Document · PDF

CONCEPT Accountantsverslag 2025 Gemeente Hulst 120626

Gemeenteraad 9 juli 2026, gemeente HulstBij agendapunt: Jaarstukken 2025 gemeente Hulst11.716 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Concept Accountantsverslag 2025 Gemeente Hulst, 12 juni 2026

Deloitte Accountants B.V. Stadionstraat 4 4815 NG Breda Postbus 1195 4801 BD Breda Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9895 www.deloitte.nl

Aan de gemeenteraad van de gemeente Hulst Postbus 6000 4330 LA Hulst Onderwerp Accountantsverslag 2025 Datum 12 juni 2026 Ons kenmerk Behandeld door Ron Huser-Egter van Wissekerke Senior Manager Tel: 06 5585 3223 rhuser@deloitte.nl Rein-Aart van Vugt Partner Tel: 06 1100 2352 rvanvugt@deloitte.nl

Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2025 van de gemeente Hulst. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2025 van de gemeente Hulst. De jaarrekening 2025 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Hulst. Bij deze jaarrekening hebben wij een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging gedateerd d.d. 26 november 2025 en met ons auditplan, dat op 12 februari 2026 is besproken in uw commissie Middelen. Wij zullen onze concept rapportage op 25 juni 2026 tijdens de bijeenkomst met uw commissie Middelen bespreken. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met de portefeuillehouder financiën, het afdelingshoofd bedrijfsvoering, de teamleider financiële administratie en de concerncontroller. Hoogachtend, Deloitte Accountants B.V.

drs. R.M.J. van Vugt RA

Op alle opdrachten verricht door Deloitte, behoudens M&A Diensten, zijn de Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020 gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NSE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.

CONCEPT 12-06-26

Inhoudsopgave Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

• Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

• Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen

Bevindingen jaarrekening

• De financiële positie van uw gemeente

• Belangrijkste bevindingen uit onze controle

Interne beheersing

• Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing

• Speerpunten aangedragen door gemeenteraad Hulst voor de controle van het boekjaar 2025

Bijlagen

• Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden in de controle

• Bijlage A2 - Tekortkomingen in de toelichtingen

• Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025

• Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging

Accountantsverslag 2025

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Accountantsverslag 2025

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole In dit hoofdstuk zijn de kernpunten van de jaarrekeningcontrole overzichtelijk weergegeven. Deze kernpunten lichten wij in het vervolg van dit accountantsverslag nader toe. De onderwerpen linken dan ook door naar de verdiepende teksten en zijn te raadplegen door op de categorie of het onderwerp te klikken. Categorie

Onderwerp

Observatie en/of aanbeveling

Algemeen

1. Controleverklaring

1. We hebben een goedkeurende controleverklaring bij de jaarstukken 2025 verstrekt.

2. Rechtmatigheid

2. Het college heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording geen rechtmatigheidsfouten gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

3. Fraude

3. Uw gemeente heeft nog geen (fraude)risicoanalyse opgesteld. Wel zijn in de gemeentelijke organisatie verschillende (soft) controls ingericht gericht op het voorkomen van (eventuele) risico’s. Wij benadrukken het belang van een overkoepelende (fraude)risicoanalyse, waarin ook de koppeling wordt gelegd tussen onderkende risico’s en beheersmaatregelen.

1. Financiële positie

1. De financiële positie ultimo 2025 is verbeterd ten opzichte van 2024.

2. Realiteitsgehalte begroting

2. De realisatie van de doelen van de gemeenteraad is niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden.

3. Kwaliteit jaarstukken

3. De kwaliteit van de jaarstukken is toereikend.

1. Jeugdwet

1. Uit de controle van de zorgkosten bij Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland blijkt een onzekerheid van € 1.022.029 voortkomend uit het ontbreken van goedkeurende verklaringen bij zorgaanbieders. Na aanvullende controlewerkzaamheden resteert nog een onzekerheid van € 73.828.

2. Persoonsgebonden budget (PGB)

2. De accountant van de SVB heeft een oordeel met beperking bij de verantwoordingen jeugd 2025 verstrekt, vanwege getrouwheid en rechtmatigheidsafwijkingen. Voor de verantwoording WMO is een goedkeurende verklaring ontvangen. Wij hebben de in de jaarrekening verantwoorde PGB’s voor een bedrag van € 65.000 (2024: € 124.000) aangemerkt als onzeker.

1. Schattingen

1. De grondexploitaties zijn getrouw weergegeven blijkens onze controlewerkzaamheden.

2. Voorzieningen

2. De gemeente Hulst heeft haar verliesvoorzieningen geactualiseerd en in overeenstemming gebracht met de verwachte negatieve resultaten per grondexploitatie.

Financiën

Sociaal domein

Grondexploitatie

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Bestuurlijke samenvatting Bestuurlijk relevante bevindingen en aanbevelingen jaarrekeningcontrole

Accountantsverslag 2025

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Getrouwheid

Rechtmatigheid

•

Wij hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor het getrouwe beeld van de jaarrekening, inclusief de daarin opgenomen rechtmatigheidsverantwoording van het college.

•

De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 2.050.000.

•

Naast onze opdrachtbevestiging zijn het Bado en normenkader dat door uw raad is vastgesteld d.d. 18 december 2025 bepalend (geweest) voor onze controle.

•

Wij hebben tijdens onze controle van de WNT geen niet-gecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd die de materialiteitsgrens conform het controleprotocol WNT te boven gaan.

•

Het college van B&W heeft in haar rechtmatigheidsverantwoording geen fouten en geen onduidelijkheden gerapporteerd groter dan de verantwoordingsgrens.

•

In de paragraaf bedrijfsvoering zijn de bevindingen groter dan de rapporteringstolerantie toegelicht door het college.

•

De gehanteerde verantwoordings- en rapportagegrens bedraagt € 2.050.000 respectievelijk € 50.000.

•

Wij hebben de conclusies van het college in ons getrouwheidsoordeel betrokken waaruit geen materiële tekortkomingen zijn gebleken.

•

Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd ten aanzien van de SiSa-bijlage die als bijlage bij de jaarstukken is opgenomen. In Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2025 is de voorgeschreven tabel met fouten en onzekerheden opgenomen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Frauderisicoanalyse

In de bedrijfsvoering worden verschillende effectieve beheersmaatregelen toegepast. Een overkoepelende (fraude)risicoanalyse, waarin ook de koppeling wordt gelegd tussen onderkende risico’s en beheersmaatregelen is nog niet opgesteld. Wij adviseren het management deze op te stellen, bijvoorbeeld met gebruikmaking van de ‘fraudedriehoek’, als vast onderdeel van de internebeheersingsomgeving en de conclusies te delen met het college en de gemeenteraad.

Financiële positie

•

De financiële positie ultimo 2025 is verbeterd ten opzichte van 2024.

•

De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2025 bedraagt € 47,3 miljoen (2024: € 38,0 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Hulst onderkende en aanwezige risico’s van € 25,7 miljoen (2024: € 18,4 miljoen).

•

Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en realisatie, en kent een relatief hoog voordelig rekeningresultaat 2025 ad € 3,8 miljoen (2024: voordelig € 3,6 miljoen).

•

Uit het overzicht van baten en lasten over 2025 blijken afwijkingen c.q. volumeverschillen in zowel de lasten, baten als saldi. De relatieve omvang is in totaliteit weliswaar beperkt, maar op verschillende programma’s en (investerings)projecten zijn forsere afwijkingen te constateren die uiteindelijk leiden tot een voordelig resultaat van circa € 3,4 miljoen. Dit geeft ons de indruk dat de ramingen in de begroting en tussentijdse informatievoorziening wat betreft (investerings)projecten en activiteiten ambitieus zijn en mogelijk niet in lijn zijn met de beschikbare (personele) capaciteit om alle geplande (investerings)projecten en activiteiten daadwerkelijk in het boekjaar te realiseren. Overigens is daarbij op te merken dat naast capaciteit ook andere factoren hierbij een rol spelen en kunnen zorgdragen voor vertraging, zoals de stikstofproblematiek, bezwaar- en beroepsprocedures, participatie, gewijzigd rijksbeleid etc.

•

Wij adviseren in 2026 nader onderzoek te doen naar de (structurele) oorzaken van het rekeningsaldo 2025 en te bezien hoe het realiteitsgehalte en de voorspellende waarde van de begroting en tussentijdse informatievoorziening is te verbeteren. Het is van belang blijvend aandacht te besteden aan de planning en controlcylcus, hetgeen een continue proces vormt van sturing en bijsturing.

•

Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de (debiteuren)voorzieningen, grondexploitaties en afschrijvingspercentages materiële vaste activa. Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

•

De jaarrekening 2025 geeft overeenkomstig de begroting inzicht in de baten en lasten van de programma’s. Verder is per programma aangegeven wat bereikt is, wat daarvoor gedaan is en wat het heeft gekost. Hierbij is de relatie gelegd met de geformuleerde doelstellingen uit de (gewijzigde) begroting 2025.

Realiteitsgehalte begroting

Kwaliteit verslaggeving

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Accountantsverslag 2025

Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen Interne beheersing

•

Op basis van de interim-controle 2025 hebben wij onze belangrijkste bevindingen in de interne beheersingsmaatregelen voor de financiële verslaggeving met uw ambtelijke organisatie gedeeld. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.

Sociaal domein

•

Op basis van de door ons uitgevoerde controle moeten wij de Persoonsgebonden Budgetten (PGB’s) Jeugd overeenkomstig voorgaand jaar als onzeker aanmerken. Dit als gevolg van een controleverklaring met beperking bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Deze onzekerheid bedraagt € 65.000. Voor de verantwoording PGB WMO is een goedkeurende verklaring ontvangen.

•

Uit de verantwoording van de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland blijkt in de geleverde zorg in natura (jeugd) een onzekerheid van € 1.022.029 voortkomend uit het ontbreken van goedkeurende verklaringen bij zorgaanbieders. Na aanvullende controlewerkzaamheden resteert nog een onzekerheid van € 73.828. Wij adviseren om hierover met de betreffende zorgaanbieders in overleg te treden

•

Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2025 versus de schattingen in de jaarrekening 2024 geanalyseerd (‘backtesting’).

•

Wij zijn van mening dat de waardering van de grondexploitatie op basis van de hiervoor beschreven werkzaamheden en bevindingen juist is en consistent is met voorgaand jaar.

Grondexploitatie

Europese aanbestedingsregels

De gemeente moet voldoen aan Europese aanbestedingsregels. De gemeente heeft een spendanalyse uitgevoerd en detailcontroles verricht. Wij hebben in aanvulling hierop zelfstandig controlewerkzaamheden verricht op de Europese aanbestedingsregels, en komen tot dezelfde conclusie. Uit de controle 2025 zijn geen rechtmatigheidsfouten gebleken.

Precario

De gerechtelijke procedure met Stedin N.V. (voorheen Enduris B.V.) over de fiscale juistheid over de aanslagen precario is voor het boekjaar 2016 in het voordeel van de Zeeuwse gemeenten uitgevallen. Inmiddels is Stedin N.V. in cassatie gegaan tegen deze uitspraak. Uw gemeente heeft ter dekking het financiële risico een claim op de algemene reserve gelegd ter grootte van de betwiste belastingaanslagen. De rechtsuitspraak hiervan volgt naar verwachting in september 2026.

Overig

•

Zie de bijlagen A bij dit accountantsverslag waaruit blijkt welke (niet)-gecorrigeerde bevindingen en onzekerheden en tekortkomingen in de toelichtingen wij hebben geconstateerd.

•

In bijlage C is onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging te vinden.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Bevindingen jaarrekening

Accountantsverslag 2025

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2025 bedraagt € 9,4 miljoen voordelig, Per saldo is tussentijds circa € 5,6 miljoen aan de reserves toegevoegd, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2025 circa € 3,8 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2025 circa 57% van het balanstotaal (ultimo 2024: circa 55% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2024. Op verzoek van de gemeenteraad is ook inzichtelijk gemaakt wat de financiële positie zou zijn geweest als geen dividend van ZEH zou zijn ontvangen.

Overigens heeft uw gemeenteraad een afwegingskader inzet ZEH-dividend vastgesteld waarbij het uitgangspunt is dat deze incidentele middelen onder voorwaarden ingezet kunnen worden voor niet reguliere taken.

Eigen vermogen (x € 1.000)

2025

2024

2023

2022

Eigen vermogen per 1 januari

71.631

48.427

39.024

25.810

Tussentijdse resultaatbestemming

5.662

19.635

7.310

7.684

Gerealiseerd resultaat

3.764

3.569

2.093

5.530

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

9.426

23.204

9.403

13.214

Eigen vermogen per 31 december

81.057

71.631

48.427

39.024

Eigen vermogen per 31 december zonder ZEH

53.364

48.576

41.830

35.863

Exploitatieresultaat (x € 1.000)

Totale baten

113.804

Totale lasten

-/-104.379

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten

Saldo baten en lasten

Af: stortingen in reserves

Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming. Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.

Bij: onttrekkingen aan reserves

9.426 -/- 13.518 7.856

Saldo mutaties reserves

-/- 5.662

Gerealiseerd resultaat

3.764

Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2024 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 9,4 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 7,5 miljoen (begroting na wijziging).

Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1.000) 25,000 20,000

De jaarrekening 2025 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 3,8 miljoen.

15,000 10,000

In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. In de paragraaf bedrijfsvoering heeft het college de rechtmatigheid van de begrotingsafwijkingen nader toegelicht.

5,000 2022

2023

2024

2025

Mutaties in reserves (x € 1.000) 25,000 20,000 15,000 10,000 5,000

2022

2023

2024

2025

Gerealiseerd resultaat (x € 1.000) 6,000 4,000 2,000 2022

2023

2024

2025

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Kengetallen voor gemeente Hulst (begroot en werkelijk over de periode 2022-2025)

Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Als sprake is van een forse schuld en veel eigen vermogen (totaal van algemene en bestemmingsreserves), hoeft een hoge schuld geen probleem te zijn voor de financiële positie. Hoe hoger de solvabiliteitsratio, hoe groter de weerbaarheid van de gemeente. Grondexploitatiequote De grondexploitatiequote geeft aan hoe groot de grondpositie (waarde van de grond) is ten opzichte van de totale baten van de gemeente. In de regel geldt: hoe hoger de grondexploitatiequote, hoe groter het risico dat de gemeente loopt. Netto schuldquote Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de ‘druk’ van de rentelasten en aflossingen op de exploitatie.

7% 50%

40%

30%

4% 3%

20%

10%

1% 0%

2022

Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is ook van belang te kijken naar de structurele baten en lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de opbrengsten uit de onroerende zaakbelasting. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en lasten en deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van leningen) te dekken. Wij constateren dat de solvabiliteit en grondexploitatiequote in 2025 verder is toegenomen. Afgezet tegen de provinciale normering bevindt de solvabiliteit zich boven risicocategorie (20-50%). De grondexploitatiequote bevindt zich in de laagste risicocategorie. De netto schuldquote blijft dalen en bevindt zich in de laagste risicocategorie. De structurele exploitatieruimte laat ruimte zien (>0%).

CONCEPT 12-06-26

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

2023

2024

Begroot

Werkelijk

2025

-1%

2022

2023

2024

Begroot

Werkelijk

2025

Structurele exploitatieruimte

Netto schuldquote 80%

70%

60%

50%

40%

30%

20%

10%

0% 2022

Het is overigens van belang de ontwikkeling van deze kengetallen te plaatsen in het perspectief van de komende ontwikkelingen en het investeringsprogramma waar de gemeente Hulst voor staat. © 2026. For information, contact Deloitte The Netherlands.

Grondexploitatiequote

Solvabiliteit

60%

Bestuurlijke samenvatting

2023

2024

Begroot

Werkelijk

Bevindingen jaarrekening

2025

2022

Interne beheersing

2023

2024

Begroot

Werkelijk

2025

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Voorspellende waarde van uw begroting

Saldo baten en lasten | Begroting vs realisatie (x € 1.000)

De jaarrekening 2025 sluit met een positief gerealiseerd resultaat van circa € 3,8 miljoen. De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college haar beleid en doelen kan realiseren.

30,000 20,000 10,000

De werkelijke baten en lasten over 2025 liggen hoger dan de geraamde lasten. De werkelijke baten liggen hoger dan de geraamde baten. Het resultaat op programmaniveau toont een positief resultaat. Zoals ook uit de in de jaarrekening opgenomen analyse van het resultaat op hoofdlijnen blijkt is dit gevolg van uiteenlopende mutaties op verschillende programma’s. Wij verwijzen u hiernaar.

Begroting 2023

De gemeenteraad heeft de focus gelegd op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Hiermee is de begroting meer gebaseerd op uw politiek-bestuurlijke ambities dan op wat uw gemeente daadwerkelijk met de beschikbare middelen en capaciteit kan realiseren. Overigens zijn naast capaciteit ook andere factoren die kunnen zorgdragen voor vertraging, zoals de stikstofproblematiek, netcongestie, bezwaar- en beroepsprocedures, participatie, gewijzigd rijksbeleid etc.

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Baten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000) 150,000 100,000 50,000 -

Uw organisatie is zich bewust van deze problematiek. In dit licht adviseren wij u dit nader te onderzoeken en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen. Het is van belang blijvend aandacht te besteden aan de planning en controlcylcus, hetgeen een continue proces vormt van sturing en bijsturing.

Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Lasten | Begroting vs realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1.000) 150,000 100,000 50,000 Begroting 2023

Realisatie 2023

Begroting 2024

Realisatie 2024

Begroting 2025

Realisatie 2025

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen) Het weerstandsvermogen is afgenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beiden zijn gemuteerd in 2025; de ratio weerstandsvermogen is met 0,23 afgenomen. Beschikbare weerstandscapaciteit De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 47,3 miljoen (2024: € 38,0 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s zijn vervallen en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s.

In vergelijking met 2024 zitten de belangrijkste mutaties op het sociaal domein (+ € 1,6 miljoen), Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (nieuw + € 5,1 miljoen), gemeentefonds (- € 3,0 miljoen) en grote projecten (+ € 4,0 miljoen). Uw gemeente heeft op basis van deze risico-inventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 25,7 miljoen (2024: € 18,4 miljoen). Ten opzichte van 2024 is hiermee sprake van een toename. Uw weerstandscapaciteit van € 47,3 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 25,7 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag.

50 45 40 35 30 25 20 15 10 5 2022

2023

Benodigde weerstandscapaciteit

2024

2025

Beschikbare weerstandscapaciteit Ratio weerstandscapaciteit

2.50 2.00 1.50 1.00 0.50 2022

2023

2024

2025

Ratio weerstandscapaciteit

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Accountantsverslag 2025

Rechtmatigheidsverantwoording In de jaarrekening heeft het college een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen waarin zij zich verantwoordt over de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties (inclusief begrotingsrechtmatigheid). Een uitgebreidere toelichting op de onrechtmatigheden en de vervolgacties om deze op te lossen/te voorkomen is opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering van het jaarverslag. Verantwoordings- en rapportagegrens Via de financiële verordening heeft de gemeenteraad de verantwoordingsen rapportagegrens vastgesteld, respectievelijk 2% van de lasten exclusief toevoegingen aan reserves en € 50.000. De verantwoordingsgrens heeft het college gehanteerd bij het opmaken van de rechtmatigheidsverantwoording en de uiteindelijke conclusie daaromtrent. Fouten en onduidelijkheden die de verantwoordingsgrens niet overschrijden, zorgen voor een positieve uiting van het college waaruit blijkt dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rapporteringsgrens bepaalt de diepgang van de toelichting van het college in de paragraaf bedrijfsvoering.

Uit de in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording blijken geen onrechtmatigheden welke de verantwoordingsgrens te boven gaan (analyse van rechtmatigheidsfouten inzake Europese aanbesteding is nog onderhanden) Normenkader Het college heeft het van toepassing zijnde normenkader in kaart gebracht. Dit normenkader is door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 18 december 2025. Wij hebben vastgesteld dat dit normenkader leidend is geweest voor het college om te komen tot de rechtmatigheidsverantwoording en de toelichtingen in de paragraaf bedrijfsvoering. Daarnaast hebben wij vastgesteld dat het college de financiële verordening en controleverordening heeft geactualiseerd. Deze zijn door de gemeenteraad vastgesteld in haar vergadering d.d. 18 december 2025. In de financiële verordening zijn eveneens specifieke richtlijnen opgenomen over de wijze en diepgang van rapporteren over rechtmatigheid en de wijze waarop het college om dient te gaan met begrotingsafwijkingen. Deze komen hierna nader aan bod.

Begrotingscriterium

Kredietoverschrijdingen

Bij de rechtmatigheidsverantwoording vormt het begrotingscriterium een belangrijk toetsingscriterium. Financiële beheershandelingen, die ten grondslag liggen aan de baten, laste en balansmutaties, dienen tot stand te zijn gekomen binnen de grenzen van de geautoriseerde begroting en de hiermee samenhangende programma’s (begrotingscriterium). Uitgangspunt hiervoor is het niveau waarop de raad de budgetten in de begroting en bij investeringen geautoriseerd heeft. In de begroting zijn de bedragen voor de lasten en baten vermeld die door de raad zijn vastgesteld. Dit houdt in dat de financiële beheershandelingen dienen te passen binnen de begroting.

Vanuit de investeringskredieten zijn overschrijding3n geconstateerd op een aantal projecten van in totaal € 76.000. Deze afwijkingen zijn toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

De gemeenteraad en het college hebben in de financiële verordening afspraken gemaakt in welke situatie sprake is van een begrotingsonrechtmatigheid. Er is sprake van begrotingsonrechtmatigheid als het college bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt (1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig aan de gemeenteraad is gemeld door middel van een begrotingswijziging en/of de reguliere P&C cyclus of mededeling vanuit het college (3). In de volgende situaties worden (eventuele) afwijkingen als acceptabel aangemerkt: •

Er is sprake van een overschrijding waarbij direct gerelateerde inkomsten de overschrijding compenseren;

•

Er is sprake van een overschrijding op een open-einde regeling;

•

De overschrijding is geautoriseerd door middel van de vaststelling van een tussentijdse rapportage.

Begrotingsrechtmatigheid Op de programma’s bestuur en veiligheid (€ 1.285.000), Sociaal domein (€ 930.000) en Algemene dekkingsmiddelen (€ 1.004.000) zijn lastenoverschrijdingen geconstateerd. Deze afwijkingen zijn toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering.

Wij constateren dat het begrotingscriterium, rekening houdend met de gemaakte afspraken tussen het college en de gemeenteraad op een juiste wijze in de jaarstukken zijn toegelicht.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Rechtmatigheidsverantwoording Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld aan de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen c.q. voorwaarden zijn afkomstig uit de relevante wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader, en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Gemeenten stellen via de financiële verordening en/of onderliggende nota’s kaders vast die van invloed zijn op verslaggeving. Het gaat hier om de invulling van de ruimte die het BBV geeft voor eigen gemeentelijke kaders. Denk hierbij aan grenzen voor het activeren van investeringen, afschrijvingstermijnen, omgang met reserves en voorzieningen en dergelijke. Deze vallen onder het getrouwe beeld en vallen per definitie onder de reikwijdte van de reguliere accountantscontrole. Ook voorwaarden die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening worden niet opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.

Hierbij kan worden gedacht aan het niet naleven van voorwaarden met betrekking tot recht, hoogte, duur, termijnen, normbedragen, doelgroep en grondslag bij bijvoorbeeld bijstandsverlening, maatschappelijke ondersteuning, inkomensoverdrachten en het opleggen van belastingen dat tot gevolg heeft dat de bijhorende lasten of opbrengsten onjuist of onvolledig zijn. Het niet naleven van deze voorwaarden heeft direct invloed op het getrouwe beeld van deze posten in de jaarrekening.

In het voorkomen van onrechtmatigheden blijft het noodzakelijk dat met de Europese aanbestedingsrichtlijnen in de bedrijfsvoering rekening wordt gehouden. Wij hebben bij het college geadviseerd om op basis van een jaarlijks te ramen inkoopbehoefte en een actueel contractregister vooraf (preventief) vast te stellen dat de voorgenomen inkopen plaatsvinden volgens de juiste aanbestedingsprocedure. Ondanks de getroffen maatregelen kan uw gemeente in de praktijk, door de complexiteit van de materie en regelgeving, en de hoeveelheid bij dit proces betrokken personen, toch relatief gemakkelijk een verkeerde aanbestedingsprocedure kiezen. Hierdoor blijft de repressieve controle van belang. Daarbij moet hij in ieder geval expliciet nagaan of een opdracht via de juiste procedure ‘in de markt’ is gezet.

Misbruik en oneigenlijk gebruik Het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium heeft betrekking op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen. Uit de interne controle blijken geen rechtmatigheidsfouten op het gebied van misbruik en oneigenlijk gebruik boven de rapportagegrens van € 50.000.

Díe onderwerpen die niet onder het getrouwheidsoordeel van de accountant vallen, hebben we onderstaand nader toegelicht inclusief de wijze waarop het college deze in haar werkzaamheden heeft betrokken. Aanbestedingen Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit. Bij het opstellen van deze spendanalyse is waar nodig juridisch advies ingewonnen.

Wij constateren over 2025 dat er geen sprake is van onrechtmatigheden door het niet naleven van de aanbestedingsregels.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Sociaal domein Sociaal domein | PGB-bestedingen De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft – net als in voorgaande jaren – bij de PGB-verantwoording voor Jeugd over 2025 een controleverklaring met beperking verstrekt. Voor de verantwoording PGB WMO is een goedkeurende controleverklaring ontvangen.

Uit de controle van de zorgkosten bij Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland blijkt een onzekerheid van € 1.022.029 voortkomend uit het ontbreken van goedkeurende verklaringen bij zorgaanbieders. Na aanvullende controlewerkzaamheden resteert nog een onzekerheid van € 73.828. Wij adviseren om hierover met de betreffende zorgaanbieders in overleg te treden.

Uw organisatie heeft geen aanvullende interne beheersmaatregelen uitgevoerd. Hiermee is onvoldoende zekerheid verkregen over de prestatielevering en rechtmatigheid van de PGB-bestedingen. Hierdoor is € 65.000 (2024: € 124.000) als onzekerheid aangemerkt. Sociaal domein | Jeugdzorgkosten De jeugdzorgkosten bestaan uit de kosten voor de lokale en regionale jeugdzorg. De uitvoering van de regionale jeugdzorg is door uw gemeente (grotendeels) belegd bij de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland als onderdeel van de gemeenschappelijke regeling GGD Zeeland. De kosten bedragen voor 2025 € 13,5 miljoen (2024: € 11,1 miljoen). In lijn met de landelijke trend zijn de kosten voor jeugdzorg de afgelopen jaren (fors) gestegen en de verwachting is dat deze ontwikkeling ook komende jaren nog doorzet. Om de kosten beter in de greep te krijgen en hierin besparingen te realiseren, is de Regiovisie Jeugdhulp Zeeland 2023-2028 op 21 december 2023 door uw gemeenteraad vastgesteld. In de regiovisie staat hoe Zeeland invulling geeft aan de regionale samenwerking voor het organiseren van de (specialistische) jeugdhulp. Zo kunnen de gemeenten goede en betaalbare zorg blijven bieden, die aansluit bij de behoeften van jeugdigen en gezinnen. In 2026 is circa 14,1 miljoen aan lasten jeugdzorg geraamd. De realisatie van de eerste 4 maanden ligt in lijn met begroting.

Inmiddels is meer aandacht aan het herindiceren (minimaliseren van het verlengen van de zorgduur). Verder wordt in 2026 in overleg met collega gemeenten uitvoering gegeven aan datagerichte analyses teneinde doelmatiger en efficiënter om te gaan met middelen. Ook is een nieuwe verordening jeugdhulp gemeente Hulst 2026 vastgesteld.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) •

De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2025 ad € 3,5 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2026 e.v. nog te realiseren baten ad € 16.7 miljoen en lasten ad € 13,2 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2025 gaat het om 8 individuele projecten. De gemeente Hulst schat ultimo 2025 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 0,1 miljoen bedraagt (2024: € 0,1 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie.

Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s: •

•

Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben langere tijd onder druk gestaan. Deze situatie is omgeslagen in een grote vraag naar woningen en grond, waardoor de grondprijs zich in een hoog tempo in positieve zin ontwikkelt. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke grondprijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de positieve marktontwikkelingen? Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?

Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 4 3

2 1 (1)

2023

2024

2025

Ontwikkeling boekwaarde

Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?

De 5 P’s vormen de basis voor de actualisatie van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.

2022

Overzicht nog te realiseren baten en lasten (x € 1 miljoen) 20 15

Analyse grondexploitaties

Uit nevenstaande figuren blijkt dat de boekwaarde van de bouwgronden in exploitatie in het afgelopen jaar fors is gestegen doordat de investeringen (€ 4,5 miljoen) de opbrengsten (€ 0,6 miljoen) hebben overtroffen. Dit betreft vooral de investeringen in de in 2025 vastgestelde grondexploitatie van de Groote Kreek II fase 1 (€ 4,1 miljoen).

Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt. Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.

10 5 2024

2025

Nog te realiseren baten

Nog te realiseren lasten

Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode), hebben wij het volgende in overweging genomen: •

•

Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd. Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?

•

Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.

•

Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente (met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?).

De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2025 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd) en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd, en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is. Tussentijdse winstneming De gemeente moet voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion methode’ (POC-methode) toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten. Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2025 voor € 44.500 aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2024: € 90.600).

Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties

van € 1,0 miljoen inzake de 'Regeling specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur’. De Gemeente heeft het volledige bedrag van deze subsidie aan de grondexploitatie van fase I toegerekend, terwijl deze regeling ook toeziet op de woningen binnen fase II. Verder bestaat de verwachting dat aan (een aantal van) de verplichtingen uit artikel 9 niet voldaan zal worden (vooral de tijdigheid van de realisatie van de woningen) en hierover zijn nog geen formele afspraken met het Ministerie gemaakt.

Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet). Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.

•

de civiele kosten zijn onzeker vanwege het ontbreken van een onderbouwing van het woonrijp maken.

Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.

•

de plankosten zijn niet aannemelijk. De Gemeente heeft een hoogover berekening gemaakt van de totale nog te realiseren plankosten, maar geen raming opgesteld (of op laten stellen), waarin de verschillende benodigde disciplines worden uitgesplitst. Daarnaast ligt de verhouding tussen de nog te realiseren plankosten en de nog te realiseren civiele kosten onder de door ons herleide bandbreedte. Indien wij dit indicatief kwantificeren, uitgaande van 25% van de totale civiele kosten, schatten wij de impact hiervan op ca. € 700.000 negatief.

•

Volgens het BBV dient bij vaststellen of herzien van de grondexploitatie gerekend te worden met de actuele omslagrente. Voor 2025 bedraagt deze ca. -0,06%. Conform de voorschriften van de commissie BBV mag de renteparameter in de meerjarenprognose van grondexploitatie maximaal 0,5% afwijken van de omslagrente zoals berekend in het jaar van vaststellen van de grondexploitatiebegroting. In de grondexploitatie is evenwel gerekend met 2,5%. Wij achten de gehanteerde rente daarmee niet aannemelijk. Het effect van het hanteren van 0% rente is ca. € 875.000 positief.

Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd wat de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn. Van deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd. Groote Kreek II fase 1 In overleg met uw gemeenteraad hebben wij de grondexploitatie van het project Groote Kreek II fase 1, in samenwerking met onze specialisten van Real Estate beoordeeld. De bevindingen zijn als volgt: •

•

het gehanteerde programma en fasering in de grondexploitatie is niet onaannemelijk. Voor reguliere woningbouw is een grondprijs gehanteerd van € 265 per m2. Op basis van een uitgevoerde analyse van vergelijkbare referenties in Zeeland is een bandbreedte tussen € 200 en € 335 acceptabel. de gehanteerde opbrengsten in de grondexploitatie vormen een risico vanwege een onzekerheid in de realisatie van het toegezegde subsidie

Uitgaande van de geconstateerde omissie in de grondexploitatie had in 2025 geen voorziening verlieslatend complex ad € 126.000 verantwoord moet worden.Van belang is verder om bij de komende herziening van de grondexploitatie met bovenstaande bevindingen rekening te houden. Wij adviseren tevens het proces voor het opstellen en actualiseren van grondexploitaties te professionaliseren.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie) De uitgangspunten die in de overige grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •

Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten;

•

Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties;

•

Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken planen civiele kosten.

De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2025 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt. Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitatie per 31 december 2025 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten betrokken hebben bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In de bedrijfsvoering worden verschillende effectieve beheersmaatregelen (waaronder hard- en softcontrols zoals verwoord in de vastgestelde organisatievisie) toegepast. Een overkoepelende (fraude)risicoanalyse, waarin ook de koppeling wordt gelegd tussen onderkende risico’s en beheersmaatregelen is nog niet opgesteld. Wij adviseren het management deze op te stellen, bijvoorbeeld met gebruikmaking van de ‘fraudedriehoek’, als vast onderdeel van de interne-beheersingsomgeving en de conclusies te delen met het college en de gemeenteraad.

Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van interne beheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt. Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Overige bevindingen Evaluatie van de belangrijkste inschattingen van het management

Precariobelasting

Uw gemeente heeft voorzieningen gevormd voor verliezen, risico’s of verplichtingen die hun oorsprong vinden in het huidige boekjaar of eerdere boekjaren, maar waarvan de (verwachte) uitgaven in de toekomst liggen.

De gerechtelijke procedure met Stedin N.V. (voorheen Enduris B.V.) over de fiscale juistheid over de aanslagen precario is voor het boekjaar 2016 in het voordeel van de Zeeuwse gemeenten uitgevallen. Inmiddels is Stedin N.V. in cassatie gegaan tegen deze uitspraak. Uw gemeente heeft ter dekking het financiële risico een claim op de algemene reserve gelegd ter grootte van de betwiste belastingaanslagen. De uitspraak van deze rechtspraak volgt naar verwachting in september 2026.

Binnen de voorzieningen maakt u conform het BBV onderscheid naar voorzieningen voor ‘verplichtingen, verliezen en risico’s’, ter ‘egalisering van kosten’ (‘groot onderhoud’), en ‘voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is’. Vooral de voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s en de voorzieningen ter egalisering van kosten zijn naar hun aard gebaseerd op veronderstellingen en schattingen van het management en het college. Zij schatten op basis van hun kennis van de gemeente en haar omgeving in wat het effect van de te voorziene risico’s, verplichtingen en kosten zal zijn in de komende jaren en wat de omvang van de voorziening moet zijn. Wij hebben voor deze gebieden het proces beoordeeld waarmee het management schattingsposten ontwikkelt, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Een en ander in de context van onze verklaring bij de jaarrekening als geheel en niet bedoeld om ons een oordeel te vormen over individuele schattingsposten. Indien nodig hebben wij specialisten ingeschakeld (bijv. actuarissen, taxateurs, belastingspecialisten en derivaten specialisten) bij het beoordelen van de toepassing van de juiste methodiek, de aannames, de berekeningen en de consistente toepassing van de betrokken modellen en/of de van toepassing zijnde financiële verslaggeving.

Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.

Voorziening pensioenbijdragen wethouders In de jaarrekening 2025 is een pensioenvoorziening voor (voormalige) wethouders opgenomen ter hoogte van € 5,6 miljoen. Deze voorziening is onderbouwd met actuariële waarde berekeningen, die voor het opstellen van de jaarrekening worden opgevraagd. De pensioenbijdragen voor wethouders zijn verantwoord op basis van de hernieuwde grondslag conform het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en deze grondslag is accuraat toegepast. Het financiële effect van de actuariële berekeningen is in de jaarrekening verwerkt.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Overige bevindingen Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de SiSa-bijlage 2025 geconstateerd

Wij hebben geen fouten geconstateerd met betrekking tot de naleving van de Wet Normering topinkomens (WNT)

De procedure die uw gemeente moet naleven bij de aanlevering van de bestanden aan het CBS is ten opzichte van vorig jaar niet wezenlijk gewijzigd. Uw gemeente dient in een vast, voorgeschreven stramien zeven documenten aan het CBS aan te leveren.

De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing. Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen.

Wij hebben de SiSa-bijlage gecontroleerd op basis van de Nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2025. Hierbij evalueren wij de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de SiSa-bijlage verantwoorde gegevens (indicatoren).

Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt.

Wij willen benadrukken dat u als gemeente zelf verantwoordelijk bent voor de volledigheid van de te verantwoorden indicatoren zoals opgenomen in de SiSa-bijlage. Indien een ‘0’ is ingevuld, zijn wij bij uw organisatie nagegaan of deze ‘0’ terecht is ingevuld. U hebt dit aan ons bevestigd. De (verplichte) tabel met fouten en onzekerheden wat betreft de specifieke uitkeringen is opgenomen in bijlage B van dit accountantsverslag.

Kwaliteit en transparantie van de jaarstukken Bij de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat uw jaarstukken 2025 voldoen aan de vereisten uit het BBV. Wij hebben bij onze werkzaamheden de jaarstukken integraal doorgenomen en hebben daarbij – naast de verenigbaarheid van jaarverslag en jaarrekening – vanuit het belang en begrip van de gebruikers van de jaarstukken vooral gelet op de toegankelijkheid en begrijpelijkheid van de daarin opgenomen toelichtingen en analyses.

De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2025 niet meer bedragen dan € 246.000 per jaar. Daarnaast dienen gemeenten de salarissen openbaar te maken van overige medewerkers (inclusief – wanneer aan bepaalde voorwaarden is voldaan – ingehuurd personeel) die een bezoldiging ontvangen boven deze norm. Ten slotte stelt de WNT een aantal overige eisen, zoals een maximale ontslagvergoeding voor topfunctionarissen van € 75.000. In 2025 hebben wij geen overschrijdingen van de grensbedragen voor topfunctionarissen en overige medewerkers geconstateerd.

Kernpunten van de jaarrekeningcontrole

Bestuurlijke samenvatting

Bevindingen jaarrekening

Interne beheersing

Accountantsverslag Bijlagen 2025

Interne beheersing

Accountantsverslag 2025

Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2025

Interne (financiële) beheersing

Onze controle heeft geleid tot de volgende bevindingen:

Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2025 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens.

•

De functioneel beheerder) heeft de mogelijkheid om logging te verwijderen, derhalve is het privileged-level access onvoldoende gewaarborgd (Key2Finance, Suite4Sociaaldomein)

•

Afwezigheid van een periodieke formele User Access Review (Suite4Sociaaldomein).

•

Geen controle op super-user rechten (Suite4Sociaaldomein).

De bevindingen van de interim-controle hebben wij met uw ambtelijke organisatie besproken. Dit betreffen de volgende bevindingen: •

Ontbreken frauderisico-analyse

•

Ontbreken van verplichtingen administratie

•

Ontbreken preventieve beheersingsmaatregelen (Europese) aanbestedingen

Wij adviseren de hierboven genoemde tekortkomingen te evalueren en op een passende manier opvolging te geven aan de genoemde punten. Hierbij dient u kritisch te analyseren welke accounts systeembeheerder rechten nodig hebben en het applicatiebeheer te beleggen bij een functionaris die niet betrokken is bij de operationele administratie. Cybersecurity

Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity behoeft verdere aandacht Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen hebben betrekking op de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. Overeenkomstig artikel 2:393, lid 4 van het Burgerlijk Wetboek zijn wij verplicht om onze bevindingen te rapporteren met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van uw geautomatiseerde gegevensverwerking.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17082238/2