20240216 Haalbaarheidsonderzoek CA De Bevelanden DEF

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|23|

𝑉𝑒𝑟𝑚𝑒𝑑𝑒𝑛 𝑣𝑒𝑟𝑤𝑒𝑟𝑘𝑖𝑛𝑔𝑠𝑘𝑜𝑠𝑡𝑒𝑛 = (€ 46 − € 20) ∗ 50 𝑡𝑜𝑛 = € 1.300, − 𝐶𝑖𝑟𝑐𝑢𝑙𝑎𝑖𝑟𝑒 𝑝𝑜𝑡𝑒𝑛𝑡𝑖𝑒 = € 50.000 + € 1.300 = € 51.300, − Op het moment dat er wordt gekozen om een vervolgstap te nemen naar aanleiding van dit haalbaarheidsonderzoek, dan adviseren wij om aan de stakeholders die aanhaken de opdracht te geven om de aanvullende baten c.q. ‘circulaire potentie’ nader in kaart te brengen en uit te werken.

2.2.7 Samenvatting Een Circulair Ambachtscentrum levert veel extra waarde op voor de maatschappij ten opzichte van “enkel” een nieuwe milieustraat. Met een CA kan invulling worden gegeven aan de transitie naar een circulaire economie en de bestaanszekerheid van de Zeeuwse inwoner. Er worden: • Meer plekken geboden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt; • Integratieplekken voor mensen met een buitenlandse afkomst; • Educatieplekken voor beroepen waar een groot tekort aan is; • Meer herbruikbare goederen uit het afval ‘gered’ die vervolgens voor een schappelijke prijs worden verkocht aan mensen met een kleine beurs; • Stappen gemaakt ten aanzien van de VANG-doelstelling: -12,6 kilo per Bevelandse inwoner.

2.3 Stakeholderverkenning 2.3.1 Inleiding Duidelijk is dat er met een CA veel maatschappelijke meeropbrengsten zijn te behalen voor De Bevelandse gemeenten en daarbuiten. Voor het daadwerkelijk realiseren van deze maatschappelijke meeropbrengst zijn er naast de gemeenten en de ZRD ook andere stakeholders nodig. In deze paragraaf worden de stakeholders beschreven die in het kader van het haalbaarheidsonderzoek zijn gesproken. Deze gesprekken moeten worden gezien als eerste verkenning van de mogelijke interesse van deze stakeholders om een rol te spelen in het CA De Bevelanden. Er zijn namelijk nog meer stakeholders die een rol zouden kunnen spelen maar dat is afhankelijk van de uiteindelijke invulling van het CA De Bevelanden.

2.3.2 Kringloopsamenwerking Kringloopbedrijven zijn een logische partner voor veel gemeenten vanwege hun ervaring op het gebied van het sociaal domein, inname en afzet van herbruikbare goederen, reparatie, materiaalhergebruik en samenwerking met onderwijsinstellingen. Het is de wens van de ZRD om een betrouwbare kringlooppartner te selecteren die als kartrekker namens het Circulair Ambachtscentrum de samenwerking aangaat met alle relevante kringlooppartners in de regio. Tenzij de ZRD een eigen kringloopbedrijf opricht, is het nodig om te participeren in, of een overeenkomst af te sluiten met een bestaand kringloopbedrijf. Daarom zijn als onderdeel van dit haalbaarheidsonderzoek gesprekken gevoerd met zowel lokale partijen (Goed & Gebruikt en Nobel) als kringloopbedrijven buiten de regio (De kringloper, het Goed en Goed voor Goed).

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|24|

Aan de hand van gesprekken die met verschillende kringlooppartijen hebben plaatsgevonden, is geconcludeerd dat de Kringloper de beste partij is om verder mee in gesprek te gaan om in eerste instantie invulling te geven aan de kringloopactiviteiten binnen het CA De Bevelanden. Wel is het expliciet de opdracht om ook de samenwerking te zoeken met de reeds bestaande kringlooppartijen binnen de Bevelandse gemeenten. Hoe deze keuze tot stand is gekomen is te lezen in het rapport van Buiten Organisatieadvies. Dit rapport is opgenomen in Bijlage III.

2.3.3 Sociaal domein/participatie In verschillende onderdelen van het CA zijn er activiteiten die kunnen worden ingevuld door mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Denk aan het aannemen en sorteren van kringloopgoederen, het demonteren van samengestelde goederen of als medewerker op de milieustraat. Voor de invulling van het sociaal domein is gesproken met de gemeenschappelijke regeling (GR) De Bevelanden en sociaal werkbedrijven in de omgeving van Goes, dit zijn: • De Betho; • Incluzio Wijkbedrijf Goes-Zuid; • Demontage Werkplaats Zeeland. GR De Bevelanden De gemeenschappelijke regeling (GR) De Bevelanden is een samenwerkingsverband van de vijf Bevelandse gemeenten o.a. op het gebied van Werk, Inkomen en Zorg (WIZ). De GR De Bevelanden is bereid samen te werken als er een partij is te vinden die de bedrijfsvoering van de activiteiten van het CA op zich neemt. Belangrijke aandachtspunten die zij noemen zijn: • Nationale ontwikkelingen, zoals indicatie loze dagbesteding en Simpel Switchen, zie kader; • De doelgroep participeert, leg daarom de verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoering bij een andere partij; • Biedt goede begeleiding op de werkvloer; • Biedt duidelijkheid over de vereisten voor deelname van kandidaten. Hiervoor is duidelijkheid nodig over het aantal plaatsen, werkzaamheden en de werkvorm: dagbesteding/ beschutwerk/ etc..

Nationale ontwikkeling: Simpel Switchen Gemeenten hebben het doel om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar vermogen te laten participeren in de samenleving. Om te bepalen welke ondersteuning iemand krijgt, wordt een indicatie toegekend. Afhankelijk van de indicatie gaat deze persoon aan de slag via dagbesteding, arbeidsmatige dagbesteding, beschut werken, banenafspraak of een reguliere baan. Wanneer dit goed gaat is het mogelijk een trede hoger aan de slag te gaan. Het nadeel van het huidige systeem is dat mensen die een stap vooruit maken een herindicatie krijgen. Door deze herindicatie verandert de ondersteuning die iemand krijgt en is het niet meer mogelijk om zomaar een stap terug te zetten wanneer dit nodig is. Dit maakt dat veel mensen bij voorbaat de stap vooruit niet durven nemen en blijven zitten waar ze zitten. Simpel Switchen neemt deze drempel weg door mensen de mogelijkheid te bieden om indien nodig een stap terug te kunnen zetten. Zo wordt de doorstroming bevorderd.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|25|

Het Wijkbedrijf Goes-Zuid – Huiskes Incluzio Wijkbedrijf Goes-Zuid (hierna: het Wijkbedrijf) ziet kansen in de samenwerking met het CA De Bevelanden. Het Wijkbedrijf doet nu al verschillende sorterings- en bewerkingsactiviteiten voor metaalhandel Huiskes. Dit zou kunnen worden uitgebreid naar milieustraatstromen. Hiervoor zien het Wijkbedrijf en Huiskes kansen in het inzetten van niet-uitkeringsgerechtigden18. De Betho De Betho kan de rol innemen van de begeleiding en training van de medewerkers. Aangezien de doelgroep die fysiek werk kan verrichten in de huidige arbeidsmarkt doorgaans al is geplaatst, ziet de Betho wel een kans voor de inzet van vluchtelingen die momenteel niet aan het werk komen.

2.3.4 Onderwijs In Goes bevinden zich meerdere onderwijsinstellingen zoals (V)MBO-scholen en een milieueducatiecentrum (MEC). Er hebben gesprekken plaatsgevonden met de volgende instellingen: • Scalda (MBO); • Hoornbeeck college (MBO); • Milieu-educatiecentrum (MEC). Andere onderwijsinstellingen worden bij nadere uitwerking van het CA De Bevelanden benaderd. Scalda Scalda is een MBO-school met locaties in heel Zeeland. Scalda steunt de doelstelling van het CA De Bevelanden en ziet potentieel kansen voor samenwerking. Concrete toezeggingen zijn nog niet gegeven. Scalda kampt met een hoge werkdruk, waarbij de organisatie van nieuwe initiatieven een extra inspanning van haar medewerkers vraagt. Voor alle mogelijke vormen van samenwerking (stage, projectmatig, bedrijfsbezoek en/of praktijkroute) geldt dat het aan de diverse opleidingen zelf is om daarover te beslissen. Het moet passen in het programma en er moet voldoende capaciteit beschikbaar zijn om dit op te pakken. Ten slotte is ook de bereikbaarheid met het openbaar vervoer een uitdaging. Het is van belang dat de locatie van het CA zich dicht bij een station of bushalte bevindt. Veel studenten die in Goes een opleiding volgen wonen namelijk niet in Goes. Hoornbeeck college Het Hoornbeeck college in Goes biedt onderwijs op MBO-niveau 2 t/m 4 verdeeld over vier sectoren: Dienstverlening, Economie, Gezondheidszorg en Welzijn.

Kansrijke initiatieven zijn de verkoop van tweedehands spullen in de wijkwinkel19 en het aanbieden van een stageplaats op het CA voor begeleider maatschappelijk werk. Dit in combinatie met de begeleiding van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt op het CA.

18

Niet-uitkeringsgerechtigde: de persoon jonger dan de pensioengerechtigde leeftijd, die als werkloze werkzoekende staat geregistreerd bij het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen en die geen recht heeft op arbeidsondersteuning op grond van de verschillende wetten zoals benoemd in art. 6 Participatiewet. 19 De wijkwinkel verkoopt spullen voor de minima vanuit restpartijen van winkels en uit de inventaris van kringlooporganisatie Goed & Gebruikt.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|26|

Milieu-educatiecentrum De Bevelanden Het Milieu-educatiecentrum (MEC) De Bevelanden is momenteel bezig om een project op te zetten rondom het thema de ‘circulaire economie’ op basisscholen en het voortgezet onderwijs. Het MEC denkt een goede bijdrage aan de educatieve functie van het CA te kunnen leveren op het moment dat ze daarvoor worden gevraagd. Hun educatieprogramma’s zullen ze op de (basis)scholen zelf blijven geven maar het MEC ziet wel het nut van een educatieruimte als onderdeel van het CA. Het MEC zou hier invulling aan kunnen geven in opdracht van de gemeente/O.L.A.Z./ZRD.

2.4 Ruimtelijke uitwerking CA De Bevelanden 2.4.1 Ontwikkelgebied Gelijktijdig met het haalbaarheidsonderzoek is er een locatiestudie uitgevoerd naar het vinden van een geschikte locatie voor niet alleen het realiseren van de nieuwe milieustraat voor Goes, maar ook het vestigen van de buitendienst van de Gemeente Goes, de Remise van de ZRD en het kantoor van ZRD. Uit dit onderzoek, uitgevoerd door Arcadis, is er voorlopig slechts één geschikte locatie naar voren gekomen omdat alleen op deze locatie binnen een Totaal termijn van 5 jaar een dergelijk project kan worden 37.800 m² ontwikkeld. Deze locatie bevindt zich op het te ontwikkelen bedrijvenpark ‘Deltaweg', zie Afbeelding 11. Op deze locatie ziet de ZRD de mogelijkheid om een Circulair Ambachtscentrum te realiseren met een regionale functie. Het dagelijks bestuur van het O.L.A.Z. en de gemeente Goes hebben ermee ingestemd op dit toekomstige bedrijventerrein een kavel (kavel III) vooralsnog buiten de verkoop te houden. Er is een perceel Afbeelding 11: Ontwikkelgebied CA De Bevelanden gereserveerd van 18.800 m2 voor de vestiging van op de Deltaweg te Goes inclusief hoofdkantoor en het CA De Bevelanden en het hoofdkantoor en de remise ZRD en de buitendienst gemeente Goes. Remise van de ZRD (zie hoofdstuk 3). Daarnaast is er 19.000m² gereserveerd voor de buitendienst van de gemeente Goes.

2.4.2 Ruimtestaat Op basis van de uitgewerkte wensen en eisen (zie Bijlage II) van het CA De Bevelanden en ervaringscijfers van Modulo is een uitwerking gemaakt van de benodigde ruimte voor de realisatie op de beoogde locatie. Tabel 1 geeft de samenvatting van deze ruimtestaat. In Bijlage IV is de uitgebreide ruimtestaat toegevoegd.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|27|

Tabel 1 : Ruimtestaat CA De Bevelanden.

2.4.3 Vlekkenplan De ruimtestaat is uitgewerkt naar een vlekkenplan20. Dit vlekkenplan is tot stand gekomen door kritisch te kijken naar de beschikbare ruimte en de synergiekansen tussen milieustraat, kringloopwinkel, circulaire werkplaats, educatie (samen het CA), het hoofdkantoor en remise van de ZRD en de werf en kantoor van de buitendienst van de gemeente Goes21. Daarnaast hebben de eisen die worden gesteld in het beeldkwaliteit- en bestemmingsplan van bedrijvenpark Deltaweg een belangrijke rol gespeeld in de uitwerking van het vlekkenplan22. Er zijn verschillende versies van het vlekkenplan opgesteld en besproken met de opdrachtgever ZRD en de projectgroep van de gemeentewerf Goes. Voor de uitwerking van de milieustraat is rekening gehouden met een bezoekersaantal van 140.000 per jaar. Met dit aantal is er naar de toekomst toe voldoende uitbreidingsruimte mochten er regionale voorzieningen sluiten. Daarnaast is er in het ontwerp van de milieustraat al extra ruimte opgenomen voor de uitbreiding van het aantal fracties naar de toekomst toe. Onderstaand vlekkenplan is de versie die voor deze fase is vastgesteld (zie Afbeelding 12). Daarnaast is er een 3D-uitwerking van de milieustraat en innamestraat gemaakt om een indruk te krijgen van de uitstraling naar de omgeving. Deze schetsen zijn opgenomen in Bijlage IV.

In het vervolg op dit haalbaarheidsonderzoek dient het vlekkenplan nader te worden uitgewerkt naar een (voorlopig) ontwerp.

20

Het vlekkenplan is een schematisch overzicht van hoe de verschillende beoogde functies ten opzichte van elkaar zijn gehuisvest. Met een vlekkenplan weet je ook hoe je de functies het beste kunt verdelen over de beschikbare vierkante meters van een kavel. 21 De synergievoordelen zijn in hoofdstuk 5.1 nader uitgewerkt 22 Beeldkwaliteitsplan bedrijventerrein Deltaweg, NXTLandscapes, okt 2019

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|28|

Afbeelding 12: Vlekkenplan CA Bevelanden, gemeentewerf + kantoor en ZRD-kantoor + remise op locatie Deltaweg

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|29|

2.5 Investeringskosten CA De Bevelanden In deze paragraaf worden de investeringskosten van het CA de Bevelanden uitgewerkt. Deze kosten zijn vervolgens verwerkt in de businesscase (paragraaf 2.6). De belangrijkste bronnen die voor de investeringen zijn gehanteerd zijn: • Bouwkosten per m² BVO op basis van Bouwkostenkompas, prijspeil september 2023; • Raming op basis van woonrijp opgeleverde kavel; • Een door de gemeente Goes aangeleverde grondprijs per m² plus 10% aankoopkosten. Op basis van gehanteerde uitgangspunten zijn de benodigde investeringen voor de realisatie van het CA De Bevelanden geraamd op afgerond € 12,6 miljoen excl. btw. Dit bedrag bestaat uit grondaankoop en de nieuwbouw van de milieustraat, innamestraat, circulaire werkplaats en het kringloopgebouw, zie Tabel 2. De totale investeringsraming is opgenomen in Bijlage VI. Sec een milieustraat ‘compleet’ realiseren in Goes kost € 5,9 miljoen excl. btw. Er zijn geen aparte investeringen opgenomen voor de educatieruimte. Het uitgangspunt is namelijk dat een multifunctionele ruimte (bijv. in het kantoor van de ZRD) ook dienst kan doen als educatieruimte. Tabel 2: Overzicht investeringskosten Circulair Ambachtscentrum De Bevelanden.

Overzicht investeringskosten CA de Bevelanden Grondaankoop

Milieustraat + Circulaire Som totaal Kringloop act. innamestraat werkplaats (incl. afronding) € 1.630.000 € 160.000 € 620.000 € 2.400.000

Nieuwbouw

€

4.230.000 €

830.000 €

5.100.000 €

10.200.000

Totaal incl. grondaankoop * Bedragen zijn excl. btw

€

5.860.000 €

990.000 €

5.720.000 €

12.600.000

2.6 Businesscase CA De Bevelanden 2.6.1 Huisvestinglasten De jaarlijkse huisvestingskosten van het Circulair Ambachtscentrum bestaan uit de jaarlijkse kapitaallasten en gebruikskosten. Kapitaallasten In Tabel 3 is een overzicht gegeven van de kapitaallasten voor het CA De Bevelanden. De investeringen in de bouwwerken worden afgeschreven in 30 jaar. Het gehanteerde rentepercentage voor de leningen bedraagt 3,5% (prijspeil ultimo mei 202323). Voor de berekening van de huisvestingslasten is een lineaire aflossing/ afschrijving gehanteerd. De rentelast van de bouwwerken is daarom als gemiddelde over de looptijd van de lening 23

Opgevraagd bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG Bank) voor een looptijd van 30 jaar.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|30|

meegenomen. De investering voor de grondaankoop wordt niet afgeschreven; er wordt wel rente betaald over de lening. Gehanteerde uitgangspunt is dat op de lening van de grondaankoop wordt afgelost. In de kapitaallasten is daarom de gemiddelde rentelast van de grondaankoop meegenomen. Tabel 3: Berekening raming kapitaallasten van het CA De Bevelanden, uitgesplitst per onderdeel.

Raming kapitaallasten CA De Bevelanden Milieustraat + Circulaire Som totaal Kringloop act. innamestraat werkplaats (incl. afronding) Investering excl. Grond € 4.230.000 € 830.000 € 5.100.000 € 10.160.000 Afschrijving in X aantal jr 30 30 30 Rente % per jaar 3,5% 3,5% 3,5% Lineaire afschrijving € 141.000 € 28.000 € 170.000 € 339.000 Gemiddelde rentelast per jaar (3,5%) € 74.000 € 15.000 € 89.000 € 178.000 Investering Grond € 1.630.000 € 160.000 € 620.000 € 2.410.000 Gemiddelde rentelast per jaar (3,5%) € 29.000 € 3.000 € 11.000 € 43.000 Totale kapitaallasten per jaar € 240.000 € 50.000 € 270.000 € 560.000

Gebruikskosten Voor de gebruikskosten (onderhoud/GWE etc.) is een inschatting gemaakt op basis van kengetallen. De daadwerkelijke gebruikskosten zullen sterk afhangen van de keuzes die in een volgende fase nader moeten worden uitgewerkt. De gebruikskosten van de milieustraat incl. innamestraat zijn afgerond € 35.000,- per jaar en van de circulaire werkplaats € 21.000,- per jaar. De kringloop activiteit is zelf verantwoordelijk voor de Tabel 4: Samenvatting loonkosten CA De gebruikskosten. Bevelanden.

Samenvatting loonkosten Totaal FTE

2.6.2 Loonkosten Loontarieven Voor een beheerder wordt een loontarief van € 39,77 per uur en 1534 productieve uren per FTE per jaar gehanteerd. Voor een toezichthouder/ medewerker is € 32,59 per uur en 1534 productieve uren per FTE per jaar. Om een goed vergelijk te kunnen maken met de kosten van de huidige situatie worden de loontarieven niet geïndexeerd. Loonkosten Totaal komen de loonkosten voor de milieustraat uit op € 340.000,- per jaar, voor de innamestraat op € 105.000,per jaar, voor de circulaire werkplaats op € 134.000,- per jaar en voor de educatieruimte op € 35.000,- per jaar, zie Tabel 4. Loonkostensubsidie Er zijn in het Circulair Ambachtscentrum verschillende type medewerkers te onderscheiden: regulier, participatie en sociaalwerk (SW). Als uitgangspunt voor de berekening van

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

Totale bedrag bezetting

Milieustraat Beheerder Toezichthouder Totaal

3,0 € 3,2 € 6,2 €

180.000 160.000 340.000

Innamestraat Beheerder Toezichthouder Vrijwilliger Totaal

1,5 € 0,2 € 1,7 € 3,4 €

90.000 12.000 3.000 105.000

Circulaire werkplaats Beheerder 0,6 € Medewerker 2,3 € Totaal 2,9 €

37.000 97.000 134.000

Educatieruimte Kwartiermaker Totaal Som totaal

35.000 35.000 614.000

0,4 € 0,4 € 12,9 €

|31|

de businesscase is in overleg met de ZRD besloten dat alle medewerkers in het CA De Bevelanden reguliere arbeid verrichten. Het is namelijk nog niet zeker of (en hoeveel) mensen met gesubsidieerde loonkosten beschikbaar zijn. Er is daarom geen rekening gehouden met loonkostensubsidie.

2.6.3 Vermeden verwerkingskosten grof restafval en bouw- en sloopafval Een belangrijk onderdeel van de businesscase van het CA zijn de verwerkingskosten van het grof restafval en de daaruit (potentieel) te vermijden kosten van de verwerking (de zgn. vermeden verwerkingskosten). Deze ‘winst’ van een CA ten opzichte van de huidige milieustra(a)t(en) wordt berekend op basis van een inschatting van het sorteerresultaat van het grof huishoudelijk restafval (hierna grof-restafval) en het bouw- en sloopafval (BSA). Het doel van de innamestraat en een goed ontworpen en ingerichte milieustraat is om zo veel mogelijk van het aanbod grof restafval en BSA te sorteren in herbruikbare goederen, herbruikbare materialen en te recyclen monostromen24. Hoeveel recyclebare grondstoffen en herbruikbare goederen dit gemiddeld betreft is bepaald aan de hand van onderzoeken, sorteeranalyses uit 2020 van De Afvalspiegel en praktijkervaringen van onder andere het Duurzaamheidsplein in Oss. De totale vermeden verwerking van het CA De Bevelanden vóór meubeldemontage wordt ingeschat op een volumestroom van 766 ton (‘Rest afvalstromen’ van 2.087 ton naar – 1.321 ton) wat als monostroom voor recycling of hergebruik wordt ingezameld (zie Tabel 5). Van het huidige aanbod grof restafval blijft nog 58% over en 35% van het BSA.

Een van deze monostromen is ‘meubels’, deze gaan naar de demontagewerkplaats waar nog eens 114 ton (van de 160 ton meubels) monostromen worden vermeden. Totaal is de vermeden verwerking van het CA De Bevelanden 881 ton. Doordat er beter wordt gescheiden neemt het grof restafval af. Het fijn restafval neemt echter toe. Dit komt bijvoorbeeld doordat er kleinere afvalstukken overblijven die niet onder de categorie ‘Grof’ vallen. Ook is het residu uit de meubel demontage grotendeels als ‘fijn’ restafval aan te merken. Verwerkingstarieven voor fijn restafval zijn lager dan grof waardoor je ook op deze manier een financiële besparing realiseert. CO2-technisch levert het alleen geen winst op. De ZRD heeft op basis van hun huidige verwerkingstarieven dit bespaarde gewicht vertaald naar bespaarde verwerkingskosten. Gezien de bedrijfsgevoeligheid van de verwerkingstarieven die opgenomen zijn in de contracten van de ZRD heeft de ZRD zelf de vermeden verwerkingskosten van de nieuwe milieustraat en innamestraat berekend op basis van de tonnages uit Tabel 5. De vermeden verwerkingskosten worden berekend op circa € 150.000,- per jaar. De vermeden verwerkingskosten van de circulaire werkplaats door de demontage-activiteit heeft de ZRD berekend op circa € 26.000,- per jaar.

24

Een monostroom is een fractie waar een nuttige toepassing of toepassingen voor bestaat. Deze wordt dus niet als grof restafval verwerkt (verbrand of gestort).

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|32|

Tabel 5: Uitgangspunt betere scheiding van het grof restafval en BSA op het CA De Bevelanden.

GRONDSTOFSTROMEN

SCHEIDINGSPERCENTAGES

RESULTAAT CA

Uitgangspunt % betere GHA CA Uitgangspunt % betere TONNAGE NA scheiding grof Bevelanden scheiding BSA INNAMESTRAAT restafval Omschrijving 2022 (ton) 1 Asbest 45 45 2 Autobanden 18 18 3 Dakgrind 0 1,0% 7 4 Dakleer 0 1,0% 7 5 Gasbeton 0 0 6 EPS 0,1% 1,0% 7 7 Gips 274 1,0% 5,0% 315 8 Glas, Flessen68 68 9 Glas, Vlak107 107 10 Groenafval 2.223 2223 11 Grond 1.712 1712 12 Harde kunststoffen 207 5,0% 10,0% 313 13 HK Tuinmeubelen 0 0 14 Hout A/B 2.806 5,0% 11,5% 2922 15 Laminaat 0 0 16 Hout C 541 541 17 Kadavers 4 4 18 Verkoop/hergebruik 0 15,0% 10,0% 186 19 PMD 30 30 20 Matrassen 107 0,5% 111 21 Metaal 530 4,0% 3,5% 585 22 Non-Ferro 0 0 23 Papier en Karton 450 1,0% 458 24 Puin 5.362 5,0% 15,0% 5501 25 Tapijtafval 0 0,9% 1,5% 17 26 Textiel / Kleding 73 1,5% 85 27 Veegvuil/Kolkenslib 0 0 28 Wit- & Bruingoed (AEEA) 491 2,5% 511 29 Gasflessen 0 0,5% 3 30 Frituurvetten 29 29 31 KCA 93 93 32 ICT-materiaal (AEEA) 0 0 33 PVC 0 0,5% 5,0% 37 34 HDPE 0 0 35 Folies 0 0 36 Accu's 10 10 37 TL en spaarlampen 3 3 15.183 42% 65% 15.949 AFVALSTROMEN 38 Grof- RESTafval 39 Fijn-RESTafval 40 Meubels 41 Bouw- & Sloopafval

802 624 0 661 2.087

30,0% 8,0% 20,0% 100%

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

35,0% 100%

241 688 160 231 1.321

|33|

2.6.4 Overige lasten en baten Voor de overige lasten en baten zijn kosten opgenomen op basis van de daadwerkelijke kosten uit 2022. De daadwerkelijke overige lasten en baten zullen sterk afhangen van de keuzes die in een volgende fase nader moeten worden uitgewerkt. Reparatie/onderhoud containers De kosten voor reparatie en/of onderhoud van de containers zijn overgenomen uit het huidige exploitatieoverzicht van de milieustraat in Goes (2022). Deze kostenpost bedraag € 2.000,- per jaar. Huur containers De kosten voor huur van de containers zijn overgenomen uit het huidige exploitatieoverzicht van de milieustraat in Goes (2022). Deze kostenpost bedraagt € 6.000,- per jaar. Huur materieel De kosten voor huur van overig materieel zijn overgenomen uit het huidige exploitatieoverzicht van de milieustraat in Goes (2022). Deze kostenpost bedraagt € 17.000,- per jaar. Opstartkosten eerste x jaar Voor de circulaire werkplaats is een post van € 25.000,- per jaar aan opstartkosten meegenomen voor de eerste jaren. Dit bedrag dient als budget voor de aanschaf van gereedschap en de inrichting en het opstarten van de werkplaats.

2.6.5 Exploitatiebegroting CA De Bevelanden Op basis van de gehanteerde uitgangspunten wordt het exploitatieresultaat van het Circulair Ambachtscentrum De Bevelanden (exclusief kringloop activiteit) berekend op € 870.000,- (kosten) per jaar exclusief verwerkingskosten en overhead. Dit exploitatieresultaat van het nieuwe CA is opgebouwd uit € 620.000,- (kosten) per jaar voor de milieustraat incl. innamestraat, € 210.000,(kosten) voor de circulaire werkplaats en € 40.000,- (kosten) voor de educatieruimte, zie Tabel 6.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|34|

Tabel 6: De exploitatiebegroting van het CA De Bevelanden, uitgesplitst over de verschillende onderdelen.

Exploitatiebegroting CA de Bevelanden CA de Bevelanden Milieustraat + innamestraat

Lasten Huisvesting Kapitaallasten € Huurlasten € Gebruikskosten (onderhoud, GWE, etc.) € Loonkosten Loonkosten excl. overhead € Verwerkingslasten

Circulaire werkplaats

Kringloop activiteiten

240.000 € € 35.000 €

50.000 € € 21.000

445.000 €

134.000

Educatie ruimte

270.000 € € € €

-

TOTAAL €

560.000

€

56.000

35.000 €

614.000

€ €

2.000 6.000

Reparatie/onderhoud containers Huur containers Overige kosten Verzekeringen en belastingen Huur materieel Overige beheerskosten Opstartkosten eerste x jaar

€ €

2.000 6.000

€ € €

21.600 € 17.000 4.500 € €

6.200

€

-

1.300 25.000

€

-

Exploitatielasten totaal

€

771.100 €

237.500 €

Huurinkomsten Poorttarieven (betaalde stromen) Overig (vermeden verwerking)

€ €

(150.000) €

(26.000)

Baten totaal

€

(150.000) €

(26.000) €

(270.000) €

-

€

(446.000)

Exploitatieresultaat (per saldo kosten) Kosten per inwoner (Zeeland)

€ €

621.100 € 1,61 €

211.500 € 0,55 €

-

35.000 € 0,09 €

867.600 2,24

270.000 €

€ 27.800 € 17.000,00 € 6.000 € 25.000

35.000 € 1.313.800

Baten €

(270.000)

€ €

Dekking kringloopactiviteiten In de berekening van de jaarlijkse exploitatiekosten van het CA De Bevelanden is als uitgangspunt gehanteerd dat de kapitaallasten en gebruikskosten van de kringloopactiviteiten worden gedekt door huur die de kringlooporganisatie aan de ZRD/O.L.A.Z. betaalt. Voor de exploitatie van de kringloopactiviteiten (o.a. de winkel) komen er netto dus geen kosten voor rekening van de ZRD/O.L.A.Z. bij. Uit nader onderzoek zal moeten blijken of dit een realistisch uitgangspunt is. Mocht dit niet het geval zijn dat zal dit leiden tot hogere exploitatiekosten van het CA De Bevelanden of tot het schrappen van de kringloopwinkel als onderdeel van het CA De Bevelanden.

Kosten per inwoner Burgers betalen voor de exploitatie van de milieustraat via de afvalstoffenheffing. In Zeeland worden de kosten van alle Zeeuwse milieustraten verdeeld over de inwoners van alle Zeeuwse gemeenten. In 2022 was het inwoneraantal van Zeeland 386.676. De jaarlijkse exploitatiekosten voor het CA De Bevelanden bedraagt dan per Zeeuwse inwoner € 2,24. Hoe zich dit verhoudt tot de huidige kosten per inwoner wordt uitgewerkt in hoofdstuk 5.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|35|

Prijs per ton

Circulaire werkplaats € 1.200 Voor de uitwerking van de businesscase van de € 1.017 circulaire werkplaats is het uitgangpunt € 1.000 gehanteerd dat hier meubels en overige € 863 € 794 samengestelde goederen gedemonteerd gaan € 752 € 738 € 800 worden. Zoals te zien in Tabel 6 is de activiteit niet kostendekkend. De demontage van 157 ton € 600 meubels die daar per jaar plaatsvindt levert € 400 slechts een beperkt vermeden verwerkingsvoordeel op van € 200 € 26.000,- per jaar. Door de schaal te vergroten, kan er efficiënter gebruik gemaakt worden van €de werkplaats en het materiaal. Een berekening 0 500 1000 1500 die is gemaakt voor een referentieproject laat Ton verwerkt per jaar zien dat de prijs van demontage per ton samengestelde goederen afneemt, zie Figuur 1. Figuur 1: Relatie tussen de kostprijs van demontage per Schaalvergroting is mogelijk door regionale ton samengestelde goederen en de jaarlijkse verwerkte hoeveelheid. demontage te organiseren, waarbij ook samengestelde goederen van buiten De Bevelanden op het CA in Goes worden gedemonteerd. Ook is demontage van andere stromen dan meubels mogelijk, denk aan kozijnen of kunststof koffers. Demontage van meubels is namelijk een arbeidsintensief proces, wat doorwerkt in het exploitatieresultaat.

Het is echter ook goed mogelijk om de circulaire werkplaats voor andere activiteiten in te zetten zoals upcycling, reparatie en re-design. De uiteindelijke invulling van de circulaire werkplaats zal dus afhangen van de nadere uitwerking van het CA tussen de ZRD en stakeholders.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|36|

HUISVESTING KANTOOR EN REMISE ZRD 3.1 Inleiding Het hoofdkantoor van de ZRD is nu gevestigd aan de Koegorsstraat 36 in Terneuzen welke locatie recent (1-1-2023) van Indaver Nederland B.V. is overgenomen. Het overgenomen kantoor is in slechte staat van onderhoud en te klein voor het huidige aantal medewerkers, waarvoor nu een aantal afgeschreven kantoorunits wordt gebruikt. Voor het hoofdkantoor van de ZRD wordt daarom overwogen om een nieuw hoofdkantoor te bouwen. De ZRD huurt aan de Courtinestraat 16 in Goes (voorheen Houtkade 36) een op- en overslaglocatie (Afvaloverslagstation) van Indaver Nederland B.V. Hier vindt de op- en overslag van oud papier/karton en PMD (plastic verpakkingsafval, metalen verpakkingsafval en drankenkartons) van heel Noord- en Midden-Zeeland plaats. Deze locatie wordt door de ZRD ook gebruikt als uitvalsbasis/stalling voor alle vuilniswagens die in deze regio rondrijden. Een zogenaamde ‘remise’. Voor deze activiteiten bevindt zich op deze locatie een kantoor voor enkele medewerkers en opslag voor materialen en spullen zoals minicontainers, veegborstels, etc. De huurovereenkomst voor deze locatie loopt af per 31 december 2025, waardoor de ZRD dringend op zoek is naar een andere op- en overslaglocatie en remise. De remise is welkom op het bedrijvenpark Deltaweg.

Voor op- en overslag van huishoudelijke afvalstoffen zoals oud papier/karton en PMD dient door de ZRD een andere locatie te worden gevonden. Deze natuurlijke momenten qua huisvestingsvraagstuk voor het hoofdkantoor en de remise van de ZRD vallen samen met de noodzaak voor een nieuwe milieustraat in de gemeente Goes25. Omdat een locatie voor het hoofdkantoor centraal in Zeeland door de ZRD als uitermate geschikt wordt gezien biedt dit een uitgelezen kans om de het huisvestingsvraagstuk van de ZRD te combineren met de ontwikkeling van het CA De Bevelanden. Daarnaast worden door de ZRD verschillende synergiekansen gezien als met het CA De Bevelanden én de afdeling Openbare Ruimte van de gemeente Goes zou worden gebouwd. In dit hoofdstuk worden de uitgangspunten voor het nieuwe hoofdkantoor en remise ZRD uitgewerkt en vertaald naar een vlekkenplan en investeringsraming. Duidelijk wordt wat de kosten per Zeeuwse inwoner zijn voor de realisatie van dit huisvestingsvraagstuk op een beoogd grondstuk binnen de gemeente Goes en welke synergiekansen er zijn met de gemeentewerf Goes en het CA De Bevelanden.

25

De gemeente Goes heeft aangegeven geen ruimte te willen bieden aan een nieuw Afvaloverslagstation, waarvoor in overleg met O.L.A.Z. moet worden gezocht naar een alternatieve locatie en dit dus niet kan worden gecombineerd met de remise en hoofdkantoor ZRD.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|37|

3.2 Uitgangspunten 3.2.1 Functioneel programma van eisen, ruimtestaat en vlekkenplan Met medewerkers van de ZRD zijn globaal de wensen en eisen voor een nieuwe remise en hoofdkantoor van de ZRD geïnventariseerd. Deze wensen en eisen zijn vastgelegd in een Functioneel Programma van Eisen (PvE) van het kantoor en remise ZRD, zie Bijlage VII. Het Functioneel PvE is in eerste instantie vertaald naar een ruimtestaat met daarin het aantal benodigde m² bruto vloeroppervlak en de functies die op een etage kunnen worden ingericht. Vervolgens is er een ontwerpproces gestart op de beoogde locatie op het bedrijvenpark Deltaweg. Op deze locatie is ook ruimte gereserveerd voor de nieuwe gemeentewerf van de gemeente Goes. Het ontwerptraject heeft daarom plaatsgevonden in afstemming met de projectgroep van de gemeentewerf onder leiding van het adviesbureau Arcadis. In deze onderlinge afstemming is er gekeken naar welke synergievoordelen te behalen zijn. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een afgestemde ruimtestaat (zie Tabel 7 voor de samenvatting) en vlekkenplan (zie Afbeelding 12, pagina 28). In Bijlage VIII is de volledige ruimtestaat opgenomen. Tabel 7: Ruimtestaat remise en kantoor ZRD.

3.2.2 Uitgangspunten investeringsraming Uitgangspunten bouwwerken voor raming In het beeldkwaliteitsplan van het bedrijventerrein Deltaweg zijn verschillende bepalende eisen ten aanzien van vorm en aanzicht van de gebouwen opgenomen. Er is echter ook nog ruimte voor eigen invulling van de gevelaanzichten. De daadwerkelijke keuzes qua materiaalgebruik, eisen voor circulariteit etc. moeten in de volgende fase architectonisch worden uitgewerkt. Bij de kostenraming is er uitgegaan van een hoogwaardig, modern bouwwerk. Het verzamelgebouw van de brandweer, RAV en Afdeling Realisatie & beheer van de gemeente Terneuzen in Terneuzen is onder andere als uitgangspunt gehanteerd (zie Afbeelding 13). Maar er kan ook worden gedacht aan een afwerking met secundair hout zoals is gedaan bij de gemeentewerf van Nieuwveen (zie Afbeelding 14).

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|38|

Afbeelding 13: Verzamelgebouw De Koegors in Terneuzen: Brandweerkazerne, RAV en Afdeling realisatie & beheer gemeente Terneuzen

Afbeelding 14: Gemeentewerf van Nieuwveen

Bouwkostenkompas Voor de raming van de investeringskosten is gebruik gemaakt van kengetallen uit het Bouwkostenkompas, peildatum: september 2023. Aan de hand van € per m² BVO zijn de directe en indirecte bouwkosten geraamd, ook de ‘voorziene bouwkosten genoemd’. Onder indirecte bouwkosten worden o.a. verstaan: • Eenmalige bouwplaatskosten; • Uitvoeringskosten; • Algemene kosten; • Winst en risico. Bij de voorziene bouwkosten komen vervolgens de ‘bijkomende kosten’. Onder bijkomende kosten worden o.a. verstaan:

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|39|

• • • • • • • •

Projectbegeleiding; Honoraria; Aansluitkosten; Heffingen; Verzekeringen; Risicoverzekering; Ontwikkelaarskosten; Verkoopkosten.

Duurzaam/circulair/klimaat adaptief bouwen De gemeente Goes, ZRD en O.L.A.Z. hebben een ambitie ten aanzien van toekomstbestendig bouwen. Dit houdt in dat in alle nieuwe bouwopgaves zoveel als mogelijk duurzaam, circulair en klimaat adaptief gebouwd worden. Om te voldoen aan deze ambitie is een percentage van 10% over de bouwkosten meegenomen in de raming van de investeringskosten. Dit bedrag moet worden gezien als het budget om invulling te kunnen geven aan deze ambitie. Fundatie Bij de raming is rekening gehouden met een woonrijp opgeleverde kavel met stabiele ondergrond. Er zijn dus geen kosten meegenomen voor grondverbetering. Uit nader onderzoek moet blijken welke grondverbetering mogelijk noodzakelijk is en welke (financiële) consequenties dit heeft. Nauwkeurigheid De ramingen zijn opgesteld op een nauwkeurigheid van +/- 20% en met de volgende algemene uitgangspunten: • Er zijn geen vervuilingen van asbest op het terrein; • Vergunningen aanvragen zijn niet meegenomen; • De werkzaamheden kunnen in de schone grond uitgevoerd worden; • De raming is gebaseerd op een uitvoering van het project in 1 fase; • Het terrein is goed begaanbaar en bereikbaar, vrij van verontreinigingen en obstakels, bouwrijp en bereikbaar met groot materieel, de minimale doorrijhoogte bedraagt 3,5m.

Verdeling bouwkosten algemene voorzieningen (parkeerplaatsen, manoeuvreerruimte etc.) Aan de hand van de ruimtestaat, de BVO-prijzen per m² en de percentages bijkomende kosten hebben we de totale bouwkosten en totale investeringskosten berekend. Omdat de locatie wordt gedeeld met het CA de Bevelanden en de gemeentewerf van de Gemeente Goes heeft er een verdeling van het aantal m² manoeuvreerruimte en groenvoorziening plaatsgevonden. Ten eerste is er een demarcatie aangebracht in de verdeling gemeente Goes (de werf) en ZRD (CA Bevelanden, kantoor en remise). Van de totale beschikbare kavel (37.709 m²) wordt volgens de demarcatie 20.404 m² toebedeeld aan de ZRD (zie Afbeelding 15: Demarcatie verdeling grondstuk CA De Bevelanden/remise en hoofdkantoor ZRD/Gemeentewerf.). Hierin zit 4.625 m² aan manoeuvreerruimte en groenvoorziening. Voor de investeringsraming zijn deze m² naar rato van totaal BVO verdeeld over de verschillende functies (zie Tabel 8).

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|40|

Afbeelding 15: Demarcatie verdeling grondstuk CA De Bevelanden/remise en hoofdkantoor ZRD/Gemeentewerf.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|41|

Tabel 8: Berekening verdeling oppervlak manoeuvreerruimte en groen.

Berekening grondaankoop Milieustraat incl. innamestraat Circulaire werkplaats Kringloopactiviteiten ZRD kantoor ZRD remise Totaal Totaal ZRD remise en kantoor

% groen en GO incl. Totaal m² parkeren verkeersruimte 8.765 55% 2.561 11.326 865 5% 253 1.118 3.353 21% 980 4.332 798 5% 233 1.031 2.047 13% 598 2.645 15.827 100% 4.625 20.452 2.845 18% 831 3.676

3.3 Uitwerking investeringsraming 3.3.1 Investeringskosten De totale investeringsopgave voor het realiseren van het kantoor en remise van de ZRD aan de Deltaweg wordt geraamd op afgerond € 6.6 miljoen (zie Tabel 9). Dit is exclusief de aankoopkosten van de grond. Voor de bouwwerken, parkeerplaatsen, verkeersruimte en groenvoorziening rekenen we in totaal 3.676 m² toe aan het kantoor en remise van de ZRD. De grondprijs op de Deltaweg is door grondzaken van gemeente Goes vastgesteld op € 133,- per m². Voor de aankoopkosten is hierover nog een opslag van 10% gehanteerd. In totaal kost de aankoop van het benodigde grondoppervlak voor het kantoor en remise van de ZRD € 530.000,- (zie Tabel 10). Tabel 9: Uitwerking investeringsraming kantoor en remise ZRD

Functie Kantoor ZRD Kantoor Remise Tractie onverwarmd Remise Tractie overkapping Remise Wasplaats tractie Remise Overige, Verkeersruimte + groen Remise

buitenruimte

bouwwerk

€ € € €

170.705 -

€ € € € €

3.817.000 558.250 183.478 230.880 60.000

€

235.516

€

406.222 € €

4.849.608 5.256.000

25% €

6.570.000

Totale bouwkosten Incl. bijkomende kosten en opslag duurzaam en circulair

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|42|

Tabel 10: Berekening grondaankoop kantoor en remise ZRD

Berekening grondaankoop ZRD kantoor ZRD remise Totaal ZRD remise en kantoor

1.031 € 2.645 € 3.676 €

149.000 381.000 530.000

3.3.2 Jaarlijkse kosten De jaarlijkse kosten van de investering (rente + aflossing) worden berekend op basis van onderstaande uitgangspunten:

Uitgangspunten kapitaallasten Rentepercentage Aflossing Aflossing/afschrijving

3,5% Lineair 30

Aan de hand van deze uitgangspunten wordt de totale jaarlijkse kosten voor de ZRD berekend op afgerond € 256.000,- per jaar voor het kantoor en € 88.000,- per jaar voor de Remise. Dit komt neer op bijna € 0,66 (kantoor) en € 0,23 (Remise) per Zeeuwse inwoner per jaar26. Tabel 11: Berekening jaarlijkse kosten

Raming en kapitaallasten huisvesting ZRD ZRD kantoor Investering ex. Grond Aflosssing in X aantal jr Rente % per jaar Lineaire afschrijving Gemiddelde rentelast per jaar (3,5%) Investering Grond Gemiddelde rentelast per jaar (3,5%) Totale kosten per jaar (inc. Rente)

26

€

€ € € € €

ZRD Remise

4.985.000 € 30 3,5% 166.000 € 87.000 € 149.000 € 3.000 € 256.000 €

1.585.000 30 3,5% 53.000 28.000 381.000 7.000 88.000

Uitgaande van 386.767 inwoners

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|43|

REGIONALISERING MILIEUSTRATEN 4.1 Inleiding Een onderdeel van het haalbaarheidsonderzoek is nader onderzoek naar de regionale spreiding van de milieustraten. Dit naar aanleiding van het advies uit het rapport van de RHDHV. Uitgangspunten uit het rapport van RHDHV zijn: 1. Een milieustraat ‘Compleet Plus’ niveau (het betreft een circulair ambachtscentra die voldoet aan alle wettelijke eisen met eventueel aanvullingen als kringloopactiviteiten in Goes (De Bevelanden), Terneuzen en Vlissingen/Middelburg; 2. Een milieustraat ‘Compleet’ niveau (het betreft een milieustraat die voldoet aan alle wettelijke eisen, aangevuld met functies als demontage van grof restafval) in Veere, Schouwen-Duiveland, Reimerswaal, Tholen, Sluis en Hulst; 3. Een brengfaciliteit ‘Basis’ niveau (deze voldoen niet aan de wettelijke eisen, het gaat om inzamelpunten voor de meest voorkomende stromen op de locaties waar de milieustraten dicht gaan, eventueel aangevuld met flankerende maatregelen. Door het bestuur van O.L.A.Z. is besloten het voorstel ‘Principebesluit regionalisering Zeeuwse Milieustraten’ ter consultatie aan de gemeenteraden voor te leggen en de mogelijkheid te bieden hierop een zienswijze in te dienen. Begin 2023 hebben alle Zeeuwse gemeenteraden hun zienswijzen doorgegeven. Voor de meeste gemeenten is de voorgestelde regionale spreiding in principe een logische stap.

Bij regionalisering in combinatie met een CA in Goes heeft dit potentieel de meeste gevolgen voor de gemeenten Borsele, Kapelle en Noord-Beveland. Daarom benoemen we de zienswijzen van deze gemeenten: Borsele Gemeente Borsele geeft aan dat er op dit moment nog onvoldoende informatie voorhanden is om in te stemmen met het principe van regionale spreiding van milieustraten in Zeeland zoals bedoeld in het rapport van RHDHV. Nader onderzoek en informatie is nodig om een weloverwogen besluit te nemen. Als bijlage bij de zienswijze is er een memo bijgevoegd met onderzoeksvragen naar regionale spreiding. Aanvullend op de memo heeft de raad de wens uitgesproken om een gebruikersenquête te houden onder bezoekers van de milieustraat in Nieuwdorp. Kapelle De gemeente Kapelle heeft een positieve zienswijze ingediend voor het principe van regionale spreiding van milieustraten. Zij gaat akkoord met het uitvoeren van nadere onderzoeken en uitwerking van regionale spreiding ten behoeve van definitieve besluitvorming, waaronder: a) Actualiseren van de hoeveelheden en kosten, genoemd in het rapport van RHDHV;

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|44|

b) Concrete uitwerking Compleet Plus niveau, Compleet niveau en Basisniveau (flankerend beleid) zoals bedoel in voorgesteld principebesluit; c) Een concrete kostenraming en de verwachte resultaten bij de invoering van de regionalisering milieustraten; d) Een financieringsvoorstel over de verdeling van de kosten over de gemeenten; e) De mogelijkheid onderzoeken of een milieustraat Compleet Plus is te realiseren in de gemeente Kapelle. Daarnaast vragen zij om onderzoek naar aanvullende mogelijkheden voor mensen zonder eigen vervoersmogelijkheden om makkelijker en vaker afvalstromen voor milieustraten en circulaire stromen voor een ambachtscentrum kwijt te kunnen, bijvoorbeeld door extra ophalen, of door het bieden van extra brengmogelijkheden zonder eigen auto. Noord-Beveland De gemeente Noord-Beveland heeft in de zienswijze aangegeven niet akkoord te gaan met het principebesluit. Zij geeft aan de huidige milieustraat te willen behouden en te versterken tot een milieustraat ‘compleet’ niveau met inzamelpunt voor kringloopspullen27. Dit omdat zij stelt dat de milieustraat een onmisbare functie heeft in de gemeente. Het voorstel leidt volgens de gemeente Noord-Beveland tot grotere afstanden, met als gevolg een grotere CO2 footprint en een groter risico qua verkeersveiligheid en afvaldumpingen/zwerfafval.

Zij geeft tevens aan dat het huidige oppervlak van de milieustraat vergroot kan worden om te voldoen aan de (toekomstige) wettelijke eisen. Tot slot verzoekt zij na te gaan of er mogelijkheden zijn om toeristen en bedrijven tegen betaling toe te laten op de milieustraat i.p.v. deze te weren. In dit hoofdstuk van het haalbaarheidsonderzoek worden de stappen beschreven die genomen zijn met betrekking tot de regionalisering van de milieustraten. Gestart is met het in kaart brengen van het huidige voorziening niveau van deze milieustraten en de technische staat hiervan. Ook zijn de toekomstige ontwikkelingen van de milieustraten van Borsele, Kapelle en Noord-Beveland in beeld gebracht. Daarnaast is er een verkennend onderzoek gedaan naar een brengfaciliteit ‘Basis’ niveau, flankerende maatregelen en alternatieve voorzieningen. Om een goede kostenvergelijking te maken en een doorkijk te geven naar de financiële consequenties van regionalisering van de milieustraten, zijn de volgende aspecten in kaart gebracht en financieel uitgewerkt: 1. Alternatieve voorzieningen naar aanleiding van de zienswijzen en mogelijke opties voor Borsele, Kapelle en Noord-Beveland. 2. Openhouden milieustraten Borsele, Kapelle en Noord-Beveland en aanpassen naar minimale wettelijke vereisten. 3. De huidige kosten van de milieustraten van Borsele, Kapelle en Noord-Beveland.

Tenslotte wordt dit hoofdstuk afgesloten met een conclusie. In hoofdstuk 5 zijn adviezen opgenomen. 27

“In de basis variant wordt slechts een beperkt aantal afvalstromen ingezameld. In Borsele, Kapelle en Noord-Beveland (tot ca. 25.000 inwoners) is een basisvoorziening gepland met een beperkt aantal afvalstromen”

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|45|

4.2 Ontwikkelingen Borsele, Kapelle en Noord-Beveland Borsele De huidige milieustraat van de gemeente Borsele ligt in Nieuwdorp, binnen het havengebied van Vlissingen-Oost. Deze milieustraat komt mogelijk op termijn binnen de grenzen (en hekken) van het ISPS-haventerrein van North Sea Port. In de toekomst is een milieustraat op die locatie dan ongewenst of zelfs in het geheel niet meer vrij toegankelijk voor bezoekers. Deze ontwikkeling zal naar verwachting in de komende vijf tot tien jaar plaatsvinden. Qua oppervlakte en verkeerssituatie zijn er nu geen acute knelpunten. Wel wordt opgemerkt dat Nieuwdorp niet centraal ligt in de gemeente Borsele. Kapelle De huidige milieustraat in Kapelle is te klein en verouderd. Een aantal grof-huishoudelijke afvalstromen kunnen in Kapelle niet worden gebracht. Bezoekers worden daarvoor doorverwezen naar de milieustraten van Goes en/of Reimerswaal. De milieustraat in Kapelle ligt tegen de gemeentewerf aan. Bezoekers moeten via het terrein van de gemeentewerf de milieustraat betreden en ook de wachtrij staat op het terrein van de gemeentewerf. De gemeentewerf van Kapelle wordt op termijn verplaatst, de huidige locatie wordt dan beëindigd. Het handhaven van de huidige locatie is dus niet mogelijk.

Eventueel wordt een nieuwe milieustraatvoorziening meegenomen op de toekomstige locatie van de gemeentewerf en blijven beide functies daarmee gecombineerd. Dit is een ontwikkeling die in de komende vijf jaar speelt. Noord-Beveland De huidige milieustraat in Noord-Beveland achten we te klein en verouderd. Voor de geplande invoering van de toegangscontrole door middel van een slagboom met paslezer is ook geen ruimte op het huidige terrein. Het voorstel leidt volgens de gemeente Noord-Beveland tot grotere afstanden, met als gevolg een grotere CO2 footprint en een groter risico qua verkeersveiligheid en afvaldumpingen/zwerfafval. Daarnaast geeft de Gemeente Noord Beveland aan dat de N256, de verbinding tussen Goes en Noord-Beveland, vanwege verkeersdrukte onzekere reistijd tot gevolg heeft. Unaniem is daarom in de gemeenteraad een motie aangenomen om de eigen milieustraat te behouden. Om dit besluit kracht bij te zetten heeft de gemeente Noord-Beveland een perceel grond vrijgemaakt, grenzend aan de huidige milieustraat en deze ter verhuur aangeboden aan de ZRD voor een laag bedrag per jaar. Hiermee zou het argument dat er te weinig ruimte is voor een toekomstbestendige milieustraat komen te vervallen. Samenvattend Komende jaren doen zich met betrekking tot de (omgeving) van de milieustraten in gemeente Borsele en Kapelle natuurlijke momenten en kansen voor.

Belangrijk om te noemen is dat, voordat er toekomstbestendige keuzes worden gemaakt, deze ontwikkelingen in acht worden genomen en op die manier aansluiting vinden bij het rapport van RDHDV over de inrichting van de regionale spreiding van de milieustraten op de Bevelanden.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|46|

4.3 Alternatieve voorzieningen 4.3.1 Brengfaciliteit ‘Basisniveau’ Een definitieve invulling van de verschillende fracties die ingezameld worden op een brengfaciliteit ‘Basisniveau’ is nog niet vastgesteld. Wel is duidelijk geworden dat dit géén plek is waar alle wettelijke fracties kunnen worden gebracht. Met de geuite wensen en eisen, en ons specialisme op het gebied van milieustraten, is een inschatting gemaakt van de benodigde ruimte. Om ook te voorzien in een opstelruimte op eigen terrein gaan we uit van minimaal 3.000 m2 grondoppervlak wat nodig is voor deze brengfaciliteit (vergelijkbaar met de huidige situatie in Noord-Beveland inclusief uitbreiding). Op basis van een grove inschatting ramen we de investeringskosten voor een basis brengfaciliteit op circa € 1,5 miljoen exclusief btw. Daarnaast zijn hierin niet de aankoopkosten van grond meegenomen. De exploitatiekosten voor deze basis brengfaciliteit worden begroot op € 300.000,per jaar, uitgaande van alle wettelijke grof afval stromen en maximaal 30 openingsuren per week28. In totaal zouden de jaarlijkse kosten van deze alternatieve voorziening € 0,78 per Zeeuwse inwoner kosten.

4.3.2 Huis-aan-huis-inzameling (Borsele) Voor een groot deel van de inwoners van Borsele zou een milieustraat aan de Deltaweg in Goes een verbetering qua reistijd zijn t.o.v. de huidige situatie. Voor een deel van de inwoners in de Zuidwesthoek van Borsele wordt de reistijd wel langer. Voor dit deel van de gemeente kan een alternatieve voorziening als een ‘milieustraat op wielen’ een oplossing bieden. Middels de inzet van een elektrische bakwagen (zie Afbeelding 16), worden afval- en grondstoffen en eventuele kringloopartikelen aan huis opgehaald nadat een inwoner een melding heeft gemaakt via een app. Burgers die hiervan gebruik willen maken, doen vooraf een melding op de app en selecteren de gewenste datum en ophaaltijd. Afbeelding 16: Voorbeeld elektrische bakwagen Binnen de werkgroep zijn de kosten van deze alternatieve voorziening globaal uitgewerkt. De startkosten voor de milieustraat op wielen zijn de aanschaf van een bakwagen (€ 125.000,-), systeemaanpassingen (€ 50.000,-) en communicatie (€ 50.000,-). Als uitgangspunt is gehanteerd om deze investering af te schrijven in 10 jaar. De operationele kosten bestaan uit loonkosten, kosten voor het voertuig en onderhoud van het systeem.

Op basis van een inzet van 1375 uur per jaar worden de exploitatiekosten als volgt berekend: de loonkosten van een chauffeur, bijrijder, administratieve ondersteuning en communicatie bedragen circa € 165.000,- per jaar. De jaarlijkse 28

Exploitatieresultaat Borsele 2022 is afgerond € 400.000. Deze basisvoorziening zal dus minder openingsuren dan in huidige situatie van Borsele hebben. Loonkosten en verwerkingskosten zijn de grootste kosten componenten van een milieustraat.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|47|

kosten voor het voertuig en onderhoud bedragen samen circa € 35.000,- per jaar. In totaal zouden de jaarlijkse kosten van deze alternatieve voorziening € 0,52 per Zeeuwse inwoner kosten. Verder onderzoek en uitwerking van de milieustraat op wielen is nodig.

4.3.3 Kringloopplein Een kringloopplein is de plek waar inwoners uit de regio hun afgedankte spullen en materialen kunnen brengen. Als vuistregel wordt gehanteerd dat de spullen in de kofferbak moeten passen. Alles waar een aanhanger voor nodig is wordt op het Kringloopplein niet geaccepteerd. Inwoners kunnen daarvoor terecht bij een volwaardige milieustraat in de regio. Bij aankomst worden de bezoekers ontvangen door de medewerker. De ingezamelde spullen worden door medewerkers gesorteerd en indien mogelijk opgeknapt voor verkoop in de kringloopwinkel. Spullen en materialen die niet geschikt zijn voor hergebruik belanden in één van de containers die op het terrein staan. Zo is er een container voor A/Bhout, metalen, AEEA, harde kunststoffen etc. Op het terrein bevindt zich ook een werkplaats waar o.a. het Repair Café is gevestigd. (Lees ook: GRAM oktober 2023). De kosten voor de realisatie van het Afbeelding 17: Het Kringloopplein in Nieuw-Lekkerland, met verschillende raadsleden en wethouders bezocht in kringloopplein liggen tussen de € 275.000 en maart 2023. €400.000,- (excl. grondaankoop) op basis van een solide bouwwerk in plaats van een tentconstructie zoals toegepast in Nieuw-Lekkerland. Met 2,7 fte voor het beheren van het kringloopplein, gebruikskosten en de afschrijving van de investering komt de exploitatie van het kringloopplein uit op circa € 225.000,- per jaar.

Dit is € 0,58 per Zeeuwse inwoner per jaar.

4.3.4 Samenvatting kosten alternatieve voorziening Op basis van de opgehaalde wensen en eisen en grove inschattingen is er een eerste financiële uitwerking gemaakt van de verschillende alternatieve voorzieningen. Tabel 12 geeft een samenvatting van deze uitwerking. De daadwerkelijke kosten van een alternatieve voorziening zijn sterk afhankelijk van de uiteindelijk keuzes die worden gemaakt. Met de betreffende gemeente moet daarom nader onderzoek worden gedaan naar de wensen en eisen. Belangrijk om bij onderstaande kostenoverzicht rekening te houden met het feit dat de kosten voor grondaankoop niet meegenomen zijn.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|48|

Tabel 12: Samenvatting kosten per inwoner alternatieve voorzieningen

4.4 Open houden milieustraten Borsele, Kapelle en Noord-Beveland De huidige milieustraten van Kapelle, Borsele en Noord-Beveland voldoen in de huidige staat niet aan de wet- en regelgeving. Een van de knelpunten is dat niet alle verplichte fracties volgens het activiteitenbesluit gescheiden worden ingezameld. Op de milieustraat van Kapelle ontbreken inzamelvoorzieningen voor asbest, gips, grond, dakleer, matrassen, C-hout, sorteerbaar afval, autobanden (met en zonder velg) en gasflessen. Ruimte om uit te breiden is er ook niet. De gemeente Kapelle kan voldoen aan de inzamelverplichting door in haar verordening, voor bepaalde fracties, te verwijzen naar de milieustraat van buurgemeenten (Goes, Reimerswaal). In Noord-Beveland worden alle afvalstoffen gescheiden ingezameld overeenkomstig het activiteitenbesluit/Wmb. Een doorverwijzing opnemen in de verordening is daarom niet noodzakelijk. Een tweede knelpunt is dat uit een inventarisatie van de milieustraten Borsele, Kapelle en NoordBeveland is gebleken dat er geen vloeistofdichte voorzieningen aanwezig zijn. Hierdoor voldoen deze milieustraten niet aan het activiteitenbesluit. Om deze te laten voldoen is een investering vereist. Als derde knelpunt hebben we geconstateerd dat de milieustraten qua uitstraling (op Borsele na) niet voldoen aan het beeld ‘Basisvoorziening’. Noord-Beveland en Kapelle zijn nu puur ‘afvalstortplaatsen’.

Een basisvoorziening zorgt voor positieve uitstraling naar de bezoeker en de inwoner. Het geeft de indruk dat afval scheiden zin heeft. Daarom adviseren we om in dit scenario de aanschaf van nieuwe containers mee te nemen. De huidige containers zijn nog niet vervangen, omdat dit haalbaarheidsonderzoek werd afgewacht. We adviseren om bij behoud van de milieustraten deze op te knappen aan de huidige en toekomstige maatstaven. Voor de transitie naar een circulaire economie (zoals ook de Provincie Zeeland beoogt) moeten ‘we’ af van de beeldvorming van de milieustraat als ‘stort’. Om de milieustraten te upgraden naar een representatieve verzamelplaats voor grondstoffen die voldoet aan alle milieueisen, schatten wij de totale investering in op circa € 1.500.000,-. Dit zal een investering zijn voor de komende 5 tot 10 jaar. Tabel 13 geeft de opbouw van deze kosten per post en per milieustraat weer.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|49|

Tabel 13: Raming van de benodigde investeringskosten om de milieustraten van Borsele, Kapelle en Noord-Bevelanden op te waarderen.

Raming investeringskosten opknappen Borsele, Kapelle en Noord-Beveland Toegangscontrole Vloeistofdichte vloer en riolering Nieuw inzamelmiddelen Nieuwe terreinindeling Herstel vloer Containershields Totaal

Borsele € 70.000 € 100.000 € 210.000 N.v.t N.v.t € 35.000 € 415.000

€ € € € € € €

Kapelle 36.000 100.000 200.000 50.000 25.000 35.000 446.000

Noord Beveland € 33.000 € 100.000 € 270.000 € 75.000 € 90.000 € 35.000 € 603.000

De gemiddelde kapitaallasten door deze investeringen bedragen in totaal € 147.000,- per jaar, uitgaande van een afschrijvingstermijn van 10 jaar. Deze investeringen leiden tot een kostenverhoging van € 0,44 per Zeeuwse inwoner per jaar, zie Tabel 14. Tabel 14: Kapitaallasten opknappen milieustraten Borsele, Kapelle en Noord-Beveland

Kapitaallasten opknappen Borsele, Kapelle en Noord-Beveland Borsele Kapelle Lineaire afschrijving € 42.000 € 45.000 Gemiddelde rentelast per jaar (3,5%) € 7.000 € 8.000 Rente investering grond (3,5%) € € Totale jaarlijkse kapitaallasten € 50.000 € 50.000 Kosten per inwoner (Zeeland) € 0,13 € 0,13

Noord Beveland € 60.000 € 11.000 € € 71.000 € 0,18

€ € € € €

TOTAAL 147.000 26.000 171.000 0,44

4.5 Huidige kosten Borsele, Kapelle en Noord-Beveland Naast de mogelijke alternatieve voorzieningen voor de milieustraten Borsele, Kapelle en NoordBeveland bij regionalisering, is er ook uitwerking gegeven aan de vraag welke kostenbesparing regionalisering van milieustraten in de Bevelanden op zou leveren. In het geval dat de milieustraten in de gemeenten Borsele, Kapelle en Noord-Beveland volledig zouden sluiten, vervallen de jaarlijkse exploitatiekosten hiervan. De voornaamste besparing zit in de loonkosten. De totale besparing in exploitatiekosten door de sluiting van de drie milieustraten komt uit op circa € 350.000,- per jaar, zie Tabel 15. Dit komt overeen met € 0,90 per Zeeuwse inwoner per jaar. Dit bedrag is gebaseerd op de exploitatiekosten van het jaar 2022.

HAALBAARHEIDSONDERZOEK CA DE BEVELANDEN | DEFINITIEF III | 16 February 2024

|50|

Tabel 15: Besparing in exploitatiekosten bij sluiting van de milieustraten van Borsele, Kapelle en Noord-Beveland.

Exploitatie Milieustraten 2022 Milieustraten Borsele Huisvesting Kapitaallasten Huurlasten Gebruikskosten (onderhoud, GWE, etc.) Loonkosten Loonkosten excl. overhead Verwerkingskosten Reparatie/onderhoud containers Huur containers Overige kosten Verzekeringen en belastingen Huur materieel Overige beheerskosten Exploitatie lasten totaal Kosten per inwoner (Zeeland)

Kapelle

NoordBeveland

€ € €

14.000 € € 5.000 €

3.000 € € 1.000 €

8.000 1.000

€

151.000 €

84.000 €

51.000

€ €

1.000 € 2.000 €

1.000 € 2.000 €

6.000

€ € €

2.000 € 10.000 € 1.000 €

€ 2.000 € 1.000 €

1.000 2.000 1.000

€ €

186.000 € 0,48 €

94.000 € 0,24 €

70.000 0,18

De verwerkingskosten vallen niet onder de bespaarde kosten. Het gehanteerde uitgangspunt is dat dezelfde hoeveelheden GHA worden ingeleverd als in de huidige situatie van 2022, alleen verandert de locatie waar het wordt gebracht. Ter illustratie: een inwoner uit Kapelle brengt het GHA niet naar de milieustraat van Kapelle maar naar het CA in Goes.

4.6 Conclusie regionalisering Gelet op de ingediende zienswijzen door de direct betrokken gemeenten Borsele, Kapelle en Noord-Beveland is er meer tijd, onderzoek en informatie nodig om tot besluitvorming ten aanzien van de regionalisering te kunnen komen. Mede gelet op de natuurlijke momenten die zich binnen nu en vijf jaar aandienen is het van belang dat in het vervolgtraject nader onderzoek wordt gedaan. Onderzoeksvragen die moeten worden beantwoord in het vervolgonderzoek staan verwoord in de zienswijzen van de gemeenten. Door de volgende informatie op te halen kan de komende tijd tot betere besluitvorming ten aanzien van regionalisering worden gekomen: •