225352Gebiedsanalyse Hulst def.

Pagina 28 van 36

Bij het realiseren van nieuwe woonvormen wordt vaak naar centrale locaties, met voorzieningen, gekeken. Voor bepaalde groepen is de aanwezigheid van voorzieningen echter minder gewenst. Voorzieningen gaan vaak samen met drukte en overlast en niet zelden leiden deze tot negatieve prikkels. Voor sommige groepen – met name die met een psychiatrische problematiek – is het om deze reden juist zaak woonvormen niet in de directe nabijheid van voorzieningen te realiseren.

Draagkracht Bij het realiseren van nieuw aanbod op het vlak van wonen met zorg, is het van belang te toetsen of de betreffende kerncluster ook voldoende ‘draagkracht’ heeft. Bij draagkracht gaat het over de verhouding tussen het aantal inwoners die ondersteuning nodig heeft en de groep die dat niet heeft. Als er te veel mensen met een ondersteuningsbehoefte in één buurt wonen, is er feitelijk geen sprake meer van een inclusieve ma atschappij die wordt nagestreefd. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat de concentratie van kwetsbare inwoners, kan leiden tot een toename van overlast en onveiligheidsgevoelens. 5 Dat laatste is niet zozeer het geval bij ouderen, maar bij groepen met psychi atrische problemen en/of verstandelijke beperkingen. Bij grote concentraties van ouderen is het vooral een probleem dat minder geleund kan worden op de informele zorg (er wonen minder mensen die mantelzorg kunnen verlenen). Ontbreekt informele zorg, dan zal men sneller zijn aangewezen op professionele zorg en wordt het zelfstandig wonen bemoeilijkt. Mogelijkheden voor informele zorg In navolging van het SCP brengen we in deze studie de mogelijkheden voor informele zorg in beeld aan de hand van de Oldest Ol d Support Ratio (OOSR).6 Simpel gezegd gaat het hier om de verhouding tussen het aantal 50 tot 75-jarigen en het aantal 85-plussers.

Vanuit de eerste leeftijdsgroep wordt vaak mantelzorg geboden, de tweede groep ontvangt deze veelal. Landelijk ligt de OOSR op 13,7, hetgeen betekent dat er tegenover elke 85 -plussers 13,7 50 tot 75-jarigen staan. In figuur 20 is te zien dat in Hulst de OOSR lager ligt, rond de 11,7. Dit betekent dat kijkend naar de leeftijdsverdeling er minder mogelijkheden zijn voor mantelzorg.

5

Zie ook: https://www.infactresearch.eu/opdrachten-1/veerkracht-corporatiebezit

6

Toekomstverkenning mantelzorg aan ouderen in 2040, Sociaal en Cultureel Planbureau Den Haag, november 2019.

Pagina 29 van 36

figuur 20 De OOSR per ker ncl uster in 2020, 2030 e n 2040

oosr 1. Sint Jansteen, Heikant, Kapellebrug 2. Hulst, Terhole 3. Clinge, Nieuw-Namen, Graauw 4. Kloosterzande, Lamswaarde, Walsoorden, Ossenisse 5. Vogelwaarde, Hengstdijk, Kuitaart Gemeente Hulst Provincie Zeeland

2020 18,2 9,5 14,3 10,5 16,7 11,7 11,6

2030 7,9 6,9 11,3 10,7 11,6 8,5 8,1

2040 4,1 4,8 7,3 6,7 6,0 5,3 5,2

oosr - leeftijdspecifiek 2020 2030 8,7 4,9 5,6 4,3 7,4 6,0 6,4 5,5 8,1 5,4 6,5 4,9 6,6 4,9

2040 3,5 3,9 4,4 4,0 3,9 3,9 4,0

Bron: Prognose provincie Zeeland en micro -prognosemodel In.Fact.Research figuur 21

Leeftij dss pecifie ke OOSR i n 2020

CBS m icrod ata, Micro-prognosem odel OOSR specifiek 2020 0-2 2-4 4-6 6-8 >8

De OOSR is een heldere doch eenvoudige benadering van de werkelijkheid. Een iets genuanceerder beeld ontstaat als de benadering meer leeftijdsspecifiek wordt gemaakt. Uit onderzoek is bekend dat: •

15% van de inwoners in de leeftijdsklasse van 75 tot 80 jaar mantelzorg ontvangt;

•

21% van de 80 tot 85-jarigen mantelzorg ontvangt;

Pagina 30 van 36

•

24% van de 85-plussers mantelzorg ontvangt.

En voor de mantelzorgers geldt dat: •

9% van de 18 tot 50-jarigen mantelzorg verleent;

•

24% van de 50 tot 75-jarigen mantelzorg verleent;

•

19% van de 75-plussers mantelzorg verleent.

figuur 22

Leeftij dss pecifie ke OOSR i n 2040

CBS m icrod ata, Micro-prognosem odel OOSR specifiek 2040 0-2 2-4 4-6 6-8 >8

Ook deze leeftijdsspecifieke OOSR staat in figuur 20 weergegeven. In Hulst is de verhouding tussen potentiele mantelzorgontvangers en potentiele mantelzorgverleners 1 staat tot 6,5. De variatie per kerncluster is groot. In Sint Jansteen en omgev ing en het kerncluster rond Vogelwaarde ligt deze OOSR boven de 8, in het cluster met Hulst en Terhole onder de 6. Daarbij moet wel worden opgemerkt dat het verhoudingsgetal is berekend inclusief de bewoners van verpleeghuizen. Een lage OOSR betekent dat er meer professionele zorg benodigd is en die is in Hulst ook aanwezig. In figuur 21 en figuur 22 is te zien dat er ook binnen de kernclusters grote verschillen zijn. In Hulst kleuren de bestaande verpleeghuizen rood, daar wonen veel oudere ouderen die geen informele maar professionele zorg ontvangen.

Pagina 31 van 36

Het is van belang te vermelden dat mantelzorg zeker niet altijd door buurtgenoten wordt geleverd. Vaak wordt deze geleverd door familieleden die soms tientallen kilometers verderop wonen. Naar de toekomst toe geldt dat het kan zijn de gezondheidssituatie v an ouderen verandert en daarmee ook de behoefte aan mantelzorg. Ook kunnen door maatschappelijke trends meer of minder mensen bereid zijn mantelzorg te verlenen. Het gaat hier dus nadrukkelijk om een indicatief beeld, van de mate waarin buurtgenoten oudere n bij kunnen staan op het moment dat gebreken intreden. Wellicht belangrijker dan het niveau, is de trend die de OOSR laat zien. De komende jaren zullen de mogelijkheden voor informele hulp en ondersteuning flink afnemen. In het beleid zal hier rekening mee moeten worden gehouden, want deze trend kan gevolgen hebben voor de behoefte aan formele zorg en ondersteuning. figuur 23 Ontw ikkeli ng van de c oncentr at ie van kwets bare inw oners i n de peri ode 2012 -2018

CBS m icrod ata, Leefbaarometer, WoonZorgwijzer concentratie kwetsbare groepen 2012-2018 afname kwetsbare groepen kwetsbare groepen ongeveer gelijk toename kwetsbare groepen bij klein aandeel toename kwetsbare groepen bij groot aandeel sterke toename kwetsbare groepen bij groot aandeel toename bij zeer groot aandeel sterke toename bij zeer groot aandeel

Pagina 32 van 36

Veerkracht van wijken In het landelijke onderzoek ‘Veerkracht in het corporatiebezit’ is aangetoond dat er in Nederland sprake is van een trend naar meer concentratie van kwetsbare inwoners. Deze concentraties vinden met name plaats in buurten met veel corporatiebezit. In deze buu rten gaat de toenemende concentratie vaak samen met een toenemende overlast en onveiligheid. Mensen kunnen om allerlei redenen kwetsbaar zijn. In het Veerkracht -onderzoek zijn de volgende groepen samengenomen: •

Mensen die afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering;

•

Mensen met een herkomst uit een van de vluchtelingenlanden;

•

Mensen met een licht verstandelijk beperking;

•

Mensen met een psychiatrische aandoening;

•

Mensen met meervoudige, chronische somatische aandoeningen en mobiliteitsbeperkingen.

figuur 24

De mate waar in de c once ntr atie same ngaat met ee n toename van de overl ast en

onvei lighe id CBS m icrod ata, Leefbaarometer, WoonZorgwijzer ontwikkeling kwetsbare groepen, overlast/onveiligheid (ontwikkeling t.o.v. gem. in NL en niveau; 2012 - 2018) afname kwetsbare groepen kwetsbare groepen ongeveer gelijk > kwetsbaren, relatieve verbetering bij weinig overlast > kwetsbaren, relatieve verbetering bij enige overlast > kwetsbaren, relatieve verbetering bij veel overlast > kwetsbaren, overlast t.o.v. gem. ontwikkeling in NL ongeveer gelijk > kwetsbaren, relatieve verslechtering bij weinig overlast > kwetsbaren, relatieve verslechtering bij enige overlast > kwetsbaren, relatieve verslechtering bij veel overlast

Pagina 33 van 36

Van echt grote concentraties van dit soort kwetsbare inwoners is in Hulst geen sprake (zie figuur 26). Toch zijn er wel enkele gebieden die aandacht vrag en, ook omdat de concentratie de afgelopen periode is toegenomen (zie figuur 23). Het gaat hier om: •

Het gebied rondom de Blauwe Hoeve in Hulst;

•

Het gebied rondom de Inghelosenberghe in Sint Jansteen;

•

Het gebied nabij Buurtcentrum d’n Binnendeur in Kloosterzande.

Het is niet zo dat in deze gebieden de overlast en onveiligheid al zorgwekkende niveaus heeft aangenomen (zie ook figuur 24). Voor geheel Hulst geldt zoals eerder in deze studie al vermeldt dat de overlast en onveiligheid beperkt is, ook in deze gebieden. Wel is er reden voor waakzaamheid en men kan wat meer terughoudend zijn om in deze gebieden woonvormen voor specifieke zorggroepen toe te voegen. Ook bij de toewijzing van woonruimten aan groepen als statushouders, uitstroom BW en MO kan men deze gebieden proberen te ontzien. Concluderend De landelijke onderzoeken naar de veerkracht in het corporatiebezit laten zien dat er in Nederland sprake is van segregatie van kwetsbare inwoners . Deze trend gaat in buurten waar het corporatiebezit domineert vaak samen met een afnemende leefbaarheid. In Hulst zi jn de trends niet of nauwelijks zichtbaar. De leefbaarheid is van een hoog niveau en het aandeel kwetsbare inwoners is laag. Toch zijn er wel enkele gebieden – in Hulst, Sint Jansteen en Kloosterzande - waar waakzaamheid geboden is. Daar neemt het aantal kwetsbare inwoners toe en hoewel de leefbaarheid nog goed is, staat wel onder enige druk. Voor veel andere gebieden in Hulst geldt dat de lage dichtheden maken dat één overlast gevende persoon, al snel een stempel kan drukken op de leefbaarheid in het gebied.

Dit op zichzelf is aanleiding om zeer zorgvuldig om te gaan met huisvesting én begeleiding en ondersteuning van kwetsbare inwoners. Naar de toekomst toe geldt dat de verhouding tussen het aantal kwetsbare inwoners en het aantal ‘vitale’ inwoners gaat verschuiven. Als gevolg van de vergrijzing neemt het aandeel inwoners met een hulpvraag toe, terwijl het aantal buurtgenoten dat (mantel)zorg kan verlenen afneemt. Dat betekent dat zonder extra inspanningen steeds minder op de informele hulp van buurtgenoten kan worden geleund. Door het realiseren van specifieke woonprojecten – gericht op het samenwonen van verschillen doelgroepen, die elkaar kunnen ondersteunen – kan dit deels worden ondervangen. Verschillende lokale partijen pleiten dan ook voor meergeneratiewoningen, naar Duits voorbeeld. Daarnaast zal er vermoedelijk op termijn meer geleund moeten worden op de formele zorg.

Pagina 34 van 36

Bijlagen Kaarten figuur 25 Het aant al oudere n met een be hoe fte aan zor g op afr oe p als aandee l van het t ot aal aant al i nwoners i n 2030 CBS m icrod ata, Micro-prognosem odel, Ram ingsmo del wonen met zorg behoefte zorg op afroep 2030 0 - 0,5% 0,5 - 1,0% 1,0 - 1,5% 1,5 - 2,0% 2,0 - 2,5% 2,5 - 3,0% > 3,0%

Pagina 35 van 36

figuur 26

Het aandeel kwetsb are i nw oners i n gemeente Hulst

CBS m icrod ata, Leefbaarometer, WoonZorgwijzer kwetsbare inwoners (2018) vrijwel geen kwetsbare bewoners zeer weinig weinig gemiddeld veel zeer veel bijzonder veel kwetsbare bewoners

Pagina 36 van 36