Logboek Ronde van Houten - juli 2025
Tekst van het document
Verschillende thema’s werden minder genoemd
Een derde resultaat is dat er zichtbaar minder bereidheid is om te bezuinigen op sport in Houten. Wanneer dit thema wel werd benoemd, was dit vaak in één adem met kunt en cultuur. Dan gaat het voor die inwoners vooral over de vraag: wat is een kerntaak van de overheid? Sommige inwoners vinden basisbehoeften zoals zorg en veiligheid belangrijker want “de basis moet goed zijn”. Andere mensen zien sport en kunst en cultuur als een vorm van preventie. Door te blijven investeren in deze dingen moet er nadien minder geld uitgegeven worden in de zorg. Bezuinigingen binnen de knop ‘onze leefomgeving’ werden weinig toegelicht hoewel er toch een redelijk grote bereidheid is om hierop te bezuinigen. Wat soms wel benoemd werd was de mogelijkheid om minder te maaien. Hierdoor moet de gemeente minder uitgeven en wordt de biodiversiteit bevorderd.
2.
Duurzaamheid en energie werd licht naar beneden geschoven, maar hierbij kwamen weinig toelichtingen. Een enkele keer werden projecten rond windenergie aangehaald als kostenpost waarop bespaard kan worden. Ook veiligheid werd weinig genoemd, ondanks de bereidheid om ook die knop licht naar beneden te schuiven. Zorg werd wel vaker genoemd in de toelichtingen, maar dan vooral om te benadrukken dat er niet of zo weinig mogelijk op zorg bezuinigd mag worden. Een ander opmerkelijk resultaat was de verdeeldheid tussen de voor- en tegenstanders van de ‘kaasschaaf-methode’, waarmee er op alle thema’s redelijk gelijk verdeeld bezuinigd wordt.
Oplossingsrichting 2 - Meer zelf doen
Onder de digitale deelnemers is een opvallend grote bereidheid om meer zelf te doen bij een kunst en cultuurorganisatie. Verder waren het groen onderhoud en het schoonhouden van de wijk veel gekozen opties. De meeste inwoners willen de OZB-belasting wel behouden op het huidige niveau of licht verhogen met 75 euro extra per jaar per huishouden. Mensen gaven in ieder geval aan dat ze meer zelf willen doen zodat er minder bezuinigd moet worden.
Groen in de wijk onderhouden 48.1% Vrijwilliger bij kunst- en cultuur organisatie 45.8% Wijk schoonhouden 45.3% Vrijwilliger bij sportvereniging 33.9% Taalles geven 26.6% Vrijwilliger bij zorgorganisatie Mantelzorg taken Anders, namelijk...
25.2% 22.2% 12.9% 35
GE
N
BELAST
IN
Hoeveel belasting ben jij bereid extra te betalen? Verplaats de schuif naar het gewenste niveau door een antwoord te kiezen. Huiseigenaren (n=347)
16.1%
16.1% 33.2%
1 5
2
1 2
Licht verhogen €75 extra OZB per huishouden, per jaar € 1 miljoen
3 4 5
6.3%
6.3%
31.7%
66.8%
3
4
Flink verhogen €210 extra OZB per huishouden, per jaar € 3 miljoen
31.7%
33.2%
Gelijk houden Geen extra OZB €0
Niet-huiseigenaren (n=80)
13.7%
13.7%
1
40%
8.7%
36
1 2
Licht verhogen €75 extra OZB per huishouden, per jaar € 1 miljoen
3 4 5
8.8%
2 3
4
•
€552.000 gemiddelde woningwaarde OZB 0,129%
Culemborg • •
€369.000 gemiddelde woningwaarde OZB 0,102%
Houten • •
€503.000 gemiddelde woningwaarde OZB 0,087%
N
Flink verhogen €210 extra OZB per huishouden, per jaar € 3 miljoen
8.8%
28.8%
5
GE
•
BELAST
IN
12.7%
is bereid de OZB-belasting te verhogen
12.7%
Bunnik
28.8%
60% is bereid de OZB-belasting te verhogen
8.7%
40%
Gelijk houden Geen extra OZB €0
Bunnik • •
€552.000 gemiddelde woningwaarde OZB 0,129%
Culemborg • •
€369.000 gemiddelde woningwaarde OZB 0,102%
Houten • •
€503.000 gemiddelde woningwaarde OZB 0,087%
3.
Oplossingsrichting 3 - Omdenken
Inwoners zagen het meest in het verkopen van snippergroen, het herinvoeren van de hondenbelasting en de toeristenbelasting. Ook het organiseren van creatieve evenementen of het verkopen van vastgoed en grond ziet een groot deel van de inwoners die de vragenlijst invulden als mogelijkheid. In de categorie ‘anders, namelijk...’ werd voorgesteld om een hogere belasting te heffen voor grote evenementen, een kattenbelasting in te voeren, het verhuren in plaats van verkopen van het gemeentelijk vastgoed, het introduceren van een (online) platform waar inwoners zich kunnen aanmelden voor vrijwilligerswerk, het inzetten van de geliefde fietsstructuur van Houten om betaalde excursies en toeristische activiteiten te ontwikkelen, buurtbudgetten inzetten voor onder andere het onderhoud van de buurt.
Wat vind je goede ideeën om op creatieve manieren geld te verdienen? Snippergroen verkopen 58.6% Hondenbelasting herinvoeren 54% Toeristenbelasting herinvoeren 53.6% Creatieve evenementen organiseren zoals een sponsorloop of festival 40.2% Vastgoed verkopen 37.9% Grond verkopen Anders, namelijk...
26.9% 19.3%
37
3
Koers uitzetten
Op basis van de opgehaalde inbreng uit stap 2 werken we het eerste voorlopige begrotingsadvies uit.
Tweede kopgroepbijeenkomst september 2024 Pagina 39
38
Kopgroep bijeenkomst 2 Wanneer?
18 september 2024
Waar?
Woensdagavond 18 september stond de tweede bijeenkomst van de kopgroep gepland. De kopgroep was al een tijd niet meer bij elkaar gekomen. Deze avond was daarom vooral gericht op het bijpraten van de groep. Hierdoor is iedereen weer helemaal bij en kunnen we op 23 oktober inhoudelijk in gesprek. De kopgroep had verschillende vragen over de participatie en de volgende bijeenkomst op 23 oktober. Hieronder volgt een kort verslag.
Terugblik participatie en voorlopig begrotingsadvies De participatie tijdens mei en juni is toegelicht door de verschillende momenten, methode en opbrengsten te presenteren. Tijdens deze participatiemomenten zijn drie oplossingsrichtingen gehanteerd: bezuinigen, meer zelf doen en omdenken. Daarnaast is gebruik gemaakt van referentiegemeenten om inwoners een beeld te geven van de uitgaven van Houten per thema. Zie het voorlopig begrotingsadvies voor meer info.
De kopgroep was geïnteresseerd in de opzet van de participatie en de uitkomsten van het begrotingsadvies. Bijvoorbeeld hoe de uitkomsten uit de eerste ronde vergeleken zijn met de tweede ronde. En waarom er voor referentiegemeenten is gekozen. Deze en andere vragen zijn vervolgens toegelicht. Zie de volgende alinea paragraaf voor een toelichting voor deze twee vragen. In de eerste participatieronde is een primaire reactie van inwoners opgehaald zonder veel context. Hierbij riepen inwoners de gemeente op tot het delen van meer context en details. Inwoners gaven aan daarmee een betere keuze te kunnen maken. Hier is in de tweede participatieronde invulling aangegeven door meer context en details te bieden. Bijvoorbeeld door de uitgaven van Houten per inwoner, per thema, te vergelijken met de uitgaven van referentiegemeenten. Dit zijn gemeenten die in algemene zin redelijk op Houten lijken
Opstandingskerk
Wie?
15 Houtenaren
voor verschillende criteria. Zoals het aantal inwoners en de bevolkingsdichtheid. Hiermee is bezuinigingsbereidheid van Houtenaren per thema uitgevraagd. De informatie uit stap 2 is op basis van de gedetailleerdere uitvraag en specifiekere beantwoording als basis genomen voor de inhoudelijke richting in het voorlopige begrotingsadvies advies per onderwerp. De uitkomsten uit stap 1 maken onderdeel uit van de context en nuance hierbij. Ze zijn (net als de andere opbrengsten) bijvoorbeeld gebruikt bij het opstellen van randvoorwaarden per thema en het samenvattende advies (“behoud de basis”).
Vooruitblik volgende bijeenkomst
Na een terugblik was het tijd om vooruit te kijken! Op 23 oktober vindt de derde bijeenkomst van de kopgroep plaats. De Kopgroep wil dan graag de diepte voor een paar thema’s: Zorg, Kunst & Cultuur, Sport en Onze Leefomgeving. Voor deze thema’s ontvangt de kopgroep vooraf graag financiële stukken die toegankelijk en begrijpelijk zijn. Zo kan tijdens een goed voorbereid gesprek gevoerd worden met inhoudelijk betrokken medewerkers. Naast de genoemde thema’s, vraagt de kopgroep ook aandacht voor ‘vastgoed’ en kansen die vrijwilligers kunnen bieden. Verder is het ook belangrijk om te kijken wat voor neveneffecten het schrappen van een taak kan hebben. Of wat het invoeren van een maatregel die geld op kan leveren, eigenlijk kost. Zoals het herinvoeren van hondenbelasting. Een ander aandachtspunt zijn de bezuinigingen door het Rijk. Hoe voorkomen we dat sommige inwoners dubbel geraakt worden, zowel door bezuinigingen van het Rijk als de gemeente? Met deze bouwstenen kan een goed gesprek gevoerd worden op 23 oktober. Daarbij roept de kopgroep de gemeente wel op om ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk inwoners aanwezig zijn!
39
4
Perspectief bepalen
We checken de koers van het voorlopige begrotingsadvies met de kopgroep en het burgerpanel. Is de inbreng op een juiste manier vertaald naar een voorlopig begrotinsadvies? Of moeten we nog wat bijschaven? Met deze inbreng uit de samenleving werken we toe naar het uiteindelijke ‘Houtens Begrotingsadvies’.
Gesprek met De Kinderraad 19 februari 2025 Pagina 45 Jongerenraad 3 april 2025 Pagina 60
Burgerpanel 20 maart - 3 april 2025 Pagina 46
40
Kopgroep bijeenkomst 3 Wanneer?
23 oktober 2024
Waar?
Opstandingskerk
Wie?
20 betrokken Houtenaren
de kopgroep zeker niet leidend is. Het voorlopig begrotingsadvies is gebaseerd op de inbreng van de straatgesprekken online vragenlijsten en bijeenkomst met professionele partijen. De inbreng van de kopgroep is daarop een aanvulling omdat het gedetaileerder en meer diepgaand is. Het burgerpanel zal ook nog reflecteren op dit voorlopig begrotingsadvies.
Woensdag 23 oktober kwam de kopgroep voor de derde keer bijeen. De kopgroep ging op basis van data en financiële cijfers in gesprek over de mogelijkheden om te bezuinigen, meer zelf te doen en om te denken. De financiële samenvatting van de jaarrekening en overige stukken zijn een week van tevoren opgestuurd. De kopgroep heeft dit vooraf doorgenomen zodat een gericht gesprek gevoerd kon worden. Daarnaast hebben de inwoners van te voren doorgegeven over welke van de vier thema’s (Zorg en welzijn, Sport en vastgoed, Kunst en cultuur en Onze Leefomgeving) zij in gesprek willen gaan. Na een plenaire aftrap van de avond, zijn de verschillende thema’s in groepen besproken. Na twee gespreksrondes is de belangrijkste inbreng weer met de hele groep gedeeld. Hieronder volgt per thema een kort verslag!
Verhouding kopgroep tot andere participatiemiddelen
De aanwezigen vragen zich af hoe zwaar hun inbreng meeweegt in de keuzes die de gemeente zal maken. De inbreng van inwoners die op andere manieren meedachten is ook van belang. Er wordt uitgelegd dat de inbreng van
Zorg en welzijn: bespaar op lange termijn door oorzaken van gezondheidsproblemen aan te pakken Veel inwoners hebben in hun eigen leven te maken met het thema ‘zorg en welzijn’. Hierdoor was het een populair thema om over mee te denken. De kopgroep benoemd dat bezuinigen op dit thema geen ‘no go’ is. Er moet echter wel goed gekeken worden waarop precies bezuinigd wordt en welk lange termijn effect dit heeft. Door kortzichtig te bezuinigen kan dit op de langere termijn gevolgen hebben die juist meer kosten. Oftewel: “Het bonnetje volgt een paar jaar later”. De kopgroep stelt daarom voor om bij de oplossingsrichting bezuinigen, kritisch te kijken naar bijvoorbeeld de efficiëntie van zorgof welzijnspartners. En de samenwerking tussen partijen. Door in te kopen bij een selecte groep aanbieders, komen er meer vaste gezichten terug in de wijk. Zij pikken signalen op van gezinnen en kunnen zo vroegtijdig andere professionals inschakelen. Dit levert misschien niet direct een bezuiniging op maar kan op de lange termijn wel voor een besparing zorgen. Bij de oplossingsrichting meer zelf doen geeft de kopgroep aan dat de vraag en het aanbod van vrijwilligers niet goed zichtbaar en bekend is.
41
Dit zou met Van Houten & Co uitgewerkt kunnen worden. Door de inzet van getrainde vrijwilligers, hoeven er minder professionals ingezet te worden. Dit kan de gemeente samen met haar partners faciliteren. Ook zou de gemeente moeten lobbyen voor een inkomensafhankelijke bijdrage voor WMO voorzieningen. Veel inwoners zijn namelijk bereid om hier zelf een deel aan mee te betalen. Dit is nu wettelijk niet mogelijk.
OED TG S A
Bij dit thema werd vooral benadrukt dat kunst- en cultuurvoorzieningen een belangrijke ontmoetingsfunctie hebben. Het heeft een belangrijke rol in de maatschappij door de betrokkenheid van vrijwilligers en partners. Dit zorg voor positieve gezondheidseffecten, bijvoorbeeld door het bestrijden van eenzaamheid. Binnen de oplossingsrichting bezuinigen geven inwoners aan dat deze ontmoetingsfuncties in de culturele sector zeker behouden moet worden. Functies die minder bijdragen aan de sociale basis kunnen dan kritisch geëvalueerd worden. De groep merkt op dat er relatief veel geld gaat naar monumentenzorg en het regionaal archief. Waarom hier veel geld aan besteedt wordt en of dit goedkoper kan, is iets wat verder onderzocht moet worden. Ook vragen zij zich af hoeveel bezoekers het archeologisch museum Houten jaarlijks ontvangt.
KUNST E N
ONZE LEE
F O
CU
Z
G OR
MG EVING
LTUUR
SPORT & V
Daarnaast stelt de kopgroep voor om in het kader van omdenken, juist te investeren in het voorkomen van kostenbepalende factoren. Dit zijn de oorzaken waarom we kosten maken in de zorg of het sociaal domein. Bijvoorbeeld door eenzaamheid te verminderen, het aanbod aan armoede- of minimavoorzieningen toegankelijker te maken, het gesprek aan te gaan met ouders over de hoge verwachtingen die gesteld worden aan jongeren en de sociale cohesie te verbeteren door buurtinitiatieven te stimuleren en geclusterde woonvormen te realiseren. Of door beweging in de openbare ruimte te stimuleren: “Verstening is als ritalin maar ruimte voor beweging zorgt echt voor een betere gezondheid”
Kunst en cultuur: behoud ontmoetingsfunctie en evalueer plekken die hier beperkt aan bijdragen
Drie oplossingsrichtingen
42
BEZUINIGEN
MEER ZELF DOEN
OMDENKEN
De gemeente gaat bezuinigen. Dat is merkbaar in ons dagelijks leven.
Alle inwoners en vrijwilligers gaan meer zelf doen. Daarnaast gaan we meer betalen om de begroting sluitend te krijgen. Er hoeft dan minder bezuinigd te worden.
We zien dit als een mogelijkheid om onze samenleving slimmer te organiseren.
Sport en vastgoed: inzetten op gezondheidseffect van bewegen en multifunctionele accommodaties Ook bij dit thema werd de preventieve werking van sport voor de gezondheid van inwoners benadrukt. Het is daarom belangrijk om de effecten op de lange termijn inzichtelijk te maken. Voor de oplossingsrichting bezuinigen en meer zelf doen ziet de kopgroep kansen door in te zetten op vrijwilligers bij het zwembad. Deze voorziening is belangrijk voor de gezondheid van Houtenaren en moet dus behouden worden. Bij andere zwembaden in het land wordt meer gebruik gemaakt van vrijwilligers dan in Houten. Bij de oplevering van nieuwe sportaccommodaties moet ingezet worden op de multifunctionaliteit. Daarmee zijn er minder gebouwen nodig doordat de bezetting van het multifunctionele pand hoog is. Door inwoners de optie te geven om vrijwillig meer te betalen voor entreekaartjes, kunnen inwoners meer zelf doen voor dit thema. Hierbij moet wel rekening gehouden worden met de verhoging van de btw van 9% naar 21%. Een verhoging van de OZB is een goede manier om als relatief rijke gemeente het begrotingstekort te verkleinen. Door om te denken zou de gemeente in kunnen zetten op toeristen die geïnteresserd zijn in de bijzondere planologische positie van Houten. De culturele ruimtes en zalen zouden meer commercieel verhuurd kunnen worden om zo geld te verdienen.
De meningen zijn verdeeld over de overweging of de gemeente haar gemeentelijke monumenten moet verkopen. Een deel ziet hierin een gemakkelijke kans om geld te verdienen. Terwijl andere inwoners dit zonde vinden.
Door om te denken is er bij het thema sport veel winst te halen. Zo zou de gemeente haar sportcomplexen en -velden meer commercieel moeten verhuren. Bijvoorbeeld op zondag aan kerken als er weinig activiteiten zijn bij sportverenigingen. Daarnaast kan investeren in sport en bewegen gezondheidsvoordelen opleveren. De kopgroep denkt daarbij aan het stimuleren van fietsen door een prijs voor de meest gefietste kilometers uit te reiken, autogebruik meer te belasten (hogere leges voor ontheffingen) geen of beperkte huur te rekenen aan sportverenigingen en inzetten op topsport omdat dit sponsoring aantrekt. Deze investeringen leveren op de lange termijn besparingen op door de gezondheidswinsten!
43
Onze leefomgeving: inzetten op onderhoudsarm groen & inwoners ruimte geven voor zelfbeheer Bij dit thema liggen veel kansen volgens de kopgroep. Dit leverde een interessant gesprek op tussen medewerkers die de praktijk goed kennen en inwoners met creatieve ideeën. De prioritering in de openbare ruimte werd door één van de aanwezigen als volgt uitgelegd: 1 Veiligheid als basis 2 Onderhoudsarm en daarmee betaalbaar beheer 3 Schoonheid of uitstraling van het groen
Voor de oplossingsrichting bezuinigen werd geconcludeerd dat de gemeente minder vaak hoeft te maaien, bijvoorbeeld één keer per maand en op bepaalde plekken slechts één keer jaar. Daarbij hoeft de gemeente zich niet strikt aan de regel van een gazonhoogte van 15 centimeter te houden. Ook zou de gemeente kunnen besparen door te kiezen voor struiken in plaats van hagen en kruidenrijk grasland in plaats van vaste planten. Een haag of een vaste plant vraagt namelijk relatief veel onderhoud in vergelijking met een struik of kruidenrijk grasland. Het is acceptabel om het onderhoud in het centrum bij te stellen naar een lager onderhoudsniveau. Er zou niet bezuinigd moeten worden op het fietsparkeren, het stimuleren van fietsen is namelijk erg belangrijk.
geen ‘jojo-beleid’ moet voeren. Kattenbelasting mag misschien niet volgens de wet, maar hier zou de gemeente best ongehoorzaam mogen zijn en dit toch in kunnen voeren.
Voor de oplossingsrichting meer zelf doen ziet de kopgroep veel kansen in het onderhoud van groen in de eigen wijk. De aanwezige beleidsmedewerkers geven aan dit in de praktijk geen of een beperkte besparing oplevert. De gemeente moet zelfbeheer namelijk begeleiden, controleren en faciliteren door bijvoorbeeld gereedschap aan te bieden. Volgens inwoners is met name de controle iets wat niet nodig is en maar beperkt tijd hoeft te kosten. Bij een maatwerk door de gemeente en met toewijding vanuit de wijk is succesvol zelfbeheer zeker mogelijk. Het herinvoeren van hondenbelasting is voor sommigen erg logisch omdat het geld oplevert. Andere vinden dat de gemeente hierop
Kunst- en cultuurvoorzieningen & mogelijkheden om te sporten zorgen voor ontmoeting en beweging. Dit zorgt op de lange termijn voor besparingen door een positief effect op de gezondheid. Bezuinigingen hierop kunnen de samenleving uiteindelijk meer kosten. Wel kan er kritisch gekeken worden naar onderdelen die hier beperkt aan bijdragen. Voor het thema zorg moet gekeken worden naar de oorzaken van klachten. Door oorzaken aan te pakken, hoeven we minder uit te geven aan zorg. Verder moet de gemeente de kansen voor een eigen bijdrage aan de WMO onderzoeken. Bij het thema onze leefomgeving is het belangrijk om te kiezen voor onderhoudsarm beheer en onderhoud door inwoners zelf.
44
Voor de oplossingsrichting omdenken zou de gemeente kunnen overwegen om maaisel te verkopen in plaats van te betalen voor het afvoeren grasland. Ook moet de gemeente strenger controleren op het adres van inwoners of bedrijven bij het inleveren van afval bij het afvalbrengstation. Er zijn nu teveel mensen of bedrijven die niet ingeschreven staan in de gemeente Houten.
Conclusie: zet in op preventie, ontmoeting & beheer door de wijk
Gesprek met De Kinderraad Wanneer?
19 februari 2025
Waar?
Gemeentehuis Houten
19 februari ging De Kinderraad met wethouder Vermeulen (Financiën) gesprek over hoe de gemeente Houten haar geld besteed. De Kinderraad Houten bestaat uit ongeveer 20 kinderen uit groep 7 of 8. Zij vertegenwoordigen de kinderen uit de gemeente Houten. De kinderen hebben tekeningen gemaakt om te laten zien wat zij belangrijk vinden voor de toekomst van Houten.
Wie?
De Kinderraad 20 kinderen uit groep 7 en 8
Ook Veiligheid vinden kinderen belangrijk. Zo zorgt vuurwerk soms voor een onveilig gevoel. En is het goed als handhaving en politie zichtbaar zijn op straat. Jongerenwerk is belangrijk omdat jongerenwerkers de jongeren goed kenne. En eventuele ruzies of problemen snel aan kunnen pakken.
Aandacht voor sport, veiligheid en energie/duurzaamheid
De Kinderraad vindt het belangrijk dat er genoeg plekken blijven om te sporten. Dit is namelijk gezond en gezellig, beter dan gamen, zorgt voor nieuwe vrienden en zelfvertrouwen. Sporten in het groen is helemaal goed. Voor mens en natuur.
emotie uiten
nieuwe vrienden
zelfvertrouwen
sport
betaalbaar gamen
gezellig
gezond
Er is ook aandacht nodig voor duurzaamheid. Dit zorgt er volgens kinderen namelijk voor dat de aarde, én Houten, een fijne en leefbare plek blijft. Dit kan bijvoorbeeld door korting te geven op zonnepanelen, zuiniger om te gaan met materialen en brandstoffen en meer elektrische auto’s te gebruiken.
45
Burgerpanel Wanneer?
20 maart tot 3 april 2025
Waar?
Online via het burgerpanel
Het burgerpanel dacht mee over het Houtens Begrotingsadvies. Zij lieten weten in hoeverre zij zich herkennen in dit advies. Het Houtens Begrotingsadvies is een advies van de Houtense samenleving over de financiële uitdagingen van de gemeente. Het is gericht aan het college van burgemeesters en wethouders en de gemeenteraad. Het volledige Houtens Begrotingsadvies is beschikbaar via houtenpraatmee.nl. Hieronder volgt een samenvatting van de resultaten van dit burgerpanel-onderzoek. Representatieve resultaten Het burgerpanel is een groep Houtenaren van 18 jaar en ouder die regelmatig online meedenken over verschillende thema’s. Van alle burgerpanelleden is bekend hoe oud zij zijn, waar zij wonen en wat hun geslacht is. Op basis hiervan is de samenstelling van de respondenten van deze vragenlijst vergeleken met de gehele populatie van Houten. De resultaten zijn gewogen naar leeftijd, wijk en geslacht. Daarmee zijn de resultaten representatief voor deze kenmerken. De uitgebreide onderzoeksverantwoording van dit burgerpanel-onderzoek is beschikbaar via de website van de gemeente. Indeling vragenlijst De vragenlijst bestond uit drie delen: Oplossingsrichting 1 - Bezuinigen Voor oplossingsrichting 1 zijn zeven verschillende thema’s behandeld.
Bij elk thema gaven burgerpanelleden aan: A - Of zij kansen zien om te bezuinigen B - Welke randvoorwaarden om te bezuinigen zij het belangrijkst vinden. Bij de vragen over kansen om te bezuinigen (A) is bij elk thema steeds een samenvatting getoond: • de uitgaven en het aanbod van Houten en referentiegemeenten • de totale financiële omvang (jaarrekening 2022) • de wettelijke verplichte en niet-veplichte taken
46
Wie?
330 deelnemers
•
de Houtense bereidheid om te bezuinigen volgens het Begrotingsadvies (grootgemiddeld-klein) Burgerpanelleden konden vervolgens aangeven of zij kansen zien om te bezuinigen, de uitgaven op het huidige niveau willen houden of juist meer uit te willen geven. Voor de vragen over de randvoorwaarden (B) zijn steeds de randvoorwaarden uit het Houtens Begrotingsadvies getoond. Houtenaren hebben deze randvoorwaarden tijdens de eerdere participatie benoemd als belangrijk bij eventuele bezuinigingen. Dit werd in de vragenlijst bij elke vraag uitgelegd. Oplossingsrichting 2 - Meer zelf doen De tweede oplossingsrichting richt zich op de kracht van de samenleving. Door met zijn allen vrijwillig taken over te nemen van de gemeente kunnen we kosten besparen. Daarnaast kan een eventuele verhoging van de OZB (onroerendezaakbelasting) ook gezien worden als een bijdrage vanuit de samenleving. Burgerpanelleden zijn bevraagd op hun bereidheid om meer vrijwilligerswerk te doen en meer OZB te betalen. Daarbij zijn zij geïnformeerd over de bereidheid van Houtenaren uit het Begrotingsadvies om meer zelf te doen en meer OZB te betalen. Oplossingsrichting 3 - Omdenken De laatste oplossingsrichting gaat over creatieve manieren om geld te verdienen voor de gemeente. Burgerpanelleden dachten mee over de kansen die zij hier zien. De ideeën uit het Begrotingsadvies zijn gedeeld met het burgerpanel.
Wat is uw huishoudenssamenstelling? 0.5% 2.5%
Alleenstaand
12% 3%
Alleenstaand met een of meer kinderen Met partner Met partner en een of meer kinderen
39% 42%
Ik woon bij mijn ouders Studentenhuis / met huisgenoten Anders
Bent u in bezit van een hond?
Wat is uw leeftijd en geslacht? 24%
39% 18-44 jaar
15%
45-54 jaar 55-64 jaar
Ja Nee
65 jaar of ouder
19% 18%
49% van de deelnemers zijn mannen 51% van de deelnemers zijn vrouwen
85%
Waar in Houten woont u? 28% 21% Buitengebied Noordoost
20% 22%
Noordwest Zuidoost
8%
Zuidwest Weet niet (1%)
47
1.
Bezuinigen
De Gemeente
A
Ziet u kansen om te bezuinigen op het thema ‘Gemeente’?
Voor het thema ‘De Gemeente’ is de Houtense bezuinigingsbereidheid relatief ‘Groot’. Een deel van de inwoners vindt dat de gemeente eerst kritisch naar haar eigen organisatie moet kijken voordat er op andere thema’s bezuinigd wordt. Bekijk de afbeelding hieronder voor de getoonde samenvatting. Ongeveer 38% van de deelnemers ziet kansen om te bezuinigen. afbeelding vragenlijst UITGAVEN EN AANBOD PER GEMEENTE
resultaten TOTALE OMVANG KNOP
Niveau 1 Meer uitgeven De Fryske Marren
€18.516.000
• 4 wethouders • 1,1 m2 gemeentelijk vastgoed per inwoner • geen eigen kantine • €471 per inwoner
3
Houten
• 5 wethouders • 1,9 m2 gemeentelijk vastgoed per inwoner • eigen kantine • €368 per inwoner
Schuifje
De Bilt
2 4
WETTELIJKE TAKEN
Niveau 2 0,4% Meer uitgeven Niveau tussen De Bilt en De Fryske Marren
College & gemeenteraad Burgerzaken Beheer gebouwen en gronden Ambtelijk apparaat
NIET-WETTELIJKE TAKEN Gemeentelijke eigendommen Aantal wethouders Facilitair: bijv. kantine ICT
nig zui in
gs
5
13% van totale begroting
GROOT b
er
e i d h ei
Niveau 3 Meer uitgeven De Bilt
5%
Niveau 4 Huidig niveau Houten
56,2%
Niveau 5 Bezuinigen
38,3%
d
1
• 6 wethouders • 1,3 m2 gemeentelijkvastgoed per inwoner • eigen kantine • €695 per inwoner
be
Fryske Marren
0,1%
Welke randvoorwaarden vindt u het belangrijkst?
B
Rangschik de randvoorwaarden van meest belangrijk (1) naar minst belangrijk (5) 1 2
2,4
2,8
2,9
3,4
3,5
Behoud een goede basisdienstverlening, zoals een inwonersbalie in het gemeentehuis
Behoud regie op gemeentelijke gronden, voor bijvoorbeeld sociale woningbouw
Fuseer niet met een andere gemeente
Blijf de mogelijkheid bieden om mee te denken als inwoner
3 4 5
Kijk als gemeente ‘eerst zelf in de spiegel’ en bezuinig op de eigen organisatie
48
Zorg
A
Ziet u kansen om te bezuinigen op het thema ‘Zorg’?
Voor dit thema is de Houtense bezuinigingsbereidheid relatief ‘Klein’. Inwoners geven aan dat er de afgelopen jaren al veel op dit thema bezuinigd is. Bekijk de afbeelding hieronder voor de getoonde samenvatting. Ongeveer 17% van de deelnemers ziet kansen om te bezuinigen. *VSV: Voortijdig schoolverlaten afbeelding vragenlijst UITGAVEN EN AANBOD PER GEMEENTE
2
Medemblik • 85% voelt zich lichamelijk gezond • 42% ervaart eenzaamheid • 13% is mantelzorger • 10% jeugdhulp tot 18 jaar • 2,5% vroegtijdige schoolverlaters • €1266 per inwoner Schuifje
• 84% voelt zich lichamelijk gezond • 42% ervaart eenzaamheid • 15% is mantelzorger • 11% jeugdhulp tot 18 jaar • 2% vroegtijdige schoolverlaters • €1125 per inwoner
3
WETTELIJKE TAKEN Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) Jeugdwet Wet Publieke Gezondheid Onderwijs
NIET-WETTELIJKE TAKEN Collectieve zorgverzekering minima Maatjeswerk Bijdrage mantelzorgers Vergoeding chronisch zieken
nig zui in
KLEIN er
b
• 86% voelt zich lichamelijk gezond • 42% ervaart eenzaamheid • 13% is mantelzorger • 9% jeugdhulp tot 18 jaar • 1,5% vroegtijdige schoolverlaters • €1041 per inwoner
5
38% van totale begroting
gs
Lansingerland
4
€56.555.000
5,7% Niveau 1 Meer uitgeven Steenwijkerland Niveau 2 Meer uitgeven Medemblik
3,6%
Niveau 3 Meer uitgeven Niveau tussen Houten en Medemblik
17,6%
Niveau 4 Huidig niveau Houten
56,3%
Niveau 5 Bezuinigen Lansingerland
16,8%
e i d h ei
d
1
• 84% voelt zich lichamelijk gezond • 42% ervaart eenzaamheid • 15% is mantelzorger • 9% jeugdhulp tot 18 jaar • 3% vroegtijdige schoolverlaters • €1728 per inwoner
Houten
TOTALE OMVANG KNOP
be
Steenwijkerland
resultaten
Welke randvoorwaarden vindt u het belangrijkst?
B
Rangschik de randvoorwaarden van meest belangrijk (1) naar minst belangrijk (5)
1
1,6
2 3
2,8
3,3
3,3
Geef voldoende waardering en invloed aan mantelzorgers en vrijwilligers
Zie erop toe dat vrijwilligers gekwalificeerd zijn en bied waar nodig opleidingen aan
4,0
4 5
Benoem en behoud een basisniveau aan zorg, zie dit als een basisbehoefte
Houd rekening met de behoeften van de vergrijzende (ouder wordende) inwoners
Vermijd stigmatisering bij benoemen van oplossingen en risicogroepen
49
Veiligheid
A
Ziet u kansen om te bezuinigen op het thema ‘Veiligheid’?
Voor dit thema is de Houtense bezuinigingsbereidheid relatief ‘Klein’. De veiligheid wordt als relatief goed ervaren in Houten. En inwoners vinden het belangrijk om dit zo te houden. Bekijk de afbeelding hieronder voor de getoonde samenvatting. Ongeveer 9% van de deelnemers ziet kansen om te bezuinigen.
afbeelding vragenlijst UITGAVEN EN AANBOD PER GEMEENTE
3 4
WETTELIJKE TAKEN Brandweer Crisisbeheersing Rampenbestrijding Geneeskundige hulpverlening
NIET-WETTELIJKE TAKEN Halt Voorlichting Ondermijning
nig zui in
gs
5
3% van totale begroting
KLEIN b
er
e i d h ei
d
Altena • 58 misdrijven per 10.000 inwoners • 8 verwijzingen Halt per 1000 jongeren • €82 per inwoner
Schuifje
Houten
2
€4.836.000
be
• 55 misdrijven per 10.000 inwoners • 4 verwijzingen Halt per 1000 jongeren • €124 per inwoner
• 64 misdrijven per 10.000 inwoners • 7 verwijzingen Halt per 1000 jongeren • €96 per inwoner
TOTALE OMVANG KNOP
1
Fryske Marren
resultaten
Niveau 1 6,3% Meer uitgeven Fryske Marren
17,8% Niveau 2 Meer uitgeven Niveau tussen Houten en Fryske Marren Niveau 3 Huidig niveau Houten
51,0%
Niveau 4 Bezuinigen Niveau tussen Altena en Houten
15,6%
Niveau 5 Bezuinigen Altena
9,4%
Welke randvoorwaarden vindt u het belangrijkst?
B
Rangschik de randvoorwaarden van meest belangrijk (1) naar minst belangrijk (4)
1
1,9
2
2,3
2,5
3
3,25
4
Goed onderhoud om verloedering te voorkomen
50
Goede verlichting om donkere plekken te voorkomen
Ondersteuning aan ontmoetingsplekken zoals sportverenigingen of wijk- en buurtcentra
Voldoende activiteiten organiseren zodat inwoners elkaar treffen en kennen
Sport
A
Ziet u kansen om te bezuinigen op het thema ‘Sport’?
Voor dit thema is de Houtense bezuinigingsbereidheid relatief ‘Klein’. Sport is belangrijk voor de gezondheid en zorgt voor verbinding tussen inwoners. Bekijk de afbeelding hieronder voor de getoonde samenvatting. Ongeveer 25% van de deelnemers ziet kansen om te bezuinigen. afbeelding vragenlijst
resultaten
UITGAVEN EN AANBOD PER GEMEENTE
1
• 61% wekelijkse sporters • 40% niet-sporters • 67% aangesloten bij sportvereniging • €92 per inwoner
Schuifje
Sportmakelaar en buurtcoaches Onderhoud sportcomplexen Subsidies sport Materialen sport
5
nig zui in
gs
B
4
NIET-WETTELIJKE TAKEN
KLEIN er
b
• 50% wekelijkse sporters • 50% niet-sporters • 55% aangesloten bij sportvereniging • €81 per inwoner
Wet Publieke Gezondheid
3
Houten
Molenlanden
WETTELIJKE TAKEN
2
De Bilt
• 65% wekelijkse sporters • 35% niet-sporters • 65% aangesloten bij sportvereniging • €85 per inwoner
3% van totale begroting
Niveau 1 Meer uitgeven Raalte
2,9%
Niveau 2 3,2% Meer uitgeven Niveau tussen Raalte en De Bilt Niveau 3 Meer uitgeven De Bilt
9,2%
Niveau 4 Huidig niveau Houten
59,2%
Niveau 5 Bezuinigen Molenlanden
25,5%
e i d h ei
d
• 57% wekelijkse sporters • 43% niet-sporters • 61% aangesloten bij sportvereniging • €119 per inwoner
€4.287.000
be
Raalte
TOTALE OMVANG KNOP
Welke randvoorwaarden vindt u het belangrijkst?
Rangschik de randvoorwaarden van meest belangrijk (1) naar minst belangrijk (4)
1
1,9
2
2,4
2,5
Laat het aanbod aan sportvoorzieningen goed aansluiten op de vraag
Zet in op de positieve gezondheidseffecten van sport
3
3,2
4
Houd sport toegankelijk voor iedereen, ook mensen met een lager inkomen
Bescherm de verbindende kracht van sport
51
Kunst en cultuur
A
Ziet u kansen om te bezuinigen op het thema ‘Kunst en cultuur’?
Voor dit thema is de Houtense bezuinigingsbereidheid relatief ‘Groot’. Kunst en cultuur heeft een belangrijke sociale functie maar de gemeente kan kritisch kijken naar de mogelijkheden om te bezuinigen met beperkte maatschappelijke impact. Bekijk de afbeelding hieronder voor de getoonde samenvatting. Ongeveer 18% van de deelnemers ziet kansen om te bezuinigen. afbeelding vragenlijst TOTALE OMVANG KNOP
Schuifje
• 2 bibliotheken, 2 servicepunten, 3 mini servicepunten • theater Vianen 244 stoelen • 3 musea • lokale omroep • €67 per inwoner
3 4
Altena
• 3 bibliotheken, 1 servicepunt • geen eigen theater • 2 musea • lokale omroep • €50 per inwoner
WETTELIJKE TAKEN Podiumkunstorganisaties Bibliotheek Muziekschool Museum
NIET-WETTELIJKE TAKEN Theater Lokale omroep Cultuureducatie scholen
• 3 bibliotheken, 1 servicepunt • theater ‘t Web 100 stoelen • geen museum • lokale omroep • €25 per inwoner
nig zui in
gs
5
Lansingerland
GROOT b
er
e i d h ei
28,2%
Niveau 2 19,1% Bezuinigen Niveau tussen Vijfheerenlanden en Houten Niveau 3 24,6% Bezuinigen Vijfheerenlanden Niveau 4 Bezuinigen Altena
9,8%
Niveau 5 18,3% Bezuinigen Lansingerland
Welke randvoorwaarden vindt u het belangrijkst?
Rangschik de randvoorwaarden van meest belangrijk (1) naar minst belangrijk (7)
1 2 3 4 5 6 7
1,9 4,0
Behoud de Behoud functies van toegankelijkde bibliotheek; heid van uitlenen boeken, cultuur voor taalles, werk- en mensen met leerplekken een lager inkomen
52
3% van totale begroting
2
Vijfheerenlanden
B
1
€4.268.000
be
• 2 bibliotheken, 1 miniservicepunt • theater Aan de Slinger 292 stoelen • 1 museum • lokale omroep • €85 per inwoner
Niveau 1 Huidig niveau Houten
d
UITGAVEN EN AANBOD PER GEMEENTE
Houten
resultaten
4,0
4,1
4,1
Blijf cultuureducatie op scholen geven
Behoud in het theater een grote zaal met dans-, muziek- en theatervoorstellingen
Zet kunst en cultuur in voor algemeen welzijn, plezier en ontwikkeling
4,9
5,0
Behoud de horeca in de bibliotheek en het theater voor ontmoeting
Bescherm het verbindende karakter van kunst- en cultuurevenementen
Duurzaamheid en energie
A
Ziet u kansen om te bezuinigen op het thema ‘Duurzaamheid en energie’?
Voor dit thema is de Houtense bezuinigingsbereidheid relatief ‘Gemiddeld’. Inwoners zien het belang van dit thema in voor de toekomst. Maar zij zien ook mogelijkheden om gerichter met deze opgaven om te gaan. Bekijk de afbeelding hieronder voor de getoonde samenvatting. Ongeveer 11% van de deelnemers ziet kansen om te bezuinigen. afbeelding vragenlijst UITGAVEN EN AANBOD PER GEMEENTE
• 489 kg afval per inwoner/jaar • 3.500 CO2-uitstoot autoverkeer per 1000 inwoners • €46 per inwoner
Schuifje
Houten
Vijfheerenlanden • 550 kg afval per inwoner/jaar • 5.500 CO2-uitstoot autoverkeer per 1000 inwoners • €34 per inwoner
Fryske Marren
2% van totale begroting
2
WETTELIJKE TAKEN
3 4 5
Milieubeheer Regionale Energie Strategie
NIET-WETTELIJKE TAKEN Energieplan Waterdrinkpunten Advieskosten Milieuprojecten
nig zui in
gs
B
1
GEMIDDELD er
b
• 617 kg afval per inwoner/jaar • 5.300 CO2-uitstoot autoverkeer per 1000 inwoners • €30 per inwoner
€2.300.000
Niveau 1 Meer uitgeven Lansingerland
6,1%
Niveau 2 Meer uitgeven Niveau tussen Houten en Lansingerland
7,7%
Niveau 3 Huidig niveau Houten
53,2%
Niveau 4 21,7% Bezuinigen Vijfheerenlanden Niveau 5 Bezuinigen Fryske Marren
11,3%
e i d h ei
d
• 449 kg afval per inwoner/ jaar • 12.300 CO2-uitstoot autoverkeer per 1000 inwoners • €79 per inwoner
TOTALE OMVANG KNOP
be
Lansingerland
resultaten
Welke randvoorwaarden vindt u het belangrijkst?
Rangschik de randvoorwaarden van meest belangrijk (1) naar minst belangrijk (3)
1
1,7
2
2,1
2,2
3
Blijf investeren in de toekomst, want op termijn kost het veel meer
Blijf investeren in de energietransitie
Blijf inzetten op het bestrijden van negatieve effecten door klimaatverandering, zoals hittestress
53
Onze leefomgeving
A
Ziet u kansen om te bezuinigen op het thema ‘Onze leefomgeving’? Voor dit thema is de Houtense bezuinigingsbereidheid relatief ‘Groot’. De aandacht voor onderhoud van de openbare ruimte mag volgens een deel van de inwoners best wat minder. De buurt zou dit ook zelf kunnen onderhouden.Bekijk de afbeelding hieronder voor de getoonde samenvatting. Ongeveer 11% van de deelnemers ziet kansen om te bezuinigen.
afbeelding vragenlijst TOTALE OMVANG KNOP
2 Schuifje
Houten • hoge kwaliteit fietsinfrastructuur • oppervlakte bomen 14,1% • 50% lopen en/of werken naar werk • fietstalling gratis • €369 per inwoner
4
De Bilt
€18.639.000 13% van totale begroting
Niveau 2 7,8% Meer uitgeven Niveau tussen Houten en Lansingerland
WETTELIJKE TAKEN Beheer en onderhoud wegen Reguleren parkeren en verkeer Openbaar vervoer
Niveau 3 Huidig niveau Houten
NIET-WETTELIJKE TAKEN Onderhoud (recreatief) groen Onkruidbestrijding wegen en groen Fietstransferium Aantal speeltuinen Promotie Houten: markt en kermis
nig zui in
Niveau 5 Bezuinigen De Bilt
GROOT b
er
52,2%
Niveau 4 28,8% Bezuinigen Niveau tussen De Bilt en Houten
gs
5
• bovengemiddelde fietsinfrastructuur • oppervlakte bomen 40,7% • 51% lopen en/of fietsen naar werk • fietstalling 55 cent/dag • €280 per inwoner
B
3
Niveau 1 2,9% Meer uitgeven Lansingerland
e i d h ei
d
1
• bovengemiddelde fietsinfrastructuur • oppervlakte bomen 10,6% • 49% lopen en/of fietsen naar werk • fietsenstalling gratis • €440 per inwoner
be
UITGAVEN EN AANBOD PER GEMEENTE
Lansingerland
resultaten
8,3%
Welke randvoorwaarden vindt u het belangrijkst?
Rangschik de randvoorwaarden van meest belangrijk (1) naar minst belangrijk (5)
1
1,9
2
2,4
3
3,5
3,5
3,6
Behoud de verzorgde uitstraling van het groen
Behoud een gelijk onderhoudsniveau in alle wijken en dorpen
Stimuleer de biodiversiteit
4 5
Behoud de goede fietsinfrastructuur
54
Bescherm het groene karakter van Houten
Bezuinigingen verdelen Welke keuzes maakt u voor het begrotingstekort?
Stel u heeft 75 punten te verdelen, elk punt is 100.000 euro waard. Hoe meer punten u aan een thema geeft, hoe meer u erop wil bezuinigen. U bepaalt hoe de bezuinigingen verdeeld worden over de thema’s. Hoe verdeelt u de financiële uitdaging van 7.5 miljoen euro over de verschillende thema’s?
15,8 punten
De Gemeente
8,7 7,4 9,8 punten punten punten
Zorg
Veiligheid
Sport
14,3 punten
8,6 punten
10,5 punten
Kunst en cultuur
Duurzaamheid en energie
Onze leefomgeving
Kunt u uw verdeling toelichten? Zorg en veiligheid Zorg en veiligheid worden door veel inwoners gezien als belangrijke basisvoorzieningen waar niet op bezuinigd zou moeten worden. Zorg geldt als een eerste levensbehoefte en moet voor iedereen toegankelijk zijn. Veiligheid draagt bij aan een leefbare en gelukkige gemeente. Tegelijkertijd beseffen sommige inwoners dat zorg veel geld kost. Daarom pleiten zij voor een efficiënte inzet van middelen en meer nadruk op zelfredzaamheid en preventie. Investeren in gezondheid, sport en sociale netwerken kan de zorgvraag verminderen. Ondanks de lastige keuzes die gemaakt moeten worden, blijven zorg en veiligheid voor de meeste inwoners de belangrijkste pijlers van het gemeentelijke beleid. Kunst & cultuur en sport Kunst, cultuur en sport worden door inwoners gewaardeerd. Maar als minder noodzakelijk gezien dan zorg, veiligheid en leefomgeving. In tijden van bezuinigingen vinden veel inwoners het begrijpelijk dat op deze terreinen wordt bespaard. Ze worden vaker gezien als aanvullende voorzieningen, waarvan het wegvallen of versoberen minder ingrijpend is. Sommige inwoners wijzen
erop dat kunst en cultuur vooral door een kleinere groep worden benut. Ook bij sport is er begrip voor een hogere eigen bijdrage van gebruikers. Zeker gezien het relatief hoge inkomensniveau in Houten. Hoewel deze thema’s bijdragen aan welzijn, worden ze als minder urgent beschouwd dan de belangrijkste basisvoorzieningen. Daarnaast is er voor deze thema’s meer ruimte om bewoners hier zelf meer verantwoordelijkheid te geven. De leefomgeving De leefomgeving wordt door veel inwoners gewaardeerd als een belangrijk onderdeel van het dagelijks leven in de gemeente. Sommigen beschrijven het zelfs als een bepalende factor voor de kwaliteit van wonen in Houten. Groen, fietspaden en de algemene inrichting van de buitenruimte worden gezien als sterke punten van de gemeente, die bijdragen aan het prettige woonklimaat. Tegelijkertijd vinden inwoners dat alle thema’s iets moeten bijdragen. Daarbij wordt opgemerkt dat inwoners hier zelf meer in kunnen betekenen. Door bijvoorbeeld gezamenlijk de buitenruimte te onderhouden, kan op kosten worden bespaard zonder dat de kwaliteit sterk achteruitgaat.
55
Sommige inwoners mensen vinden dat er relatief veel is geïnvesteerd in de leefomgeving, en dat er mogelijk op onderdelen wel iets kan worden teruggeschroefd. Anderen geven juist aan dat zij liever zo min mogelijk bezuinigen op dit thema, vanwege de directe invloed op het dagelijks leven. Al met al wordt de leefomgeving gezien als waardevol, maar ook als een thema waar met slim beleid en betrokkenheid van inwoners op een verantwoorde manier bespaard kan worden. De gemeente Inwoners wijzen voor dit thema op mogelijke besparingen binnen de gemeentelijke organisatie. Zoals minder externe inhuur, versobering van interne processen of efficiënter werken. Deze voorstellen worden soms samen genoemd met kritiek op hoe de gemeente is georganiseerd. Tegelijkertijd waarschuwen enkelen dat de gemeente wel voldoende uitvoeringskracht moet behouden.
2.
Duurzaamheid Duurzaamheid wordt door een deel van de inwoners gezien als een belangrijk onderwerp. Het verdient ook in tijden van bezuinigingen aandacht. Zo worden bezuinigen op duurzaamheid door meerdere inwoners gezien als een oplossing voor de korte termijn. Dit kan op de lange termijn juist tot hogere kosten en grotere problemen leiden. Investeren in dit thema is belangrijk om toekomstige generaties te beschermen. Tegelijk vinden sommigen dat duurzaamheid en energiebeleid vooral een landelijk thema is. Een landelijke aanpak zorgt mogelijk voor meer efficiëntie en een grotere impact. Andere inwoners vinden juist dat de gemeente wél verantwoordelijkheid moet nemen. Maar dan samen met de inwoners. Er liggen besparingskansen voor de gemeent door inwoners te stimuleren om energie te besparen, minder te consumeren en afval te beperken.
Meer zelf doen Welke van onderstaande taken vindt u geschikt (meer) door inwoners uit te laten voeren?
Bij Anders, namelijk (7%) noemen deelnemers het volgende:
69%
66%
•
56%
48%
• • •
Vrijwilliger bij sportvereniging
45%
Vrijwilliger bij kunsten cultuur organisatie
Wijk schoonhouden
42%
43%
Groen in de wijk onderhouden
•
5% Taalles geven
56
Vrijwilliger bij zorgorganisatie
•
Mantelzorg taken
Geen van deze ideeën
•
Buurtpatrouilles voor verbeterde veiligheid Voorlichting en advies geven over subsidiemogelijkheden Ondersteunen van lokale initiatieven voor energiebesparing Twijfels of alle taken wel geschikt zijn voor vrijwilligers Vrijwilligerswerk mag geen vervanging zijn voor betaalde banen Vrijwillige inzet vraagt professionele begeleiding en duidelijke kaders Inwoners vervullen al veel vrijwillige taken. In hoeverre hebben zijn nog tijd en energie om meer vrijwilligerswerk te doen
Welke taken voert u nu al uit? Doe ik al en wil/ kan niet meer doen
Doe ik al, en zou best meer willen doen
Doe ik nog niet, maar wil er mee beginnen
Doe ik nog niet en ook geen interesse om te starten
Groen in de wijk onderhouden
25%
11%
40%
24%
Vrijwilliger kunst en cultuurorganisatie
12%
4%
22%
61%
Wijk schoonhouden
35%
22%
28%
14%
Vrijwilliger bij sportvereniging
30%
5%
7%
57%
Taalles geven
7%
2%
35%
57%
Vrijwilliger bij zorgorganisatie
13%
3%
28%
56%
Mantelzorg taken
44%
5%
9%
42%
Bent u bereid extra onroerendezaakbelasting per jaar te betalen? Bij de eerdere gesprekken op straat en via een online vragenlijst bleek dat ongeveer 65% van de Houtenaren het acceptabel vindt om de onroerendezaakbelasting (belasting over waarde van de woning) te verhogen.
afbeelding vragenlijst UITGAVEN EN AANBOD PER GEMEENTE
Flink verhogen €210 extra OZB per huishouden, per jaar € 3 miljoen
Het OZB (onroerendezaakbelasting) tarief van Houten is vergeleken met dat van verschillende regiogemeenten. Zie de afbeelding voor de verschillende niveaus.
sti ela ng
2 3
Culemborg • €369.000 gemiddelde woningwaarde • OZB 0,102%
4
s
b
Licht verhogen €75 extra OZB per huishouden, per jaar € 1 miljoen
1
Bunnik • €552.000 gemiddelde woningwaarde • OZB 0,129%
GROOT e i d h ei
Houten Gelijk houden Geen extra OZB €0
• €503.000 gemiddelde woningwaarde • OZB 0,087%
Schuifje
d
b
er
5 57
resultaten
3.
Niveau 1 Flink verhogen Bunnik
14,7%
Niveau 2 Niveau tussen Culemborg en Bunnik
12,8%
Niveau 3 Licht verhogen Culemborg
20%
Niveau 4 Niveau tussen Houten en Culemborg
18%
Niveau 5 Huidig niveau – geen extra OZB
34,5%
Omdenken Wat vindt u goede ideeën om op creatieve manieren geld te verdienen?
Inwoners zagen tijdens de eerdere participatie de meeste kansen in het verkopen van snippergroen door de gemeente, het opnieuw invoeren van hondenbelasting en het verhogen van de toeristenbelasting. Meerdere antwoorden waren mogelijk.
63%
54%
47% 33%
Snippergroen verkopen
Hondenbelasting herinvoeren
Toeristenbelasting herinvoeren
Creatieve evenementen organiseren
33%
Vastgoed verkopen
25%
Grond verkopen
17%
Anders, namelijk...
7% Geen van deze ideeën
Deelnemers dragen spontaan een aantal aanvullende ideeën (7%) aan om op creatieve manieren extra inkomsten voor de gemeente te genereren: Een veelgenoemd voorstel is het invoeren van kattenbelasting. Vaak als tegenhanger van of aanvulling op hondenbelasting. Ook worden betaald parkeren en parkeervergunningen, met name bij recreatiegebieden en voor huishoudens met meerdere auto’s, genoemd. Daarnaast zien inwoners kansen in het verhuren of efficiënter inzetten van gemeentelijk vastgoed. Zoals het gemeentehuis of Theater Aan de Slinger.
58
Het Houtens Begrotingsadvies kan samengevat worden in zes stellingen. In hoeverre bent u het eens met deze stellingen?
Tot slot
De gemeente moet... Helemaal oneens Eens
...de effecten van de bezuinigingen op de leefbaarheid van inwoners beperkt houden
Oneens
Neutraal
Helemaal eens
6% 20%
49%
25%
2% 5%
... rekening houden met de langetermijneffecten van bezuinigingen. Het kost namelijk veel tijd, geld en energie om voorzieningen en samenwerkingen opnieuw op te bouwen
16%
33%
44%
7%
...beperkt bezuinigen op goede sport-, cultuuren zorgvoorzieningen, omdat de preventieve gezondheidsvoordelen op lange termijn kosten besparen
16% 19%
25%
33%
4% ...inwoners meer betrekken bij het onderhouden van groen in de wijken. Dit bespaart kosten en zorgt voor meer contact tussen buurtbewoners
13% 19%
11%
53%
12%
...een eigen inwonersbijdrage introduceren voor specifieke gemeentelijke voorzieningen, zodat de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen en voorzieningen toegankelijk blijven
15% 29%
12%
32%
20%
Een (beperkte) verhoging van onroerendezaakbelasting is voor mij acceptabel om het begrotingstekort te verkleinen
10%11% 33%
27%
Wilt u verder nog iets delen over de Ronde van Houten of de financiële uitdagingen? •
• •
“Het kan helpen om creatief en open met uitdagingen om te gaan. Het zou best kunnen zijn dat bezuinigingen iets nieuws brengt en voordelen geeft.” “Veel succes en wijsheid gewenst!” “Houd rekening met de leefbaarheid van de kleine kernen. Er wordt in de buitengebieden al flink gedraaid op vrijwilligers. Bijvoorbeeld bij De Trossel (Schalkwijk). De rek kan er een keer uit zijn.”
•
•
“De begroting moet vooral kritisch vanuit de uitgaven bekeken worden. Deze moeten doelmatig zijn en aantoonbaar effectief. Als er bezuinigd moet worden is er maar beperkt ruimte voor hobby- of prestigeprojecten.” “Waar praktisch, laat inwoners betalen voor wat ze gebruiken. De hondenbelasting is een goed voorbeeld. Dit levert inkomsten op een manier die inwoners de keuze laat.”
59
Jongerenraad Wanneer?
3 april 2025
Waar?
Shine Houten
Donderdag 3 april dacht de Jongerenraad mee over de financiële uitdagingen van de gemeente Houten. De jongerenraad bestaat uit ongeveer 15 betrokken jongeren. Zij denken regelmatig met de gemeente mee over verschillende thema’s. Daarnaast geven zij gevraagd en ongevraagd advies. De avond begon met een korte toelichting over de noodzaak van de Ronde van Houten, het proces en de uitkomsten (Houtens Begrotingsadvies). Vervolgens ging de Jongerenraad in debat over twee thema’s. Hieronder volgt een samenvatting van het gesprek.
Wie?
15 jongeren
Veiligheid: belangrijk onderwerp; weinig bezuinigingskansen
De jongerenraad vindt het relatief veilig op straat in Houten. Het is belangrijk om dit te koesteren. Volgens hen liggen er weinig kansen om op dit thema te bezuinigen. Eén van de jongeren ziet wel kansen. Bijvoorbeeld om meer in te zetten op cameratoezicht in plaats van handhavers of politie. Hierbij benoemt een andere jongere dat dit waarschijnlijk lastig is in verband met privacywetgeving. Een andere mogelijkheid is het inzetten op preventie door handhavers, politie en jongerenwerk. Dit kost op de korte termijn wellicht meer geld. Maar zorgt op de langere termijn voor een besparing. Omdat minder jongeren in de criminaliteit terecht komen. De kermis verdient speciale aandacht. Er zijn elk jaar veel ruzies en gevechten. Aan de veiligheid van dit evenement mag juist nog meer uitgegeven worden. Bijvoorbeeld door betere ‘crowd-control’.
60
Onze leefomgeving: kans om zelf aan de slag te gaan
De jongerenraad ziet bij dit thema meer kansen om op creatieve manieren geld te besparen. Zo zou er bijvoorbeeld minder vaak gemaaid kunnen worden. Dit bespaart geld en is misschien ook nog goed voor de biodiversiteit. Daarnaast zouden inwoners taken over kunnen nemen van de gemeente. Bijvoorbeeld door zelf te snoeien of maaien waar dat kan. Eén van de jongeren geeft aan dat dit nu al gebeurt. Maar kan wellicht nog vaker gedaan worden. Fietspaden, wegen en het onderhoud daarvan hoort ook bij dit thema. Hier moet niet op bezuinigd worden. Wegen en fietspaden zijn op sommige plekken al in slechte staat. Bezuinigingen zouden voor gevaarlijke en verkeersonveilige situaties kunnen zorgen.
Verder in gesprek over andere thema’s
De jongerenraad had nog andere punten op hun agenda tijdens deze avond. Daarom is met de jongeren afgesproken dat zij op een later moment verder in gesprek gaan over de overige thema’s van de Ronde van Houten. Hun inbreng wordt dan met de projectgroep en de wethouder gedeeld.
61
5
In gesprek met het bestuur
De kopgroep reageert op de voorgestelde perspectiefnota. En hoe de inbreng uit de Ronde van Houten hierin verwerkt is. Het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad gebruiken de inbreng uit het Houtens Begrotingsadvies en het participatielogboek bij het vaststellen van de perspectiefnota 2026.
Kopgroep bijeenkomst 25 juni 2025 Pagina 63
62
Kopgroep bijeenkomst Wanneer?
25 juni 2025
Waar?
Opstandingskerk
Woensdag 25 juni kwam de kopgroep voor de vierde keer bijeen. Zij gingen met wethouder Financiën Daan Vermeulen in gesprek over het voorstel voor de Perspectiefnota 2026. De Perspectiefnota en het bijbehorende raadsvoorstel zijn een week van tevoren met de kopgroep gedeeld. De kopgroep heeft dit vooraf doorgenomen zodat zij gericht in gesprek konden met de wethouder. Hieronder volgt een kort verslag.
Wethouder: “Veel waardevolle inbreng voor perspectiefnota”
Na een korte voorstelronde door de kopgroep was het woord aan de wethouder Financiën. Hij lichtte de inhoud van de Perspectiefnota toe en hoe de inbreng uit de Ronde van Houten daarbij benut is. De wethouder kijkt positief terug op de Ronde van Houten. Het was mooi om te zien hoeveel betrokkenheid Houtenaren toonden bij hun dorp of leefomgeving. Het proces heeft veel nuttige inbreng en voorstellen vanuit de samenleving opgeleverd. Daarnaast heeft het proces voor veel bekendheid gezorgd over de financiële uitdagingen in het ‘Ravijnjaar’.
Wie?
10 betrokken Houtenaren
Denk aan maatregelen zoals de voorgestelde verhoging van de OZB of minder vaak maaien van grasvelden. Daarnaast maakte de Ronde van Houten duidelijk dat de ‘sterkste schouders, de zwaarste lasten moeten dragen’. Ook dit principe is door het college omarmt. Bijvoorbeeld door beperkt te bezuinigen op armoedebestrijding (bijv. sportfondsen voor gezinnen met een kleine portemonnee). Wethouder Vermeulen is blij dat de gemeente Houten geen ‘kaasschaaf methode’ heeft toegepast. Hierbij wordt namelijk op elk thema bezuinigd wordt met beperkt oog voor de gevolgen. Bij de meer ‘chirurgische aanpak’ van de gemeente Houten is geprobeerd om de maatschappelijke effecten zoveel mogelijk te beperken.
Het Perspectiefnota 2026 vindt u hier
Het begrotingsadvies sterkte de wethouder en de directie om maatregelen voor te stellen.
63
Interessant proces maar ook ruimte voor verbetering
Kopgroep: “Complimenten, perspectiefnota bevat veel inbreng uit Ronde van Houten”
De kopgroepleden zijn enthousiast over de inbreng uit de Ronde van Houten in de perspectiefnota. Zo stelde de kopgroep in het begin van het proces al een OZB-verhoging voor. De extra inkomsten uit deze belastingverhoging zorgen ervoor dat het te bezuinigen bedrag verkleint. Andere maatregelen en suggesties die overgenomen zijn onder andere minder intensief groenonderhoud, versoberen van cateringvoorzieningen, (relatief) beperkt bezuinigen op welzijn. Een ander idee van de kopgroep was het faciliteren van inwonersinitiatieven zoals groen onderhoud in eigen beheer. Het college maakt dit mogelijk middels het aanstellen van een opbouwmedewerker en kwartiermaker. Zij gaan het proces opzetten om deze inwonersinitiatieven mogelijk te maken. Uiteraard zijn niet alle ideeën en suggesties overgenomen. Zo stelde de kopgroep bijvoorbeeld voor om een inkomensafhankelijke bijdrage voor WMO-voorzieningen in te voeren. Wethouder Vermeulen lichtte toe dat dit wettelijk niet toegestaan is. De kopgroep had hier begrip voor. De kopgroep gaf aan dat de voorgestelde maatregelen uit de perspectiefnota nog redelijk vaag blijven. Dit mag concreter zodat het beter te begrijpen is voor inwoners. Wethouder Vermeulen lichtte toe dat bij de behandeling van de begroting, in het najaar, dat zeker concreter wordt.
64
Tot slot reflecteerde de kopgroep op het proces van de Ronde van Houten en hun betrokkenheid bij de kopgroep. Ze waarderen de mogelijkheid om mee te denken en de inspanningen van de gemeente om dit mogelijk te maken. Uiteraard blijft er ruimte voor verbetering. Zo duurde het proces van begin (mei 2024) tot eind (juni 2025) vrij lang. Dit heeft er mogelijk voor gezorgd dat sommige inwoners afgehaakt zijn. Ook vragen sommige kopgroepleden zich af hoe de inbreng van straatgesprekken zich verhoudt tot een vragenlijst of een kopgroepbijeenkomst. Eén van de kopgroepleden waardeerde de inbreng van de inhoudelijke ambtenaren tijdens de derde bijeenkomst. De ambtenaren hadden al eerder betrokken kunnen worden, zodat de kopgroep eerder de diepte in was gegaan.
Ondanks de mogelijke verbeteringen is de kopgroep blij met de inbreng in de uiteindelijke perspectiefnota! De kopgroep geeft aan dat de expertise en het enthousiasme in de samenleving opnieuw betrokken kan worden bij de uitwerking van de maatregelen voor de begroting van 2026. De kopgroep denkt dan ook weer graag actief mee!
juli 2025