Logboek Ronde van Houten - juli 2025
Tekst van het document
RONDE VAN HOUTEN
Participatielogboek juli 2025
De Ronde van Houten
In maart 2024 zijn we van start gegaan met de Ronde van Houten. Dat doen we samen met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden.
Aanleiding
Houten heeft een betrokken karakter en daar zijn we trots op! In 2024 maakt de gemeenteraad belangrijke keuzes voor de begroting van de komende jaren. Dit komt met name door de sterk gestegen kosten en de afname van de uitkering vanuit het gemeentefonds. Voor de begroting van 2025 heeft het college voorstellen klaarliggen met bezuinigingen die een zo klein mogelijk effect hebben op de maatschappij. De begrotingen vanaf 2026 laten grotere tekorten zien. We gaan uit van 7,5 miljoen euro. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden die voor iedereen merkbaar gaan zijn. Daarom vinden we het belangrijk om samen met inwoners, organisaties en ondernemers ervoor te blijven zorgen dat Houten echt Houtens blijft. Samen adviseren we de gemeenteraad over het stellen van prioriteiten in de begroting van 2026.
2
Een vernieuwende aanpak
Met deze participatieve aanpak om tot een begrotingsadvies te komen, doen we als gemeente iets vernieuwends! Deze werkwijze is nog maar door een paar andere gemeenten in Nederland toegepast. De belangstelling voor deze aanpak groeit, omdat het zorgt voor een betere koppeling tussen het huishoudboekje van de gemeente en de lokale behoeften van inwoners, organisaties en ondernemers.
Het proces: in vijf stappen naar een begroting
Via vijf gerichte stappen werken we naar een toekomstbestendige begroting toe met draagvlak in de samenleving. Deze stappen zijn op de pagina hiernaast verder toegelicht.
Perspectief bepalen Nader in gesprek
4
2
5 3
1
In gesprek met het bestuur
Koers uitzetten Thema’s & bouwstenen verzamelen
1
Thema’s & bouwstenen verzamelen
4
We scherpen de koers van het concept begrotingsadvies met inwoners, ondernemers en organisaties aan. Is de inbreng op een juiste manier vertaald naar een toekomstbestendige koers? Of moeten we nog wat bijschaven? Met deze inbreng uit de samenleving werken we toe naar het uiteindelijke ‘Houtens Begrotingsadvies’. Hierin staan de adviezen vanuit de samenleving benoemd.
In de eerste stap verzamelen we de beschikbare informatie, bereiden we het gesprek met Houten voor en zorgen we voor een duidelijke communicatiecampagne die dit ondersteunt. Daarnaast delen we een eerste vragenlijst en gaan we op straat in gesprek. Zo inventariseren we welke thema’s Houten belangrijk vindt.
2
Nader in gesprek In de tweede stap gaan we op verschillende momenten en manieren in gesprek met Houten. Hierbij wordt gebruik gemaakt van zowel online als offline instrumenten (zie volgende pagina). Ook beginnen we met het inzichtelijk maken van de ‘knoppen’ voor de begrotingskeuzes. In deze stap besteden we extra aandacht aan het betrekken van groepen die minder makkelijk te bereiken zijn zoals jongeren of ouderen.
3
Koers uitzetten Op basis van de opgehaalde inbreng uit stap 2, werken we het begrotingsadvies uit. Daarnaast stellen we een gespreksagenda voor het vervolg op.
Perspectief bepalen
5
In gesprek met het bestuur Het college van burgemeester en wethouders gebruiken de inbreng uit het Houtens Begrotingsadvies en het participatielogboek bij het opstellen van de perspectiefnota van 2026. Een kopgroep van inwoners die vaker heeft meegedacht, reageert op de voorgestelde perspectiefnota. En hoe de inbreng uit het Houtens Begrotingsadvies daar een plek in heeft gekregen. De gemeenteraad benut deze inbreng bij het vaststellen van de perspectiefnota. Uiteindelijk evalueren we het doorlopen proces en werken we een vervolgproces uit.
3
Hoe kunnen inwoners, ondernemers en organisaties meedenken?
We gebruiken een combinatie van online en offline middelen en gaan zowel de diepte als de breedte in. Onder andere via straatinterviews, bijeenkomsten en/of online vragenlijsten. Zo bereiken we een grote én diverse groep inwoners, ondernemers en belanghebbenden.
Kopgroep: op kop voor Houten
De kopgroep bestaat uit inwoners die vaker mee willen denken over de toekomstbestendige begroting. Zij komen een paar keer samen om nader in gesprek te gaan over de begroting en de inhoud daarvan. We streven naar een vertegenwoordiging uit zoveel mogelijk wijken en dorpen.
4
Het participatielogboek: een overzicht van de gesprekken met Houten
In dit participatielogboek zijn alle activiteiten binnen de Ronde van Houten beschreven. Er is weergegeven in tekst en afbeeldingen wanneer, waar en hoe inwoners, ondernemers en belanghebbenden hebben meegedacht. Ook is beschreven wat voor input er is opgehaald, welke conclusies daaruit getrokken kunnen worden en hoe we dat meenemen bij het maken van keuzes en opstellen van een toekomstbestendige begroting. Het logboek volgt in de beschrijving een chronologische volgorde van de verschillende stappen in het proces. Na elk participatie moment, bijvoorbeeld gesprekken op straat of een online vragenlijst, wordt het logboek bijgewerkt en op de website gedeeld. Zo zorgen we ervoor dat het logboek altijd de meest recente stand van zaken laat zien!
Inhoudsopgave
Inleiding
p. 2
Inhoudsopgave
p. 5
Stap 1: Thema’s & bouwstenen verzamelen
p. 6
Opstellen van de gespreksagenda
Stap 2: Nader in gesprek
p. 20
In gesprek met de dorpen en wijken over een toekomstbestendige begroting
Stap 3: Koers uitzetten p. 38 Op basis van de opgehaalde inbreng uit stap 2, werken we een voorlopig begrotingsadvies uit
Stap 4: Perspectief bepalen
p. 40
Samen met de kopgroep en het burgerpanel scherpen we het voorlopig begrotingsadvies verder aan
Stap 5: In gesprek met het bestuur
p. 62
We gebruiken het Houtens Begrotingsadvies en het participatielogboek bij het opstellen van de perspectiefnota 2026.
5
1
Thema’s & bouwstenen verzamelen
We delen een eerste vragenlijst en voeren de eerste straatgesprekken: waarover en hoe wil de Houtenaar meedenken en een eerste inhoudelijke reactie op de onderwerpen.
Eerste gesprekken op straat 21 maart Pagina 17
Online vragenlijst 18-24 maart Pagina 8
6
Online vragenlijst Wanneer?
18-24 maart
Online via Houtenpraatmee.nl
Waar?
465 deelnemers
Wie?
Deze eerste vragenlijst gaat in op de manieren waarop inwoners mee kunnen en willen denken tijdens de Ronde van Houten. Daarnaast waren we benieuwd naar de eerste inhoudelijke reacties op drie voorgestelde oplossingsrichtingen voor het financiële tekort.
Ik ben in de Ronde vanRonde Houten,van omdat ik… Ikgeïnteresseerd ben geïnteresseerd in de Houten, omdat ik… Meerdere antwoorden mogelijk Meerdere antwoorden mogelijk In de gemeente Houten woon
93.1%
Regelmatig recreëer in de gemeente Houten
31%
In de gemeente Houten werk
18.3%
Een organisatie of vereniging vertegenwoordig
11%
Een bedrijf of winkel heb in de gemeente Houten
5.6%
Een belangengroep vertegenwoordig
3.7%
Anders, namelijk...
4.7%
is jeisleeftijd? je leeftijd? Wat is je leeftijd?WatWat 0.2%0.2% 1.3%1.3%
4.9%4.9%
<18 jaar <18 jaar 18-30 jaar 18-30 jaar
Heb je een eigen Heb je een eigen koopwoning in Houten? koopwoning in Houten? Nee, ik heb geen eigen koopwoning
16.8%
30.8% 30.8%
51-65 jaar 51-65 jaar
ouder dan 80 jaar ouder dan 80 jaar
Slechts vier respondenten wonen niet in de gemeente. Zij werken hier of hebben jarenlang in Houten gewoond maar wonen inmiddels elders
28%28%
31-50 jaar 31-50 jaar
66-80 jaar 66-80 jaar
Bij ‘Anders, namelijk’ hebben veel inwoners hun situatie toegelicht. Bijvoorbeeld hun betrokkenheid als vrijwilliger bij een vereniging of dat ze geboren en getogen Houtenaren zijn.
34.8% 34.8%
83.2% Ja, ik heb een eigen koopwoning
7
Waar in de gemeente Houten woon je?
Waar in de gemeente Houten woon je? 0.6%
Waar Waarininde degemeente gemeenteHouten Houtenwoon woonje? je? 2.8% 0.6%
Houten Noord-West
0.4%
0.6% 0.6%
2.8% 2.8%0.6% 0.6% 4.9%
Houten Noord-Oost
Houten Houten Noord-West Noord-West
4.9% 4.9%
0.4% 0.4%
Houten Zuid-West Houten Houten Noord-Oost Noord-Oost
Houten Houten Zuid-West Zuid-West Houten Zuid-Oost Houten Houten Zuid-Oost Zuid-Oost
Buiten de gemeente 17.4% 17.4%
29.9%
17.4% 29.9% 29.9%
Buiten Buiten dede gemeente gemeente
Schalkwijk
Schalkwijk Schalkwijk
18.7% In het buitengebied18.7% In In hethet buitengebied buitengebied ‘t Goy ‘t Goy
‘t Goy
18.7%
24.5%
24.5% 24.5%
Tull Tull enen ‘t Waal ‘t Waal
Tull en ‘t Waal
Wat is de samenstelling van je huishouden?
Wat is de samenstelling van je huishouden? Ik ben getrouwd / woon samen zonder thuiswonende kinderen Ik ben getrouwd / woon samen met thuiswonende kinderen Alleenstaand/alleenwonend
45.2% 34% 11.6%
Ik woon bij mijn ouders/verzorgers
4.7%
Alleenstaand (zonder partner) met thuiswonende kinderen
3%
Anders, namelijk...
1.5%
Hoe betrokken wil je zijn bij de Ronde van Houten?
Hoe betrokken wil je zijn bij de Ronde van Houten?
Ik wil niet actief betrokken zijn of blijven
Ik kom bij de kopgroep: ik wil actief meedenken tijdens het hele proces.
8% 12.9%
79.1%
8
Ik wil één of maximaal twee keer mijn mening geven via een vragenlijst of een gesprek op straat
Hoe wil je het liefst meedenken over de financiële keuzes van de gemeente Houten de begroting van 2026 en de jaren daarna)? Hoe wil je het liefst(voor meedenken over de financiële Meerdere antwoorden mogelijk
keuzes van de gemeente Houten?
Meerdere antwoorden mogelijk (n=462) Online vragenlijst
Bij ‘Anders, namelijk...’ wordt een Burgerforum of een werksessie met grote groep inwoners voorgesteld
96.3%
Op een inloopavond
25.5%
Een bijeenkomst in het dorp
24.9%
Een werksessie met een kleine groep mensen
23.4%
Een poll op sociale media
21.6%
Aangesproken worden op straat
13.2%
Ik wil of kan niet meedenken en/of meedoen
0.2%
Anders, namelijk...
1.3%
De oplossingsrichtingen Bezuinigen
Allemaal meer doen
Omdenken
De gemeente gaat bezuinigen. Dat is merkbaar in ons dagelijks leven.
Alle inwoners en vrijwilligers gaan meer zelf doen. Daarnaast gaan we meer betalen om de begroting sluitend te krijgen. Er hoeft dan minder bezuinigd te worden.
We zien dit als een mogelijkheid om onze samenleving slimmer te organiseren.
1. Bezuinigen
Aan welkeOplossingsrichting knoppen zou je draaien? 1: Aan welke knoppen zou je draaien?
Stel, je mag bepalen waar we op gaan bezuinigen. Aan welke knoppen zou je dan draaien? Prioriteer de onderwerpen waar volgens jou de meeste mogelijkheden liggen om te bezuinigen van hoog (1 - meeste Stel, jenaar maglaag bepalen wemogelijkheden). op gaan bezuinigen. Aan welke knoppen zou je dan draaien? mogelijkheden) (8 - waar minste
Prioriteer de onderwerpen waar volgens jou de meeste mogelijkheden liggen om te bezuinigen (1 - inwoners meeste mogelijkheden) naar laag (8 - zien minste Onderstaande grafiek van laathoog zien dat de meeste mogelijkheden ommogelijkheden). te bezuinigen op het thema Onderstaande grafiek laat zien dat inwoners de meeste mogelijkheden zien om te bezuinigen op het
‘Gemeente’thema en het op ‘Zorg’ ‘Deminste Gemeente’ en het minste op ‘Zorg’
Gemeente
Recreatie & toerisme
Duurzaamheid & energie Onze leefomgeving Sport Veiligheid
2.91
2.95
3.85
4.21
4.86
5.46
Kunst & cultuur
5.54
Zorg
6.21
9
Waarom heb je voor deze prioritering van de knoppen om op te bezuinigen gekozen?
Stel de leefbaarheid van inwoners centraal in keuzes
Er wordt duidelijk toegelicht dat het effect op de leefbaarheid van inwoners centraal moet staan, dit moet namelijk beperkt blijven. Bij gerichte bezuinigingen op de gemeente blijft het effect op inwoners bijvoorbeeld beperkt. De gemeente zou daarom kritisch moeten kijken naar haar eigen dienstverlening en op de kerntaken moeten focussen. Wat kan hier efficiënter of anders georganiseerd worden?
Bezuinig op Toerisme, iets minder aandacht voor Duurzaamheid en samen aan de slag met Onze leefomgeving
Ook eventuele bezuinigingen op ‘Recreatie en toerisme’ hebben beperkt effect op de leefbaarheid van inwoners. Er kan minder uitgegeven worden aan ‘Duurzaamheid en energie’ omdat deze ambities meer dan voldoende aandacht krijgen. Een ander deel van de respondenten geeft juist aan dat er niet bezuinigd moet worden op ‘Duurzaamheid en energie’ omdat dit belangrijk is voor de volgende generaties. Bij ‘Onze leefomgeving’ geven inwoners vooral aan dat er nagedacht moet worden over het betrekken van inwoners bij bijvoorbeeld groenonderhoud.
Toerisme is ondergeschikt aan andere taken van de gemeente
Zorg is van groot belang en voorkomt ook kosten. Veiligheid is voor iedereen belangrijk
10
Ik heb het idee dat met deze volgorde het meest te halen is zonder teveel op leefbaarheid in te leveren
Cultuur en sport zijn belangrijk omdat het toegankelijk is voor heel veel mensen en een grote positieve sociale impact heeft Ontzie Sport en Kunst en cultuur als verbindende krachten in Houtense samenleving
Veel inwoners geven aan dat er niet of beperkt bezuinigd zou moeten worden op ‘Sport’ en ‘Kunst en cultuur’ omdat deze thema’s mensen bij elkaar brengen en bijdragen aan de fysieke en mentale gezondheid. Dit geldt voor jonge en oudere Houtenaren. Sporten culturele verenigingen en voorzieningen hebben een centrale rol binnen de Houtense samenleving volgens de inwoners, hiermee worden bijvoorbeeld zorgkosten voorkomen. Een deel van de respondenten geeft wel aan dat de bezoeker of gebruiker van sport- of cultuurvoorzieningen daar zelf voor moet betalen.
Veiligheid en Zorg als basis voor een leefbare samenleving
Een goede ‘Veiligheid’ en ‘Zorg’ zijn vereisten voor een leefbare samenleving volgens de reacties. Met name de zorg wordt vaak benoemd als een thema waar zeker niet op bezuinigd moet worden. Hier is in het verleden al genoeg op bezuinigd. De kwetsbare groepen die gebruik maken van zorg moeten niet getroffen worden door bezuinigingen op dit thema.
Oplossingsrichting 2: Bij welk thema zou kunnen en willen helpen op vrijwillige basis? 2. Meer zelfjedoen Meerdere antwoorden mogelijk Bij welk thema zou je kunnen en willen helpen op vrijwillige basis? Meerdere antwoorden mogelijk
Kunst en cultuur
Zorg
52%
30.3%
Ik kan of wil niet (meer) doen
25.2%
Sport
22.8%
Recreatie en toerisme Duurzaamheid en energie
20.9%
19.6%
Veiligheid
Anders, namelijk...
14.8%
10.5%
Meer ruimte bieden voor buurtonderhoud van groen/plantsoen Zelf de wijk schoon houden en groen onderhouden
Bij ‘Anders, namelijk...’ geven veel inwoners aan dat ze willen helpen bij het schoon houden van hun straat of wijk. Ook het onderhoud van groen(stroken) zou meer door inwoners gedaan kunnen worden. Dit draagt ook bij aan de gemeenschapszin in wijken. Sommige inwoners zouden vrijwillig willen helpen bij taallessen voor laaggeletterden of vluchtelingen.
Licht je antwoord toe Benut vergrijzing: gepensioneerden hebben veel tijd
Veel inwoners geven aan dat zij de thema’s gekozen hebben waar hun interesse ligt of waar ze kennis van hebben. Aanstaande gepensioneerden geven aan meer vrijwilligerswerk te gaan doen zodra zij met pensioen zijn. Met de vergrijzende samenleving zou de gemeente meer op deze groep als vrijwilliger in kunnen zetten.
huidige vrijwilligerswerk. Soms verhindert een fysieke beperking dat inwoners als vrijwilliger aan de slag kunnen gaan.
Maak het makkelijk om aan de slag te gaan als vrijwilliger
Ten slotte zou vrijwilligerswerk of mantelzorg beter gefaciliteerd moeten worden. Bijvoorbeeld door de bestaande centrale website voor vrijwilligerswerk een herkenbaardere plek te geven.
Bestaande vrijwilligers: “beperkt tijd om nog meer te doen”
Een groot deel van de respondenten licht toe dat zij al vrijwilliger zijn. Met werk en gezin ernaast hebben zij niet voldoende tijd om nog meer te doen. Andere inwoners geven juist aan nog wel wat meer te kunnen doen naast hun
Met mijn pensioen in zicht wil ik wel wat vrijwilligerswerk oppakken. Kunst en cultuur spreekt dan het meest aan.
11
Hoeveel ben je bereid te betalen om de veranderingen in Houten tot een minimum te beperken? Als alle werkende Houtenaren (inwoners met een baan – ongeveer 37.000) 200 euro per jaar meer betalen, komen we op 7.5 miljoen euro uit. Dat is de omvang van het begrotingstekort.
Oplossingsrichting 2: Ik ben bereid om... Ik ben bereid om … extra per jaar te betalen
meer dan 250€ Ik ben niet bereid extra te betalen Ik kan niet extra betalen
200-250€ 150-200€ 100-150€ 50-100€ 0-50€
€ 9.9% 4.3%
15.5%
19.8%
13.1%
17.8%
12.3% 7.3%
3. Omdenken
Waar zie je kansen om op creatieve manieren geld te verdienen voor onze gemeente? Veel inwoners noemen bij deze vraag vooral mogelijkheden om geld te besparen.
Verkopen van snippergroen, grond en vastgoed
Eén van de meest genoemde ideeën om op creatieve manieren extra geld te verdienen voor de gemeente is het verkopen van snippergroen, grond en (leegstaand) vastgoed. Volgens inwoners zou het verkopen van snippergroen zowel eenmalige inkomsten opleveren maar ook een besparing op het onderhoud. Het onderhoud wordt namelijk daarna door inwoners zelf gedaan. Er kan vastgelegd worden dat deze grond niet bebouwd mag worden en groen moet blijven.
12
Heroverweeg om toch groen aan particulieren te verkopen, veel mensen hebben daar wel interesse in. Hondenbelasting & verhoging toeristenbelasting
Het terugbrengen van de hondenbelasting is een andere reactie die regelmatig genoemd is. Ook zorgt een lichte verhoging van de toeristenbelasting voor hogere inkomsten. Terwijl toeristen, naar verwachting, niet direct weg zullen blijven.
Creatieve evenementen
Daarnaast zou de gemeente samen met partners evenementen of een festival kunnen organiseren. Andere creatieve ideeën zijn een sponsorloop of de Houtense loterij. De organisatie en opbrengsten komen ten goede aan de gemeente en/of haar partners.
Ruimtes verhuren & foodtrucks toestaan
De gemeente verhuurt verschillende ruimtes, zoals dorpshuizen of wijkcentra. De mogelijkheid om deze ruimtes te huren
Door middel van cultuur en evenementen waarbij er inkomsten gegenereerd kunnen worden kan beter benut worden. Daarnaast roepen sommige inwoners op om foodtrucks toe te staan rond recreatiegebieden. Hiervoor is een vergunning nodig, wat de gemeente weer geld oplevert.
Waar zie je kansen om onze samenleving slimmer te organiseren? Minder bureaucratie
Veel inwones zien kansen om gemeentelijke processen slimmer te organiseren door minder bureaucratie (regels en procedures) en minder verschillende loketten. Zo zou er bijvoorbeeld onderzocht kunnen worden of er overlap zit in de taken van organisaties of stichtingen die aan de gemeente verbonden zijn. Door deze organisaties beter op elkaar aan te sluiten of samen te werken, kunnen zij efficiënter werken. Daarnaast zou de gemeente verder in kunnen zetten op de online dienstverlening.
Zet in op vrijwilligers!
Verder zou er nog meer ingezet moeten worden op vrijwilligers. Zij spelen al een belangrijke rol in de Houtense samenleving, maar inwoners zien hierin nog meer potentieel.
Mensen zijn best bereid wat te doen, alleen het moet hen makkelijk gemaakt worden. Vrijwilligerswerk en de relatie met de inwoners zou dan wel gefaciliteerd moeten worden door de gemeente. Bijvoorbeeld door het aanbod duidelijk te maken of door ruimte voor ontmoeting (buurthuizen) aan te bieden. Meer gemeenschapszin in de wijken en dorpen zorgt er ook voor dat inwoners zich betrokken voelen bij hun wijk. Hierdoor zouden buren ook meer bereid zijn om zelf taken op te pakken.
Maak inzichtelijk welke taken efficiënter kunnen en ga hiermee aan de slag.
13
Waar zie je kansen om geld te besparen? Onderzoek of taken slimmer uitgevoerd kunnen worden
Net als bij de vorige vraag geven inwoners opnieuw aan dat minder bureaucratie en efficiënter werken bij de gemeente bij kan dragen aan besparingen. Daarnaast geeft een deel van de inwoners aan dat de gemeente minder bureaus in zou moeten huren. Kortere openingstijden van het gemeentehuis (bijv. loket voor paspoorten) kunnen ook voor een besparing zorgen.
Minder rapporten door externen en meer samenwerken met inwoners Zet in op de kracht van inwoners
Verder wordt er nogmaals aangegeven dat veel inwoners bereid zijn om hun wijk zelf schoon te houden of het groen te onderhouden. Dit werk hoeft dan niet langer door de gemeente uitgevoerd te worden. Het is wel belangrijk dat de gemeente dit stimuleert en een coördinerende rol houdt.
Welke oplossingsrichting geeft je het meeste vertrouwen Welke oplossingsrichting geeft je het meeste zodat Houten écht Houtens blijft? vertrouwen zodat Houten écht Houtens blijft? Anders, namelijk... Oplossingsrichting 1 : De gemeente gaat bezuinigen
Oplossingsrichting 2: Meer zelf doen en meer betalen
Combinatie van de drie oplossingsrichtingen
8.6% 12.5%
14
Oplossingsrichting 3: Omdenken: op creatieve manieren onze samenleving anders organiseren
34%
Bij ‘Anders, namelijk…’ geven veel inwoners aan dat een combinatie van de drie verschillende oplossingsrichtingen de beste optie is. Bij elke oplossingsrichting kunnen namelijk verschillende maatregelen benut worden. Zoals bezuinigingen die weinig effect hebben op de leefbaarheid, allemaal wat meer doen of een beetje meer betalen en op creatieve manieren geld verdienen.
Een mix van de drie oplossingsrichtingen
44.9%
Ga samen met andere gemeenten in protest Lobby tegen lagere uitkering Gemeentefonds
Verder wordt ook genoemd dat de gemeente samen met de VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten) een lobby tegen de lagere uitkering van het gemeentefonds zou moeten starten. De gemeente heeft de afgelopen jaren meer taken vanuit de Rijksoverheid gekregen. Daar hoort een goede financiële bijdrage bij.
Wat wil je ons nog meegeven voor de drie oplossingsrichtingen? Maatwerk is nodig
Kijk naar de lange termijn!
Benut lessen bij andere gemeentes
Meedenken is fijn!
Veel inwoners geven aan dat er maatwerk nodig is om invulling te geven aan het financiële tekort. Niet iedereen kan bijvoorbeeld meer betalen, hiervoor zou naar de financiële draagkracht van inwoners gekeken moeten worden.
Er wordt opgeroepen om ‘out of the box’ te denken en hierbij ook voorbeelen van andere gemeentes te gebruiken. Hoe gaan zij met dit tekort om en welke lessen kunnen we hieruit trekken? Er kan ook gekeken worden naar meer en betere samenwerking met buurgemeenten.
Een deel van de inwoners geeft aan dat de gemeente niet alleen naar 2026 moet kijken. Het is beter om naar de lange termijn te kijken. De gemeente zou zich af moeten vragen welke blijvende effecten bezuinigingen hebben. Sommige voorzieningen komen namelijk niet makkelijk weer terug nadat dit wegbezuinigd is.
Ten slotte, een deel van de inwoners vindt het fijn dat zij mee kunnen denken over de financiële keuzes van de gemeente. Hierbij geven inwoners wel aan dat het belangrijk is om aandacht te blijven besteden aan toegankelijke taal. Zo kan iedereen de vragenlijst goed begrijpen.
15
Eerste gesprekken op straat Wanneer?
21 maart
Waar?
Het Rond en Castellum
Samen met een aantal medewerkers van de gemeente en de wethouder stonden we op donderdag 21 maart op de markt bij Het Rond. In de middag waren we bij winkelcentrum Castellum. De sfeer was goed en er werd ondanks het thema enthousiast gereageerd op het betrekken van de inwoners. Al voordat onze panelen en statafels klaarstonden, waren de eerste inwoners aanwezig om mee te denken over de toekomst van Houten! Met de eerste gesprekken op straat maken we concreet hoe de Houtenaren betrokken willen zijn bij de Ronde van Houten. Ook inventariseerden we waar in Houten de deelnemers wonen en wat hun leeftijd is. Hiermee krijgen we een overzicht van de groepen die we bereiken. Daarnaast hebben we de eerste inhoudelijke gesprekken over het begrotingsadvies gevoerd. Met behulp van panelen werden inwoners meegenomen in de drie mogelijke oplossingsrichtingen. Dit zijn: Bezuinigen, Meer zelf doen en Omdenken (zie onderstaande figuur).
Fijn dat de gemeente inwoners betrekt! Houd goede communicatie en blijf positief denken.
Wie?
ongeveer 200 inwoners gesproken
Het Rond - ongeveer 120 inwoners gesproken Een deel van de gesproken inwoners kwam speciaal voor de Ronde van Houten naar de markt. We spraken vooral inwoners tussen de 50 en 80 jaar oud. Bijna alle deelnemers kwamen uit de wijken Noord-Oost Houten en Noord-West Houten.
Deelname in het proces
De meeste inwoners waren erg enthousiast dat zij betrokken worden in het begrotingsadvies. Dit draagt bij aan betere oplossingen omdat inwoners hun dorp en omgeving het beste kennen.
De oplossingsrichtingen 1. Bezuinigen Op de markt was ‘Bezuinigen’ de minst populaire oplossingsrichting. De gesprekken leidden vooral tot veel creatieve alternatieven om de gemeente te houden zoals het is. Veel inwoners zijn trots op Houten en haar betrokken karakter. De door inwoners genoemde mogelijkheden om te bezuinigen, zijn om de volgende pagina beschreven onder het kopje ‘Knoppen’.
Denk je met ons mee over de drie oplossingsrichtingen?
16
BEZUINIGEN
ALLEMAAL MEER DOEN
OMDENKEN
De gemeente gaat bezuinigen. Dat is merkbaar in ons dagelijks leven.
Alle inwoners en vrijwilligers gaan meer zelf doen. Daarnaast gaan we meer betalen om de begroting sluitend te krijgen. Er hoeft dan minder bezuinigd te worden.
We zien dit als een mogelijkheid om onze samenleving slimmer te organiseren.
FIN
Knoppen om aan te draaien
2. Meer zelf doen De grootste groep koos ‘meer zelf doen’ als oplossingsrichting. Zo zagen veel mensen kansen om zelf te helpen met het groenonderhoud. Wel gaven veel deelnemers aan dat iedereen op een manier moet bijdragen. Ook doen veel inwoners al aan vrijwilligerswerk. Het is daarom belangrijk om nieuwe vrijwilligers te werven. Ook was een flink deel van de inwoners bereid om meer te betalen, zolang dit naar draagkracht gebeurt. ‘De sterkste schouders dragen de zwaarste lasten’ is een uitspraak die meermaals voorbij is gekomen.
Sport
Een aantal inwoners gaf aan niet op sport te willen bezuinigen. Zo werd er genoemd dat dit een preventieve bijdrage levert aan de zorg. Een iets kleinere groep vond dat er juist wel minder geld naar sport kan. Verenigingen zouden bijvoorbeeld zelf meer sponsoren kunnen werven. Ook werd benoemd dat de mensen die dat kunnen, ook zelf voor sport zouden kunnen betalen.
3. Omdenken Er werden ook kansen gezien om als gemeente anders te werk te gaan. Zo zou onderzocht kunnen worden welke taken geautomatiseerd kunnen worden. Ook schatten sommige inwoners in dat de organisatie efficiënter kan werken met de juiste mensen op de juiste plekken en minder externen. DE
SP
O
RT
Samen met de deelnemers bespraken we de oplossingsrichtingen aan de hand van symbolische knoppen. Deze knoppen laten de verschillende thema’s zien waarop bezuinigd kan worden. Deze waren naar verhouding van het bezuinigingseffect weergegeven op een paneel. Hoe groter de knop, hoe meer invloed dit thema heeft op de begroting. We vroegen de deelnemers aan welke knoppen er wel en niet gedraaid mocht worden om de begroting sluitend te krijgen en waarom.
De gemeente
De gemeente werd regelmatig genoemd als thema om op te bezuinigen. De gemeente zou eerst naar haar eigen processen en functioneren moeten kijken voordat de rekening bij de inwoner terecht komt.
GE
M EE
NT E
RG U
UR
Z A A M H EI
D
&E
D
ZO
N E R GI E
KU
O
EL
EN CULTU
UR
EE
FO
CR
EVIN
ISM E
MG
ER
RE
ONZ EATIE & T
NST
G
G
V EI LI
HE ID
17
Zorg
Er werd regelmatig gezegd dat er zeker niet op zorg bezuinigd moet worden. Hierbij lag vooral de nadruk op jongeren en ouderen. Wel werd benoemd dat de zorg voor beide groepen efficiënter en minder bureaucratisch zou kunnen.
Veiligheid
Dit onderwerp is weinig besproken.
Kunst en cultuur
Castellum - ongeveer 80 inwoners gesproken De gesproken inwoners waren redelijk gelijk verdeeld naar leeftijdscategorie. Zo dachten er circa tien jongeren mee maar reageerden ook een aantal ouderen. Een deel van de inwoners moest gauw door. Zij ontvingen een flyer met een link naar de online vragenlijst. Bijna alle deelnemers kwamen uit de wijken Zuid-Oost Houten en ZuidWest Houten.
Kunst en cultuur werd regelmatig genoemd als een thema om zuinig mee om te gaan. Veel deelnemers gaven aan hierop niet te willen bezuinigen. Deze sector wordt door velen namelijk gezien als een vorm van preventieve zorg voor ouderen. Toch waren er ook inwoners die juist wel aangaven dat deze knop naar beneden gedraaid mag worden: “Laat de gebruiker maar betalen”.
Deelname aan het proces
Duurzaamheid & Energie
Oplossingsrichtingen
Er zouden minder subsidies naar verduurzaming kunnen. Inwoners zijn zich inmiddels genoeg bewust over dit thema. Als een individuele inwoner hiermee aan de slag wil, dan kunnen ze dit zelf opzoeken.
Recreatie en toerisme
Op dit onderwerp is weinig gereageerd. Een enkeling liet weten dat toeristen die willen komen, uit zichzelf komen. Hiervoor is geen promotie nodig.
Leefomgeving
Op dit onderwerp werd veel gereageerd. Het groenonderhoud werd regelmatig als (te) intensief omschreven. Volgens een aantal kan dit efficiënter. Dit thema werd vaak benoemd als een optie om zelf de handen voor uit de mouwen te steken. Bijvoorbeeld door met de buren het groen in de wijk te onderhouden.
Overal iets eraf halen
Een aantal inwoners noemde als suggestie de optie om overal (elk thema) iets van af te halen.
18
Een deel van de inwoners had al gehoord van de Ronde van Houten. Zij gaven aan graag betrokken te blijven bij het vervolgproces. Bij voorkeur via één of twee straatgesprekken en/of online vragenlijsten. De aanmeldingen voor de kopgroep bleven hier wat achter.
1. Bezuinigen Deze oplossingsrichting was opnieuw niet erg populair als maatregel om het gat in de begroting te dichten. De inwoners hadden vertrouwen dat er ook andere mogelijkheden zijn om de begroting sluitend te maken.
2. Meer zelf doen Een aantal mensen gaven aan wel meer vrijwilligerswerk te willen doen. Hierover werd door een aantal jongeren aangegeven dat het niet duidelijk is voor hen hoe ze zouden kunnen bijdragen. Op deze locatie waren mensen minder bereid meer belasting te betalen dan bij Het Rond.
3. Omdenken Vooral bij de gemeente werden mogelijkheden gezien om de taken efficiënter en innovatiever aan te pakken.
Suggestie jongeren: combineer & kijk naar bezoekersaantallen Een aantal jongere deelnemers gaven aan dat een combinatie van alles hen het beste leek. Ook noemden zij dat het goed zou zijn om naar het aantal bezoekers te kijken bij bezuinigingsmaatregelen.
Kunst en cultuur
Dit onderwerp werd niet vaak genoemd als thema waar op bezuinigd mag worden. De meerderheid was van mening dat er niet of beperkt bezuinigd moet worden op kunst en cultuur. Een aantal inwoners stelde voor dat Houtenaren, die het kunnen, wat meer voor cultuur gaan betalen.
Duurzaamheid en energie
Dit onderwerp werd in verhouding vaker benoemd dan op Het Rond. Mensen gaven aan dat de ambitie vanuit de gemeente wel wat omlaag kan.
Recreatie & toerisme
Veel mensen konden zich weinig voorstellen bij recreatie en toerisme in Houten. Onder andere om die reden werd er vaak aan deze knop gedraaid.
Leefomgeving
Dit thema werd minder vaak genoemd dan bij Het Rond. Toch gaf een aantal inwoners aan dat het groenonderhoud wat minder kan.
Knoppen om aan te draaien Sport
Opvallend was dat veel mensen hier niet op sport willen bezuinigen. Dit werd gezien als een vorm van zorgpreventie en een bijdrage aan welzijn.
De gemeente
Ook werd duidelijk dat veel mensen het idee hebben dat de gemeente efficiënter ingericht kan worden. Zo stelden mensen voor om de taken met minder ambtenaren en wethouders uit te voeren.
Zorg
De meeste mensen vonden dat er zeker niet op de zorg bezuinigd moet worden. Zij vonden dat het nu al aan de krappe kant is.
Veiligheid
Veiligheid werd vaker genoemd dan op Het Rond. Een aantal mensen gaf zelfs aan dat hierin geïnvesteerd kan worden met bijvoorbeeld meer toezicht op straat door buurtpreventie.
Concluderend: behoefte aan verdieping en veel aanmeldingen voor de kopgroep
Veel deelnemers aan de straatgesprekken waren bereid om mee te denken, en wilden zelfs graag verder in gesprek over de verschillende knoppen. Zij hebben behoefte aan meer achtergrondinformatie. De gesproken inwoners waren erg betrokken en hebben veel kennis en ideeën gedeeld. Dit is iets wat we kunnen meenemen naar de volgende stap van het proces. De betrokkenheid komt ook sterk terug in het aantal aanmeldingen voor de kopgroep. Er staan al 75 namen op de lijst na de eerste stap. Al met al een goede start voor de Ronde van Houten, met ruimte voor verdieping! FIN
ISH
19
2
Nader in gesprek
In de tweede stap gaan we op verschillende momenten en manieren in gesprek met Houten. Hierbij maken we gebruik van zowel online als offline methoden. We besteden extra aandacht aan groepen die minder makkelijk te bereiken zijn zoals jongeren of ouderen.
Stakeholders bijeenkomst 15 mei 2024 Pagina 23
Gesprekken op straat mei 2024 Pagina 25
Kopgroep bijeenkomst 2 september 2024 Pagina 38
Online vragenlijst 20 mei - 5 juni 2024 Pagina 32
Kopgroep bijeenkomst 14 mei 2024 Pagina 21
20
Kopgroep bijeenkomst Wanneer?
14 mei 2024
Waar?
Opstandingskerk
Op dinsdagavond 14 mei kwam de kopgroep voor het eerst samen. Na een korte kennismaking en presentatie over de eerste ronde, is er aan verschillende tafels gereflecteerd op de uitkomsten. De kopgroep was energiek en dacht met enthousiasme mee. De verschillende thema’s die bij de tafels aan bod kwamen leest u hieronder.
Meer zelf doen
De kopgroep is bereid meer OZB-belasting te betalen én zelf meer taken op te nemen. Zo kunnen de gewaardeerde taken die de gemeente uitvoert, worden behouden. Een aandachtspunt volgens de kopgroep is het verschil tussen ‘zeggen’ en ‘doen’. Niet iedereen geloofde er namelijk in dat alle mensen ook daadwerkelijk regelmatig hun handen uit de mouwen gaan steken, bijvoorbeeld bij het onderhouden van het groen in de straat. De kopgroep was het erover eens dat de gemeente meer kan doen om vrijwilligerswerk aan te moedigen. Er werd hierbij opgemerkt dat vrijwilligerswerk niet altijd makkelijk te vinden is. Een vindplaats/ marktplaats voor vrijwilligers werd voorgesteld.
Wie?
ongeveer 30 Houtenaren
Evenementensubsidies zijn te hoog of onnodig Een ander punt dat werd gemaakt ging over de evenementensubsidies die de gemeente uitgeeft, bijvoorbeeld voor het organiseren van een buurtbarbecue. Veel deelnemers vinden deze te hoog en/of onnodig. De vraag werd ook gesteld welke doelgroepen hier gebruik van maken.
Onderhoud van de openbare ruimte kan anders
Volgens de kopgroep kan er minder gemaaid worden in Houten. Dit is beter voor de biodiversiteit en de portemonnee. Ook klonk het bundelen van speeltuinen als idee, omdat er nu minder kinderen in de oudere Vinex-wijken wonen. Dit kan schelen in onderhoudskosten.
Ga het gesprek ook aan over de wettelijke taken
Veel deelnemers vinden het belangrijk om ook het gesprek over de wettelijke taken aan te gaan. Hoe kunnen dingen beter georganiseerd worden met minder geld? En misschien kunnen sommige taken ‘goed genoeg’ georganiseerd worden in plaats van ‘perfect’. De gemeentelijke aanbesteding en interne organisatie kwamen als voorbeelden hiervan ter sprake. Er werd hierbij wel opgemerkt dat de gemeente een ‘makkelijk doelwit’ is. De kopgroep is het erover eens dat goede medewerkers cruciaal zijn.
21
Geld uitgeven aan welzijn levert geld op in de zorg Iemand haalde het verschil aan tussen zorg en welzijn. Geld uitgeven aan welzijn, zou de zorgkosten op termijn kunnen laten dalen.
Kunst & cultuur is duur maar belangrijk
De relatief grote uitgavepost van kunst en cultuur wordt door veel mensen als belangrijk gezien, onder andere omdat het mensen samenbrengt. Maar niet alle projecten dragen even veel bij, hier kan bijvoorbeeld kritisch gekeken worden naar bezoekersaantallen. Daarnaast werden er ideeën gedeeld om voorstellingen te commercialiseren en daarbij eventueel te werken met een prijsdifferentiatie naar inkomen.
RT
SP
O
Verder werd er nagedacht over manieren om de culturele taken te verdelen. Zo zouden scholen de taken van bibliotheken kunnen overnemen. En is er misschien een repetitieruimte beschikbaar voor de fanfare in het gemeentelijk vastgoed.
Iedereen moet kunnen meedoen
De kopgroep vindt het belangrijk dat Houten zo breed mogelijk wordt betrokken. Ook de mensen die minder makkelijk te bereiken zijn.
ZO
KU
RG
ONZ
EL
NST
EN CULTU
UR
Vervolgstappen
Aan alle tafels werd duidelijk waardering uitgesproken voor de manier waarop de gemeente haar inwoners betrekt in de begrotingsopgave. Iedereen was enthousiast, maar toch zeiden verschillende mensen dat de kopgroep best wat inclusiever zou mogen. De leden van de kopgroep zijn in het algemeen hoog opgeleid, van gemiddelde leeftijd, wit en maatschappelijk betrokken.
EE
FO MG
EVIN
G
22
In een volgende bijeenkomst wil de kopgroep in themagroepjes dieper ingaan om de verschillende onderwerpen. Zo kunnen deelnemers aanschuiven bij het thema waarmee ze affiniteit hebben, en samen verder de diepte in gaan. Dit voorstel ging vooral om de thema’s zorg, leefomgeving, sport en kunst&cultuur.
Stakeholders bijeenkomst Wanneer?
15 mei 2024
Waar?
Gemeentehuis Houten
Op woensdagavond 15 mei kwamen verschillende ondernemers, organisaties en verenigingen samen. Twee tafels richtten zich op de Ronde van Houten. Samen dachten zij na over de drie oplossingsrichtingen. Dankzij de verschillende expertises werden verdiepende gesprekken gevoerd die veel nieuwe ideeën en inzichten opleverden. De deelnemers zagen vooral kansen bij groen, zorg, de gemeente en kunst & cultuur om te bezuinigen. Maar daar bleef het niet bij. Voor ieder thema werd bedacht hoe meer wordt bereikt met minder. Hieronder staan de verschillende ideeën die voorbij zijn gekomen.
Wie?
ongeveer 60 stakeholders
Investeer in groen en preventieve zorg
Energie en duurzaamheid wordt door de deelnemers als heel belangrijk gezien. Alle andere onderwerpen zijn afhankelijk van dit thema. Daarom vinden de stakeholders het belangrijk dat dit wordt gezien als een investering. Het geld hiervoor kan bijvoorbeeld worden opgehaald met een tijdelijke OZB-verhoging, die na het uitvoeren van de verduurzamingen, weer omlaag kan worden gedraaid. Voor het groen op straat zien de stakeholders een win-winsituatie. Door minder vaak en slimmer te maaien, kan de biodiversiteit groeien. Een kans op vooruitgang voor het Houtense klimaat volgens de deelnemers. Ook werd er regelmatig gesproken over het belang van sport. Dit is een investering in de gezondheid en het welzijn van de Houtense samenleving. In plaats van hierop te bezuinigen, zien de stakeholders graag dat er meer in wordt geïnvesteerd. Op de lange termijn levert dit lagere kosten op voor de zorg, waar vervolgens op kan worden bezuinigd.
23
Slimmer omgaan met middelen van de gemeente Er werden een aantal ideeën geopperd om de gemeente efficiënter te laten functioneren. Een van de voorstellen was om meer technologie en kunstmatige intelligentie in te zetten. Zo zijn er minder ambtenaren nodig en kan er een versnellingsslag worden geslagen. Een aantal deelnemers zag kansen om beter te selecteren op gekwalificeerde ambtenaren en deze een opleiding aan te bieden. Zo zijn er minder dure externen nodig om de organisatie bij te staan. Ook vond een aantal dat de gemeente minder vast moet houden aan protocollen en loketten, om efficiënter te werk te gaan. Verder klonk nog het idee om een omdenk-ambtenaar aan te stellen. Misschien helpt dit om als gemeente creatiever te werk te gaan.
Kunst en cultuur slimmer inrichten
Veel deelnemers waren het erover eens dat er veel welvarende mensen in Houten wonen, die zelf meer voor culturele uitjes kunnen betalen. Zij zien de welzijns- en sociale meerwaarde van kunst en cultuur in, en vinden het hierbij wel belangrijk dat het voor iedereen toegankelijk blijft. Daarom klonk het idee om kaartjes voor dubbele prijs aan te bieden. Zo kun je betalen voor iemand met minder te besteden. Ook kwamen mensen met ideeën voor de bibliotheek. Zij vinden dit een belangrijke functie, waarvan een paar taken misschien door scholen in Houten overgenomen kunnen worden.
24
Wijkgericht met vrijwilligers werken Zowel voor zorg als groenonderhoud zagen inwoners kansen om de taken wijkgericht op te pakken. Het onkruid wieden kan, zoals op sommige plekken al wordt gedaan, door groepjes uit de buurt worden opgepakt. Dit stimuleert bovendien ontmoeting, saamhorigheid en een gevoel van eigenaarschap.
Voor de zorg werd het voorbeeld genoemd om voor ouderen uit de buurt activiteiten te organiseren. Zo worden ze geholpen om in beweging te blijven en elkaar te ontmoeten. De stakeholders zien dit als een vorm van preventieve zorg. Er werd benoemd dat de kerken in de gemeente al veel ervaring hebben met buurtgericht te werk gaan. Van deze kennis en ervaring kan gebruik gemaakt worden. Daarnaast werd vaak gezegd dat vrijwilligerswerk nog niet laagdrempelig genoeg is. Er zijn ideeën gedeeld voor een vrijwilligersloket met een mobiele aanmeldingsapplicatie.
Gesprekken op straat Wanneer?
mei 2024
Waar?
Verschillende locaties in Houten
Wie?
ongeveer 200 inwoners
Eind mei voerden we op verschillende locaties straatgesprekken. Zo waren we te vinden bij Bibliotheek Houten-Centrum; de weekmarkt op Het Rond; het winkelcentrum in Castellum; supermarkt Albert Heijn in het Oude Dorp; Voetbalvereniging ’t Goy en supermarkt Spar in Schalkwijk. Met deze aanpak hebben we veel verschillende mensen gesproken. Aan de hand van panelen namen we de drie oplossingsrichtingen bezuinigen, meer zelf doen en omdenken door. De mogelijkheid tot meedenken werd erg gewaardeerd. Verder kregen we vaak te horen dat de gesprekken de rol van de gemeente en de grote opgave inzichtelijk maakten. Hieronder lees je per oplossingsrichting wat de gemiddelde inbreng was. Het werd al snel duidelijk dat inwoners een oplossing zagen in een combinatie van de drie oplossingsrichtingen.
Bibliotheek Centrum
15 mei
Castellum
16 mei
Het Rond
16 mei
Oude Dorp
22 mei
Voetbalvereniging ’t Goy
25 mei
Spar Schalkwijk
25 mei
Jongerencentrum Enter
29 mei
FIN
ISH
25
1.
Bezuinigen
Op basis van zeven thema’s voerden wij het gesprek over de optie bezuinigen. De thema’s waren weergegeven als verplaatsbare schuifjes. Bij ieder thema konden de deelnemers op de schuif zien hoeveel geld de gemeente Houten per jaar per inwoner uitgeeft. Ter referentie stonden hierbij ook de uitgaven van drie vergelijkbare gemeenten. Per thema vroegen wij de deelnemers of zij de knop op hetzelfde niveau wilden houden of naar boven of beneden wilden schuiven. Bij het gekozen niveau plakten zij een kleine ronde sticker. Veel inwoners gaven aan dat het goed leven is in Houten. De voorzieningen, de leefomgeving en de dorpse sfeer worden erg gewaardeerd. Omdat zij dit liever niet verliezen, willen zij niet graag bezuinigen. Veel mensen begrepen de complexiteit. Hieronder lees je hoe de deelnemers keken naar de optie bezuinigen per thema.
De Gemeente Veel Houtenaren gaven aan geen duidelijk beeld te hebben van de interne organisatie van de gemeente. Waar gaat het geld naartoe? Hoe wordt het gebruikt? Toch gaven inwoners aan dat dingen misschien efficiënter kunnen worden gedaan. Met andere woorden, de Houtenaren die we spraken waren bereid om te besparen op dit thema.
Zorg
Veiligheid
Houtenaren waren het erover eens dat zorg een belangrijk thema is waar niet op bespaard kan worden. Sommigen gaven zelfs aan hier nog meer in te willen investeren. Er zijn zorgen over de toenemende behoefte aan zorg voor ouderen en de jeugd. De meeste Houtenaren die we spraken waren dus niet bereid om te besparen op dit domein.
De meningen over het thema veiligheid in het kader van eventuele bezuinigingen liepen sterk uiteen. De gemeente scoort hier in vergelijking met andere gemeenten gemiddeld. Het grootste deel van de mensen die we spraken gaven aan blij te zijn met de mate van veiligheid zoals die vandaag is. Een kleiner deel vond echter dat de gemeente juist meer moet investeren in veiligheid dan nu het geval is. Andere inwoners gaven aan dat het met minder geld ook lukt om Houten veilig te houden. Zij zagen een bezuiniging wel zitten. De meningen liepen dus sterk uiteen.
Sport Sport werd door bijna iedereen als een belangrijk domein gezien. Onder andere omdat het preventief bijdraagt aan de zorg. Toch gaven sommige mensen aan het de eigen verantwoordelijkheid van inwoners te vinden. Zij die het kunnen, mogen meer zelf betalen. Hierdoor zou de gemeente zelf minder moeten uitgeven aan sport. Hierbij werd wel benoemd dat iedereen, ook mensen met minder te besteden, moet kunnen sporten. Sommigen gaven juist aan dat er meer in sport geïnvesteerd zou moeten worden, omdat dit een manier van preventie is voor eenzaamheid, overgewicht en andere welvaartsziektes. Net zoals bij veiligheid liepen de antwoorden hier dus wat uiteen, al lag het zwaartepunt bij het behouden van de huidige uitgaven.
26
Kunst en Cultuur Inwoners vonden dit een belangrijke, maar relatief hoge uitgave. Belangrijk omdat de samenhorigheid schept en bijdraagt aan het welzijn van de Houtenaar. Daarnaast zorgt het ook voor werkgelegenheid. Toch vonden de meeste inwoners dat er wat minder geld naar kunst en cultuur kan. Sommige mensen gaven aan dat Houtenaren voor het theater ook naar Utrecht kunnen gaan. Verder gaf bijna iedereen aan de bibliotheek belangrijk te vinden. Een aantal inwoners vond wel dat één bibliotheek ook voldoende is voor een gemeente als Houten. In het algemeen gaf bijna iedereen aan dat er gerust wat minder besteed zou kunnen worden aan kunst en cultuur, zolang de toegankelijkheid maar behouden blijft, vooral met het oog op de bibliotheek.
2.
Duurzaamheid en Energie Bij dit thema wisten Houtenaren niet altijd waar het over ging. Toch gaven de meeste mensen aan dat ze dit een belangrijk thema vinden, vooral met de blik op de toekomst gericht. De meeste inwoners wilden de uitgaven binnen dit thema gelijk houden. Sommigen gaven aan dat er meer mag worden uitgegeven aan duurzaamheid.
Onze leefomgeving Het groen in Houten wordt als erg waardevol gezien. Toch gaf bijna iedereen aan dat hier minder geld aan besteed mag worden. Er werd heel vaak aangehaald dat het onderhoud meer rekening moet houden met biodiversiteit door minder vaak en slimmer te onderhouden. Dit in combinatie met de grote bereidheid hierin meer zelf te doen, kan volgens veel inwoners een kostenbesparing opleveren.
Meer zelf doen
Bij de tweede oplossingsrichting werd deelnemers gevraagd of ze meer vrijwilligerswerk willen en kunnen doen. Ook werd de bereidheid om de onroerendezaakbelasting (OZB) op koopwoningen te verhogen, besproken. Veel Houtenaren zagen deze oplossingsrichting als een goede manier om de Houtense waarden te behouden.
Vrijwilligerswerk
Veel inwoners gaven aan bereid te zijn het groen in de eigen straat of wijk te onderhouden. Ook willen veel inwoners vrijwilligerswerk (blijven) doen bij de sportvereniging om sport op die manier goedkoper en toegankelijker te houden.
Ondanks de positieve houding ten opzichte van het idee om (nog) meer zelf te doen, vreesden sommige inwoners dat niet iedereen die taken gaat uitvoeren. Daarnaast was het duidelijk minder populair om vrijwilligerswerk te doen bij kunst en cultuurorganisaties of in de (mantel)zorg.
OZB-belasting verhogen
Veel Houtenaren waren bereid om die belasting licht te verhogen, gemiddeld met ongeveer €75 per huishouden per jaar.
27
3.
Omdenken
Binnen deze oplossingsrichting werd er vooral gereageerd op de hondenbelasting. Die zou voor een groot deel van de Houtenaren opnieuw ingevoerd mogen worden. Een andere veelbesproken optie was het verhogen van de inkomsten door parkeren in Houten. Door de parkeertarieven te verhogen of in te voeren op bepaalde plekken, kan de gemeente meer inkomsten genereren. Een ander idee dat naar voren kwam was bepaalde gemeentelijke taken samen met omliggende gemeenten oppakken, zoals het inkopen van materiaal. Volgens sommige inwoners kan hiermee geld bespaard worden.
Verschillende uitkomsten van de straatgesprekken per locatie Er zijn in verschillende wijken en dorpen van Houten gesprekken gevoerd. Dit leverde variatie in de beantwoording van de vragen op. Hieronder staan de opvallendste verschillen van de gemiddelde resultaten. Aantal stemmen
1-2
6-10
3-5
> 11
Huidige uitgave per knop per inwoner gemeente Houten Huidig percentage OZB gemeente Houten
Castellum In Castellum spraken we tijdens de tweede stap van de Ronde van Houten ongeveer 40 mensen, grofweg gelijk verdeeld over alle leeftijdscategorieën. We spraken zowel mensen die rustig een boodschap deden als mensen die tijdens hun lunchpauze snel iets te eten haalden. Wanneer mensen geen tijd hadden gaven we een flyer mee met een verwijzing naar de online vragenlijst.
15 15
De resultaten van de gesprekken waren sterk vergelijkbaar met de gemiddelde inbreng van de gesprekken die we voerden op de andere plekken. Er was met andere woorden een algemene bereidheid tot bezuinigen en ook alternatieve manieren om het begrotingstekort te dichten, werden op een positieve manier ontvangen. Een voorbeeld van zo’n alternatief is de uitbreiding van betaald parkeren om nieuwe inkomsten te genereren of het versterken van de samenwerking tussen (gemeentelijke) organisaties.
15
Oplossingsrichting Meer zelf doen
OZB-belasting gelijk
28
meer
Vrijwilligerswerk
15
groen onderhouden sportvereniging kunst & cultuur
mantelzorg wijk schoonhouden taalles geven zorgorganisatie
Wie kwamen we tegen? 0-19 jaar 20-39 jaar 40-59 jaar 60+ jaar
13 7 16 12
Totaal
48
Oude Dorp Op een woensdagavond in het Oude Dorp spraken we ongeveer 20 mensen die boodschappen aan het doen waren bij de Albert Heijn. We spraken vooral mensen die in het Oude Dorp woonden en ouder waren dan 20. Bij de mensen die we spraken was de bereidheid tot bezuinigingen relatief hoog, met het domein ‘onze leefomgeving’ als uitschieter. Hier kon volgens de inwoners meer bespaard worden in vergelijking met de andere plekken. Daarnaast was de bereidheid tot het verhogen van de OZB-belasting met €210 per huishouden per jaar het hoogst van alle plekken waar we inwoners spraken. Ook werd er nagedacht over alternatieve denkrichtingen zoals bijvoorbeeld het creëren van een laagdrempelige plek voor ontmoeting, zoals een buurthuis. Volgens de inwoners die we spraken zou dit voor winst op het gebied van welzijn kunnen zorgen. Andere voorstellen waren de herinvoering van een hondenbelasting en de invoering van een kattenbelasting.
Wie kwamen we tegen?
Oplossingsrichting Meer zelf doen
0-19 jaar 20-39 jaar 40-59 jaar 60+ jaar
2 7 6 5
OZB-belasting
Totaal
20
0-19 jaar
4 20-39 jaar
meer
6 40-59 jaar
7
60+ jaar
groen onderhouden
mantelzorg wijk schoonhouden
sportvereniging kunst & cultuur
taalles geven zorgorganisatie
4 Totaal
30
Bibliotheek Op een woensdagmiddag stonden we in Bibliotheek HoutenCentrum. Hier spraken we ongeveer dertig bezoekers en mensen die onderweg waren naar de GGD of taalles. Een belangrijke bevinding hier is de bereidheid tot bezuiniging op kunst en cultuur, waar ook de bibliotheek onder valt. Inwoners keken daarbij voornamelijk naar het theater. Hierbij werd aangegeven dat het theater belangrijk is en behouden zou moeten worden, maar dat de prijzen van de kaartjes wel hoger zouden kunnen. De meeste inwoners die we spraken in de bibliotheek gaven zelf aan bereid te zijn meer te betalen voor een toegangskaartje. Daarnaast gaven velen aan dat de bibliotheek belangrijk is voor hen. Toch zeiden sommige inwoners dat één centrale bibliotheek misschien ook voldoende zou kunnen zijn voor Houten. Opvallend is dat bijna niemand die we spraken bij de bibliotheek bereid was om de OZB-belasting te verhogen naar de hoogste trede van €210 per jaar per huishouden. Wel waren de mensen die we spraken bereid om de OZBbelasting met €75 per jaar per huishouden te verhogen.
Oplossingsrichting Meer zelf doen
OZB-belasting gelijk
wijk schoonhouden
6 6
groen onderhouden
meer
Vrijwilligerswerk
Wie kwamen we tegen?
gelijk
Vrijwilligerswerk
11
taalles geven
3
mantelzorg
3
sportvereniging
2
zorgorganisatie
1 1
kunst & cultuur
29
Het Rond Bij Het Rond op de wekelijkse markt spraken we ongeveer 40 mensen. De inwoners die we spraken waren voornamelijk wat ouder. Een opmerkelijke bevinding is dat de inwoners die we spraken in Het Rond niet echt bereid waren tot bezuinigingen in het veiligheidsdomein. Op alle andere plekken waren inwoners wel bereid om binnen dit domein licht tot sterk te bezuinigen. Hoewel dit dus verschilt van de andere plekken, ligt de lage bereidheid tot bezuinigen in het veiligheidsdomein wel in lijn met de algemene lagere bereidheid tot bezuinigen bij de inwoners die we spraken bij Het Rond. Wel was het gros van de inwoners die we spraken bereid om meer OZB-belasting te betalen (€75 meer per jaar per huishouden) of meer zelf te doen.
meer
Vrijwilligerswerk
OZB-belasting gelijk
wijk schoonhouden
5 5
taalles geven
2
sportvereniging
2 1
groen onderhouden
Oplossingsrichting Meer zelf doen
mantelzorg
1 1
zorgorganisatie kunst & cultuur
Wie kwamen we tegen? 0-19 jaar 20-39 jaar 40-59 jaar 60+ jaar
5 9 6 16
Totaal
36
sportvereniging
5 4
Spar Schalkwijk Voor de entree van de Spar Schalkwijk voerden we gesprekken met zowel jonge als oudere inwoners. Hier ging duidelijk de voorkeur uit naar meer zelf doen. Er werd regelmatig gezegd dat er in Schalkwijk een sterk gemeenschapsgevoel is. Er wordt bijvoorbeeld veel vrijwilligerswerk gedaan. Volgens een aantal Schalkwijkenaren kan de hele gemeente Houten daar iets van leren. Door deze hoge betrokkenheid op de ander, zagen veel deelnemers mogelijkheden om te bezuinigen op de zorg. Een deel van de taken kan volgens hen vrijwillig worden gedaan.
Wie kwamen we tegen? 0-19 jaar 20-39 jaar 40-59 jaar 60+ jaar Totaal
30
Oplossingsrichting Meer zelf doen 4 1 3 2
11
OZB-belasting gelijk
meer
Vrijwilligerswerk
Er klonk een relatief lage bereidheid tot de OZB-belasting verhogen. En de optie bezuinigen werd vooral kansrijk ingeschat op het thema groen. Volgens een aantal inwoners kan het onderhoud voor het huidige bedrag een stuk beter. Bijvoorbeeld de timing in het maaibeleid en het schonen van de sloten kan verbeterd worden.
wijk schoonhouden groen onderhouden taalles geven zorgorganisatie mantelzorg kunst & cultuur
3 1 1 1 0
Jongerencentrum Enter Op woensdagavond 29 mei waren we welkom bij Jongerencentrum Enter. Hier mochten we mee aan tafel schuiven voor het avondeten. Nadat wij over de Ronde van Houten hebben verteld, gingen we aan de hand van panelen met circa 20 geïnteresseerden in gesprek. De jongeren waren tussen de 14 en 23 jaar oud. Ze dachten enthousiast en energiek mee en kwamen vooral met veel ideeën om zelf meer te doen. Een groepje ging samen dieper in op het thema vrijwilligerswerk. Ze gaven aan meer vrijwilligerswerk te willen doen, maar de drempel is nu nog te hoog. Een idee was om via sociale media filmpjes te delen wat het precies inhoudt. Het tweede idee was om eenmalige groepsinschrijvingen voor vrijwilligerswerk op te zetten. Zo wordt het een sociale activiteit in plaats van een individuele verplichting. Als derde klonk het voorstel om maatschappelijke taken onderdeel van het schoolprogramma te maken.
Wie kwamen we tegen?
Oplossingsrichting Meer zelf doen
0-19 jaar 20-39 jaar 40-59 jaar 60+ jaar
20 -
Totaal
20
OZB-belasting gelijk
meer
Vrijwilligerswerk
Veel jongeren gaven aan sport heel belangrijk te vinden, en minder met kunst en cultuur te hebben. Hier zien zij mogelijkheden voor bezuinigen, zolang het toegankelijk blijft voor mensen met minder te besteden. Ook kan het groen in leefomgeving volgens de jongeren minder intensief onderhouden worden. groen onderhouden
3
sportvereniging kunst & cultuur
3 3
wijk schoonhouden
2
taalles geven zorgorganisatie
2 2 0
mantelzorg
Voetbalvereniging ’t Goy
Wie kwamen we tegen? 0-19 jaar 20-39 jaar 40-59 jaar 60+ jaar Totaal
Oplossingsrichting Meer zelf doen 3 5 7 5
20
OZB-belasting gelijk
meer
Vrijwilligerswerk
Op een zaterdagochtend stonden we onder de partytent van Voetbalvereniging ’t Goy. We spraken ongeveer 20 mensen, waaronder vooral ouders van de jonge spelers. De meeste deelnemers hier vinden sport heel belangrijk. Zij zien dit als een investering in de gezondheid van de Houtenaren, wat een preventieve functie heeft voor de zorg. Een groot aantal gaf aan zelf minder met kunst en cultuur te hebben. Hierop kon volgens hen best flink bezuinigd worden. Verder werden zorg en veiligheid vaak als belangrijk punt genoemd. Sommigen gaven aan dat ’t Goy door de jaren heen een beetje onveiliger is gaan voelen. groen onderhouden sportvereniging kunst & cultuur
5 10 0
wijk schoonhouden
5
taalles geven
0
zorgorganisatie
0 4
mantelzorg
31
Online vragenlijst Wanneer?
20 mei 12 juni 2024
Waar?
online via Houten Praat Mee
Houtenaren konden ook online meedoen aan de Ronde van Houten via het platform Houten Praat Mee. In totaal vulden 427 mensen de vragenlijst in. De vragenlijst werd vooral ingevuld door mensen tussen de 31 en 65 jaar. 20 mensen onder de 30 vulden de vragenlijst in.
Wie?
427 deelnemers
Inwoners konden een vragenlijst invullen tussen 20 mei 2024 en 12 juni 2024. De vragenlijst was opgedeeld in de drie voorgestelde oplossingsrichtingen: bezuinigen, meer zelf doen en omdenken. Hieronder kan je per oplossingsrichting de resultaten lezen.
Met 373 wonen de meeste mensen die de vragenlijst invulden in Houten zelf. De andere dorpen en het buitengebied zijn dus minder vertegenwoordigd in deze vragenlijst.
Ik ben geïnteresseerd in de Ronde van Houten, omdat ik…
In de gemeente Houten woon
92.5%
Regelmatig recrëeer in de gemeente Houten
20.3%
In de gemeente Houten werk
19.6%
Een organisatie of vereniging vertegenwoordig
12.1%
Een belangengroep vertegenwoordig
4.9%
Een bedrijf of winkel heb in de gemeente Houten
4.7%
Anders, namelijk...
32
2.8%
Wat is je leeftijd?
Waar in de gemeente Houten Waar in de gemeente Houten woon je? woon je? Waar in de gemeente Houten woon je?
0.9% 0.5% 4.2% 51-65 jaar 31-50 jaar 22.4%
66-80 jaar
39%
18-30 jaar >80 jaar
Waar in de gemeente Houten woon je? 0.6% 0.6% Waar in de 2.8% gemeente Houten woon je? 0.6%
Houten Noord-West
Houten Houten Noord-West Noord-Oost Houten Noord-West Houten Noord-Oost Zuid-West Houten Noord-West Houten Noord-Oost Houten Zuid-West Zuid-Oost Houten Houten Noord-Oost Zuid-West Houten Zuid-Oost Buiten de gemeente Houten Houten Zuid-West Zuid-Oost Buiten de gemeente Schalkwijk Houten Zuid-Oost Buiten de gemeente Schalkwijk In het buitengebied Buiten de gemeente Schalkwijk InGoy het buitengebied ‘t Schalkwijk In het buitengebied ‘t Goy Tull enbuitengebied ‘t Waal In het ‘t Goy en ‘t Waal ‘tTull Goy Tull en ‘t Waal
32.9%Waar in de gemeente Houten woon je? <18 jaar 0.6%
2.8% 0.6% Houten Heb je Noord-West een eigen koopwoning0.4% in 4.9% Houten? Houten Noord-Oost
0.2% 0.4% 4.9%2.8%0.6% 0.6% 4.9% 2.8% 0.6% 1.9% 0.6% 0.4% 2.8% 0.6% 0.4% 4.9% 4.9% 0.4% 4.9% 4.9% 30.8% 29.9% 17.4% 29.9% 17.4% 29.9% 15.4% 17.4% 29.9% 17.4% 18.7% 24.5% 18.7% 18.7% 24.5% 20.6% 20.6% 24.5% 18.7% 24.5%
Tull en ‘t Waal
Houten Zuid-West Houten Zuid-Oost
18.9%
Buiten de gemeente
29.9%
17.4% Ja
Schalkwijk In het buitengebied
18.7% Nee
‘t Goy
24.5%
81.1%
Tull en ‘t Waal
Wat is de samenstelling van je huishouden? 40.2%
38.6%
10%
Ik ben getrouwd/ woon samen zonder thuiswonende kinderen
Ik ben getrouwd/ woon samen met thuiswonende kinderen
Alleenstaand/alleenwonend
6.1%
Alleenstaand (zonder partner) met thuiswonende kinderen
3.5% Ik woon bij mijn ouders/ verzorgers
1.6% Anders, namelijk...
33
1.
Oplossingsrichting 1 - Bezuinigen
5.4%
6.3%
11%
5.8%
42.8%
9.1%
5.8%
3%
4.4%
12.4%
3.7%
25%
9.1%
9.3%
14%
14%
53.7%
13.3%
9.3%
54.2%
49.1%
44.6%
52.1%
13.1%
54.9%
7.7%
17.3%
20.8%
32.9%
23.1%
9.8%
22.2%
15.2%
10.3%
15%
Uitgave per knop per inwoner gemeente Houten
Veel deelnemers zijn bereid te bezuinigen op kunst en cultuur
Vooral de bibliotheek en het theater zien mensen als kans om op te bezuinigen. De bibliotheek vinden veel deelnemers belangrijk en moet dus zoveel mogelijk behouden blijven. Over het theater zijn de meningen verdeeld. Sommigen vinden dat een theater niet nodig is in Houten. Volgens hen kunnen cultuurliefhebbers daarvoor naar Utrecht. Andere vinden het wel belangrijk om een theater in Houten te hebben, maar vinden dat mensen gerust wat meer kunnen betalen voor een kaartje. Zij vinden het hierbij wel belangrijk dat het theater toegankelijk blijft voor groepen met minder te besteden. Een andere kostenpost waarop de gemeente kan besparen is de lokale omroep. Met RTV Utrecht in de omgeving hoeft er geen Houtense omroep te zijn.
34
De gemeente als bezuinigingskans
Ten tweede vonden mensen dat er ook bezuinigd kan worden op ‘de gemeente’. Het aantal ambtenaren en wethouders werd vaak genoemd. Veel mensen denken dat de gemeente hetzelfde kan doen met net iets minder personeel. Andere mensen denken dan weer dat de gemeente te veel externen inhuurt, wat ook aardig wat kost. Tegelijkertijd werd er wel opgemerkt dat er niet op de dienstverlening bezuinigd moet worden. Ook de gemeentelijke kantine kwam een aantal keer aan bod en kan voor heel wat mensen verdwijnen. Het gaat hierbij duidelijk om dingen die zich binnen de gemeente afspelen en niet naar buiten toe, zoals de dienstverlening.