisch tot stand is gekomen.
Gemeente Hulst
Bezoekadres: Grote Markt 24
4561 EB Hulst
Telefoon 14 0114 Vanuit buitenland +31 114 389000 Telefax +31 114 314627 WhatsApp +31 6 13323399
Postadres: Grote Markt 21 Postbus 49 Website
4561 EA Hulst 4560 AA Hulst
www.gemeentehulst.nl
Bankgegevens:
IBAN NL 21 BNGH 0285044370 BIC BNGHNL2G BTW Nummer NL826481164B02 KvK Nummer 20165080
Pagina 2 van 2
Tot stand gekomen in samenwerking met:
Dementievriendelijk Hulst: de volgende stappen Acht kernpunten om de gemeente dementievriendelijker te maken
www.gemeentehulst.nl
14
Colofon
4
47
Bijlage 1 Overzicht projectteam
Inhoudsopgave
Organisatie De rol van projectleider is vervuld door organisatieadviesbureau Goed geschud. Zij zaten onder andere de projectteambijeenkomsten voor. In het projectteam zijn de volgende organisaties vertegenwoordigd:
2
Doelstelling 2: Daginvulling
30
Gemeente Hulst
Inhoudsopgave 3
Doelstelling 3: Ondersteuning
32
Hulst voor Elkaar
1.
Doelstelling 4: Financiën 34
Colofon & Bijlage 1 - Overzicht projectteam
Steunpunt Mantelzorg Zeeuwse Zorgschakels Zorgboerderij Binnenste Buiten Adviesraad Sociaal Domein Seniorenraad ZorgSaam
Met deze groep is gedurende alle fasen van het project afgestemd en nagegaan of wij met elkaar de goede richting uitgingen.
8
40
Inleiding 4
1.1 Aanleiding 5
Doelstelling 5: Mantelzorgers
1.2 Omschrijving traject 6
Doelstelling 6: Signaleren 36
35
1.3 Leeswijzer 7
Doelstelling 7: Herkennen 38
2.
Achtergrond 8
Doelstelling 8: Borging 39
2.1 Dementie 9
6. Actieplan 40
2.2 Dementievriendelijke gemeente
Doelstelling 3: Ondersteuning
12
42
2.3 Gemeente Hulst 13
Doelstelling 7: Herkennen 44
3.
Doelstelling 8: Borging 45
Huidige situatie 14
3.1 Aanbod dagactiviteiten en dagbesteding
15
Doelstelling 5: Mantelzorgers
3.2 Voor- en achterveld
19
Doelstelling 1: Thuis 48
46
3.3 Sterke basis 19
Doelstelling 2: Daginvulling
3.4 Ruimte om verder te groeien
20
Doelstelling 4: Financiën 51
4. Perspectieven - het ecosysteem
24
Doelstelling 6: Signaleren 52
Doelstellingen 26
7. Financieel overzicht 54
5.
49
Doelstelling 1: Thuis 28
2 | Dementievriendelijk Hulst
Dementievriendelijk Hulst | 3
1
1. Inleiding Een op de vijf mensen in Nederland krijgt dementie. Volgens onderzoek van Alzheimer Nederland waren in 2021 29.000 mensen in Nederland met dementie en 8.200 in de provincie Zeeland.1 In de gemeente Hulst (28.00 inwoners) zijn er 620 mensen met dementie.1 Deze cijfers zijn vergelijkbaar met de gemeente Heiloo (24.00 inwoners), Oldenzaal (32.000 inwoners) en Maassluis (33.000 inwoners). Alzheimer Nederland heeft ook een prognose gemaakt van het aantal mensen met dementie in de toekomst. De prognose is een stijging naar 700 (2025), 810 (2030), 1000 (2040) en 1100 (2050) mensen met dementie in de gemeente Hulst. Deze trend verdient aandacht.
1.1
Aanleiding
De gemeente Hulst heeft de ambitie om een dementievriendelijke gemeente te zijn. De gemeente draagt zorg voor al haar inwoners. Zeeland heeft als vergrijzende provincie specifiek aandacht voor het welzijn en de zorg voor de oudere bewoners. De gemeente Hulst vindt dit extra belangrijk en wil daarom investeren in goede zorg voor inwoners met dementie. Met het oog op de toekomst en de prognoses van Alzheimer Nederland over de toename van mensen met dementie, is het nu belangrijker dan ooit om te werken aan een toekomstbestendig aanbod voor mensen met dementie. De gemeente Hulst wil niet alleen weten hoe ze er nu voor staan - als dementievriendelijke gemeente in wording – maar juist ook of het huidig aanbod en voorzieningen ook toekomstbestendig is. Als onderdeel van dit traject, heeft de gemeente Hulst in juli 2022 organisatieadviesbureau Goed geschud gevraagd om het huidige aanbod aan dagactiviteiten en dagbesteding én de huidige en toekomstige behoeften hiernaar in kaart te brengen. Hierdoor wordt zichtbaar wat er in de gemeente Hulst moet gebeuren om het aanbod voor mensen met dementie toekomstbestendig te maken.
1
Saeftinghe
4 | Dementievriendelijk Hulst
https://www.alzheimer-nederland.nl/sites/default/files/users/user3869/Aantal%20mensen%20met%20dementie%20per%20gemeente%20
2021.pdf
Dementievriendelijk Hulst | 5
1.2 Omschrijving traject Om een dementievriendelijke gemeente te worden, moet je als gemeente samenwerken met partners in het
groepssessies zijn gemengde groepen aan de slag gegaan met drie persona’s: de oudere van nu, de oudere
werkveld. Ook in dit traject wilde de gemeente Hulst verschillende partijen betrekken in de samenwerking. Door
van de toekomst en een jong persoon met dementie. Deze persona’s zijn verder ingevuld, om hen beter te leren
de samenwerking van de gemeente met diverse partijen wordt er gezamenlijk draagvlak en eigenaarschap
kennen. Vervolgens is voor elk persona een klantreis uitgewerkt, om inzicht te krijgen in de ‘perfecte situatie’ per
gecreëerd.
persona.
Om deze opdracht samen met betrokkenen uit de gemeente uit te voeren, is aan het begin van het traject
Op basis van de input uit deze bijeenkomsten zijn de acht doelen die in dit rapport centraal staan opgesteld. Ook
een projectteam samengesteld. Dit projectteam bestaat uit vertegenwoordigers van de gemeente, Stichting/
deze zijn vastgesteld met het projectteam. Wij geloven erin dat, wanneer deze doelen bereikt worden, Hulst een
welzijnsorganisatie Hulst voor Elkaar, Steunpunt Mantelzorg, een casemanager dementie (Zeeuwse Zorgschakels),
dementievriendelijke gemeente is.
zorgboerderij Binnenste Buiten, Adviesraad Sociaal Domein, Seniorenraad en ZorgSaam (zie bijlage 1). Met deze groep is gedurende alle fasen van het project afgestemd en nagegaan of wij met elkaar de goede richting uitgingen.
1.3 Leeswijzer
Vervolgens is door literatuuronderzoek, interviews en bezoeken aan locaties informatie opgehaald. De genoemde organisaties uit het projectteam zijn bevraagd in interviews. Daarnaast zijn een mantelzorger, een particuliere
In hoofdstuk 2 wordt achtergrondinformatie over dementie, het concept van een dementievriendelijke
verzorger en een aantal andere betrokken geïnterviewd over hun ervaringen met (de zorg voor) mensen met
gemeente en van de gemeente Hulst gegeven. Het is goed om deze informatie mee te nemen in het lezen van de
dementie in de gemeente.
rest van het rapport, om goed te begrijpen waarom het zo belangrijk is om bepaalde stappen te zetten.
Daarnaast zijn er bezoeken geweest bij:
Vervolgens komt in hoofdstuk 3 de huidige situatie in de gemeente Hulst aan bod. Dit hoofdstuk is een weergave
•
Zorgboerderij Binnenste Buiten;
van de situatieschets en probleemdefinitie die is vastgesteld met het projectteam. Alles wat in dit hoofdstuk
•
Activiteit De Uitstap;
omschreven staat, is als input gebruikt om tot de groepssessies te komen. Deze input die gegeven is tijdens deze
•
Welkomboerin Anita Suy – Oma Koe welkom boerderij;
sessies, heeft geleid tot de acht geformuleerde doelstellingen.
•
Welkomboerin Pleunie Verbrugge – Pleun Zorgt;
•
Ontmoetingscentrum De Lieve.
Hoofdstuk 4 schetst het ecosysteem waarbinnen dit vraagstuk zich afspeelt. Verschillende groepen in de gemeente Hulst spelen een rol in het worden van een dementievriendelijke gemeente. Deze groepen kunnen dus
Tijdens deze bezoeken zijn wij in gesprek gegaan met de deelnemers aan de dagactiviteiten en dagbesteding. Op
allemaal hun steentje bijdragen om dementievriendelijker te worden. De doelstellingen zijn dan ook afgestemd
die manier is ook de huidige doelgroep betrokken. Naast de deelnemers is er tijdens de bezoeken ook gesproken
op deze verschillende groepen.
met de begeleiders en betrokken vrijwilligers, om zo een compleet beeld te kunnen vormen. De acht doelstellingen worden in hoofdstuk 5 gepresenteerd. Deze zijn het resultaat van de georganiseerde Na deze fase van informatie ophalen, is een situatieschets en probleemdefinitie opgesteld. Hierin is de huidige
groepssessies en overleg met het projectteam. De doelstellingen worden uiteengezet. Na de toelichting per
situatie in de gemeente Hulst wat betreft dementie, dagactiviteiten en dagbesteding omschreven. Deze is met
doelstelling, worden ook per doelstelling de oplossingsrichtingen aangegeven. Dit zijn als het ware de knoppen
het projectteam besproken, aangepast en gezamenlijk vastgesteld. Het doel van dit document was het inzichtelijk
waaraan gedraaid kan worden om de doelstellingen te bereiken.
maken van de huidige situatie in de gemeente Hulst en het identificeren van de knelpunten wat betreft het worden van een dementievriendelijke gemeente.
In hoofdstuk 6 staat het actieplan. Hier is per doelstelling omschreven welke concrete stappen er gezet kunnen worden om de doelstellingen te bereiken. In hoofdstuk 7 is ook een korte en grove schatting van de benodigde
Deze probleemdefinitie en situatieschets vormde de aanleiding van de groepssessies die we daarna hebben
middelen opgenomen.
georganiseerd. Deze opbouw van de groepssessie is gebaseerd op de geïdentificeerde knelpunten. Tijdens deze
6 | Dementievriendelijk Hulst
Dementievriendelijk Hulst | 7
2. Achtergrond 2.1 Dementie Alle onderstaande informatie over dementie is afkomstig van Alzheimer Nederland.2
Dementie is een hersenziekte. Mensen met dementie kunnen informatie niet meer goed verwerken in de hersenen. Daardoor wordt het uitvoeren van alledaagse handelingen, zoals tandenpoetsen of klok lezen, steeds moeilijker. Er zijn meerdere vormen van dementie, waarbij de ziekte van Alzheimer de meest voorkomende en daardoor bekendste is. In totaal zijn er ongeveer vijftig verschillende vormen van dementie. In Nederland krijgt 1 op de 5 mensen dementie. Door de vergrijzing zal het absoluut aantal mensen in Nederland met dementie alleen maar toenemen. Het herkennen en diagnosticeren van de ziekte duurt vaak lang. In Nederland duurt het bij meer dan de helft van de nieuwe gevallen langer dan een jaar voordat dementie gediagnosticeerd
2
wordt.
Ziekteproces Dementie kent geen genezing. De juiste behandeling kan het ziekteverloop en bijbehorende symptomen wel remmen. Soms kan medicatie helpen, maar het goed leren omgaan met de ziekte is vaak het meest van belang. Zeker voor mensen met beginnende dementie zijn activiteiten die de hersenen stimuleren, het liefst in samenwerking met ondersteuning van dagelijkse activiteiten en routine enorm van belang. Dit kan in de vorm van een ontmoetingscentrum, dagopvang en/of zorgboerderij. Gemiddeld leeft iemand met dementie 6,5 jaar met de ziekte. Tijdens die tijd neemt het aantal klachten toe, net als de ernst. Uiteindelijk overlijdt iemand aan de gevolgen van de ziekte. Dementie is de nummer drie meest voorkomende doodsoorzaak in Nederland.
Schilder op Grote Markt
8 | Dementievriendelijk Hulst
2
Website Alzheimer Nederland https://www.alzheimer-nederland.nl/
Dementievriendelijk Hulst | 9
Risicofactoren De grootste risicofactor voor dementie is ouderdom. Hoe ouder iemand wordt, hoe groter de kans op dementie.
Naast de zorg en begeleiding door de huisarts en een casemanager, kan een persoon met dementie erg gebaat
Naast deze risicofactor zijn er ook beïnvloedbare risicofactoren. De belangrijkste daarvan zijn een hoge
zijn bij (gespecialiseerde) dagbesteding. Dagbesteding biedt iemand structuur en geeft vaak ook een zinvolle en
bloeddruk, overgewicht, alcohol, diabetes, roken en verhoogde cholesterol. Daarnaast zijn ongezonde voeding,
plezierige invulling aan iemands dag. Daarnaast kan het ingezet worden om een mantelzorg een of meerdere
weinig beweging, weinig (mentale) uitdaging (het aanleren van nieuwe dingen) en weinig sociale contacten
dag(del)en te ontzorgen. Het aanbod en soort dagbesteding is per gemeente anders georganiseerd.
ook beïnvloedbare risicofactoren. Aangezien de kans op dementie sterkt toeneemt met de leeftijd, zijn de laatstgenoemde risicofactoren zeker een aandachtspunt in het kader van eenzaamheid onder de ouderen.
Dagbesteding zorgt ervoor dat ouderen langer zelfstandig en prettig thuis kunnen blijven wonen, dat mantelzorgers ondersteund worden en de zorg betaalbaar blijft.3 In dit rapport maken we onderscheid tussen
Erfelijke vormen van dementie zijn zeldzaam. Als het een erfelijke vorm van dementie betreft, is dit vaak een
dagactiviteiten en dagbesteding. De bijbehorende definities hiervan worden gegeven aan het begin van
vorm die mensen op jongere leeftijd treft.
hoofdstuk drie.
Dementie op jonge leeftijd
Mantelzorgers
Van de 290.000 mensen met dementie in Nederland, zijn er 15.000 jonger dan 65 jaar. Dementie op jonge leeftijd
Bijna 80% van de mensen met dementie woont nog thuis. Zij worden verzorgd door mantelzorgers: familie en/
begint meestal tussen de leeftijd van 40-65 jaar. Veranderingen in het gedrag zijn vaak het meest opvallende
of andere naasten. Voor de 290.000 mensen met dementie in Nederland, zijn er 800.00 familieleden en/of
probleem. Dit uit zich vaak zowel op het werk als thuis.
naasten die de rol van mantelzorger vervullen. Volgens de Dementiemonitor zorgt een mantelzorger gemiddeld 39 uur per week voor zijn/haar naaste met dementie.4 Dat is het equivalent van een voltijdbaan.
Bij deze onbegrepen gedragsveranderingen wordt vaak niet gedacht aan dementie. Men wordt eerder gediagnosticeerd als overspannen, depressief of met relatieproblemen. Gemiddeld duurt het vier jaar voordat
Meer dan de helft van de mantelzorgers geeft ook aan de belasting als zwaar te ervaren. Het goed organiseren
op deze leeftijd de juiste diagnose gesteld wordt.
van dagopvang en andere vormen van ondersteuning zijn daarom niet alleen belangrijk voor de persoon met dementie zelf, maar ook voor de ontlasting van de mantelzorger.
De diagnose van dementie geeft in deze gevallen vaak veel duidelijkheid aan de onbegrepen problemen. Het ziekteproces voor mensen met dementie op jonge leeftijd is vaak ingrijpender. De persoon staat midden het leven. Daarnaast verloopt het ziekteproces vaak sneller, waardoor veranderingen zich van de een op de andere dag kunnen openbaren. In Nederland zijn er speciale voorzieningen voor mensen met dementie op jonge leeftijd. Gezien de groep relatief klein is, zijn er niet overal in het land voorzieningen dichtbij.
Zorg De diagnose dementie kan vastgesteld worden door de huisarts, neuroloog, geriater of specialist ouderengeneeskunde. Na het vaststellen van de diagnose, of soms al in een eerder stadium, kan iemand gekoppeld worden aan een casemanager. Een casemanager, ook wel trajectbegeleider of dementieconsultent genoemd, kan iemand (en diens mantelzorger(s)) helpen om te bepalen welke zorg geschikt is, waar iemand terecht kan en hoe dat geregeld moet worden. Elke persoon met dementie heeft recht op begeleiding door een casemanager. Deze casemanager blijft het gehele begeleidingsproces volgen, zolang diegene nog in de thuissituatie is.
10 | Dementievriendelijk Hulst
3
Dagbesteding voor ouderen - zes kernpunten voor de dagbesteding van de toekomst
4
Dementiemonitor Mantelzorg https://www.alzheimer-nederland.nl/belangenbehartiging/dementiemonitor
Dementievriendelijk Hulst | 11
2.2 Dementievriendelijke gemeente
2.3 Gemeente Hulst
De dementievriendelijke gemeente is onderdeel van het programma Samen dementievriendelijk, een initiatief
De gemeente Hulst heeft de ambitie om een
van Alzheimer Nederland, pensioenuitvoeringsorganisatie PGGM en het ministerie van VWS. Sinds 2016 zet het
dementievriendelijke gemeente te worden en heeft,
programma zich in om bij te dragen aan de bouwstenen van de Landelijke Strategie Dementie.
naast dit traject, daar al een aantal stappen in gezet. Zo is er in 2021 een dementiescan uitgevoerd van de
Alzheimer Nederland definieert een dementievriendelijke gemeente als volgt:
gemeente Hulst, in samenwerking met Hulst voor Elkaar en de Alzheimer Stichting, afdeling Zeeland. Naast deze scan, is ook uitgewerkt wat de gemeente al
“Een dementievriendelijke gemeente zet zich actief in om mensen met dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee te laten doen in de samenleving. Zij maakt begeleiding op maat
doet op basis van het bovenstaande stappenplan en wat de gemeente nog gaat doen als onderdeel van hetzelfde
mogelijk voor mensen met dementie en hun mantelzorgers. En vergroot de kennis van dementie
stappenplan. De uitwerking hiervan staat in het Plan van
binnen de eigen organisatie en de gemeenschap, bijvoorbeeld door het aanbieden van trainingen
aanpak Hulst dementievriendelijk.
‘Omgaan met dementie’. Een dementievriendelijke gemeente werkt actief samen met partijen zoals de regionale afdeling van Alzheimer Nederland en het regionale netwerk dementie.
In het realiseren van de ambitie van de gemeente Hulst, speelt het aanbod dagactiviteiten en dagbesteding die
Een dementievriendelijke gemeente stimuleert en faciliteert burgers, bedrijven en organisaties om zich actief in te zetten voor een dementievriendelijke samenleving. Zo ontstaat er een gemeenschap waarin iedereen dementie accepteert: van bakker en buurman tot sportclub en wijkagent. Waarin mensen met dementie gewoon boodschappen doen, hun bankzaken regelen, naar hun vereniging
georganiseerd worden voor mensen met dementie een belangrijke rol: hier ligt het contact met deze doelgroep en de activiteiten maken dat mensen zo lang en prettig mogelijk thuis kunnen blijven wonen.
gaan of de bibliotheek of een museum bezoeken. En waarin de gemeenschap hen een handje toesteekt wanneer zij het even niet meer weten.” 5
De gemeente Hulst wil de behoefte en het aanbod van dagactiviteiten in de eigen gemeente beter in beeld hebben, zodat toegewerkt kan worden naar een toekomstbestendig aanbod. Dit rapport en het
Om te komen tot een dementievriendelijke gemeente heeft Alzheimer Nederland een stappenplan opgesteld. Als gemeente kun je de volgende stappen nemen:
bijbehorende onderzoek zijn vervolgstappen in dit proces. De stappen voor een toekomstbestendig aanbod voor alle inwoners van de gemeente Hulst - die jong of
•
Participeer in het dementienetwerk;
•
Vergroot de kennis over dementie;
•
Maak begeleiding op maat mogelijk.
oud, zelf of als mantelzorger en/of familielid, goede buur of verre vriend – te maken krijgen met dementie.
Op de website van Samen dementievriendelijk staat veel informatie, verschillende hulpmiddelen en inspirerende voorbeelden – zowel voor gemeente als (particuliere) organisaties.4 Daarnaast biedt Samen dementievriendelijk advies op maat via de helpdesk.
5
Website Samen Dementie vriendelijke https://www.samendementievriendelijk.nl/gemeenten
12 | Dementievriendelijk Hulst
Vesting
Dementievriendelijk Hulst Hulst || 13 13 Dementievriendelijk
3. Huidige situatie 3.1
Aanbod dagactiviteiten en dagbesteding
In de gemeente Hulst worden veel verschillende dagactiviteiten en vormen van dagbesteding georganiseerd. Deze variëren van vrij toegankelijk en laagdrempelig (dagactiviteiten) tot geïndiceerde dagbesteding.
Dagactiviteiten
Laagdrempelige, vrij toegankelijke activiteiten waar mensen zonder indicatie aan deel kunnen nemen. Deze zijn niet alleen toegankelijk voor mensen met dementie, maar ook voor andere problematieken of omdat iemand het simpelweg leuk vindt om mee te doen.
3
Dagbesteding
Mensen met een Wmo-indicatie hebben toegang tot dagbesteding. Zij kunnen hier een dag(deel) naartoe en nemen op locatie deel aan activiteiten. De zorgboerderijen vallen hier bijvoorbeeld onder.
Daginvulling
De combinatieterm voor dagactiviteiten en dagbesteding samen.
Dagactiviteiten Zowel bij verengingen, als door organisaties zoals Hulst voor Elkaar en ZorgSaam, worden verschillende, vrij toegankelijke activiteiten georganiseerd. De doelgroep van deze activiteiten is niet alleen mensen met dementie. Vaak is deze doelgroep breder en kunnen bijvoorbeeld ook mensen die kampen met eenzaamheid of andere problemen hier terecht.
De Stadsmolen
14 | Dementievriendelijk Hulst
Dementievriendelijk Hulst | 15
Het gaat om een uiteenlopend activiteitenaanbod. Zo kunnen inwoners biljarten, dansen, handwerken, fitnessen of kaarten6. Deze activiteiten vinden op verschillende plekken en in de verschillende kernen van de gemeente
Locatie (gem. Hulst)
plaats.
Dagbesteding
Zorgboerderij Binnenste Buiten
Indicatie: Wmo
Wlz
PGB
32
10
8
Locatie (buiten gem.
Indicatie:
Hulst)
Wmo
Maatschap Zorg van
2
Naast deze activiteiten bestaat er een aanbod aan dagbesteding in de gemeente Hulst. Dit is geïndiceerde zorg:
Zeeuwse Kwaliteit,
mensen met een Wmo- of Wlz-indicatie of een persoonsgebonden budget (PGB) kunnen hier terecht. Afhankelijk
locatie Hof van Axel
van de indicatie, kunnen mensen een dagdeel of meerdere hele dagen gebruik maken van dagbesteding. Ook
(gem. Terneuzen)
dagbesteding wordt niet alleen georganiseerd voor mensen met dementie. Ook mensen met andere problemen of ondersteuningsbehoeften kunnen gebruik maken van dagbesteding. Van een aantal locaties is bekend dat voornamelijk mensen met dementie gebruik maken van de dagbesteding.
Kizz, met locaties van de welkomboerinnen: • Anita Suy – Oma Koe welkom boerderij
4
1
0
• Pleunie Verbrugge – Pleun Zorgt
2
1
1
Samenwerkende Zorgboeren Zuid,
9
1
1
15
15
0
Deze zijn weergegeven in tabel 1. In tabel 2 is alle overige dagbesteding weergegeven. locatie Paalse Hoeve 6
Voor het volledige aanbod, zie: https://www.hulstvoorelkaar.nl/activiteiten/activiteitenkalender
ZorgSaam, locatie de Blaauwe Hoeve
Tabel 1: Dagbesteding voor mensen met dementie
Locatie (gem. Hulst)
Indicatie:
Locatie (buiten gem. Hulst)
Wmo Coöperatie Kleinschalige Zorg (CKZ)
Indicatie: Wmo
5
Het Gors (gem. Goes)
4
9
Zeeuwse Gronden (gem.
4
• De Groen Tol Zorgboerderij Kaat Emergis
Terneuzen) Tragel Zorg
4
Zorgwerkplaats de Balans,
3
locatie Axel Samenwerkende Zorgboeren Zuid, locatie
3
De Groenen 'Of Leger des Heils
2
Tabel 2: Dagbesteding voor een bredere doelgroep
De Bierkaai
16 | Dementievriendelijk Hulst
Dementievriendelijk Hulst | 17
‘Tussenactiviteiten’ Naast de dagactiviteiten en dagbesteding worden er ook ‘tussenactiviteiten’ georganiseerd. Dit zijn activiteiten
3.2 Voor- en achterveld
waarvoor wel een verwijzing, maar geen officiële indicatie nodig is. Deze verwijzing kan bijvoorbeeld worden
Dit aanbod van verschillende activiteiten en dagbesteding vormt samen het voor- en achterveld van het aanbod
afgegeven door Hulst voor Elkaar naar aanleiding van een beoordeling op basis van een huisbezoek.
in de gemeente Hulst. Met het voorveld wordt het niet-geïndiceerde aanbod bedoeld; het achterveld bestaat logischerwijs uit het geïndiceerde aanbod.
Er is een aantal van dit soort activiteiten. Genoemd zijn de Uitstap in Hulst, een wekelijks diner in het dorpscentrum Vogelwaarde en dagopvang Vertier in Kloosterzande. De Balans heeft wekelijks zo’n dertig deelnemers. De
De gemeente Hulst wil voorkomen dat mensen die klachten ontwikkelen, direct een beroep moeten doen op het
Uitstap heeft 2-3x per week een groep van max. 8 mensen voor de middag.
achterveld. Daarom streeft de gemeente naar een goed georganiseerd en toekomstbestendig voorveld. Op dit moment bestaat er hierin al aanbod, maat dit aanbod kan nog verder worden uitgebreid of toegankelijker
Dagopvang Vertier ligt op moment van schrijven (april 2023) stil. Er wordt hard gewerkt aan een doorstart, maar
worden gemaakt.
vanwege het tekort aan personeel met de juiste capaciteiten, is dit moeilijk. Het is nog onzeker of dit zal lukken.
Activiteiten voor mantelzorgers Tot slot zijn er activiteiten die worden georganiseerd voor mantelzorgers. Vaak gaan mensen met dementie ook mee naar deze activiteiten. Deze activiteiten zijn in Huls het Mantelzorgcafé, het Alzheimer-café en het Labyrint. Het Labyrint is specifiek een activiteit voor de mantelzorger en iemand met dementie samen: een vorm van lotgenotencontact voor beiden. Hoewel deze activiteit als heel positief wordt ervaren, is de toekomst van het Labyrint onzeker. De uren die tot nu toe vrij waren gemaakt voor deze activiteit, zijn niet meer beschikbaar. Om
3.3 Sterke basis Het huidige aanbod van dagactiviteiten en dagbesteding wordt in de gemeente Hulst als positief ervaren – er staat wat dat betreft een sterke basis. Dat wat er wordt georganiseerd, wordt dus goed beoordeeld. Deze mening delen zowel de professionals, als de deelnemers aan verschillende activiteiten. Dat men zo tevreden is, heeft te maken met de inhoud en de bereikbaarheid van het aanbod, het aantal beschikbare plekken en – voor de professionals in de gemeente Hulst – de goede samenwerking met de gemeente.
het Labyrint voort te zetten moeten er dus uren beschikbaar komen.
Een breed aanbod Iedere dag van de week worden er meerdere activiteiten aangeboden, variërend van laagdrempelige activiteiten zoals biljart en kaarten tot geïndiceerde dagbesteding. Hierdoor kunnen mensen zelf kiezen waar ze wanneer behoeften aan hebben. De activiteiten worden georganiseerd door verschillende aanbieders, wat zorgt voor diversiteit en flexibiliteit in het aanbod. Met de komst van Binnenste Buiten als dagbesteding kan er aan veel meer ouderen een plek geboden worden dan voorheen, als aanvulling op de kleinere welkomboerderijen. Ook is er voor de cliënten van Binnenste Buiten een multidisciplinair overleg (MDO) over de cliënten.
Goede bereikbaarheid De activiteiten en dagbesteding zijn goed bereikbaar voor de meeste mensen in de gemeente. Ofwel met eigen vervoer, hulp van vrijwilligers of het gebruik van de regiotaxi. In principe zijn er voldoende mogelijkheden om van a naar b te komen. Echter zijn veel mensen afhankelijk van anderen voor hun vervoer, inclusief het betreffende tijdsschema. Daarnaast zijn de kosten verbonden aan een regiotaxi, afhankelijk van de woonplaats, erg
Pagadder in Vindplaats Brederodebolwerk
18 | Dementievriendelijk Hulst
verschillend per persoon en dus ook per portemonnee.
Dementievriendelijk Hulst | 19
Genoeg beschikbare plekken Op dit moment is er geen sprake van een wachtlijst op de locaties zelf voor dagactiviteiten of dagbesteding: er
voor iedereen mogelijk of passend. Toch hebben ook zij passend aanbod nodig. Afhankelijk van de grootte van
zijn overal nog plekken beschikbaar. Dit betekent voor de dagbesteding dat mensen direct terecht kunnen, zodra
deze doelgroep zou er, om het aanbod te organiseren, gekeken kunnen worden naar een samenwerking Zeeuws-
de administratie en indicatie rond zijn.
Vlaams breed.
Positieve samenwerking met gemeente Tot slot zijn alle gesproken organisaties positief over de samenwerking met en steun van de gemeente. Zij geven aan geen extra hulp vanuit de gemeente nodig te hebben wat betreft de invulling en uitvoering van hun werkzaamheden.
3.4 Ruimte om verder te groeien De basis is er – een sterke basis – maar er is ook ruimte om door te groeien. Op die manier kan het aanbod versterkt worden en kunnen (nog) meer mensen terecht bij passend aanbod.
Meer diversiteit in het aanbod organiseren Om ervoor te zorgen dat er aanbod voor iedereen in de gemeente Hulst is én blijft, houden wij rekening met drie doelgroepen van aanbod: 1. De oudere van nu; 2. De oudere van de toekomst; 3. Jonge mensen (< 65 jaar) met dementie. Voor de oudere van nu bestaat er veel aanbod van dagactiviteiten en dagbestedingen in de gemeente Hulst. Dit aanbod is al uiteenlopend, met onder andere activiteiten als kaarten, tuinieren, activiteiten met dieren, creatieve activiteiten en koken. Tegelijkertijd kan dit aanbod nog meer divers worden, zodat nog meer mensen aanbod kunnen vinden wat bij hem of haar past. Er kan bijvoorbeeld meer diversiteit gevonden worden in groepssamenstelling, in tijdstippen van het aanbod en de inhoud van activiteiten. Voor de oudere van de toekomst geldt dat zij (voor een deel) andere interesses en behoeften zullen hebben dan de oudere van nu.4 Zij zijn ‘jongdenkend’ en hebben andere hobby’s, interesses en dus behoeften van de oudere van nu. Het aanbod aan dagactiviteiten kan voor hen verder worden uitgebreid. Voor jonge mensen met dementie in de gemeente Hulst bestaat er op dit moment niet of nauwelijks aanbod. Zij moeten ver reizen, of gebruik maken van het aanbod samen met ouderen uit de gemeente Hulst. Dit is niet
20 | Dementievriendelijk Hulst
Sint Willibrordus Basiliek Hulst
Dementievriendelijk Hulst | 21
Lange administratieve processen versimpelen en inkorten Om deel te mogen nemen aan dagbesteding, heeft iemand een indicatie nodig. Het aanvragen van een indicatie
Op dit moment is er soms een tekort aan dat begrip. Bijvoorbeeld bij kaartclubs waar mensen die vergeetachtiger
kan om verschillende redenen moeilijk zijn. Zo duurt het proces van start van de aanvraag, tot het krijgen van een
worden onprettig benaderd worden. Of wanneer er iemand bij de supermarkt komt, vergeet af te rekenen, en
indicatie te lang. Momenteel is de doorlooptijd circa 10 tot 12 weken. Voor een groot deel is de lange doorlooptijd
dan bijna een winkelverbod krijgt. Wanneer mensen dit gedrag niet herkennen als iemand met dementie, kan dat
te wijten aan een grote vraag naar indicaties en een personeelstekort. Vanwege personele capaciteit duurt het
zorgen voor wrijving en onprettig contact.
nu circa 8 tot 10 weken voordat er een keukentafelgesprek plaatsvindt. Hier loopt het proces dus erge vertraging op. Dit geldt ook voor de verwijzing voor de ‘tussenactiviteiten’, aangezien hier ook een beoordeling voor nodig is van Hulst voor Elkaar.
Samenwerking in het netwerk versterken Er werken veel verschillende partijen rondom het dementievraagstuk in de gemeente Hulst. Er vindt soms overleg
Daarnaast is het zo dat de aanvrager mogelijk het gevoel heeft dat een indicatie een negatief label voor iemand
plaats tussen deze partijen, maar nog onvoldoende. Door meer samen te werken kunnen partijen bekender
is – dat iemand niet meer voor zichzelf kan zorgen, bijvoorbeeld. Om dit vervelende gevoel tegen te gaan, kan
worden met ieders aanbod, om zo tot een duidelijk overzicht van de mogelijkheden in de gemeente Hulst te
het aanvragen van een indicatie uitgesteld worden.
komen. Zo kunnen casemanagers bijvoorbeeld beter overleggen over persoonsgericht aanbod en kunnen partijen de eventuele overdracht van beter en voor de patiënt soepelere faciliteren. Dit ontbreekt nu. Ook kan er
In deze periode kan iemands enthousiasme voor de dagbesteding veranderen, omdat degene het simpelweg
in een hechter ecosysteem meer aan kennisuitwisseling worden gedaan. Zo leert het netwerk met en van elkaar.
vergeten is in de weken die voorbij zijn gegaan. Of iemand kan dusdanig verslechteren, dat degene niet meer goed kan landen in het type dagbesteding waarvoor een aanvraag is gedaan.
Openbare ruimte dementievriendelijk inrichten
Het kan ook voorkomen dat iemand inmiddels dusdanig verslechterd is, dat geen enkele dagbesteding meer
De gemeente Hulst zou de openbare ruimte en daarbij behorende voorzieningen meer dementievriendelijk
past. Wanneer dit het geval is, neemt de kans dat iemand snel opgenomen wordt, toe. Bij Binnenste Buiten zijn
kunnen inrichten. Zo kunnen mensen met beginnende dementie zich vrijer door de fysieke leefomgeving van de
meerdere gevallen bekend waarin dit is voorgevallen.
gemeente bewegen.
Wanneer dagbesteding nog wel een mogelijkheid is, kan het voorkomen dat de wensen van een cliënt en/of mantelzorger inmiddels veranderd zijn. Dit kan gaan om de hoeveelheid dagbesteding (meer dagdelen), of het type dagbesteding (wat vaak een overstap van zorgaanbieder betekent). Het omzetten van de aanvraag is op dit moment lastig. Er moet dan een nieuw proces worden gestart, waardoor iemand soms weer weken verder is voor dat alles rond en goedgekeurd is. Al met al kent het lange administratieve proces vooral verliezers. Bij degene voor wie de aanvraag gedaan is, kan in die tijd angst, onzekerheid en weerstand groeien. Dit alles maakt de slagingskans bij de dagbesteding kleiner, terwijl de persoon (en diens omgeving) juist zo gebaat is bij de extra ondersteuning. Daarnaast heeft het lange proces ook zijn weerslag op mantelzorgers. Zij kunnen (nog) verder overbelast raken in die periode, hoewel dit niet altijd het geval is.
Meer bewustzijn over en vergroten van kennis over dementie Om ervoor te zorgen dat mensen met dementie nog meer op hun plek zijn in de gemeente Hulst, is het van belang dat inwoners van de gemeente Hulst meer bekend raken met dementie. Zo leren zij beter om te gaan met mensen met dementie en kunnen zij hier, vermoedelijk, meer begrip voor opbrengen.
22 | Dementievriendelijk Hulst
Sint Jansteen - Solexrace
Dementievriendelijk Hulst | 23
4. Perspectieven - het ecosysteem
4
Om grip te krijgen op het worden van een dementievriendelijke gemeente én om de te zetten stappen inzichtelijk te maken, bekijken wij het ecosysteem rond de mensen met dementie in de gemeente Hulst. In dit ecosysteem zijn alle betrokkenen in het vraagstuk weergegeven.
Inwoners met dementie
Mantelzorgers
Gemeente & zorgprofessionals Andere professionals en vrijwilligers Inwoners Hulst
In dit figuur staan alle partijen die een rol spelen in het vraagstuk rondom dementie in de gemeente Hulst weergegeven. In het midden startend met de partij die hier het dichtstbij staat – de mensen met dementie zelf.
Reynaertbraderie - Steenstraat
24 | Dementievriendelijk Hulst
De kringen daarna geven de partijen van meest (persoonlijk) betrokken, tot minst (persoonlijk) betrokken weer.
Dementievriendelijk Hulst | 25
5. Doelstellingen Samen met het projectteam is er een achttal doelstellingen opgesteld. Deze doelstellingen zijn een
5
stip op de horizon. Daarmee wordt bedoeld dat er in de gemeente Hulst uiteindelijk toegewerkt wordt naar het bereiken van deze doelstellingen. Tegelijkertijd zijn het grote ambities – er wordt dus niet verwacht dat deze doelen binnen een jaar gerealiseerd zijn. De doelstellingen zijn verbonden aan het ecosysteem en de daarbij behorende sterke punten en groeimogelijkheden. Doelstelling 1 t/m 4 is van toepassing op de kern van het ecosysteem: de mensen met dementie zelf. Doelstelling 5 gaat over de mantelzorgers, doelstelling 6 over andere professionals en vrijwilligers en doelstelling 7 over de inwoners van de gemeente Hulst. Doelstelling 8 gaat tenslotte over de borging van dit onderwerp – een overkoepelende doelstelling. Elke doelstelling is in één zin omschreven. In deze doelstellingen staan termen die verdere uitleg behoeven. Voor elke doelstelling is daarom toegelicht wat er onder die termen verstaan wordt. Na deze uiteenzetting worden de knoppen omschreven waar de gemeente aan kan draaien, om deze doelstellingen te bereiken. Per ‘knop’ wordt toegelicht hoe haalbaar het is om aan deze knop te draaien en hoeveel impact dit draaien verwacht te maken. Op die manier kan er een afweging
Het Verdronken Land van Saeftinghe
26 | Dementievriendelijk Hulst
gemaakt worden over waar te beginnen.
Dementievriendelijk Hulst | 27
Vraagverlegenheid bestrijden
Doelstelling 1: Thuis
Daarnaast is het van belang om mensen in te laten zien dat om hulp vragen sociaal geaccepteerd is. Ook wanneer mensen wel voldoende op de hoogte zijn, komen mensen met een hulpvraag immers soms te laat in beeld. Het is haast Zeeuws-eigen om niet snel om hulp te vragen – het zit in de cultuur. Mensen houden de problemen liever
Mensen met dementie in de gemeente Hulst kunnen zo lang, veilig en prettig mogelijk thuis blijven wonen.
Lang
Zolang het thuis wonen nog veilig en prettig kan, het niet te belastend voor mantelzorger
binnenshuis – niet uit onverschilligheid, maar juist uit liefde en respect voor vrienden en familie. Haalbaarheid --
Impact ++
Passende hulp bieden
of andere verzorgende(n) is en het (wat betreft aanpassingen in huis) nog financieel
Een laatste manier om mensen de stap naar hulp te doen zetten, is het aanbieden van een passende en gevarieerde
haalbaar is.
daginvulling. Wanneer dit geboden wordt, zullen mensen met beginnende dementie of hun omgeving zich sneller op hun gemak voelen bij het gebruik maken van deze daginvulling. Daarnaast zal de daginvulling effectiever zijn
Veilig
Iemand kan thuis wonen zonder dat er veiligheidsrisico’s ontstaan, zowel voor de persoon met dementie zelf als voor de omgeving, bijvoorbeeld door een gasfornuis dat iemand vergeet uit te zetten of een deur die iemand niet meer dicht doet.
Prettig
wanneer mensen eerder starten en wanneer het goed past bij de persoon. Haalbaarheid +/-
Impact ++
Iemand woont thuis en ervaart dit zelf als prettig. Het maakt diegene gelukkig om nog thuis te wonen, in plaats van op een andere plek.
Informatievoorziening uitbreiden De gemeente kan voorzien in meer voorlichting over beschikbare hulpmiddelen, zorg en activiteiten. Een verklaring voor het te laat in beeld komen, is namelijk dat niet iedereen in de gemeente Hulst voldoende op de hoogte is van bijvoorbeeld dagactiviteiten, dagbesteding of de hulp die casemanagers al vroegtijdig kunnen bieden. Wanneer inwoners van de gemeente Hulst niet op de hoogte zijn, kunnen zij de aangeboden hulp niet tijdig inschakelen. Haalbaarheid ++
Impact +
Vestingcross
28 | Dementievriendelijk Hulst
Dementievriendelijk Hulst | 29
In elk stadium een passende daginvulling
Doelstelling 2: Daginvulling
Een passende daginvulling betekent meer dan passende dagbesteding. Ook in het stadium voorafgaand aan geïndiceerde dagbesteding moet er goed aanbod bestaan. Hierbij is het begrip bij deelnemers belangrijk. Wanneer iemand achteruit gaat en daardoor bijvoorbeeld wat langzamer is tijdens het kaarten, werken de
Mensen met dementie in de gemeente Hulst wordt een persoonsgerichte daginvulling geboden, die aansluit bij de wensen en behoeften van de persoon.
activiteiten het best als hier niet kattig over wordt gedaan, maar als iedereen geduld op kan brengen. Het kan voorkomen dat een bepaalde daginvulling eerst passend was, maar dat nu niet meer is. Op dat moment is het belangrijk dat het wisselen tussen verschillende vormen van daginvulling makkelijk is.
Persoonsgericht
De daginvulling sluit aan bij de wensen en behoeften van de persoon.
Haalbaarheid +
Impact ++
Dit betekent dat iemand het leven zoals het was, binnen de daginvulling, zo veel mogelijk voort kan zetten. Eventueel ook op dezelfde plek met dezelfde mensen, maar dan met extra met extra hulp (zoals vervoer). Het kan ook betekenen dat iemand juist nieuwe
Informatievoorziening uitbreiden Om de juiste mensen bij de juiste daginvulling te krijgen, moet iedereen goed geïnformeerd zijn over de
activiteiten wil proberen.
verschillende activiteiten en dagbestedingen die er in de gemeente Hulst zijn. Zo wordt het inzichtelijk waar Daginvulling
De daginvulling bestaat uit geïndiceerde dagbesteding, maar ook uit niet-geïndiceerde