2025-07-11 Werkagenda VN-verdrag Handicap I 2025 - 2030

Uitvoering

Commissariaat voor de Media, de NPO en andere media-instellingen.

Draagt bij aan doelstelling

Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1

Maatregel 4: OCW bekijkt hoe het de inzet op representatie kan stimuleren. Zo kunnen meer mensen, met onder andere een beperking, zichzelf vaker terugzien in het aanbod en binnen organisaties • We onderzoeken wat er al gebeurt binnen de mediasector en wat mediapartijen kunnen betekenen voor een betere representatie in de sector. We kijken ook welke behoeften er leven. Daarna bepalen we hoe we de inzet vanuit de sector verder kunnen stimuleren. Denk bijvoorbeeld aan kennisdelen of ondersteuning bij het opzetten van netwerken en platforms. • Het Commissariaat voor de Media blijft onderzoek doen naar de representatie van verschillende doelgroepen in het media-aanbod. Ook wordt binnenkort gestart met onderzoeken naar toegankelijkheid in de AV-sector en in de podiumkunstsector, zoals recentelijk is toegezegd aan de Kamer. (Stand van zaken brief moties en toezeggingen cultuur) • OCW en VWS ondersteunen daarnaast een inclusiepact waarbij jonge mensen met een b ­ eperking worden opgeleid tot bijvoorbeeld acteur. Met als doel om acteurs met een beperking meer zichtbaar te maken en de instroom in de reguliere kunstvakopleidingen te versterken.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 84

Uitvoering

OCW

Tijdspad

• 2025: verkenning om toegankelijkheid, diversiteit en inclusie in de mediasector te stimuleren. • 2026: mogelijk starten met de uitvoering van de acties die uit de verkenning komen onder voorbehoud van financiële middelen

Draagt bij aan doelstelling

Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 2

Samenwerking Toegankelijkheid is een onderwerp waar we nooit klaar mee zullen zijn en altijd onze aandacht zal hebben. Het realiseren van een toegankelijke culturele- en mediasector is geen opgave van OCW alleen. Het vraagt om de inzet, betrokkenheid en samenwerking van de hele culturele- en mediasector. Alleen samen met makers, culturele instellingen, gemeenten, provincies en ervarings­deskundigen kan worden gebouwd aan een sector waarin iedereen zich welkom voelt. Daarom zorgt OCW ervoor dat beter wordt samengewerkt met deze partijen. Toegankelijkheid en inclusie zijn onderdeel van onze afspraken, die vastliggen in zogenoemde ‘cultuurconvenanten’. Deze afspraken maken we elke 4 jaar met ­gemeenten en provincies. Vanaf 2029 willen we in de cultuurconvenanten verwijzen naar het VN-verdrag Handicap. Ook houden OCW en gemeenten rekening met het VN-verdrag Handicap in het cultuurbeleid van de Rijksoverheid en gemeenten. We maken beleid met als doel dat iedereen moet mee kunnen doen. Hierbij houden we niet alleen rekening met mensen met een beperking, maar met alle mensen uit onze samenleving. We sluiten nog beter aan op onderzoek over en monitoring op toegankelijkheid. Mist er informatie? Dan onderzoeken we welke informatie we nodig hebben. Gemeenten kunnen zelf regels maken als het gaat om cultuur. We moedigen ze aan en adviseren over het VN-verdrag Handicap in cultuurbeleid.

3.6.2

Toegankelijk sporten en bewegen

Het doel is dat meer mensen met een beperking volwaardig kunnen meedoen aan sport, zodat sporten voor hen in 2030 vanzelfsprekend is. Toch ervaren zij nog veel belemmeringen – financieel, sociaal en praktisch. Ook sluit het sportaanbod vaak niet aan bij hun behoeften. Dat beperkt hun deelname en heeft gevolgen voor gezondheid, welzijn en sociale inclusie. De wekelijkse sportdeelname voor mensen met een beperking is gemiddeld 38% en voor mensen met een motorische handicap 21%. Het sportdeelnamecijfer voor iedereen van 12 jaar en ouder zonder handicap is 62%. Daar zit een groot verschil tussen. Deze opgave vraagt om een integrale aanpak, met structurele samenwerking tussen overheden, sportorganisaties en maatschappelijke partners. Hieronder worden tien maatregelen beschreven. De maatregel over sporthulpmiddelen is te vinden in hoofdstuk Gezondheid en ondersteuning, onder Toegankelijke en beschikbare hulpmiddelen.

Wat doen we al? • Op 14 december 2022 is het Sportakkoord II ondertekend. Hierin is speciale aandacht voor het versterken van een integrale sportaanpak voor mensen met een beperking en het toegankelijk maken van de sport. Er wordt ingezet op vier vormen van toegankelijkheid: − Financiële toegankelijkheid − Sociale toegankelijkheid − Praktische toegankelijkheid − Begeleiding naar en bij het sporten

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 85

• VWS ondersteunt programma’s die het sportaanbod voor mensen met een beperking inzichtelijk en bereikbaar maken. Voorbeelden hiervan zijn het platform Uniek Sporten, Ongehoord en Zichtbaar Sportief. • In 2024 is de strategie ‘Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030’ gestart. De strategie bestaat uit 8 pijlers: − Jeugdsport − Volwassenensport − Talentvolle Sporter − Innovatie − Classificatie − Randvoorwaarden − Netwerk − Internationaal Op dit moment wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan waarin per pijler staat beschreven welke acties uitgevoerd worden en door wie. Ruim 50 partijen werken samen aan dit plan. Het plan is een uitwerking van de doelen in het Sportakkoord II specifiek gericht op mensen met een handicap en bundelt zoveel mogelijk de onderdelen van de werkagenda VN-verdrag handicap - onderdeel sport. • VWS stimuleert investeringen in sportaccommodaties voor onder andere toegankelijkheid via de subsidieregeling BOSA (Bouw en Onderhoud Sportaccommodaties). Met deze regeling subsidieert VWS: − 20% van de investeringen in de bouw en het onderhoud van sportaccommodaties en sportmaterialen; − 30% van de investeringen in toegankelijkheid en verduurzaming. Voor deze extra investering in toegankelijke sportaccommodaties werkt VWS samen met gemeenten, de sportsector, vertegenwoordigers van de doelgroepen en bouwkundig experts.

De regeling loopt tot en met 2026. Er wordt verkend hoe verder te gaan na 2026. Ook de SPUK Stimulering Sport biedt mogelijkheden om in te zetten op toegankelijkheid.

Maatregel 1: VWS regisseert de strategie ‘Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030’ VWS faciliteert samenwerking en voorkomt versnippering van initiatieven. De strategie bestaat uit doelstellingen die bijdragen aan het wegnemen van sociale, financiële en praktische belemmer­ ingen voor mensen met een beperking met aandacht voor mensen met een zware tot zeer ernstige beperking en mensen met een taalontwikkelingsstoornis. De acties die hieruit voortvloeien dragen bij aan de twee doelstellingen van de Nationale strategie voor de implementatie van het VN verdrag Handicap. Dit zijn: 1) Cultuur, media, sport en bewegen en recreatie zijn toegankelijk voor alle mensen. Zowel om het zelf te doen en maken als om het te ervaren. 2) Mensen met een beperking zijn zichtbaar vertegenwoordigd in cultuur, media en sport.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 86

Tijdspad

2025 -2030

Uitvoering

VWS, NOC*NSF, Platform Ondernemende Sportaanbieders (POS), Maatschappelijke organisaties in de Sport (MOS), Vereniging Sport en Gemeenten (VSG), Fonds Gehandicaptensport, Esther Vergeer Foundation, gemeenten, Jeugdfonds- en Volwassenfonds Sport en Cultuur, Stichting Het Gehandicapte Kind, Jantje Beton, Nationale Raad Zwemveiligheid, KNZB, WiZZ, en overige ondertekende partijen.

Draagt bij aan de doelstelling Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1 en 2

Maatregel 2: Het inclusieve sport- en beweegaanbod wordt verbeterd VWS werkt samen met partners van het Sportakkoord II aan een inclusiever sport- en beweegaanbod. De aanpak verschilt per doelgroep: • Voor jeugdsporters met een beperking wordt onderzocht hoe het huidige aanbod beter kan aansluiten bij hun wensen en behoeften. Programma’s zoals Uniek Sporten en regionale consulenten vergroten daarbij de zichtbaarheid van het aanbod. • Voor volwassenen met een beperking werkt VWS samen met NOC*NSF, sportbonden en brancheorganisaties om verenigingen en sportondernemers te versterken. Zo ontstaat een aanbod dat beter aansluit bij de doelgroep. Tijdspad

2025 - 2030

Uitvoering

VWS, NOC*NSF, de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG), het Platform Ondernemende Sportaanbieders en maatschappelijke organisaties in de sport werken – in het kader van het Sportakkoord II – samen aan een zo inclusief mogelijk sport- en beweegaanbod.

Draagt bij aan de doelstelling Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1

Maatregel 3: De toeleiding van sporters met een beperking wordt versterkt Dat doen we door: • Intermediairs, zoals buurtsportcoaches, trainers en beweegcoaches, krijgen meer ondersteuning met specifieke kennis over mensen met een beperking. Zo kunnen zij sporters met een beperking actief begeleiden naar passend sport- en beweegaanbod. • De uitvoeringspartners zorgen voor duidelijke communicatie naar gemeenten en andere partners, zodat ook zij goed geïnformeerd zijn over de inzet van functionarissen voor mensen met een beperking. • Waar nodig worden aanvullende instrumenten ontwikkeld en wordt voor brede bekendmaking ervan gezorgd.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 87

Tijdspad

2025 - 2026

Uitvoering

VWS werkt samen met de Vereniging Sport en Gemeenten (VSG), het Kenniscentrum Sport & Bewegen en andere stakeholders aan gerichte communicatie richting intermediairs. Zij worden actief gestimuleerd om te werken met mensen met een beperking, en krijgen handvatten om beter in te spelen op hun behoeften. Zo wordt hun rol versterkt in het signaleren, enthousiasmeren en begeleiden van mensen met een beperking naar passend sport- en beweegaanbod.

Draagt bij aan doelstelling

Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1

Maatregel 4: Sportvervoer wordt geïntegreerd in het landelijke Valys-vervoer De huidige taxivervoersvoorziening voor teamsporters met een (ernstige) beperking – voor vervoer naar trainings- en wedstrijdlocaties – wordt in het vierde kwartaal van 2026 geïntegreerd in Valys. Via een communicatieplan worden betrokken partijen geïnformeerd. Informatie wordt gedeeld via de website kennisoversportondersteuning.nl. Tijdspad

2026 t/m in ieder geval 2030

Uitvoering

Uitvoerders worden bepaald na een aanbestedingsprocedure.

Draagt bij aan doelstelling

Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1

Maatregel 5: Er komt inzicht in financiële ondersteuning van sporters met een beperking. • Voor professionals en intermediairs: Samen met Kenniscentrum Sport en Bewegen, Jeugdfonds Sport & Cultuur en het Volwassenenfonds Sport & Cultuur wordt in 2025 de beschikbare financiële regelingen in kaart gebracht. Dit overzicht wordt gepubliceerd op kennisoversportondersteuning.nl, zodat professionals en intermediairs beter kunnen doorverwijzen en ondersteunen. • Voor (potentiële) sporters met een beperking: Via Uniek Sporten kunnen sporters met een beperking eenvoudig een overzicht vinden van beschikbare financiële regelingen, zoals vergoedingen voor lidmaatschap, sportmaterialen of vervoer. Deze informatie is per gemeente geïnventariseerd en wordt actueel gehouden. Tijdspad

2025-2026

Uitvoering

VWS werkt samen met onder andere Kenniscentrum Sport en Bewegen, Jeugdfonds Sport en Cultuur en Volwassenenfonds Sport en Cultuur en Fonds Gehandicaptensport om dit inzichtelijk te maken. Ook wordt samengewerkt met kennis- en onderzoeks­ partijen om de informatie vindbaar te maken.

Draagt bij aan doelstelling

Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 88

Maatregel 6: Er wordt onderzocht hoe de toegankelijkheid van sportaccommodaties beter inzichtelijk kan worden gemaakt Samen met het Mulier Instituut, koepelorganisaties (NOC*NSF, POS, MOS, VSG), sportbonden, ­brancheorganisaties, eigenaren en exploitanten wordt een verkenning gedaan naar wat er nodig is om accommodaties toegankelijk te maken naast de financiële ondersteuning vanuit de BOSA. Wat we zien uit onderzoek is dat de BOSA voor toegankelijkheid nog minimaal wordt ingezet. Op basis van deze input wordt een plan van aanpak gemaakt hoe eigenaren en beheerders ­ondersteund kunnen worden bij het toegankelijk maken van accommodaties. Ook wordt gekeken hoe aangesloten kan worden bij landelijke regelgeving op het gebied van toegankelijke accommodaties. Tijdspad

2025

Uitvoering

VWS, Mulier Instituut, koepelorganisaties (NOC*NSF,POS, MOS, VSG), sportbonden, eigenaren en exploitanten.

Draagt bij aan doelstelling

Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1

Maatregel 7: VWS wil in 2030 in elke gemeente minimaal één inclusieve speeltuin gerealiseerd hebben Eind 2030 streven we ernaar dat elke gemeente minimaal één inclusieve speeltuin heeft. Deze maatregel wordt uitgevoerd samen met Stichting Het Gehandicapte Kind en Jantje Beton, via het Samenspeelnetwerk en het Samenspeelfonds. Het Samenspeelnetwerk stimuleert inclusieve speelplekken door kennis en expertise te delen. Het Samenspeelfonds realiseert inclusieve speeltuinen aan de hand van participatieve trajecten, waarin kinderen, ouders en gemeenten samen werken aan het ontwerp. Uiterlijk eind 2026 moet 70% van de gemeenten minimaal één inclusieve speeltuin hebben. Eind 2030 moet net als de strategie ‘Sporten voor mensen met een handicap is vanzelfsprekend in 2030’ de maatregel zijn afgerond en 100% van de Nederlandse gemeenten een inclusieve speeltuin hebben. Tijdspad

2025-2030

Uitvoering

Stichting Het Gehandicapte Kind Jantje Beton en gemeenten.

Draagt bij aan doelstelling

Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1

Maatregel 8: VWS verkent hoe inclusiviteit een plek krijgt in de ontwikkeling van groen/ blauwe schoolpleinen Een groenblauw schoolplein is een klimaatbestendige, gezonde en natuurrijke speelleer­omgeving van een school. Het maakt kinderen spelenderwijs bekend en vertrouwd met de natuur door er buiten te spelen én te leren. Samen met de partners verkennen we hoe inclusiviteit een plek krijgt in de (interdepartementale) stimulering en ontwikkeling van groen/blauwe schoolpleinen.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 89

Tijdspad

2025-2027

Uitvoering

LVVN, IenW, OCW, VRO, BZK, EZK, KGG, VWS, Jantje Beton, Stichting het gehandicapte kind, IVN

Draagt bij aan doelstelling

Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1

Maatregel 9: De partners van het Sportakkoord vergroten de communicatieve toegankelijkheid We willen de communicatieve toegankelijkheid binnen sport en bewegen verbeteren voor álle mensen. Binnen deze maatregel wordt verkend hoe het sport- en beweegaanbod beter kan aansluiten op de behoeften van mensen met een taalontwikkelingsstoornis (TOS) of andere communicatiebeperkingen. De aanpassingen uit deze verkenning dragen bij aan het vergroten van de sociale toegankelijkheid voor álle mensen met een beperking. Tijdspad

2025 - 2030

Uitvoering

Partners Sportakkoord II en TOS.

Draagt bij aan doelstelling

Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1

Maatregel 10: VWS financiert het Nationaal Plan Zwemveiligheid met aandacht voor kinderen met een beperking De Nationale Raad Zwemveiligheid coördineert dit plan samen met partners zoals de KNZB (Koninklijke Nederlandse Zwembond) en de VSG (Vereniging Sport en Gemeenten), die werken aan betere zwemvaardigheid en -veiligheid. Voor kinderen met een beperking omvat dit bijvoorbeeld aangepaste zwemlessen met speciale instructeurs, toegankelijke zwemfaciliteiten (zoals rolstoeltoegang of tilliften), en programma’s die rekening houden met hun specifieke behoeften, zoals extra be­geleiding of lesmateriaal voor kinderen met een visuele of auditieve beperking. Zo wordt zwemmen veiliger en inclusiever. Tijdspad

2025-2028

Uitvoering

De Nationale Raad Zwemveiligheid coördineert dit plan samen met partners zoals de KNZB (Koninklijke Nederlandse Zwembond) en de VSG (Vereniging Sport Gemeenten) en WiZZ.

Draagt bij aan doelstelling

Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 90

3.6.3

Toegankelijke recreatie

Wat doen we al? Er is geen Rijksbeleid op het gebied van het toegankelijk maken van recreatie. Wat is er wel: • Veel organisaties zijn bezig met acties en maatregelen die bijdragen aan de doelstelling om recreatie toegankelijk te maken voor alle mensen. Dit doen ze op verschillende schaalniveaus, vanuit verschillende invalshoeken en doelgroepen. Een voorbeeld daarvan in samenwerking met VWS is het pact Toegankelijke dierentuinen, waardoor dierentuinen in Nederland toegankelijker worden. • MKB toegankelijk werkt, samen met gemeenten en ondernemers, aan 150 toegankelijke winkelgebieden in Nederland. • De verantwoordelijkheid en de mogelijkheid om maatregelen te nemen is verdeeld over een groot aantal partijen. • De maatregelen die voor dit thema zijn voorgesteld raken aan verschillende beleidsterreinen en er zijn verschillende organisaties verantwoordelijk voor het uitvoeren van (delen van) die maatregelen.

Maatregel 1: EZ verkrijgt inzicht in wat er al is over toegankelijk maken van recreatie. En wat er nog meer nodig is om toegankelijke recreatie te stimuleren. EZ maakt een voorstel voor mogelijke maatregelen voor toegankelijke recreatie. Dat doet het ministerie van EZ in 3 stappen: 1. We maken een overzicht van de acties en oplossingen die al zijn opgehaald. En brengen samen met het bedrijfsleven in kaart welke goede voorbeelden er zijn in de sector, en wat redenen zijn voor ondernemers om nog niet aan toegankelijkheid te werken. 2. Het overzicht uit stap 1 is de basis voor het overleg met alle betrokken partijen. Samen bekijken we: − Wat er nodig is om (nog) meer bewustwording te creëren in de gastvrijheidssector; − Of er bijvoorbeeld lokale maatregelen of programma’s zijn die we landelijk kunnen inzetten; − Of er nog meer maatregelen nodig zijn om toegankelijke recreatie te stimuleren; − Wat de komende 5 jaar prioriteit heeft. 3. Stap 1 en 2 leiden tot een voorstel met maatregelen voor toegankelijke recreatie. En wat ervoor nodig is om dit te realiseren. Tijdspad

• In 2025 moet de inventarisatie klaar zijn. • In 2025 bespreken we de resultaten van de inventarisatie met betrokken partijen en ervaringsdeskundigen. • In 2026 is er een voorstel voor de uitvoering van maatregelen die recreatie toegankelijk moet maken.

Draagt bij aan doelstelling

Cultuur, media, vrije tijd, sporten en bewegen, doelstelling 1

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 91

3.6.4

Inzicht in budget levensdomein cultuur, media, vrije tijd en sporten en bewegen

Het merendeel van de maatregelen in dit leefdomein zijn gedekt vanuit het lopende beleid of er zijn geen aanvullende middelen voor nodig. Zo is er voor het stimuleren van bewustwording over toegankelijkheid door het kennispunt toegankelijke cultuur vanaf 2026 jaarlijks ongeveer € 500.000 beschikbaar t/m 2030. Ook voor het integreren van sportvervoer in het landelijke Valys-vervoer is reeds € 500.000 per jaar beschikbaar. Voor het aanscherpen van bestaande regels voer toegankelijkheid en het maken van afspraken heeft het ministerie van OCW in 2025 en 2026 ongeveer 1,2 mln. beschikbaar en in 2027 en 2028 € 1,1 mln.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 92

3.7

Veiligheid en rechtsbescherming

Doelstellingen 2040 1. De toegang tot het recht en rechtsbescherming is versterkt. De weg naar eerstelijns rechtshulp, een advocaat en de rechtbank is bekend en toegankelijk voor mensen met een beperking en hun naasten. Wanneer gewenst worden zij hierin begeleid. 2. Mensen met een beperking krijgen bescherming tegen geweld, misbruik, uitbuiting of verwaar­ lozing als ieder ander. Ongeacht de plek waar zij wonen. Daarbij is specifieke aandacht voor groepen die een grotere kans hebben op het ervaren van geweld of misbruik, zoals vrouwen, kinderen en LHBTIQ+-ers. 3. In een crisis of bij een ramp zijn mensen met een beperking net zo veilig als ieder ander. Het ­veiligheidsbeleid is inclusief en heeft aandacht voor mensen met een beperking en hun naasten. Onderdeel daarvan is dat de informatie en communicatie vindbaar, toegankelijk en begrijpelijk is.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 93

3.7.1

Toegang tot het recht

Wat doen we al? • JenV versterkt de toegang tot het recht voor alle rechtzoekenden. Met bijzondere aandacht voor (onder andere) mensen met een beperking, met de Aanpak versterking toegang tot het recht. • JenV versterkt de eerste lijn, lokale en regionale netwerken. En de samenwerking tussen professionals in het juridisch en sociaal domein, met het Programma stelselvernieuwing rechtsbijstand. • Bij de eerstvolgende aanpassingen van de modelverordening Bezwaarschriften betrekt de VNG de aanbevelingen van het College voor de Rechten van de Mens. Deze aanpassing wordt gecombineerd met de aanpassingen aan de modelverordening Bezwaarschriften die het gevolg zijn van het wetsvoorstel Wet versterking waarborgfunctie Awb. • In 2017 zijn de strafrechtketenpartners samen met JenV een landelijke werkgroep gestart om aandacht voor mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) in het reguliere werk in te bedden. Zij hebben een Basistool Strafrechtketen ontwikkeld voor mensen met een LVB, als ondersteunend communicatiemiddel voor de gehele strafrechtketen. • Ook hebben de strafrechtketenpartners, samen met het ministerie van Justitie en Veiligheid, tussen 2020 en 2024 de Werkagenda Strafrechtketen LVB-proof uitgevoerd. Hierin was onder andere aandacht voor het op peil brengen van de kennis over LVB bij professionals en een betere signalering en herkenning van LVB.

Bij alle betrokken ketenpartners uit de strafrechtketen maakt het onderwerp LVB inmiddels standaard deel uit van de opleiding van hun medewerkers, onder andere bij de politie. Hierbij wordt niet alleen aandacht besteed aan het herkennen van een LVB, maar ook aan de vraag hoe om te gaan met mensen met een LVB. • In het nieuwe Wetboek van Strafvordering en de toelichting is bijzondere aandacht voor het recht op informatie in het strafproces. • De website van het Juridisch Loket wordt nog toegankelijker gemaakt. Onder andere door aanpassing van het taalgebruik en het gebruik van ondersteunende middelen, zoals filmpjes. Naast de website is het Juridisch Loket ook (gratis) telefonisch en per mail bereikbaar. Daarnaast zijn er inloopspreekuren op de vestigingen. • De Rechtspraak werkt aan toegankelijke communicatie voor rechtzoekenden. Ook voldoen alle rechtsgebouwen aan het Handboek voor Toegankelijkheid. • We hanteren de ITS 2020 in het nieuwe Algemeen Programma van Eisen van politiepanden. Waardoor de aandacht van toegankelijkheid voor mensen met mobiliteitsbeperking verbreed is naar bezoekers met een auditieve of visuele beperking.

Maatregel 1: JenV en de juridisch dienstverleners vergroten bewustwording over en vaardigheden in het herkennen en omgaan met mensen met een beperking bij j­ uridische professionals. Ook vergroten zij kennis over wet- en regelgeving over de doelgroep bij organisaties en juridische professionals We vergroten bewustwording en ontwikkelen vaardigheden door: • Ontwikkelen en uitvoeren van een training bewustwording en vaardigheden (in het herkennen van en omgaan met) voor sociaaljuridisch dienstverleners met medewerking van ervaringsdeskundigen; • De wensen en behoeftes van mensen met een beperking beter op het netvlies te krijgen van ambte­naren en beleidsmakers van JenV. Dat doen we met medewerking van ervaringsdeskundigen; • Het onderwerp te agenderen op (bestuurlijke) overleggen met samenwerkingspartners en uitvoeringsorganisaties zodat het normaal (gewoon) wordt om in het beleid en inrichting van de organisatie consequent aandacht te besteden aan de wensen en behoeftes van mensen met een beperking.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 94

We vergroten kennis over specifieke wet- en regelgeving. Onder andere met betrekking tot sociale zekerheid en (langdurige) zorg of conflicterende regelgeving voor mensen met een beperking door: • Waar nodig bijscholen van eerstelijns dienstverleners, advocatuur, juristen bij vakbonden, belangenorganisaties en rechtsbijstandsverzekeraars, mediators, geschillencommissies en de Rechtspraak over specifieke wet- en regelgeving voor mensen met een beperking, voor zover die kennis onvoldoende aanwezig is. Hierop ook de verschillende kennisbanken aanvullen. Tijdspad

2025-2026, bijscholen vanaf 2026

Uitvoering

Belangrijkste partners zijn het Juridisch Loket, Raad voor rechtsbijstand, Raad voor de rechtspraak en rechtsbijstandsverzekeraars.

Draagt bij aan doelstelling

Veiligheid en rechtsbescherming, doelstelling 1

Maatregel 2: JenV, de juridisch dienstverleners en de Rechtspraak verbeteren de fysieke en digitale toegankelijkheid van organisaties voor eerstelijns rechtshulp zoals het Juridisch Loket en de toegang tot de rechter of gerechtsgebouwen We verbeteren de toegankelijkheid door: 1. Verbeteren toegankelijkheid van informatie en communicatie, digitaal en analoog − Agenderen op (bestuurlijke)overleggen met samenwerkingspartners en uitvoerings­ organisaties. Denk aan versterken bewustwording, toepassen richtlijnen, begrijpelijke vonnissen en correspondentie, vast aanspreekpunt; − Websites van organisaties eerste lijn en Rechtspraak worden gescand op WCAG-richtlijnen en organisaties worden zo mogelijk geholpen bij het verbeteren; − Realiseren beschikbaarheid tolken NGT, indien nodig en mogelijk 24/7 (fysiek of digitaal). 2. Verbeteren fysieke toegang van organisaties voor rechtshulp, rechtsbijstand en de gerechtsgebouwen − Aandacht vragen voor en versterken bewustwording t.a.v. fysieke drempels in de toegang; − Inrichten vast aanspreekpunt bij organisaties en verbeteren van vindbaarheid van informatie over fysieke toegankelijkheid (bijv. parkeerplaatsen) voor mensen met een beperking; − Onderzoeken van gerechtsgebouwen door middel van een periodieke schouw. Tijdspad

1) Verbeteren informatietoegankelijkheid: − doorlopend 2025-2030 en checks op aanpak en voortgang − scannen 2025, aanpassen en verbeteren vanaf 2026 − verkennen 2025 en 2026, realisatie vanaf 2027 2) Verbeteren fysieke toegankelijkheid: − doorlopend 2025-2030 checks op aanpak − in 2025 vindt een nieuwe schouw plaats i.s.m. organisatie Ongehinderd

Uitvoering

Belangrijkste partners zijn het Juridisch Loket, Raad voor rechtsbijstand, Raad voor de rechtspraak en rechtsbijstandsverzekeraars.

Draagt bij aan doelstelling

Veiligheid en rechtsbescherming, doelstelling 1

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 95

Maatregel 3: JenV betrekt een brede vertegenwoordiging van mensen met een b ­ eperking bij beleidsontwikkeling over de toegang tot het recht Betrekken van een brede vertegenwoordiging van mensen met een beperking: 1. Op professionele wijze opzetten en inrichten klankbordgroep van vertegenwoordigers van mensen met een beperking en ervaringsdeskundigen om mee te denken over (relevante) − beleid(svoornemens) − communicatie uitingen − evaluaties 2. Klantreizen maken en bespreken met mensen met een beperking zodat we het beleid kunnen versterken Tijdspad

1) 2025: JenV onderzoekt samen met de belangenorganisaties vorm en uitwerking van een klankbordgroep inclusief een overzicht van onderwerpen; 2026 en verder: werken met de klankbordgroep in afstemming met de afspraken die VWS hiervoor maakt, zie maatregel 2.3: maatregel 1 en 2. 2) 2025: verkennen opzet klantreizen • 2026 en verder: bespreken met mensen met een beperking

Uitvoering

I.s.m. VWS. Belangrijkste partners zijn het Juridisch Loket, Raad voor rechtsbijstand, Raad voor de rechtspraak en rechtsbijstandsverzekeraars.

3.7.2

Bescherming tegen geweld, misbruik, uitbuiting of verwaarlozing

Wat doen we al? De ministeries van VWS, JenV, OCW en SZW werken nauw samen in verschillende programma’s, aanpakken en initiatieven om mensen te beschermen tegen geweld, misbruik, uitbuiting of verwaarlozing. Voorbeelden hiervan zijn: • We strijden tegen mensenhandel/uitbuiting. Onder meer met het actieplan Samen tegen mensen­ handel. Hierin staat hoe verschillende ministeries samenwerken met gemeenten, politie, Openbaar Ministerie, partners in de zorg, NGO’s. Verschillende actielijnen hebben ook betrekking op mensen met een lichtverstandelijke beperking. We zorgen bijvoorbeeld voor bewustwording over de verschillende vormen van uitbuiting. Dit doen we bij verschillende organisaties. Hierbij is extra aandacht voor kwetsbare jongeren. Ook versterken we het signaleren van (mogelijke) slachtoffers. • Ook zetten we ons in op het voorkomen en tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling. Bijvoorbeeld door voorlichting en verbeteren van tijdige signalering en bescherming van slachtoffers. Soms is het nodig dat slachtoffers een veilige opvangplek krijgen. Binnen de aanpak werken de verschillende ministeries nauw samen met gemeenten en partners in het zorg- en veiligheidsdomein. • Verder werken we aan het voorkomen en terugdringen van seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld via een nationaal actieprogramma.

Doel is te zorgen voor meer bewustwording in de samenleving, beter herkennen, aan te pakken en passende hulp bieden aan slachtoffers. De verschillende betrokken ministeries werken hierbij nauw samen met de Regeringscommissaris seksueel grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld en partners uit het veld.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 96

• Ook werken we aan de acceptatie en emancipatie van LHBTIQ+ personen. Een voorbeeld is de Alliantie ‘’Verandering van binnenuit 2.0’’. Hiermee werken we aan de veiligheid, gelijkheid en acceptatie van vrouwen en LHBTIQ+ personen binnen migranten-, vluchtelingen- en religieuze gemeenschap(pen).

Maatregel 1: Zorg- en veiligheidsorganisaties, beroepsopleidingen zorgen in samen­ werking met VNG en de ministeries van JenV, VWS en OCW voor het vergroten van kennis en versterken van vaardigheden van zorg- en veiligheidsprofessionals mensen met een beperking in hun dagelijks werk zien die (mogelijk) slachtoffer van geweld, misbruik, uitbuiting of verwaarlozing zijn Deze maatregel bestaat uit de volgende acties: 1. Vergroten kennis en vaardigheden in de praktijk 2. Stimuleren/aanjagen van verbetering kennis en expertise bij relevante beroepsopleidingen 3. Ontwikkelen van een hulpmiddel om (risico’s op) geweld en/of misbruik te herkennen bij mensen met een beperking Tijdspad

1)

− 2025: uitwerken van een opdracht/subsidie waarbij relevante zorg- en veiligheidsorganisaties gezamenlijk komen tot versterking van kennis en vaardigheden op terrein van geweld en misbruik − 2026: start van de opdracht/subsidie − 2027: start implementatie van verbeteringen

2)

− 2027: voeren van gesprekken vanuit de betrokken ministeries met relevante beroepsopleidingen

3)

− 2026: starten met het verkennen van de ontwikkeling van een hulpmiddel (bijv. een vragenset) − 2027: Op basis van verkenning zo nodig ontwikkeling en implementatie van het hulpmiddel. Dit is onder voorbehoud van de financiële middelen

Uitvoering

1) JenV, VWS, OCW, VNG, relevante zorg- en veiligheidspartijen, kennisinstituten, ervaringsdeskundigen 2) JenV, VWS, OCW, relevante beroepsopleidingen, kennisinstituten, ervaringsdeskundigen 3) JenV, VWS, OCW, relevante zorg- en veiligheidspartijen, ­kennisinstituten, ervaringsdeskundigen

Draagt bij aan doelstelling

Veiligheid en rechtsbescherming, doelstelling 2

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 97

Maatregel 2: Zorg- en veiligheidsorganisaties zorgen in samenwerking met kennis­ instituten en beroeps- en brancheorganisaties en de ministeries van JenV, VWS en OCW voor het bijeenbrengen/verbinden van beschikbare kennis over geweld, uitbuiting of verwaarlozing misbruik bij mensen met een beperking Deze maatregel bestaat uit de volgende acties: 1. Mogelijk verbeteren van bijeenbrengen/verbinden van bestaande kennis vanuit wetenschap en praktijk over geweld en misbruik in relatie tot mensen met een beperking voor zorg- en veiligheidsprofessionals 2. Verkennen mogelijkheden of en hoe een herkenbaar punt kan worden gerealiseerd voor informatie dat toegankelijk is voor iedereen die te maken heeft met geweld en misbruik (zoals mensen met een beperking, hun naasten, professionals, organisaties) Tijdspad

1) 2027: afhankelijk van het voortraject (maatregel 1) en onder voorbehoud van financiële middelen starten met inbreng vanuit maatregel 1a voor het verbeteren van de bundeling van beschikbare kennis 2) 2027: starten met verkenning in samenhang met maatregel 2a

Uitvoering

1) JenV, VWS, OCW, VNG, kennisinstituten en beroeps-/ brancheorganisaties 2) JenV, VWS, OCW, kennisinstituten, praktijkorganisaties (zoals CSG, VT, Valente, Politie, SHN, CoMensha), Nationaal Rapporteur Mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen

Draagt bij aan doelstelling

Veiligheid en rechtsbescherming, doelstelling 2

Maatregel 3: Zorg- en veiligheidsorganisaties zorgen in samenwerking met de ministeries van JenV en VWS voor betere toegankelijkheid van informatie over ondersteunende diensten (inclusief opvangcentra voor slachtoffers van geweld en misbruik) voor mensen met een beperking die slachtoffer zijn van geweld, misbruik, uitbuiting of verwaarlozing Verbeteren van de toegankelijkheid van informatievoorziening van relevante ondersteunende diensten (zorg- en veiligheid- organisaties). Dit betekent zorgen voor inclusieve informatie en dat mensen met een beperking toegang hebben tot de informatie over deze ondersteunende diensten en opvangcentra (inclusief fysieke toegankelijkheid en ondersteuningsmogelijkheden voor mensen met een beperking). Het is niet mogelijk dat alle opvangcentra voor alle soorten beperkingen fysiek toegankelijk zijn, maar wel belangrijk dat bekend is wat de toegankelijkheid van een opvangcentra is en/of via maatwerk toegang georganiseerd kan worden.

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 98

Tijdspad

• 2026: inventariseren van de stand van zaken van toegankelijkheid van bestaande informatievoorzieningen. Hierbij worden ook de verbetermogelijkheden in kaart gebracht. • 2027: Op basis van de inventarisatie waar mogelijk het verbeteren van de toegankelijke, inclusieve informatievoorziening.

Uitvoering

JenV, VWS, VNG, en relevante ondersteunende diensten en opvangcentra (zoals VT, Valente, CSG, SHN, Politie, CoMensha), ervaringsdeskundigen

Draagt bij aan doelstelling

Veiligheid en rechtsbescherming, doelstelling 2

Maatregel 4: Opvangcentra voor slachtoffers van geweld en misbruik zorgen in samen­ werking met de VNG en ministeries van JenV en VWS voor een verbetering in de fysieke toegankelijkheid voor mensen met een beperking die slachtoffer zijn van geweld, misbruik, uitbuiting of verwaarlozing We verbeteren de fysieke toegankelijkheid door: • Een nulmeting uit te voeren, in samenwerking met opvangcentra (vrouwenopvang en opvang mensenhandel) en met ervaringsdeskundigen om te kijken hoe fysiek toegankelijk de opvangcentra zijn. Doel is om te komen tot verbeteradviezen met betrekking tot fysieke toegankelijkheid voor opvangcentra. Zodat mensen met een beperking in acute onveiligheid een meest geschikte plek kunnen krijgen. Gezamenlijk met de VNG/gemeenten brengen we in beeld wat er nodig is om de verbeteradviezen over te kunnen nemen. • Met opvangcentra te verkennen of en hoe een richtlijn/kader met (standaard en variabele) criteria opgesteld kan worden waar opvangcentra (minimaal) aan moeten voldoen om fysieke toegankelijkheid van de opvang te waarborgen. Het is niet mogelijk dat alle opvangcentra voor alle soorten beperkingen fysiek toegankelijk zijn, maar wel belangrijk dat bekend is wat de toegankelijkheid van een opvangcentra is en/of via maatwerk toegang georganiseerd kan worden. Tijdspad

• 2026: uitvoeren van een nulmeting. • 2027: plan van aanpak voor verbetermogelijkheden opstellen. Op basis van deze uitkomsten mogelijke snelle verbetermogelijkheden oppakken samen met de gemeenten en opvangcentra. • 2028: opvolgend verkennen we op basis van a met de opvangcentra en gemeenten de mogelijkheden tot een richtlijn/kader. Vervolgens gaan we aan de slag met (de randvoorwaarden voor) mogelijke verbeteringen.

Uitvoering

JenV, VWS, VNG, gemeenten, Valente, v­ rouwenopvang­locaties, CoMensha, opvanglocaties mensenhandel en ervaringsdeskundigen

Draagt bij aan doelstelling

Veiligheid en rechtsbescherming, doelstelling 2

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Werkagenda 1 2025-2030 | 99

Maatregel 5: Kennisinstituten versterken in samenwerking met zorg- en veiligheids­ organisaties en de minsteries JenV, VWS en OCW onderzoek en data naar geweld, misbruik, uitbuiting of verwaarlozing in relatie tot mensen met een beperking Versterken van kennis (vanuit wetenschap en praktijk) over en onderzoek naar alle vormen van geweld, misbruik, uitbuiting en verwaarlozing bij mensen met een beperking, ongeacht de woonplek: 1. Verbeteren van bestaande structurele monitors/onderzoeken met data over mensen met een beperking die slachtoffer/pleger zijn van geweld en/of misbruik, inclusief benutten bij beleidsontwikkeling. Ook bij de ontwikkeling van nieuwe monitors/onderzoeken kijken we of we data over mensen met een beperking kunnen meenemen. 2. In kaart brengen welke kennis (vanuit wetenschap én praktijk) beschikbaar is over mensen met een (onzichtbare) beperking in relatie tot geweld en/of misbruik, ook in relatie tot specifieke contexten. Denk hierbij aan instellingen of andere specifieke contexten. 3. Verkennen van de mogelijkheden van het verbeteren van registratie t.a.v. mensen met een beperking en geweld of misbruik door zorg- en veiligheidsorganisaties. Hierbij houden we rekening met proportionaliteit. Deze informatie uit de praktijk geeft inzicht in de prevalentie. Tijdspad

Uitvoering

Draagt bij aan doelstelling

Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

1)

− 2025: in kaart brengen van bestaande structurele monitors/onderzoeken die gaan over geweld, misbruik, uitbuiting of verwaarlozing en verkennen in hoeverre uitbreiding van deze monitors/onderzoeken mogelijk is over mensen met een beperking. Bijv. de prevalentie­monitor huiselijk geweld en seksueel grensover­schrijdend gedrag, de veiligheidsmonitor, de LHBTIQ+ monitor of slachtoffer­monitor. Verwachting dat uitbreidingen per 2026/2027 worden meegenomen, mede afhankelijk periodiciteit monitors.

2)

− 2026: in kaart brengen van bestaande kennis/informatie, inclusief hoe en waar data worden geregistreerd/onderzocht. Hierbij is aandacht voor eventuele hiaten. Op basis hiervan wordt bekeken of het nodig is om in 2027 te starten met onderzoek voor kennisverrijking. − 2027: zo nodig onderzoek.

3)

− 2027: in beeld brengen welke informatie al wordt geregistreerd bij uitvoeringsorganisaties t.a.v. mensen met een beperking en slachtofferschap. Op basis hiervan bekijken we in samenwerking met veldpartijen of en hoe verbeteringen nodig en mogelijk zijn. − 2028: Waar mogelijk en proportioneel verbeteren we de registratie.

1) JenV, VWS, OCW, kennisinstituten, Nationaal Rapporteur Mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen 2) JenV, VWS, OCW, kennisinstituten, Nationaal Rapporteur Mensenhandel en seksueel geweld tegen kinderen 3) JenV, VWS, OCW, uitvoeringsorganisaties (zoals CSG, VT, Valente, Politie, SHN en CoMensha) Veiligheid en rechtsbescherming, doelstelling 2

Werkagenda 1 2025-2030 | 100