DSL Jaarverslag2024 Hulst

Nieuwkoop

Kaag en Braassem

De ontwikkeling van het erf aan de ­Achterdijk 2 in Rijpwetering betreft een project dat zich richt op de herbestemming en uitbreiding van de bestaande rijksmonumentale bebouwing. Het ontwerpbestemmingsplan voorziet in de realisatie van vier extra woningen binnen de bestaande bebouwing en één extra woning op het noordelijke perceel. De commissie heeft de planvorming begeleid, waardoor er een plan is ontstaan dat de cultuurhistorische waarden van het lint en de erfbebouwing respecteert. Deze ontwikkeling draagt bij aan de versterking van de woonfunctie in ­ ijpwetering. R

27

14

Alphen aan den Rijn

J A A R V E R S L AG 2 0 24

15

16

17

Woningbouwproject

Renovatie Kruiskerk

Herbouw Hooiberg

In de dorpskern van Bodegraven, tegenover de monumentale kerk, wordt een omvangrijk woningbouwproject gerealiseerd, waarbij panden op de hoek Kerkstraat-Voorplein worden gesloopt. De uitdaging ligt in het inpassen van de schaal in de dorpskern, met verdiept parkeren. PM architecten gebruikt ontwerpmiddelen zoals geleding, setbacks en variatie in architectonische details, geïnspireerd op de historische context. Dit moet het project harmonieus integreren in de omgeving. De commissie waardeert de inspanning om de schaal van het project te relativeren door de gevel te geleden.

De Kruiskerk aan de Passage ligt prominent in de gebiedsontwikkeling Sleutelkwartier. De in 1925 gebouwde kerk (een ontwerp van de bekende Waddinxveense architect P.D. Stuurman) is in de jaren 1970 gemoderniseerd. Daarbij is de karakteristieke kerktoren afgebroken. Vanwege de vraag naar extra ruimte, heeft Blokhuis Braakman Architecten is een ontwerp gemaakt ­ voor de uitbreiding van de kerk, rekening houdend met de herinrichting van de Passage in de komende jaren. Het ontwerp grijpt terug op de oorspronkelijke verschijningsvorm van de kerk van architect Stuurman.

Staatsbosbeheer grijpt de herbouw van de verloren gegane hooiberg bij de monumentale molenstomp aan de Rottebandreef aan als kans om de erfgoedwaarde van dit ensemble te herstellen. Op basis van restanten en historisch onderzoek wordt de hooiberg ambachtelijk en met oorspronkelijke materialen nagebouwd. Dit herstelt niet alleen het complete monumentale ensemble, bestaande uit de molen, molenaarswoning en bijgebouwen, maar toont tevens het hedendaagse vakmanschap in traditionele bouwmethoden.

Bodegraven-Reeuwijk

19

Uitbreiding Westlands Museum Westland

Het Westlands Museum, van groot belang voor het behoud en de kennisdeling van Westlands cultuurhistorisch erfgoed, wordt uitgebreid met een afdeling voor Westland-gerelateerde kunst en gemoderniseerd. WnS Architecten ontwierp de uitbreiding van dit gemeentelijk monument in nauwe samenwerking met de commissie. Door de waardevolle onderdelen te inventariseren, is een plan ontstaan dat de tentoonstellingsruimte vergroot met respect voor het bestaande erfgoed. De beoogde harmonieuze dialoog tussen oud en nieuw stelt het museum in staat zijn collectie toekomstbestendig te presenteren.

Waddinxveen

Lansingerland

20

21

Nieuwbouwwijk

Restauratie rioolgemaal

Het plan voor de nieuwe wijk Maaslandse Zoom, ontworpen door Kokon Architecten, wordt afgestemd op zowel het dorp als het landschap. Maaslandse Zoom krijgt een eigen karakter door architectonische, stedenbouwkundige en landschappelijke samenhang waarbij de belevingswaarde wordt gekenmerkt door een dorpse en landelijke identiteit. De woonbuurt heeft een zichtrelatie met het open landschap. De gemeenteraad heeft een beeldkwaliteitplan vastgesteld waarin de ruimtelijke kwaliteit van architectuur en openbare ruimte wordt vastgelegd. Maaslandse Zoom wordt vormgegeven als een hedendaagse vorm van landelijk wonen en wordt getoetst door de adviescommissie aan de hand van het beeldkwaliteitsplan.

Het rijksmonumentale gemaal ‘Electrische rioolbemaling Maassluis’, voor de bemaling van de riolering van Maassluis, is in 1915 in overgangsstijl gebouwd naar ontwerp van gemeentearchitect H. Brand. Het rioolgemaal is gebouwd tegen het dijktalud van de Zuiddijk in de as van de Patijnestraat en heeft een plat dak op dijkniveau, waar vanaf men goed uitzicht heeft op de lagergelegen polderbebouwing van Maassluis. Het gemaal is voorzien van een trap die de Zuiddijk verbindt met de lagergelegen Jokweg. In 2024 is het rijksmonument door de gemeente gerestaureerd, waarbij de ­ afvoerroosters beter zijn ingepast in het gevelbeeld. Op basis van historisch fotomateriaal is het kleurenschema aangepast.

Midden-Delfland

Maassluis

28

J A A R V E R S L AG 2 0 24

18

23

25

24

Appartementencomplex Casa Vita

Herbestemming rijksmonument

Appartementengebouw

Aan de rand van het centrum van Pijnacker (Meidoornlaan) is half mei 2023 de bouw gestart van Casa Vita. Het bijzondere aan dit project is dat het is opgebouwd in hout, naar ontwerp van KOW architecten. Het plan voor 96 appartementen, inclusief het landschapsplan, is door de gemeente intensief begeleid. De stedenbouwkundige heeft de commissie geregeld betrokken bij overleg over uitgangspunten en uitwerking van het plan. De commissie spreekt haar waardering uit voor de wijze waarop het gebouw is ingepast in het groen en voor de zorgvuldige architectuur.

Het voormalige monumentale pakhuis aan de Nieuwe Haven 109 wordt volledig gerenoveerd en getransformeerd tot woningen door Heiko Hulsker & Partners. Het is onderdeel van een groter bouwblok en renovatieproject, genaamd ‘de Unie’. Hierbij wordt het karakteristieke gevelbeeld behouden en versterkt. Aan de achterzijde van het gebouw, ontsloten vanaf de Warande, wordt een binnenhof gecreëerd met groen, woningentrees en parkeren. Het gevelbeeld aan deze zijde transformeert van gesloten naar open met nieuwe gevelopeningen. Hierdoor ontstaat er aan deze zijde meer relatie met de buitenruimte en een natuurlijke verbinding met de groene laan, de Warande. Het pakhuis heeft daarmee een nieuwe toekomst gekregen.

Het appartementengebouw met 44 huurappartementen naar ontwerp van AG NOVA Architecten voegt zich zowel in verkaveling als materialisering en detaillering op een vanzelfsprekende manier in de omgeving. De slinger omvat twee semi-openbare binnentuinen waaraan de buitenruimtes van de woningen op gericht zijn. In collegiaal overleg met de architect is het zorgvuldige plan op enkele punten verder aangescherpt.

Pijnacker-Noordorp

22

Herbestemming Sprijpanden Vlaardingen

Na jaren van leegstand worden de monumentale pakhuizen aan de Westhavenkade getransformeerd tot woningen. Als onderdeel van het Museumkwartier zijn de zogenaamde Sprijpanden beeldbepalend cultuurhistorisch erfgoed, sterk verbonden met de Vlaardingse haringindustrie. Een van de panden ­betreft het voormalige kantoor/pakhuis van de rederij De Zeeuw en Van Raalt, herkenbaar door een gebeeldhouwde gevelsteen met hoekerschip boven de entree. Op basis van het stedenbouwkundig plan van BLAUW Architecten wordt het Museumkwartier herontwikkeld tot woongebied. In 2024 zijn de plannen uitgewerkt, in regelmatig ­overleg met ontwikkelaar en architect.

Schiedam

26

Gebiedsontwikkeling Krimpenerwaard

Bij de herontwikkeling van het gebied aan Bovenkerkseweg in het centrum van Stolwijk, worden grondgebonden woningen, seniorenappartementen en koopappartementen gerealiseerd. Bij dit soort grotere ontwikkelingen wordt een beeldkwaliteitsplan opgesteld als uitgangspunt voor de ontwerpen van de bebouwing en de landschappelijke ­ inrichting. Het beeldkwaliteitsplan voor deze ontwikkeling is enkele malen in een vroegtijdig stadium met de commissie besproken. Het beeldkwaliteitsplan dient als toetsingskader voor de commissie met betrekking tot de advisering over de plannen; de onderlinge samenhang, de kwaliteit van gebouwen en ­inrichting van de openbare ruimte. Voor het appartementencomplex aan de vijver werd een prijsvraag uitgeschre­ ven. Deze is gewonnen door Ziggurat architecten.

Zuidplas

Renovatie en aanbouw koetshuis Capelle aan den IJssel

Na een intensief voortraject is het initiële idee voor sloop, getransformeerd naar een plan voor behoud, renovatie en herbestemming van het koetshuis tot een woning. De latere aanbouw en het asbestdak zijn verwijderd. Een eigentijdse uitbreiding voorziet in extra leefruimte. De zonnepanelen zijn discreet geplaatst en nauwelijks zichtbaar. Het koetshuis hoort bij de beschermde boerderij aan de historische ‘s-Gravenweg (waar specifiek gemeentelijk beleid geldt) wordt zo op respectvolle wijze getransformeerd met behoud van het ensemble.

28

27

Renovatie gemeentehuis

Dijkverhoging Gorinchem

Vijfheerenlanden

In het kader van de dijkverhoging van de Dalemsedijk/Merwededijk worden diverse historische elementen hersteld en opnieuw beleefbaar gemaakt. Dit omvat de reconstructie van de oude profilering van het Ravelijn in de vestinggordel van Gorinchem, de Dalemse batterij bij het beschermde stadsgezicht Dalem, en de Herculespost richting Vuren. De projecten bevinden zich in verschillende stadia van uitvoering of voorbereiding, waarbij het Ravelijn al bijna voltooid is. Deze herstelwerkzaamheden versterken de cultuurhistorische waarde van het gebied in relatie tot de waterlinie.

Het voormalige gemeentehuis van Leerdam wordt gerenoveerd tot het ­ nieuwe gemeentehuis van Vijfheerenlanden. Hierbij wordt het gemeentehuis flink uitgebreid en samengevoegd met een bibliotheek. De commissie adviseerde positief, met speciale aandacht voor de raadzaal en de relatie met de omgeving als herkenbare schakel tussen station en stadscentrum. De Twee Snoeken Architectuur heeft de commissie constructief betrokken bij de planvorming, die momenteel in voorbereiding is.

29

29

Herstel monumentale boerderij Molenlanden

De gemeente Molenlanden is een landelijke gemeente met veel oude boerderijen. De boerderij Oosteinde 37 in Oud-Alblas is een gemeentelijk monument en staat op een middeleeuwse woonheuvel. De boerderij vertoont al jaren scheuren door een zwakke fundering. De eigenaar heeft een vergunning gekregen om de fundering te herstellen en de boerderij op te vijzelen. In de zomer van 2024 hebben de familie van de eigenaar, buren, kennissen en vrijwilligers het werk uitgevoerd. Op een zaterdag waren er ongeveer 80 mensen aanwezig om op aanwijzen van de voorman de 240 vijzels op te draaien. De boerderij is op het meest verzakte punt bijna 50 cm omhoog gebracht. Daarna zijn nieuwe vloeren aangebracht en is het herstel van de scheuren begonnen.

J A A R V E R S L AG 2 0 24

30

Vervangen schuifvensters monument Hardinxveld-Giessendam

De dijkwoning is beschermd als gemeentelijk monument. In twee schuifvensters in de voorgevel en een schuifvenster in de linkerzijgevel is sprake van houtrot. Het voorstel is de ramen inclusief kozijnen geheel te vervangen voor nieuwe schuifvensters. De bestaande ramen zijn reeds voorzien van dubbelglas. Het plan is zorgvuldig uitgewerkt en door de aanvrager voorzien van duidelijke foto’s. Het raamsysteem blijft behouden en het aanzicht, detaillering en materialisering wijzigen op hoofdlijnen niet. De adviseur vroeg om de detaillering van de dorpel van de bestaande schuifvensters te behouden. Dit is opgenomen als voorwaarde, daardoor is positief geadviseerd op het plan.

33

32

31

36

Wooncomplex voormalige scheepswerf

Uitbreiding Joodse Dijksynagoge Sliedrecht

Krimpen aan den IJssel

De Dijksynagoge is de enige synagoge in Nederland die niet in een stads- of dorpskern staat en is ook nog eens als dijkwoning gebouwd. Dat was de aanleiding om de status van gemeentelijk monument te krijgen. Tegenwoordig biedt de synagoge ruimte aan een kleine Joodse gemeenschap voor diverse activiteiten. Er is behoefte aan een grotere gemeenschappelijke ruimte. In de jaren 1990 werd het dijkhuis aan de voorzijde uitgebreid met een driehoekig volume. Na een aantal gesprekken met de architect en de commissie is gekozen de nieuwbouw in dezelfde architectuurstijl door te zetten, zodat er een balans ontstaat tussen het klassieke hoofdgebouw en de nieuwe vleugel.

Woongebouw Molenhoek Papendrecht

Het plan Molenhoek van A3 architecten wordt gerealiseerd op het voormalige terrein van de brandweerkazerne en het politiebureau. Molenhoek bestaat uit twee woongebouwen van verschillende hoogte met in totaal 65 koopappartementen. Op de begane grond bevinden zich naast de entrees van beide gebouwen de gezamenlijke fietsenbergingen en ongeveer 500 m2 voor (para)medische zorgvoorzieningen of maatschappelijke voorzieningen. De commissie heeft veel aandacht gevraagd voor de detaillering van de beeldbepalende vloerranden, regenwaterafvoeren van de terrassen en de gevelbekleding van de parkeergarage.

34

35

Woningen aan het park

Renovatie Tiendgebouw Huys ten Donck

Hendrik-Ido-Ambacht

In het hart van Hendrik-Ido-Ambacht, op de locatie van een voormalig schoolgebouw, verrijst Ambachtslint: een nieuwbouwproject van 86 woningen, ontworpen door INBO architecten. Met een sterke focus op sociale cohesie, duurzaamheid en groenvoorziening, transformeert dit project het centrumgebied. De woningen, variërend van jongeren- en seniorenappartementen tot patiowoningen, omarmen een centraal park dat dient als een levendige ontmoetingsplek voor ontspanning, rust en beweging. Ambachtslint beoogt een gevarieerd woonmilieu te creëren dat diverse doelgroepen aanspreekt en de leefbaarheid in de omgeving versterkt.

J A A R V E R S L AG 2 0 24

Ridderkerk

Herbestemming Fatimakerk Alblasserdam

De Fatimakerk, een architectonisch waardevol gebouw uit de wederopbouwperiode, wordt getransformeerd naar een wooncomplex. De kerk, gekenmerkt door haar ronde kerkzaal, losstaande toren en groene ligging, wordt herbestemd met respect voor haar oorspronkelijke karakter. Architect Bas van Egmond heeft in samenspraak met de commissie een plan ontwikkeld dat behoud en uitbreiding combineert. De iconische kerkzaal wordt voorzien van nieuwe, slanke ramen en zal zes woningen huisvesten. De aangrenzende laagbouw wordt verhoogd om meer ruimte te creëren voor het nieuwe woonprogramma. Hierbij is de groene omgeving een belangrijk aandachtspunt.

30

Het Tiendgebouw op landgoed Huys ten Donck in Ridderkerk is het voormalige verzamelgebouw voor pachters. De commissie is vroeg betrokken bij de planvorming voor de renovatie en herbestemming. Zij heeft hier meerdere malen met de architect en eigenaar over gesproken. Daarnaast is er ook een locatiebezoek geweest. Het openstellen van de oude stijlkamer in het middendeel van het Tiendgebouw was belangrijk voor de eigenaar. De commissie heeft in de advisering gelet op het behoud van het lijstwerk en de afstemming van de nieuw toe te voegen elementen op de oorspronkelijke uitstraling van het Tiendgebouw.

Het grote wooncomplex ontworpen door Zecc Architecten begrenst het terrein van de historische scheepswerf Van Duijvendijk. Het complex is opgedeeld in een aantal blokken. De omliggende traditionele bebouwing heeft de thema’s voor de architectuur aangedragen, te weten: Pakhuis, Kraanhuis, Scheepshuis en Dijkhuis. Daarmee ontstaat een grote diversiteit aan woningen. Doordat ook op de begane grond woningen zijn gesitueerd, met buitenruimte, ontstaat er een levendige plint. Op het omsloten binnenterrein ligt op het parkeerdek en een zorgvuldig ontworpen tuin door landschapsarchitect Jos van de ­ indeloof. L

40

37

38

Herbouw (zorg)boerderij

Renovatie wederopbouwschool Trefpunt

Zwijndrecht

In eerste instantie werd een samengesteld volume voorgesteld voor de herbouw van de afgebrande boerderij aan de Lindstebenedendijk. De commissie maakte zich bij de herbouw van de zorgboerderij sterk voor een eenduidig kloek volume als uitgangspunt. Na meerdere overleggen met de architect, Zeinstra Veerbeek Architecten, bleek het mogelijk een groter gebouw te maken, waardoor de aanbouw kon worden geïntegreerd in het hoofdgebouw. Door de keuze van een mansardekap in plaats van een zadeldak, konden lange dakkapellen worden vervangen door ­ akramen. d

Barendrecht

Het Trefpunt is een schoolgebouw uit de wederopbouwperiode. De afgelopen jaren is het in gebruik genomen als wijkcentrum door meerdere maatschappelijke organisaties. Met de renovatie wordt de open uitstraling van het naoorlogse onderwijsgebouw teruggebracht. Verder krijgt de grote zaal – de voormalige aula – een tribune met een erker in de voorgevel. De commissie is nauw betrokken geweest bij de uitwerking en realisatie van het Trefpunt. Zij waardeert de wijze waarop de gemeente en erfgoedcommissie zich hebben ingezet dit gebouw te behouden en voor een breed publiek beschikbaar te maken.

41

42

39

Herontwikkeling Vogelbuurt Albrandswaard

De herontwikkeling van de Vogelbuurt in Rhoon omvat de vervanging van 33 eengezinswoningen door 53 appartementen voor senioren. Het appartementencomplex bestaat uit vier gebouwen van twee lagen, rondom een groen binnenterrein. Het ontwerp van Sputnik Architecten kenmerkt zich door licht metselwerk, met balkons en galerijen in prefab betonnen elementen. In overleg met de commissie zijn sierstenen uit de bestaande bebouwing in het ontwerp verwerkt en is er aandacht besteed aan de aansluiting op de omgeving door de inrichting van de openbare ruimte door landschapsarchitect bureau Bovengronds.

43

Bedrijfsgebouw Sanibell

Hoogbouw

Dorpsgebouw

Bunkerwoning

Architectenbureau RoosRos uit OudBeijerland ontwerpt veel plannen in de gemeente Hoeksche Waard waardoor er veelvuldig ‘collegiaal’ overleg is met dit bureau. De commissie waardeert dit plan als voorbeeld voor een kwalitatieve ontwikkeling van een ingetogen loods met expressief kantoor. In overleg met de architect is het kantoorgedeelte nog verder naar voren geschoven om zo nog meer in beeld te komen naast de ingetogen zwarte loods. Dit plan is een mooi voorbeeld waarbij een hoogwaardig plan in gesprek met de architect en initiatiefnemer naar een nog hoger niveau is getild, tot tevredenheid van alle betrokken partijen.

De Bliekstraat in Spijkenisse transformeert van een gebied met parkeerplaatsen en kantoren naar een levendig stationsgebied met wonen, werken en recreëren. The Spike, ontworpen door V8 Architects, voegt hier 121 woningen en werkruimte toe met hoogwaardige architectuur die goed aansluit op de stedenbouwkundige context. De gekozen materialen geven het gebouw een eigenzinnig karakter. Een verhoogde begane grond en verblijfsruimtes aan de park-entrees creëren contact met het maaiveld. Het centrale hof met groen vormt een visuele verbinding met het park, waarnaar de architectuur zich aantrekkelijk presenteert.

Het voorzieningencluster met een basisschool, een dorpshuis en een sportzaal in het dorpshart van Zwartewaal is in 2024 opgeleverd. Het ligt tegenover de vijftiende-eeuwse Sint Martinuskerk (rijksmonument) en gaat daar op zijn eigen manier een bijzondere dialoog mee aan. Architectenbureau NOAHH heeft ervoor gekozen het moderne voorzieningencluster uit te voeren met tweekleurige metselwerkgevels die aansluiting zoeken bij de omliggende kleinschalige bebouwing. Door de kleinere volumes te schakelen, is het vrij grote ­programma passend gemaakt in de omgeving. Het plan is een geslaagd voorbeeld van een revitalisatie van een kleinschalige dorpskern, waarmee het sociaal leven een nieuwe impuls heeft gekregen.

Het bouwplan voor deze nieuw te bouwen woning heeft een uitgebreid traject doorlopen bij de gemeente. De aanvraag is door de commissie meerdere malen beoordeeld. Bij de beoordelingen is door de commissie vooral gestreefd naar een conceptueel zuiver plan, doorgewerkt tot in de materialisering en detaillering. Ook aandacht voor het landschap en de integratie van de woning daarin had volop aandacht. Een goede interactie tussen architect en commissie leidde in meerdere stappen tot aanpassingen van de plannen. Vervolgens is het bij de definitieve beoordeling tot overeenstemming gekomen over de plannen.

Hoeksche Waard

Nissewaard

Voorne aan Zee

31

Goeree-Overflakkee

Voorne aan Zee J A A R V E R S L AG 2 0 24

Ridderke

J A A R V E R S L AG 2 0 24

Nissewaard

Albrandswaard Barendrecht

Hendr

Zwijndr

Op deze overzichtskaart vindt u een selectie van onze werkzaamheden uit 2024. Voor iedere gemeente die lid is van onze vereniging, hebben we één opvallend bouwplan geselecteerd waarover de commissie van Dorp, Stad en Land adviseerde. Variërend van advies over kleine verbouwingen tot grote herbestemmingsplannen en de aanleg van nieuwe wijken.

Hoeksche Waard Goeree-Overflakkee

44 Schouwen-Duiveland

Moerdijk

46

Steenbergen

Noord-Beveland

Halderberge

47 Tholen

45 Veere

48 Middelburg

Goes

Rucphen

49

Bergen op Zoom

Roosendaal

Kapelle Vlissingen

(lid

50

Zeeland

Borsele

51 Reimerswaal Woensdrecht

52 Sluis

54 Hulst

53 Terneuzen

32

33

J A A R V E R S L AG 2 0 24

44

Herinrichting Dorpsas Schouwen-Duiveland

Eind 2022 is door Bureau B+B een beeldkwaliteitsplan opgesteld voor de dorpsas van Burgh-Haamstede. De commissie ruimtelijke kwaliteit is hier in een vroeg stadium bij betrokken zodat direct aan de basis van het plan kon worden meegedacht. Eind 2023 is het definitief ontwerp en deelplan voor het centrum van Haamstede goedgekeurd en is begonnen met de uitvoering van dit deelplan. Inmiddels zijn de werkzaamheden aan de herinrichting van het centrum van Haamstede succesvol afgerond.

47

45

Nieuwe entree ir. J.W. Topshuis

Kantoorpand Noord-Beveland

Het vrijstaande kantoorgebouw aan de Jacobahaven, ontworpen door ­KortGeytenbeek Architecten, is met zijn uitgesproken vormgeving toegespitst op de locatie aan de Jacobahaven nabij de Oosterscheldekering in Noord-Beveland. De commissie ervaart het gerealiseerde pand als passend binnen deze omgeving.

49

48

De mobiliteitshub, ontworpen door RO&AD Architecten, is in een vroeg stadium besproken met de stedenbouwkundige van de gemeente. De bestaande buslocatie en het parkeerterrein bieden een directe openbaar vervoer verbinding tussen Tholen en omliggende kernen. De vormgeving krijgt een natuurlijke uitstraling door het gebruik van houten constructiedelen. De uitstraling is transparant en ondergeschikt aan de omgeving, maar toch beeldbepalend. De wadi tussen de overkappingen zorgt voor natuurlijke waterberging. De buslocatie vormt een belangrijke verbinding tussen Zeeland en Noord-Brabant. Door de natuurlijke uitstraling en lage bebouwing past de hub goed bij de omgeving, waardoor een samenhangend beeld ontstaat.

Aan de Pykeswegje en Vleugelweg in Goes worden 41 nieuwe ­appartementen gerealiseerd door Woudstra A ­ rchitecten. Het project omvat zowel koop- als huurappartementen, verdeeld over twee blokken. De appartementen zijn ontworpen met aandacht voor duurzaamheid en comfort, en passen binnen de bestaande stedelijke omgeving. De nieuwbouw biedt hedendaagse woningen en draagt bij aan de vernieuwing van de wijk. Het project legt nadruk op groene voorzieningen en sociale interactie, waardoor een aantrekkelijke leefomgeving ontstaat voor de toekomstige bewoners.

52

51

Woonhuis Sluis

Deze schuurwoning ontworpen door Archipl Architecten, is een mooi voorbeeld van vervangende nieuwbouw. Het ontwerp is eigenzinnig en gebaseerd op ecologische principes. De eenvoudige hoofdvorm en materiaalkeuze verwijzen naar agrarische bebouwing en passen op natuurlijke wijze in het open agrarische landschap. Dit project toont hoe moderne architectuur harmonieus kan samengaan met traditionele elementen en de omgeving.

Borsele

Het Topshuis staat op het werkeiland Neeltje Jans, onderdeel van de Oosterscheldekering. Het gebouw is eind jaren 1970 ontworpen door architect Wim Quist en kenmerkt zich door twee gestapelde grote betonnen volumes. Het plan betreft de verbouw van de bezoekersentree en dienstentree. Hierbij worden de bestaande gevels van de entrees vervangen voor nieuwe gevelbekleding in blank geanodiseerd aluminium composiet. Het ontwerp is van Quist Wintermans Architekten, die sinds de eerste ontwikkelingen van de Oosterscheldekering betrokken zijn. Eerder zijn de Radartoren opgeleverd (2015) en recent ook de nieuwe balustrades langs de kenmerkende pijlers van de kering.

Appartementen Aria

50

Restauratie rijksmonumentaal boerderijcomplex

Veere

Mobiliteitshub Tholen

46

J A A R V E R S L AG 2 0 24

De commissie heeft overlegt over de planvorming voor de restauratie van het rijksmonumentale boerderijcomplex aan de Weelhoekweg, na een locatiebezoek samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De boerderijwoning had dringend groot onderhoud nodig aan gevels, voegwerk en bouwkundige details, evenals reparatie van rotte vloerbalken. Bijzondere aandacht verdienen de unieke 18e-eeuwse tegeltableaus die in slechte staat zijn door vocht en zoutopbouw. De tableaus zijn vergelijkbaar met collecties in het Rijksmuseum en het Nederlands Tegelmuseum. De commissie waardeert de zorgvuldige restauratieve aanpak, onder leiding van Rothuizen Architecten, om verdere schade aan het waardevolle interieur te voorkomen.

Nieuwbouwplan Reimerswaal

Op een kenmerkende locatie aan de Kaaistraat in Yerseke, waar het café de Kruik zat, komt een bescheiden appartementengebouw. Aan de achterzijde, waar het kavel aansluit op het parkeerterreintje aan de Emmastraat, is een kleine twee-onder-een-kapwoning gesitueerd. De architect van Architecten Alliantie heeft met het plan op een goede wijze rekening gehouden met de bestaande situatie en de huidige hoofdvorm en aanwezige karakteristieken als uitgangspunt genomen voor deze nieuwbouw. In alles is te zien dat met aandacht voor de plek, maar ook voor de toekomstige gebruikers, is gewerkt aan dit ontwerp.

53

54

Goes

Levensloopbestendige huurwoningen

Zeeuwse schuur

Multifunctioneel gebouw

Het plan voor 12 levensloopbestendige huurwoningen aan de Bierweg te Wemeldinge, ontwikkeld door architect RoosRos Architecten, is tweemaal in de commissie besproken en toont een verzorgd plan met een eenvoudig karakter dat aansluit bij de schaal van de bestaande bebouwing in de straat.

Nadat in 2023 een sloopvergunning is geweigerd, is er voor deze bijzondere ­monumentale schuur in 2024 een restauratiesubsidie door de Provincie verleend. Het is één van de weinig overgebleven lichtblauwe Zeeuwse schuren met rieten kap. In het Zeeuws-Vlaamse landschap worden deze markante schuren steeds zeldzamer. Ondanks de vervallen staat was er voldoende constructief materiaal om restauratie te rechtvaardigen. De gemeente Terneuzen onderschreef het belang van behoud en voorkwam sloop. De schuur wordt in originele staat hersteld en blijft als schuur in gebruik.

Waterzande is een grootschalige ontwikkeling aan de oude veerhaven in Perkpolder. Het multifunctionele gebouw (UAU Collectiv - Conix RDBM Architects) ligt in het hart van het plan en maakt onderdeel uit van het Centrumplein. Het ontwerp is een alzijdige sculptuur, die zijn vormgeving ontleent aan de op locatie aanwezige belangrijke zichtlijnen. Met de materialisering en architectuur wordt gerefereerd naar een maritieme sfeer. De commissie heeft waardering voor het plan en heeft alleen op detailniveau een paar suggesties ter overweging meegegeven.

Kapelle

De Bierweg ligt in een rustige buurt met een dorps karakter. De nieuwe woningen dragen bij aan de versterking van de lokale woonfunctie en bieden goede huisvesting voor ouderen, passend bij de levensloopbestendige aard van het project. De nieuwbouw oogt alsof deze er al jaren staat en sluit daardoor goed aan bij de bestaande bebouwing.

34

Terneuzen

Hulst

35

Barendrecht

Nissewaard

J A A R V E R S L AG 2 0 24

Hendrik-Ido-Ambacht Gorinchem Papendrecht Sliedrecht Hardinxveld-Giessendam Zwijndrecht

J A A R V E R S L AG 2 0 24

Zaltbommel

Dordrecht Hoeksche Waard

Maasdriel

Altena

Oss

Goeree-Overflakkee

Drimmelen

Geertruidenberg

56

59

Moerdijk

Oosterhout

Noord-Brabant

Halderberge

57 Etten-Leur

Tholen

61 Waalwijk

Limburg

Heusden

62 Dongen

Steenbergen

‘s-Hertogenbosch

Loon op Zand

Vught

Bergen

60

Breda

Tilburg Meierijstad Gilze en Rijen

55 Bergen op Zoom

Laarbeek

Rucphen

Son en Breugel

Roosendaal

58 Zundert

Nuenen, Gerwen en Nederwetten Eindhoven

Geldrop-Mierlo

Reimerswaal

Hulst

Helmond

Woensdrecht

Op deze overzichtskaart vindt u een selectie van onze werkzaamheden uit 2024. Voor iedere gemeente die lid is van onze vereniging, hebben we één opvallend bouwplan geselecteerd waarover de commissie van Dorp, Stad en Land adviseerde. Variërend van advies over kleine verbouwingen tot grote herbestemmingsplannen en de aanleg van nieuwe wijken.

36

37

J A A R V E R S L AG 2 0 24

55

56

J A A R V E R S L AG 2 0 24

59

60

Hofje Dumontsdreef

Duurzame multifunctionele accommodatie

Restauratie rijksmonumentale boerderij

Omgevingskwaliteit in Beeld

Het bouwplan aan de Dumontsdreef in Bergen op Zoom betreft de ontwikkeling van een hofje met veertien seniorenwoningen. Dit project, geïnitieerd door Domi Vivere, is onderdeel van een inpassingsplan binnen de binnenstad. Het project bevordert de leefbaarheid en toegankelijkheid van de binnenstad door het transformeren van een braakliggend perceel naar een groene en beschutte woonomgeving en draagt bij aan een goede omgevingskwaliteit van de binnenstad.

De bewoners van Zevenbergschen Hoek krijgen een duurzame multifunctionele accommodatie (MFA) voor onderwijs, kinderopvang en als dorpshuis. In overleg met de architect adviseerde de commissie om de bestaande sporthal niet volledig met hout te omhullen, maar de installaties op het dak integraal in het ontwerp te betrekken. Vroege visualisaties toonden het potentieel van dit bouwdeel. Door de installaties in te pakken, zijn ze nu een coherent en esthetisch onderdeel van de MFA, die een centraal ontmoetingspunt voor het dorp zal vormen.

De restauratieplannen voor deze rijksmonumentale boerderij hebben een lang traject doorlopen bij de gemeente.

De gemeente Tilburg heeft Dorp Stad en Land gevraagd om de hiaten en kansen in het Tilburgse kwaliteitsinstrumentarium in beeld te brengen. Dit is in 2023 gepresenteerd aan de gemeente. De resultaten hiervan heeft de gemeente in 2024 verwerkt in een uitvoeringsplan met concrete middelen om omgevingskwaliteit te sturen in beleid. Dorp Stad en land is hierbij betrokken in de rol van klankbordadviseur.

Bergen op Zoom

Moerdijk

57

58

Oosterhout

Tilburg

De aanvraag voor de restauratie is door de commissie meerdere malen beoordeeld. Bij de eerste beoordeling (na een locatiebezoek ter plaatse) is vooral gevraagd om een inhoudelijk goed plan, met een plattegrond die recht doet aan de structuur van de boerderij. Vervolgens is door de initiatiefnemer een deskundig architect ingeschakeld. Dit heeft de gevraagde kwaliteitsslag mogelijk gemaakt. Een goede interactie tussen architect en commissie leidde tot aanpassingen van de plannen. Vervolgens is het bij de definitieve beoordeling tot overeenstemming gekomen over de plannen.

61

62

Restauratie en verbouwing woning

Bedrijfspand

Herinrichting Vismarkt

Nieuwe woning in de dorpskern

De voormalige boswachterwoning uit 1876, een gemeentelijk monument, ondergaat een grondige verbouwing. Het pand wordt in zijn geheel verduurzaamd (vloeren, wanden en dak). Daarnaast vinden er herstelwerkzaamheden plaats, waaronder verschillende ingrepen aan de gevels en wordt de indeling binnen aangepast vanwege onder meer de plaatsing van een nieuwe trap naar de verdieping. Ondanks de grotere bouwkundige aanpak van dit monument, hebben de aanpassings- en wijzigingsvoorstellen van architectenbureau Schoenmakers tijdens verschillende overleggen tot een positief en fraai resultaat geleid voor dit pand. Foto: Kees Wittenbols

Oomen Architecten ontwierp het nieuwe bedrijfspand voor Piotr Marczak BV. Het plan heeft een alzijdige uitstraling met twee hellende vegetatiedaken die de relatie met het landschap versterken. Door de verdiepte aanleg van de begane grond lijken de groene daken opgetild te worden. De zwarte houten prefab gevels zorgen voor een dynamisch uiterlijk met een lage ecologische footprint. De plattegrond is logisch opgezet met een as die alle belangrijke functies en entrees verbindt. De commissie waardeert de zorgvuldige inpassing op de locatie.

De gemeente Heusden initieert de herinrichting van de Vismarkt, een belangrijk ­horecaplein in de historische vesting. Hoewel geen gebouw, is de commissie betrokken om de ruimtelijke kwaliteit te waarborgen. De herinrichting draagt bij aan het karakter van de bestaande bebouwing en biedt kansen voor een integrale aanpak. Door de herinrichting kunnen eisen worden gesteld aan losse elementen zoals terrasschermen, meubilair en zonneschermen. Het doel is een kwalitatieve totaalinrichting te realiseren die de aantrekkelijkheid en de uitstraling van de Vismarkt als levendig en sfeervol plein versterkt.

De nieuwe woning ligt op een markante hoek aan het begin van dorp. De architectuur van de woning in relatie tot de Dorpsstraat en de uitvalsweg richting landgoed Blijenbeek is met de commissie besproken. Het initiele voorstel bestond uit een inrit en bijgebouw op de hoek. Dit werd herzien nadat de commissie suggereerde om de hoofdmassa van de woning prominenter te plaatsen. De commissie prees de vormgeving, die past bij de omgeving maar tegelijkertijd een eigentijdse uitstraling heeft. De uitdaging was om zowel aan te sluiten bij het dorpsbeeld als de markante hoekligging te benadrukken. Het advies van de commissie heeft geleid tot een betere oriëntatie van de woning op de hoekligging en een versterking van de ruimtelijke kwaliteit.

Etten-Leur

Zundert

38

Heusden

Bergen

39

Samenhang is het toverwoord In deze tijd van uitdagende bouwopgaven willen we graag vooruit én willen we ons mooie land leefbaar en aantrekkelijk houden voor de toekomst. Daarvoor is samenhang nodig tussen 3 elementen: beleid, vooroverleg en vergunning. Wij helpen u graag om dit binnen uw gemeente te stroomlijnen! Dorp, Stad en Land is sinds 1929 een onafhankelijke, non-profit kennisorganisatie voor gemeenten en overheden in het westen en zuiden van Nederland. Onze missie is ‘het behouden en bevorderen van de schoonheid van dorp, stad en land, in de meest uitgebreide zin’. Met een team van circa 80 praktijkgerichte professionals in de ruimtelijke vakgebieden architectuur, erfgoed, stedenbouw en landschap zetten wij ons in voor het maatschappelijke belang van een aangename en aantrekkelijke leefomgeving.

Groot Handelsgebouw Stationsplein 45, 3001 GC Rotterdam Hoofdingang A3.207 info@dorpstadenland.nl 010 280 9445