Document · PDF

BEGRAAFBeleidsplan Hulst

Gemeenteraad 15 juli 2021, gemeente HulstBij agendapunt: Voorstel tot het vaststellen van het beleidsplan Begraafplaatsen 2021-203511.347 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 Gemeente Hulst 20-1345 20210406 Definitief

«PROJ_CODE»

Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 20212035 Gemeente Hulst 20-1345 20210406

Verantwoording Projectnaam

: Toekomstbestendig begraven

Projectnummer

: 20-1345

Documentnummer

: 0.2

Versie en status

: Definitief

Datum

: 23 april 2021

Opdrachtgever

: Gemeente Hulst

Postadres

: Postbus 49

Postcode & Plaats

: 4560 AA Hulst

Contactpersoon

: Marco Vermandel

Telefoonnummer

: 0114- 14 0114

E-mail

: M.Vermandel@gemeentehulst.nl

Auteur(s)

: Trudy van Rooij, Merel van den Bosch

«PROJ_CODE»

Inhoudsopgave 1 Algemeen 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6

Inleiding Begraafcultuur Kerkelijke begraafplaatsen in de gemeente Uitgangspunten berekening capaciteit Proces Leeswijzer

2 Hulst, Van der Maelstedeweg 2.1 2.2 2.3 2.4

Inleiding Onderhoud Capaciteit Voorgestelde maatregelen

3 Hulst, Zoutestraat, voorheen Glacisweg 3.1 3.2 3.3 3.4

Inleiding Onderhoud Capaciteit Voorgestelde maatregelen

4 Graauw, Dorpsstraat 4.1 4.2 4.3 4.4

5 5 5 6 7 8 8

9 9 10 10 11

13 13 14 14 14

Inleiding Onderhoud Capaciteit Voorgestelde maatregelen

15 15 16 16

5 Kloosterzande, Hulsterweg

5.1 5.2 5.3 5.4

Inleiding Onderhoud Capaciteit Voorgestelde maatregelen

6 Trends en ontwikkelingen 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7 6.8 6.9 6.10 6.11

Cremeren Modernisering Wet op de Lijkbezorging Natuurbegraafplaats Duurzaamheid Begraven andere culturen Grafkelders Minder strakke regels grafmonumenten Kindergraven en foetusgraven Bovengronds begraven Gebruik en nevengebruik van de begraafplaats Technische ontwikkelingen

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

18 18 19 19

21 21 21 22 22 23 24 24 24 25 25 25

«PROJ_CODE»

7 Exploitatie 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 7.7

Kosten en inkomsten Meerjaren investeringen Voorziening onderhoud Tarieventabel Termijn asbestemmingen Inrichting Key2Begraven Vergelijking met omgeving

8 Samenvatting voorgestelde maatregelen 8.1 8.2 8.3 8.4 8.5

26 26 26 27 27 28 28

Van de Maelstedeweg Graauw, Dorpsstraat Kloosterzande, Hulsterweg Algemeen Financiële consequenties

30 31 31 31 32

Bijlage A Kwaliteitsscan Bijlage B Sluiten van een begraafplaats Bijlage C Meerjarenbegroting

33 35 39

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

«PROJ_CODE»

Algemeen

1.1

Inleiding Gemeente Hulst wenst inzicht in de onderhoudskosten voor de begraafplaatsen voor de komende jaren. Dit om te bepalen hoe groot de dotatie naar de voorziening dient te zijn. De tarieventool van KYBYS geeft inzicht in de financiële consequenties van maatregelen en bevat een meerjarenplan, zodat de investeringen en de bijbehorende kosten inzichtelijk worden. Om inzicht te verkrijgen in de maatregelen om toekomstbestendig te kunnen begraven is dit beleidsplan opgesteld. Uit dit beleidsplan komen maatregelen die in de tarieventool worden meegenomen, waardoor we inzicht krijgen wat deze investeringen doen met de toekomstige exploitatie en voorziening. De vastgestelde maatregelen uit het beleidsplan worden vervolgens vertaald in een nieuwe beheersverordening met uitvoeringsbesluit.

1.2

Begraafcultuur De gemeente Hulst heeft vier begraafplaatsen. In Hulst zijn dit de Van der Maelstedeweg en Zoutestraat. In Graauw de Dorpsstraat en in Kloosterzande de Hulsterweg.

Op de Zoutestraat worden alleen nog bijzettingen uitgevoerd. Op de andere begraafplaatsen wordt wel nog begraven, waarbij de Van der Maelstedeweg de actiefste begraafplaats is. Momenteel wordt circa 33% van de overledenen in Nederland begraven. Als de cijfers van de overledenen in Hulst (bron: CBS) worden afgezet tegen de begravingen op de gemeentelijke begraafplaatsen blijkt dat Hulst achter blijft op dit percentage. In 2019 werd circa 14% van de overledenen begraven op één van de gemeentelijke begraafplaatsen. Daarnaast worden ook overledenen begraven op kerkelijke begraafplaatsen. Omdat er geen harde cijfers zijn is dit percentage niet bekend. De conclusie die hieruit getrokken kan worden is dat Hulst een crematiecultuur heeft. In onderstaande grafiek zijn het aantal begravingen op de gemeentelijke begraafplaatsen uiteen gezet. Hierin is een lichte daling te zien.

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

«PROJ_CODE»

2016 2017 2018 2019

Aantal Aantal overledenen begravingen Percentage 283 47 16,61% 298 41 13,76% 289 43 14,88% 277 40 14,44%

Tabel 1 Begraafpercentage op gemeentelijke begraafplaatsen

1.3

Kerkelijke begraafplaatsen in de gemeente Naast de vier gemeentelijke begraafplaatsen zijn er ook verschillende kerkelijke begraafplaatsen die allemaal onder Parochie H. Maria Sterre der Zee vallen. In onderstaande afbeelding is de ligging hiervan in de gemeente weergegeven.

De kerkelijke begraafplaatsen kunnen in de toekomst invloed hebben op de gemeentelijke begraafplaatsen. Steeds meer mensen worden gecremeerd en ook op de kerkelijke begraafplaatsen neemt het aantal begravingen de afgelopen jaren af. Om wat gevoel te krijgen bij deze begraafplaatsen zijn twee uitvaartondernemers die er regelmatig komen bevraagd hierover. De informatie van de Parochie komt van hun website. Parochie H. Maria Sterre der Zee houdt afscheidsdiensten voor haar parochianen alleen in de parochiekerken. Ze maken wel een uitzondering voor een crematiedienst bij crematorium Terneuzen. De parochie (Bisdom Breda) hanteert voor een begraving inclusief onderhoud en grafrecht voor 30 jaar en achteraf ruimen een tarief van € 1.602,- (prijspeil 2021). Een urnengraf of urnennis kost voor 30 jaar € 1.134,-. De Ridder Uitvaart uit Hulst geeft aan het afgelopen jaar 16 uitvaarten op één van de kerkelijke begraafplaatsen te hebben gehad tegen 10 uitvaarten op de gemeentelijke begraafplaatsen. Daarnaast

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

geven zij aan dat nieuwe begravingen plaatsvinden in graven om lege plekken in te vullen. Dat vinden ze niet altijd wenselijk. Ook zijn de graven niet goed bereikbaar en worden de kisten met touwen gezakt. Het afscheid vindt altijd plaats op een pleintje in plaats van aan het graf. DELA geeft aan dat het aantal begravingen de afgelopen jaren sterk is afgenomen. De meeste mensen worden gecremeerd. Het onderhoud op de kerkelijke begraafplaatsen wordt uitgevoerd door vrijwilligers op leeftijd en de toekomst wordt somber ingezien. De binding met de kerk wordt steeds minder, en de jongere generatie voelt zich niet geroepen dit werk over te nemen. De tarieven van de kerkelijke begraafplaatsen zijn de laatste jaren behoorlijk gestegen. Daarentegen worden de service, het persoonlijk contact en de korte lijntjes met de mensen van de kerkelijke begraafplaatsen geprezen.

1.4

Uitgangspunten berekening capaciteit In deze rapportage wordt er per begraafplaats een toekomstverwachting geschetst ten aanzien van de behoefte en capaciteit. Om tot dit beeld te komen, zijn de huidige capaciteitscijfers weggezet tegen de door het CBS verwachte sterftecijfers. Ook is er een prognose gemaakt ten aanzien van de begraafbehoefte in de gemeente Hulst. De werkelijke aantallen van de afgelopen vijf jaar lagen hieraan ten grondslag. Een COROP-gebied is een regionaal gebied binnen Nederland dat deel uitmaakt van de COROP-indeling. Deze indeling wordt gebruikt voor analytische doeleinden. De naam COROP komt van Coördinatie Commissie Regionaal OnderzoeksProgramma. Dit was de naam van de commissie die in 1971 de indeling van Nederland in COROP-gebieden ontwierp. In totaal zijn er in Nederland 40 COROP-gebieden. Twee provincies (Flevoland en Utrecht) zijn elk in hun geheel één COROP-gebied, de overige zijn een gedeelte van één provincie en bestaan uit een aantal gemeenten. Hulst ligt in COROP-gebied Zeeuws-Vlaanderen. Hierin vallen ook de gemeenten Sluis en Terneuzen. In de toegepaste CBS-prognose zijn demografische ontwikkelingen in het gebied verwerkt, zoals enerzijds de vergrijzing van de bevolking en de toename van de gemiddelde leeftijd bij overlijden en anderzijds eventuele (stedelijke) uitbreidingen en de huidige en toekomstige leeftijdsopbouw van de bevolking.

Daarmee is de prognose specifiek afgestemd op het genoemde gebied. De door het CBS berekende sterftecijfers voor dit gebied zijn in de volgende grafiek weggezet tegen de landelijke cijfers. We zien dat de sterftecijfers van Zeeuws-Vlaanderen achter blijven op het sterftecijfer van Nederland. Tot 2045 stijgt het sterftecijfer met zo’n 2%. Van 2020 tot 2025 blijft de sterfteprognose gelijk.

Grafiek 2 Prognose trend sterftecijfers NL en COROP Zeeuws-Vlaanderen

KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 7

«PROJ_CODE»

1.5

Proces Om input voor dit plan te verzamelen zijn op donderdag 12 november 2020 de begraafplaatsen bezocht. Daarbij is een korte visuele inventarisatie uitgevoerd. Daarnaast hebben er op 12 januari 2021 gesprekken plaatsgevonden met de medewerkers van de afdelingen financiën, administratie en de buitendienst. Gelijktijdig aan dit plan stellen we een zogenaamde ‘tarieventool’ op. Deze tool verdeelt de kosten die zijn genoemd in de begroting over drie componenten; ‘instandhouding’, ‘beheer en onderhoud’ en ‘lijkbezorging’. Aan de hand hiervan rekenen we uit wat de kostprijs is van diverse diensten. Deze kostprijs wordt getoetst aan de huidige tarieven die in rekening worden gebracht. Met deze tool kunnen de begraaftarieven daarom goed onderbouw worden. Daarnaast is een methode opgezet om de onttrekking naar de voorziening voor het toekomstige beheer en onderhoud beter te berekenen.

1.6

Leeswijzer In deze rapportage worden de begraafplaatsen individueel beschreven, waarbij we ingaan op de kwaliteit, capaciteit en stellen we maatregelen voor. In hoofdstuk 6 beschrijven we de landelijke trends en ontwikkelingen. In hoofdstuk 7 gaan we in op de exploitatie en de voorziening en hoofdstuk 8 bevat een samenvatting van alle maatregelen en de financiele consequenties.

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

2 2.1

Hulst, Van der Maelstedeweg Inleiding

Op het gebied van begraven is de begraafplaats aan de Van Maelstedeweg het meest actief. Hier worden de meeste begravingen uitgevoerd. Ook is er veel vraag naar asbestemmingen. De gemeente speelt hier goed op in door de aanleg van extra urnengraven en urnennissen. Ook is er een groot strooiveld aanwezig. Op deze begraafplaats zijn ook enkele graven van woonwagenbewoners. Deze vallen op omdat deze graven wat groter en uitbundiger zijn dan de andere graven. Deze graven zijn ook altijd grafkelders, die door de nabestaanden zelf worden geplaatst. Recent is er een afscheidsruimte aangelegd zodat er voldoende plek is voor nabestaanden om afscheid te nemen bij de kist. Op deze manier hoeven de mensen niet helemaal naar het graf mee te lopen. Zodra er een uitvaart is en het hek open staat maken mensen hier meteen gebruik van door met hun auto de begraafplaats op te rijden.

KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 9

«PROJ_CODE»

DELA heeft een aula naast de ingang van de begraafplaats. De beheerder heeft een gecombineerde locatie op de begraafplaats met de groenwijk. Het is voor nabestaanden moeilijk een graf te vinden omdat er geen publicatie met plattegrond hangt en er amper grafnummering aanwezig is.

2.2

Onderhoud Kwaliteit – niveau A De onderhoudskwaliteit van de begraafplaats en de inrichting in zijn geheel, en meer specifiek de graven, is goed, zowel technisch als qua verzorging. Er is bijna geen onkruid. De begraafplaats heeft een open en lichte uitstraling, is modern en voorzien van strakke lijnen en is bovendien netjes en opgeruimd. De hoofdpaden zijn verhard met asfalt of klinkers. De zijpaden bestaan allemaal uit gras. Het gras is op delen stuk. Dit kan met slecht weer leiden tot modder. De afmetingen van de graven zijn overal gelijk. (Zie voor een diepgaander overzicht: bijlage 0, pagina 34.)

2.3

Capaciteit Graven Momenteel zijn er 1.105 lege particuliere graven beschikbaar. Dit is exclusief 96 graven die opnieuw uitgegeven kunnen worden nadat ze geruimd zijn. Er is een behoefte aan circa 500 graven tot 2050. Per jaar wordt er van gemiddeld 70 graven afstand gedaan. Dat betekent dat er ruim voldoende capaciteit op de begraafplaats is om in de toekomst te blijven begraven. Indien er regelmatig wordt geruimd is er voldoende ruimte om te blijven begraven zonder het uitbreidingsdeel van 11.000 m² in gebruik te nemen. Naast de particuliere graven zijn er ook nog 77 algemene graven aanwezig. Er is weinig vraag naar deze graven en ze worden dan ook sporadisch uitgegeven.

Grafiek 3 Beschikbare capaciteit particuliere graven

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

Asbestemmingen In 2016 is er een uitbreiding gerealiseerd van 86 urnengraven die verdeeld zijn over twee rijen. Daarvan is één rij al bijna vol. Voor de andere rij is al interesse getoond. Op basis van de uitgifte van de urnengraven de afgelopen jaren verwachten we dat de bestaande urnengraven omstreeks 2027 vol zijn. De gemeente heeft hier al op voorgesorteerd en er zijn al plannen om 86 extra urnengraven te realiseren.

Grafiek 4 Beschikbare capaciteit urnengraven

Er zijn 119 urnennissen aanwezig. Afgaande op de vraag van gemiddeld 4 nissen per jaar en het vrijvallen van nissen is er een capaciteitstekort omstreeks 2023/ 2024. Ook hier heeft de gemeente al plannen gemaakt om de capaciteit uit te breiden met 72 extra nissen.

Grafiek 5 Beschikbare capaciteit urnennissen

2.4

Voorgestelde maatregelen Op basis van het voorgaande stellen wij de volgende maatregelen voor: Uitgifte grafkelders Woonwagenbewoners willen graag begraven in betonnen of gemetselde grafkelders en hebben vaak uitbundige grafmonumenten. Om een kelder te plaatsen is er ruimte nodig. Ervaring leert dat het niet praktisch is om een kelder langs een geasfalteerd pad te plaatsen. Hiervoor dient het asfalt opengebroken te worden. Het advies is daarom om grafkelders alleen nog uit te geven langs KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 11

«PROJ_CODE»

graspaden. Daarnaast neemt een grafkelder meer plaats in dan een gewoon graf en het plaatsen is moeilijker dan een graf delven. Voorstel is daarom om de grafkelders wat duurder te maken dan een gewoon zandgraf. -

Aanschaf grafzoeker Om nabestaanden te helpen een graf te vinden kan er een koppeling worden gemaakt tussen een grafische kaart en de administratie zodat nabestaanden via smartphone, informatiezuil of website een graf kunnen vinden. Voor de grafzoeker dient administratie overeen te komen met de fysieke situatie buiten. Navraag bij Centric leert dat de gemeente momenteel niet beschikt over de optie Grafische kaart binnen Key2Begraven. Deze module dient aangeschaft te worden. Daarna moet er een inmeting plaatsvinden, zodat de administratie aan de kaart gekoppeld kan worden.

Uitbreiden asbestemmingen Zoals naar voren is gekomen in de capaciteitsberekeningen dient er op korte termijn een start te worden gemaakt met het uitbreiden van de urnennissen en van de urnengraven. De gemeente heeft al voorgesorteerd op het realiseren van 86 extra urnengraven en 72 urnennissen. Dit wordt niet allemaal in een keer gerealiseerd maar verspreid over circa 10 jaar.

Aanschaf rollator en rolstoel Af en toe rijdt er een auto over de begraafplaats. Een reden waarom mensen met de auto de begraafplaats op komen is omdat ze slecht ter been zijn en te ver moeten lopen naar het graf dat ze bezoeken. Er kan gedacht worden om rollator of een off-the-road rolstoel aan te schaffen waar bezoekers gebruik van kunnen maken. Deze rolstoel of rollator is beschikbaar via een muntjessysteem. Belangrijk hierbij is dat de rollator of rolstoel niet in te klappen is, zodat diefstal moeilijker wordt.

Aanpassen hoogte grafstenen In het uitvoeringsbesluit grafbedekkingen van 2016 staat dat een staande grafsteen minimaal 1 en maximaal 1.20 meter ten opzichte van het maaiveld moet zijn. In de praktijk komen hier vragen over. Mensen vinden 1 meter te hoog. Hun voorkeur gaat uit naar een steen van bijvoorbeeld 70 centimeter hoog.

Algemene graven Een algemeen graf is een graf dat in het leven geroepen is als een goedkoop alternatief van een particulier graf. Voor een algemeen graf wordt geen grafrecht betaald; alleen delvingskosten en onderhoudskosten worden in rekening gebracht. Na de gebruikstermijn (van normaal 10 jaar) wordt het graf geruimd. Nabestaanden krijgen nog wel de mogelijkheid geboden de overledene te herbegraven in een particulier graf. In Hulst zijn particuliere graven met een uitgiftetermijn van 10 jaar (en daarna te verlengen) goedkoper dan een algemeen graf. Deze particuliere graven zijn de afgelopen jaren uitgegeven. Wellicht is er dan dus toch vraag naar een algemeen graf als deze beduidend goedkoper is. Wel dient het voor nabestaanden goed duidelijk te worden gemaakt dat deze algemene graven niet verlengd worden en na de eindtermijn geruimd worden.

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

3 3.1

Hulst, Zoutestraat, voorheen Glacisweg Inleiding

De begraafplaats aan de Zoutstraat had vroeger zijn entree aan de Glacisweg. Het is een parkachtige begraafplaats dat in de toekomst wellicht wordt opgenomen in een wandelroute. Op deze begraafplaats wordt momenteel alleen nog bijgezet.

De grote monumenten in de eerste drie rijen plus het hekwerk aan de linkerkant van de ingang zijn een rijksmonument. Er is een beleidsplan geschreven om deze begraafplaats op te knappen. Het betreft een drie jaren plan en de werkzaamheden zijn bijna gereed. Er is een vrijwilligersgroep actief die de graven onderhoudt. De gemeente onderhoudt het algemeen groen en de verhardingen. De vrijwilligersgroep heeft van alle graven de administratie gecontroleerd en geactualiseerd. Recent is de oude beplanting weggehaald en is het gras ingezaaid voor een groener beeld. Langs het pad bij de ingang worden in de toekomst lindes geplant. Het voorste, monumentale deel heeft een zeer karakteristiek uiterlijk. De achterzijde van de begraafplaats is traditioneler ingericht. Er worden hier sporadisch bijzettingen gedaan, er worden geen nieuwe graven meer uitgegeven. Wel komen er steeds meer graven vrij doordat rechthebbenden er afstand van doen. Er zijn hier particuliere grondgraven, kindergraven en een verzamelgraf aanwezig. Er is weinig ruimte om machinaal te delven en de toegang voor mindervaliden is beperkt.

KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 13

«PROJ_CODE»

3.2

Onderhoud Kwaliteit – niveau B Het onderhoud van de graven is van B-kwaliteit. De technische staat en verzorging van de klinkerverharding is goed, evenals die van bomen, hagen en verdere beplanting. (Zie voor een diepgaander overzicht: bijlage 0, pagina 34.)

3.3

Capaciteit Op de begraafplaats zijn momenteel 1759 graven bezet. Er worden geen nieuwe graven meer uitgegeven. Wel werden er in totaal elf overledenen bijgezet. Van zo’n 10 graven per jaar wordt afstand gedaan. Als deze trend zich voortzet komen er steeds meer graven vrij en zijn er tegen 2050 ruim 300 graven vrijgevallen.

Grafiek 6 Beschikbare capaciteit graven

Er zijn op deze begraafplaats geen urnennissen of urnengraven aanwezig.

3.4

Voorgestelde maatregelen Omdat er al een plan beschikbaar is voor deze begraafplaats zijn er geen aanvullende maatregelen meer nodig. Wel zou er gedacht kunnen worden om de begraafplaats te sluiten. Een herbestemming van de begraafplaats duurt echter tientallen jaren. In de bijlage zijn de regels en voorwaarden bijgesloten om een begraafplaats te sluiten.

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

4 4.1

Graauw, Dorpsstraat Inleiding

Deze begraafplaats ligt midden in het dorp, het is een typische dorpsbegraafplaats gelegen tussen woningen. De hele begraafplaats is omheind door een coniferenhaag.

Er zijn redelijk veel omgewaaide en beschadigde monumenten. De verzorging van de historische oorlogsgraven (door de oorlogsgraven stichting) is van B-kwaliteit. De buitendienst gebruikt een oude keet als schaftruimte. Op deze begraafplaats zijn particuliere graven, oorlogsgraven en een verzamelgraf aanwezig. Op het gebied van asbestemmingen is er een urnenmuur en een strooiveld. Er is een grote verscheidenheid op het gebied van typologie van de grafmonumenten. De begraafplaats heeft een open en licht karakter, is modern en voorzien van strakke lijnen en bovendien netjes en opgeruimd. 4.2

Onderhoud Kwaliteit – niveau B De technische staat en de verzorging van de graven is goed. Die van de urnenmuur is zelfs zeer goed. Het strooiveld en het verzamelgraf zijn van B-kwaliteit. De historische graven zijn in technisch goede staat. De verzorging van de oorlogsgraven is minder goed. De klinkerverharding, de hagen, verdere beplanting en het gazon op de begraafplaats zijn qua technische staat en verzorging goed. De bomen en het meubilair

KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 15

«PROJ_CODE»

zijn van B-kwaliteit. Die van de halfverharding en inrichting is van C-kwaliteit. De coniferenhaag wordt te breed en is lastig te snoeien. (Zie voor een diepgaander overzicht: bijlage 0, pagina 34.) 4.3

Capaciteit Het is niet helemaal duidelijk hoeveel graven er zijn. Het aantal varieert tussen de 927 en 973 graven. Op deze begraafplaats wordt er amper een graf uitgegeven. De afgelopen vijf jaar zijn er vier begravingen geweest. Daarentegen wordt er wel van gemiddeld 12 graven per jaar afstand gedaan. Het aantal vrije graven loopt hier dan ook op.

Grafiek 7 Beschikbare capaciteit graven

Er is wel vraag naar urnennissen. Er zijn 16 nissen bezet en nog maar twee vrij. In de afgelopen vijf jaar is hier gemiddeld één nis per jaar uitgegeven. Van twee nissen is de afgelopen vijf jaar afstand gedaan. Omdat er maar twee nissen vrij zijn is er weinig ruimte voor toename van de vraag. Dat betekent dat het tekort aan nissen er rond 2022 is.

Grafiek 8 Beschikbare capaciteit urnennissen

4.4

Voorgestelde maatregelen Op basis van het voorgaande stellen wij de volgende maatregelen voor: Vervangen van de coniferenhaag Rondom de begraafplaats is een coniferenhaag aangebracht die zorgt voor een groene afscheiding. Deze haag begint erg breed te worden (ongeveer 1,5 à 2 meter). Dat betekent dat met het snoeien de bovenkant ook meegenomen moet worden en zelfs wellicht de achterkant waar woningen zijn. Door het (gefaseerd)

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

vernieuwen van de haag worden de onderhoudskosten gereduceerd. Een ligusterhaag hoeft bijvoorbeeld maar één keer per jaar te worden gesnoeid en is groenblijvend. Uitbreiden urnennissen Zoals geconstateerd dienen op korte termijn de urnennissen uitgebreid te worden. Omgevallen grafmonumenten Op de begraafplaats zijn (oude) graven aanwezig waarvan de grafmonumenten zijn omgevallen of omgewaaid. De buitendienst zorgt er voor dat de omgewaaide grafmonumenten bij het graf worden neergelegd zodat ze geen gevaar (meer) vormen. Voor de aanblik van de begraafplaats is dit minder fraai. In het “Uitvoeringsbesluit voor grafbedekkingen op de gemeentelijke begraafplaatsen in de gemeente Hulst” staat in artikel 15 dat rechthebbenden de grafmonumenten moeten onderhouden en herstellen. De gemeente dient per brief de rechthebbende hiertoe op te roepen. Van veel graven is echter geen rechthebbende bekend. Bij deze graven zal een bordje geplaatst moeten worden ook een oproep in een lokale krant kan hierbij helpen. Als er geen gehoor wordt gegeven aan de oproep, en de bordjes staan er minimaal een jaar, dan mag de gemeente de grafbedekking verwijderen. Het advies is om deze regel op te volgen. Op- en herbegravingen Het komt wel eens voor dat er een opgraving plaats moet vinden. De medewerkers van de gemeente hebben aangegeven het niet fijn te vinden om dit uit te voeren.

Het advies is daarom om deze werkzaamheden door een gespecialiseerd bedrijf uit te laten voeren. Dit bedrijf regelt meteen het verlof, de kist en het vervoer naar crematorium of andere begraafplaats. Het makkelijkste is als de gemeente buiten dit proces blijft. De rechthebbende regelt alles rechtstreeks met het gespecialiseerde bedrijf en het bedrijf factureert rechtstreeks aan de rechthebbende. Wel dient de rechthebbende uiteraard met de gemeente een datum af te spreken en dient er formeel afstand van een graf te worden gedaan als het graf na opgraving leeg is en ze er geen gebruik meer van willen maken.

KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 17

«PROJ_CODE»

5 5.1

Kloosterzande, Hulsterweg Inleiding

De begraafplaats aan de Hulsterweg in Kloosterzande is klein. Hij ligt direct aan een weg en is omgeven door bedrijfsgebouwen. Er is één hoofdpad met aan weerszijden grafvelden. De zijpaden met grind zijn in goede conditie. De paden op het oude deel behoeven onderhoud. Er is onkruid aanwezig in de halfverharding.

De urnenmuur op de begraafplaats is klein. Er zijn op deze begraafplaats summier kindergraven aanwezig. Wel zijn er grond- en keldergraven voor volwassenen aanwezig en een verzamelgraf. Op het gebied van asbestemmingen zijn er een kleine urnenmuur en een strooiveld aanwezig. Er is een redelijke verscheidenheid aan grafmonumenten. Op het gebied van gebruikersvriendelijkheid is er verbetering mogelijk. Er zijn momenteel geen plattegrond, publicatiebord, bewegwijzering of parkeervoorzieningen aanwezig. De begraafplaats heeft een open en lichte uitstraling. (Zie voor een diepgaander overzicht: bijlage 0, pagina 33)

5.2

Onderhoud Kwaliteit – niveau B Op het nieuwe deel is de verzorging van de monumenten, grafbeplanting, grafvelden en de urnenmuur van B-kwaliteit. De technische staat van de monumenten is verder goed, evenals dat van het verzamelgraf en de historische monumenten. Het deel met de oude monumenten is niet goed onderhouden. Voornamelijk de paden behoeven daar aandacht. (Zie voor een diepgaander overzicht: bijlage 0, pagina 34.)

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

5.3

Capaciteit Op de begraafplaats aan de Hulsterweg wordt amper begraven. De afgelopen vijf jaar hebben daar acht begravingen plaatsgevonden. Van 60 tot 70% van de graven die zijn uitgegeven voor 2000 is het grafrecht eeuwigdurend. Hierdoor wordt er amper afstand van graven gedaan en komen er geen graven vrij die weer opnieuw in gebruik worden genomen. Met de huidige capaciteit kan nog tientallen jaren begraven worden.

Grafiek 9 Beschikbare capaciteit graven

Er zijn 14 urnennisssen beschikbaar waarvan de helft nog vrij is. Er is amper vraag naar een nis op deze begraafplaats. Er hoeft momenteel niet uitgebreid te worden. 5.4

Voorgestelde maatregelen Zijpaden oude deel De zijpaden van het oude deel zijn er erg slecht aan toe. Voorstel is om deze met hetzelfde grind als op het ‘nieuwe’ deel in te richten. Omdat er amper begravingen zijn op deze begraafplaats en het onderhoud goed wordt gedaan is het niet nodig hier verdere maatregelen te treffen.

KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 19

«PROJ_CODE»

Trends en ontwikkelingen Op het gebied van begraven en cremeren zijn er in Nederland de laatste jaren heel wat trends en ontwikkelingen gaande. In het kort worden deze benoemd:

6.1

Cremeren In de afgelopen dertig jaar is het aantal crematies sterk gestegen. In 2020 was het landelijk gemiddelde 66,38% (Bron: Landelijke Vereniging van Crematoria). Er zijn steeds meer verschillende manieren om as te bewaren. Begraafplaatsen kunnen met deze trend meegaan en zorgen voor meer diversiteit van het aanbod. Er zijn nabestaanden die de as van hun dierbare thuis bewaren. Maar nog steeds hebben nabestaanden de behoefte om asbussen een plek te geven op de begraafplaats. Want zo kunnen zij hun overleden dierbare bezoeken. Omdat nabestaanden niet weten hoe lang zij deze behoefte zullen hebben, en om de kosten te kunnen overzien, geven zij vaak de voorkeur aan korte termijnen. Dit sluit ook aan bij de reden om te kiezen voor cremeren. Cremeren is goedkoper dan begraven en overledenen willen nabestaanden niet ‘opzadelen’ met de zorg voor een graf. Een ontwikkeling die samenvalt met cremeren is het opgraven van een overledene. Steeds vaker komt het verzoek van nabestaanden om een dierbare op te graven en deze alsnog te laten cremeren. Het is dan niet altijd duidelijk wat men doet met de as van de overledene.

6.2

Modernisering Wet op de Lijkbezorging Momenteel staat de Wet op de Lijkbezorging geen andere bestemmingen toe dan (natuur)begraven, cremeren en ter beschikkingstelling aan de wetenschap. Maar een aanpassing en modernisering van de wet lijkt in het verschiet te liggen. Hierbij is er geen bezwaar meer tegen nieuwe vormen van lijkbezorging, mits onderzoek wordt gedaan naar het draagvlak, arbeidsomstandigheden en milieuveiligheid. Dit betekent dat het mogelijk wordt om de uitvaart anders dan een begrafenis of crematie vorm te geven. De nieuwe techniek daarvoor is resomeren. Resomeren Resomeren is een andere manier van lijkbezorging. Het is een alternatief voor cremeren of begraven waarbij het lichaam binnen drie uur wordt ontbonden in een chemisch bad. Een voordeel van resomeren is het milieuvriendelijke karakter. Er vindt geen directe uitstoot van schadelijke stoffen plaats. Wat overblijft is as, net als na crematie. Indien resomeren een manier van lijkbezorging wordt, betekent dit dat er wellicht meer vraag naar asbestemmingsmogelijkheden komt. Uitvaarttermijn Een andere verandering heeft betrekking op het verkorten van de uitvaarttermijn. Dat is de periode waarin een lichaam na overlijden pas begraven of gecremeerd mag worden. Op basis van de Wet op de Lijkbezorging is dat minimaal 36 uur na overlijden.

Er zijn echter religies die voorschrijven dat de uitvaart zo snel mogelijk moet plaatsvinden. Vanuit het Joodse geloof, en vanuit de Islam gaat het dan vaak om een begrafenis binnen 24 uur na overlijden. Het doel van de aanpassing van de wet is om onder voorwaarden toe te staan dat de uitvaart eerder mag plaatsvinden.

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

«PROJ_CODE»

Andere mogelijke veranderingen Er komen nog een aantal wijzigingen in de Wet op de Lijkbezorging in het kader van de modernisering. Bijvoorbeeld de verandering van de termijn waarin de uitvaartonderneming as vrijgeeft na een crematie. Dat is nu pas na een maand mogelijk. Een andere aanpassing heeft wellicht betrekking op het gebruik van de term ´lijk´ in de overlijdensverklaring. Dat vinden nabestaanden kwetsend. Mogelijk dat niet alleen hierin verandering komt, maar dat ook de benaming van de Wet op de Lijkbezorging een aanpassing krijgt. 6.3

Natuurbegraafplaats Een natuurbegraafplaats is een voor begraven gereserveerd gebied in de natuur, op de hei of in het bos. Bij het begraven worden natuurlijke materialen gebruikt. Op de meeste natuurbegraafplaatsen zijn de graven (die men ook kan reserveren) vaak eeuwigdurend en worden ze niet geruimd. Het voordeel voor nabestaanden is dat zij eenmalig een bedrag betalen en daarna niet meer hoeven te betalen voor de kosten van verlengingen en onderhoud. Uit onderzoek blijkt dat de motieven van mensen die kiezen voor natuurbegraven sterk overlappen met de motieven van de mensen die kiezen voor cremeren: geen zorg voor nabestaanden en nabestaanden niet opzadelen met kosten voor (verlenging van) grafrechten. Naast commerciële natuurbegraafplaatsen zijn er ook een aantal bestaande gemeentelijke begraafplaatsen waar natuurgraven uitgegeven worden. Momenteel telt Nederland ongeveer 20 natuurbegraafplaatsen. In 2014 werden er zo’n 200 overledenen op een dergelijke begraafplaats begraven. In 2019 waren dit er zo’n 1.500. Er is dus een stijging waar te nemen, maar het marktaandeel van de natuurbegraafplaatsen is nog steeds klein.

6.4

Duurzaamheid Er is steeds meer de wens om zo duurzaam en natuurvriendelijk mogelijk te begraven. Bij duurzaamheid gaat het om de balans tussen mens, milieu en economie. De thema’s zijn: hergebruik, behouden en bevorderen van biodiversiteit, terugdringen energieverbruik, eerlijk werk voor eerlijk loon, het beperken van transportkilometers en vermijden van giftige stoffen. Er zijn verschillende mogelijkheden om de begraafplaats duurzamer te maken. Te denken valt aan: Beheer en onderhoud Door meer biodiversiteit aan te brengen wordt de onderhoudsinspanning minder en de begraafplaats groener. Ook kan een (door heggen omkaderd) veld ingericht worden voor groen(er) begraven waar een extensiever beheer gevoerd wordt en waar bloemenmengsels ingezaaid worden. Nabestaanden – communicatie Nabestaanden informeren over de bereikbaarheid van de begraafplaats via het openbaar vervoer. Hen informeren over een duurzame keuze ten aanzien van de kist, urn, kleding, catering, bloemen en transport van de rouwstoet. Grafmonumenten Grafmonumenten na gebruik niet weggooien, maar er een nieuwe bestemming voor vinden. Het programma Circle Stone helpt hierbij (zie hierna voor diepgaandere uitleg).

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

Overige mogelijkheden • Inzet van imkers en het houden van bijen • Een openlucht-aula • Een groener strooiveld • Duurzamere paden • Irrigeren met eigen water • Bankjes maken van gekapt hout (na voldoende droogtijd) • Pas ondergronds ruimen als het graf opnieuw uitgegeven wordt • Alleen biologisch afbreekbare urnen toestaan 6.4.1

Circle stone - hergebruik grafstenen De natuurlijke gebergtes waar het materiaal voor grafstenen gewonnen wordt, raken uitgeput. De stenen leggen veel kilometers af. Daarnaast zijn de arbeidsomstandigheden en –voorwaarden van de mijnbouwers niet goed. Nadat een graftermijn afloopt en er afstand wordt gedaan van de grafsteen, wordt deze vaak vernietigd. Binnen het programma Circle Stone werken gemeenten en steenhouwers samen op het gebied van hergebruik van grafstenen. De steenhouwer voert de verwijderingswerkzaamheden uit en knapt de steen op tot een nieuw te gebruiken grafsteen. De nieuwe grafsteen wordt als duurzame en circulaire steen weer verkocht. Het werk dat de begraafplaats hierin steekt omvat het communiceren naar rechthebbenden en het benaderen van steenhouwers om stenen waarvan afstand is gedaan op te laten halen.

6.5

Begraven andere culturen

6.5.1

Islamitische gemeenschap De islamitische geloofsgemeenschap stelt specifieke eisen aan de inrichting van een begraafplaats. Ook zijn er enkele verschillen tussen de islamitische begrafenissen. Deze zijn afhankelijk van de eigen culturele tradities en de geloofsrichting binnen de islam. Bij de inrichting van een islamitisch gedeelte dient hiermee rekening gehouden te worden. Enkele overeenkomsten islamitisch begraven De overledene ligt alleen in een graf; In het graf ligt de overledene (bij voorkeur zonder kist) op de rechterzij met het aangezicht in de richting van de Ka’aba in Mekka; Geen ornamenten; Tableau / tafel bij de ingang waar de overledene neergezet kan worden en waar het gebed voor de overledene kan worden verricht; Watertappunt voor de wassing voor het gebed; Eeuwige grafrust; Zo snel mogelijk begraven.

6.5.2

Roma, Sinti en woonwagenbewoners De Sinti en Roma vormen samen met de woonwagenbewoners een minderheidsgroep in Nederland. De laatste groep vormt het grotere cultureel onderscheidende deel. Zeker woonwagenbewoners en Sinti voelen zich Nederlander. Zij zijn echter ieder afzonderlijke bevolkingsgroepen. Bij een begrafenis is een graf voor hen een ontmoetingsplaats van verwanten. Van heinde en verre komt men de overledene en diens familie eer betonen en een laatste groet brengen. Voor naaste verwanten blijft het graf een belangrijk oriëntatiepunt: het wordt intensief schoongehouden en onderhouden. KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 23

«PROJ_CODE»

Het overlijden is in religieus opzicht een groot levensmoment. Net zoals bij de doop en de communie wordt er ook bij de dood flink geïnvesteerd. Grafstenen moeten mooi zijn en bewerkt. Ze worden heel goed onderhouden. In grote steden worden hier aparte velden voor ingericht. Maar ook in kleinere gemeenten waar woonwagencentra aanwezig zijn, zijn inmiddels Sinti begraven. Ze liggen niet echt apart, maar wel zo mogelijk bij elkaar. De meer kapitaalkrachtigen van de familie kopen soms alvast een grafkelder. Deze biedt een gegarandeerde plek in de toekomst. De grafkelder is van hen, de plek is van hen. 6.6

Grafkelders Een grafkelder is een betonnen constructie die in de grond wordt geplaatst. In een grafkelder kunnen tot vier personen begraven worden. Tussen de afzonderlijke kisten komt een (betonnen) afscheiding. Grafkelders kunnen ingezet worden als particulier graf wanneer mensen niet in het zand begraven willen worden of als algemeen graf, omdat het ruimen hiervan makkelijker is. Ook worden ze ingezet als de grondwaterstand te hoog is. Een grafkelder neemt meer ruimte in beslag dan een zandgraf en is duurder. Het plaatsen brengt wat moeite en ongemak met zich mee. Een particuliere grafkelder wordt daarom ook als een meer ‘exclusiever graf’ gezien dan een zandgraf. Bij de keuze voor een grafkelder moet men eraan denken dat het plaatsen ervan meer tijd kost dan het delven van een gewoon graf. Omdat er tussen overlijden en begraven slechts zes dagen mag zitten, kan het niet in alle gevallen op tijd gerealiseerd worden. Bij het reserveren van een graf voor overlijden, behoort dit sneller tot de mogelijkheden.

6.7

Minder strakke regels grafmonumenten Nabestaanden willen soms meer mogelijkheden voor een type grafmonument, soort asbestemming en locatie. Men wil afwijken van de ontwerpregels die door de gemeente zijn opgelegd en bijvoorbeeld een ander materiaal gebruiken. Steeds vaker maken begraafplaatsen gebruik van themavelden. Zo bestaat er de ‘Capsula Mundi’. Dat is een biologisch afbreekbare ei-vormige capsule waarin een lichaam wordt geplaatst. Na begraving wordt hier een boom op geplant als gedenkteken en kunnen de nabestaanden de boom verzorgen.

6.8

Kindergraven en foetusgraven Kindergraven waren vroeger veelal gesitueerd op een afgelegen hoekje van een begraafplaats en voorzien van bescheiden monumentjes. Landelijk gezien worden algemene kindergraven, in verband met de ruimingscyclus van 10 jaar, bijna niet uitgegeven. Ook omdat ouders een eigen plek willen hebben vindt begraving van kinderen vrijwel geheel plaats in particuliere kindergraven. Het zijn vaak de meest uitbundige graven. Vroeger mochten levenloos geboren kinderen niet begraven worden op het kerkhof, maar werden zij weggestopt ‘achter de heg’. Het daardoor veroorzaakte verdriet bij ouders en broertjes en zusjes blijkt in veel gevallen na al die jaren nog groot. Sinds dat de Eerste Kamer instemde met de wijziging van de Wet Basisregistratie personen (BRP) is het mogelijk om levenloos geboren kindjes in de basisregistratie op te nemen en ze op die manier bestaansrecht te geven. Hierbij is onder andere gehoor gegeven aan het emotioneel gemis van nabestaanden om hun baby te kunnen laten registeren. Deze ontwikkeling ondersteunt de groeiende aandacht voor het gedenken van foetusgraven. Daarnaast is er steeds meer behoefte aan foetusgraven of

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

gedenkplekken op een begraafplaats. Dit wordt op verschillende manieren vormgegeven. Dit kan door gedenkbomen, vlindertuinen of beelden. 6.9

Bovengronds begraven Vanwege de vaak (te) harde bodem of gewoon omdat het onderdeel is van de cultuur, is bovengronds begraven in landen als Italië, Spanje, Portugal, Nieuw-Zeeland en ook in Zuid-Amerika de gewoonste zaak van de wereld. In Nederland is deze manier van begraven nog niet zo ingeburgerd. Maar het is wel mogelijk en wordt ook steeds vaker toegepast. De reden hiervoor is niet zozeer de harde bodem maar eerder de hoge grondwaterstand. Bovengronds begraven kan bijvoorbeeld in een galerijmuur met nissen die door wanden van elkaar zijn gescheiden. In elke nis is plaats voor één overledene. In Nederland komt het al op steeds meer plaatsen voor, zoals in Barendrecht, Hilversum, Amsterdam, Rotterdam, Enschede, Zwolle, Nijmegen, Maastricht, Valkenburg, Den Haag, Almere, Beverwijk en Lisse. Bovengronds begraven kan de capaciteit van de begraafplaats vergroten, omdat in meerdere lagen begraven kan worden en omdat de bovengrondse graven aangebracht kunnen worden op plaatsen waar geen reguliere graven kunnen worden uitgegeven.

6.10

Gebruik en nevengebruik van de begraafplaats Begraafplaatsen zijn niet langer alleen een rustplaats. Nabestaanden organiseren steeds vaker activiteiten op de begraafplaatsen en komen dichter bij de begraafplaats te staan. Denk hierbij aan het organiseren van een lichtjesavond, weekend van de begraafplaatsen en Allerheiligen. Ook worden begraafplaatsen omgebouwd tot een herdenkingspark waar mensen tot rust kunnen komen en kunnen genieten van een historische omgeving.

6.11

Technische ontwikkelingen Voor een goede en toekomstgerichte administratie is een actuele tekening per begraafplaats inclusief een koppeling met de begraafplaatsadministratie wenselijk. Gemeenten willen begraafplaatsen karteren zodat deze op grafniveau gekoppeld kunnen worden. Dit houdt in dat de kartering bij oplevering 100% overeenkomt met de praktijk. Gelijktijdig vindt er een controle van de gravenadministratie, de tekening en de werkelijke situatie op de begraafplaats plaats. Deze informatie kan gedeeld worden met nabestaanden via een informatiezuil of via een app, zodat nabestaanden een graf makkelijk kunnen vinden. Ook kunnen zij bijvoorbeeld historische graven bezoeken. Tegenwoordig zijn er ook grafmonumenten waarin een QR code is verwerkt. Na scannen van deze code wordt er een filmpje van de overledene afgespeeld.

KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 25

«PROJ_CODE»

7 7.1

Exploitatie Kosten en inkomsten Gelijktijdig met het opstellen van dit beleidsplan is gekeken naar de huidige exploitatie en hoe deze toekomstsbestendig gemaakt kan worden. Bij het analyseren van de lasten is de conclusie dat de uren (salariskosten) er niet goed in zaten. Dit heeft te maken met toerekening en het (verkeerd) schrijven van uren. Daarnaast is er nu overhead toegevoegd aan de lasten (130%). Dit maakt dat de kostendekking nu op 55,9% komt.

Begroting 2021 Inkomsten Kosten Van der Maelstedeweg € 70.000 Zoutestraat € 5.000 Grauw € 2.000 Kloosterzande € 3.000 Verlengen graftermijnen € 35.000 Overige inkomsten € 3.000 Totaal € 118.000 € 210.877 Grafiek 10 Inkomsten per begraafplaats

In paragraaf 2.2 is geconstateerd dat er steeds minder begravingen plaatsvinden. In de prognose voor de toekomst dient hier rekening mee gehouden te worden. Opvallend is dat het aantal asbestemmingen in 2018 ineens halveerden. In 2017 waren er nog 33 asplaatsingen. In 2018 is dit aandeel ineens gekelderd naar 15 stuks. Een duidelijke reden is hiervoor niet te geven. Het kan zijn dat verzekerden bij DELA kozen voor het in 2018 geopende crematorium in Goes, waardoor de as bij het crematorium is gebleven. Ook gaan er steeds meer asbussen mee naar huis of worden verstrooid (al dan niet op de begraafplaats). 7.2

Meerjaren investeringen Om de begraafplaatsen te onderhouden op het niveau dat ze nu zijn, dienen er in de toekomst investeringen te worden gedaan. Dit betreffen investeringen zoals vervangen van de haag in Graauw, aanleg verzamelgraf, aanschaf columbariumelementen en aanleg urnenkelders, alsmede extra investeringen voor maatregelen die in dit plan worden genoemd. Maar ook groot onderhoud zoals het renoveren en aanleggen van paden, onderhoud beplanting, ruimen van graven en weghalen van grafstenen, onderhoudskosten aan begraaflift en bekisting. De totale kosten tot 2045 worden geschat op € 752.585,-. In bijlage C is de meerjarenbegroting opgenomen. De investeringen worden uit de voorziening betaald. De fluctuerende investeringen en kosten van groot onderhoud worden geëgaliseerd door jaarlijks een gelijkblijvende dotatie te doen aan de voorziening en de fluctuerende kosten uit de voorziening te dekken.

7.3

Voorziening onderhoud De gemeente heeft een voorziening waarvan onderhoudskosten worden vergoed. Bij elke uitgifte van een graftermijn zit een verplichte onderhoudsbijdrage. Van deze bijdrage onderhoudt de gemeente de grafvelden, maait het gras en verwijdert vuil en afval (uitvoeringsbesluit december 2006, art. 16). Dat betekent dat bij een uitgifte van een graf van 30 jaar, de gemeente één jaar in de exploitatie zet, en de overige 29 jaren naar de voorziening doteert. Daarna wordt elk jaar 1/30 e deel van de voorziening onttrokken voor het algemeen onderhoud.

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

Op 1 januari 2021 is de stand van de voorziening € 758.579,-. In 2045 is de stand van de voorziening ongeveer € 340.000,-. Het verloop van de voorziening is nu dalend, omdat het mee daalt met het verschil tussen de toekomstige onderhouds- en instandhoudingsdotaties en de dotaties die vanuit het verleden vrijvallen. Het egaliseren groot onderhoud heeft per saldo alleen wat schommelingen tot gevolg nu.

Grafiek 9 Stand voorziening

7.4

Tarieventabel Elke gemeente hanteert tarieven voor de uitgifte van graven en het begraven van overledenen. Deze ‘verordening lijkbezorgingsrechten’, of te wel ‘tarieventabel’ bevat alle diensten die de gemeente uitvoert of uitgeeft. Denk hierbij aan type grafrecht, begraafkosten, onderhoudskosten, vergunningskosten etc. Bij de analyse van de tarieventabel blijkt dat er veel verschillende tariefsoorten zijn, zoals begraven, bijzetting <10 jaar, bijzetting >10 jaar, vergunning voor volwassene, kind, urnengraf of urnennis en administratiekosten voor begraving, verlenging etc. Om het voor nabestaanden én de administratie makkelijk te houden adviseren we om de tarieven wat te versimpelen. Wij stellen voor één tarief te hanteren voor begraven, één tarief voor administratiekosten en één tarief voor vergunningskosten. De tijd die ermee gemoeid gaat is namelijk gelijk.

7.5

Termijn asbestemmingen Mensen kiezen voor een urnennis of urnengraf zodat er toch een plek is waar de iemand kunnen herdenken. Het blijkt dat mensen het liefst kiezen voor een graftermijn met een kortere periode. In Hulst bestaat de mogelijkheid een urnengraf of urnennis voor 10, 20 of 30 jaar aan te schaffen. De tarieven die hierbij horen zijn net zo hoog als de tarieven van een zandgraf waar een kist in begraven kan worden. Wél zit in het tarief van de urnennis of het urnengraf een standaard afdeksteen in die nabestaanden zelf kunnen graveren. Het verlengen van de graftermijn kan alleen met 10 jaar en ook hier is dat hetzelfde tarief als voor een graf. Het voorstel is om de graftermijn van 30 jaar te laten vervallen. Hiertegen over kan een eerste uitgifte 5, 10 of 20 jaar worden. De verlengingstermijn wordt 5 of 10 jaar. Daarnaast dient het tarief voor een asbestemming meer in verhouding te komen tot het tarief van een zandgraf. Door de termijnen te verkorten en de tarieven hierbij dus ook in verhouding lager zijn verwachten we dat er meer asbestemmingen op de begraafplaatsen komen.

KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 27

«PROJ_CODE»

7.6

Inrichting Key2Begraven Hulst maakt gebruik van het begraafplaatsadministratieprogramma ‘Key2Begraven’. Dit programma biedt veel functionaliteiten om de administratie goed te kunnen voeren. Daarnaast kunnen er managementrapportage uit onttrokken worden, mits deze goed worden opgevoerd. Momenteel is het zo dat als er een verlenging is geweest, de rechthebbende een factuur krijgt waar één totaalbedrag op staat. Voor de administratie is dat best handig, want ze hoeven maar één regel aan te klikken. Alleen verkrijgen we op deze manier helemaal geen inzicht in hoe vaak een onderhoudsrecht, een verlenging en administratiekosten zijn uitgegeven. Door alle ‘diensten’ apart aan te vinken in het programma is het veel makkelijker een management rapportage te maken en is het makkelijker om prognoses te maken voor de toekomst.

7.7

Vergelijking met omgeving Om inzicht te krijgen hoe de tarieven van gemeente Hulst zich verhouden tot de tarieven van begraafplaatsen in omliggende gemeentes is er een benchmark uitgevoerd. Hierin zijn de meest voorkomende tarieven met elkaar vergeleken. In de vergelijking valt op dat de totale leges van de gemeente Hulst (fors) lager liggen dan omliggende gemeenten. Behalve de kerkelijke begraafplaatsen (parochie) en gemeente Reimerswaal zijn de overige tarieven hoger dan in Hulst. Uitschieter is gemeente Terneuzen met bijna € 6.000,-. Voornamelijk het grafrecht en het begraafrecht voor Hulst is redelijk laag. De laatste keer dat de tarieven zijn geïndexeerd was in 2016. De onderbouwing van de tarieven dateert uit 2003. Een (lichte) verhoging is een logische stap. Hierin dient vooral goed gekeken te worden in de verhouding van de tarieven.

grafrecht begraven onderhoud vergunning administratiekosten totaal

Gemeente Gemeente Hulst Terneuzen € 341 € 5.436 € 373 € 562 € 898 € 18 € 120 € 1.750 € 5.998

Parochie H. Gemeente Gemeente Maria Sterre Reimerswaal Borsele Gemeente Sluis der Zee € 442 € 2.702 € 1.512 € 299 € 636 € 732 € 1.900 € 572 € 816 € 388 € 49 € 82 € 135 € 42 € 38 € 1.894 € 3.434 € 3.411 € 1.259

Gemiddelde excl. Hulst € 2.523 € 957 € 816 € 89 € 40 € 3.199

Grafiek 11 Vergelijking met omgeving

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

Voor de asbestemmingen ligt het tarief van gemeente Hulst net onder het gemiddelde in de omgeving.

urnengraf 20 jaar plaatsen asbus onderhoud vergunning administratiekosten totaal nieuw particulier urnennis

Gemeente Gemeente Hulst Terneuzen € 341 € 2.446 € 373 € 253 € 898 € 18 € 60 € 1.690 € 2.699

Parochie H. Gemeente Gemeente Maria Sterre Reimerswaal Borsele Gemeente Sluis der Zee € 442 € 1.351 € 1.607 € 223 € 636 € 159 € 1.436 € 218 € 816 € 388 € 49 € 82 € 42 € 38 € 1.943 € 1.634 € 3.081 € 829

Gemiddelde excl. Hulst € 1.461 € 540 € 816 € 66 € 40 € 2.037

Grafiek 12 Vergelijking met omgeving

KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 29

«PROJ_CODE»

Samenvatting voorgestelde maatregelen

8.1

Van de Maelstedeweg -

Uitgifte grafkelders Woonwagenbewoners willen graag begraven in betonnen of gemetselde grafkelders en hebben vaak uitbundige grafmonumenten. Om een kelder te plaatsen is er ruimte nodig. Ervaring leert dat het niet praktisch is om een kelder langs een geasfalteerd pad te plaatsen. Hiervoor dient het asfalt opengebroken te worden. Het advies is daarom om grafkelders alleen nog uit te geven langs graspaden. Daarnaast neemt een grafkelder meer plaats in dan een gewoon graf en het plaatsen is moeilijker dan een graf delven. Voorstel is daarom om de grafkelders wat duurder te maken dan een gewoon zandgraf.

Uitbreiden asbestemmingen Er dient op korte termijn een start te worden gemaakt met het uitbreiden van de urnennissen en van de urnengraven. De gemeente heeft al voorgesorteerd op het realiseren van 86 extra urnengraven en 72 urnennissen. Dit wordt niet allemaal in een keer gerealiseerd maar verspreid over circa 10 jaar.

Algemene graven In de huidige verordening is opgenomen dat een algemeen graf verlengd kan worden. In theorie zijn deze graven in het leven geroepen als een goedkoop alternatief van een particulier graf en dient na de gebruikstermijn (van normaal 10 jaar) het graf geruimd te worden. In Hulst zijn deze graven net zo duur als een particulier graf voor 1 persoon. Aangezien er de afgelopen vijf jaar maar één keer gebruik is gemaakt van een algemeen graf en 30 keer van een eenpersoonsgraf is het logisch de algemene graven niet meer te gebruiken.

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

8.2

Graauw, Dorpsstraat -

Vervangen van de coniferenhaag Rondom de begraafplaats is een coniferenhaag aangebracht die zorgt voor een groene afscheiding. Deze haag begint erg breed te worden (ongeveer 1,5 à 2 meter). Dat betekent dat met het snoeien de bovenkant ook meegenomen moet worden en zelfs wellicht de achterkant waar woningen zijn. Door het (gefaseerd) vernieuwen van de haag worden de onderhoudskosten gereduceerd. Een ligusterhaag hoeft bijvoorbeeld maar één keer per jaar te worden gesnoeid en is groenblijvend.

Uitbreiden urnennissen Zoals geconstateerd dienen op korte termijn de urnennissen uitgebreid te worden.

Omgevallen grafmonumenten Op de begraafplaats zijn (oude) graven aanwezig waarvan de grafmonumenten zijn omgevallen of omgewaaid. De buitendienst zorgt er voor dat de omgewaaide grafmonumenten bij het graf worden neergelegd zodat ze geen gevaar (meer) vormen. Voor de aanblik van de begraafplaats is dit minder fraai. In het “Uitvoeringsbesluit voor grafbedekkingen op de gemeentelijke begraafplaatsen in de gemeente Hulst” staat in artikel 15 dat dat rechthebbenden voor grafmonumenten moeten onderhouden en herstellen. De gemeente dient per brief (of bordje bij het graf) de rechthebbende hiertoe op te roepen. Als hier geen gehoor aan wordt gegeven mag de gemeente de grafbedekking verwijderen. Het advies is om deze regel op te volgen.

8.3

Kloosterzande, Hulsterweg -

Zijpaden oude deel De zijpaden van het oude deel zijn er erg slecht aan toe. Voorstel is om deze met hetzelfde grind als op het ‘nieuwe’ deel in te richten. Omdat er amper begravingen zijn op deze begraafplaats en het onderhoud goed wordt gedaan is het niet nodig hier verdere maatregelen te treffen.

8.4

Algemeen -

Op- en herbegravingen Het komt wel eens voor dat er een opgraving plaats moet vinden. De medewerkers van de gemeente hebben aangegeven het niet fijn te vinden om dit uit te voeren. Het advies is daarom om deze werkzaamheden door een gespecialiseerd bedrijf uit te laten voeren. Dit bedrijf regelt meteen het verlof, de kist en het vervoer naar crematorium of andere begraafplaats. Het makkelijkste is als de gemeente buiten dit proces blijft. De rechthebbende regelt alles rechtstreeks met het gespecialiseerde bedrijf en het bedrijf factureert rechtstreeks aan de rechthebbende. Wel dient de rechthebbende uiteraard met de gemeente een datum af te spreken en dient er formeel afstand van een graf te worden gedaan als het graf na opgraving leeg is en ze er geen gebruik meer van willen maken.

Tarieventabel Elke gemeente hanteert tarieven voor de uitgifte van graven en het begraven van overledenen. Deze ‘verordening lijkbezorgingsrechten’, of te wel ‘tarieventabel’ bevat alle diensten die de gemeente uitvoert/ uitgeeft. Denk hierbij aan type grafrecht, begraafkosten, onderhoudskosten, vergunningskosten etc. Bij de analyse van de tarieventabel blijkt dat er veel verschillende tariefsoorten zijn, zoals begraven, bijzetting <10 jaar, bijzetting >10 jaar, vergunning voor volwassene, kind, urnengraf of urnennis en administratiekosten voor begraving, verlenging etc. Om het voor nabestaanden én de administratie makkelijk te houden adviseren we om de tarieven wat te

KYBYS | Gemeente Hulst|Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035 31

«PROJ_CODE»

versimpelen. Wij stellen voor één tarief te hanteren voor begraven, één tarief voor administratiekosten en één tarief voor vergunningskosten. De tijd die ermee gemoeid gaat is namelijk gelijk. -

8.5

Inrichting Key2begraven Hulst maakt gebruik van het begraafplaatsadministratieprogramma ‘Key2Begraven’. Dit programma biedt veel functionaliteiten om de administratie goed te kunnen voeren. Daarnaast kunnen er managementrapportage uit onttrokken worden, mits deze goed worden opgevoerd. Momenteel is het zo dat als er een verlenging is geweest, de rechthebbende een factuur krijgt waar één totaalbedrag op staat. Voor de administratie is dat best handig, want ze hoeven maar één regel aan te klikken. Alleen verkrijgen we op deze manier helemaal geen inzicht in hoe vaak een onderhoudsrecht, een verlenging en administratiekosten zijn uitgegeven. Door alle ‘diensten’ apart aan te vinken in het programma is het veel makkelijker een management rapportage te maken en is het makkelijker om prognoses te maken voor de toekomst.

Financiële consequenties Bovengenoemde investeringen worden bekostigd uit de voorziening, waarbij mede door dotaties (toekomstig) onderhoud de voorziening licht daalt. Inzake de tarieven hanteert Hulst de laagste tarieven van de omgeving. Door de tarieven licht te laten stijgen verwachten we een kleine toename in de inkomsten. Welke tarieven precies gehanteerd worden is wat op een later moment wordt uitgezocht.

KYBYS | Gemeente Hulst | Beleidsplan begraafplaatsen gemeente Hulst 2021-2035

20-1345

Bijlage A

Kwaliteitsscan

Zoutstraat/Glacisweg

Kloosterzande, Hulsterweg

Graauw

Voorzieningen (aanwezigheid van) Lijkbestemmingen Grond- keldergraf volwassenen Grondgraven kinderen Bovengronds graf Verzamelgraf Foetusgraf Algemene graven Asbestemmingen Urnengraf Urnenmuur Urnentuin Strooiveld Bijzondere lijkbestemmingen Rooms katholiek Islamitisch Joods Typologie grafmonumenten Staand Staand met tuintje Liggend Staand icm liggend Mausoleum/ tombe/ bouwwerk Monument over meerdere graven Meerdere typologien per grafveld Herdenkingsmonument Historische monumenten Gebruik Ruimte om machinaal te delven Toegankelijkheid mindervaliden Lege grafvelden Lege plekken in rijen Aansluitend begraven Voorzieningen Watertappunten Afvalbakken Banken Verlichting Grafnummering Publicatiebord Plattegrond Bewegwijzering (Overdekte) gedenkplaats Openbaar toilet Aula* Omgeving Parkeervoorzieningen Omgevingsgeluid Zichtbaarheid van de omgeving Gevoel veiligheid Af te sluiten begraafplaats Uitstraling Open / licht Gesloten / donker Modern, strakke lijnen Netjes en opgeruimd

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10279362/1