Klimaatadaptatieplan Houten 2022-2027 (27-10-2021).pdf
Tekst van het document
KLIMAATADAPTATIEPLAN HOUTEN 2022-2027
•
56
B.3.a: Droogte – Risico op verdroging groen (bron: Arcadis)
KLIMAATADAPTATIEPLAN HOUTEN 2022-2027
Bijlage C Uitkomsten bewonerspeiling
57
Publiekspeiling gevolgen klimaatverandering in Houten
Verslag uitkomsten publiekspeiling (sept 2021) over klimaatadaptatie in gemeente Houten
Publiekspeiling gevolgen klimaatverandering in Houten Via een publiekspeiling hebben we in beeld gebracht hoe inwoners van de gemeente Houten denken over gevolgen van klimaatverandering en hoe we daarmee moeten omgaan. In september 2021 hebben 263 inwoners hun mening over klimaatadaptatie gedeeld. Deze hand-out bevat een samenvatting van de resultaten. We beantwoorden daarmee - ieder met een eigen kleur - de volgende vragen: • • • • • •
Wie hebben deelgenomen aan deze peiling? Wat zijn ervaringen met klimaatverandering? Hoe wordt gedacht over maatregelen in eigen huis en/of tuin? Hoe wordt gedacht over maatregelen in openbare ruimte? Welke klimaatadaptieve ideeën zijn aangedragen? Wat gaan we met de peilingresultaten doen?
Uit een vergelijking van de peilingresultaten met de resultaten van een in 2019 breed uitgezet onderzoek (andere focus), komt naar voren dat de deelnemers van deze publiekspeiling waarschijnlijk bovengemiddeld klimaatbewust zijn. Wij houden hier rekening mee bij de interpretatie van resultaten.
Wie hebben deelgenomen aan deze peiling? In totaal hebben 263 inwoners van de gemeente Houten de publiekspeiling ingevuld. De meeste daarvan wonen in de kern Houten (95%) in een koopwoning met tuin (83%). Inwoners met een huurwoning (14 %) en inwoners in een woning zonder tuin (4%) zijn minder groot vertegenwoordigd. De peiling is door inwoners van verschillende leeftijden ingevuld vanaf 18 jaar, waarvan de meeste ouder dan 30 jaar en een gelijkmatige verdeling tussen de groep inwoner 30-45 jaar, 45-60 en 60+ jaar.
© Arcadis 2021
3/11/21
31
Wat zijn ervaringen met klimaatverandering? Deelnemers van de peiling hebben uiteenlopend gereageerd op de vraag of ze zich zorgen maken om een aantal gevolgen van klimaatverandering. Sommige maken zich helemaal geen zorgen, anderen juist wel. Met slaapproblemen als gevolg van warme nachten en sterfte van groen als gevolg van droogte heeft een groot deel van de inwoners al mee te maken gehad (zie ook volgende pagina). Dit zijn dan ook effecten waar zorgen over bestaan. Daarnaast geven deelnemers aan zich zorgen te maken over afname van opbrengst van landbouwgewassen en de toename van energieverbruik van airco’s . Inwoners van Schalkwijk, t 'Goy, Tull en t ’Waal en overig buitengebied geven aan zich in het algemeen minder zorgen te maken dan de inwoners van de kern Houten. Dit geldt met name voor effecten zoals sterfte van groen als gevolg van droogte, gezondheidsproblemen als gevolg van hittestress en overlast regenwater in de tuin. De kans dat deze effecten zich voordoen in dichtbebouwd gebied is ook groter. Vanuit de resultaten blijkt dat verschillende leeftijdsgroepen zich ongeveer in dezelfde mate zorgen maken.
© Arcadis 2021
3/11/21
42
Wat zijn ervaringen met klimaatverandering? Met slaapproblemen als gevolg van warme nachten heeft een groot deel (70%) van de inwoners te maken gehad (waarvan 46% meermaals). Een deel van de inwoners (20%) geeft aan ook wel eens gezondheidsproblemen als gevolg van hittestress ervaren te hebben. Opvallend is dat ouderen niet meer last hebben van gezondheids- en slaapproblemen dan jongeren. 18-30ers geven zelfs aan iets meer last te hebben van de genoemde hitte-effecten dan 60+ers. Wel ervaren inwoners met een huurwoning meer gezondheidsproblemen als gevolg van hittestress (32%) ten opzichte van inwoners met een koopwoning. Woonlocatie en het wel of niet hebben van een tuin maakt geen verschil volgens de resultaten. Een toename van energieverbruik door airco behoefte is in totaal door 19% ervaren. Er zijn geen noemenswaardige verschillen tussen de groepen met verschillende leeftijds-, woningtype- en locatiekarakteristieken. Een grote groep inwoners geeft aan sterfte als gevolg van verdroging te hebben ervaren (68%, waarvan 40% meermaals). Overlast door regenwater in de tuin is door 28% ervaren, onbegaanbare wegen na een hevige bui door 22% en schade aan woning door regen- of grondwater door 11%
© Arcadis 2021
3/11/21
53
Hoe wordt gedacht over maatregelen in eigen huis en/of tuin? Een gedeelte van inwoners geeft aan al klimaatadaptieve maatregelen getroffen te hebben. 68% van de peiling-deelnemers heeft tegels in tuin vervangen door groen. Het percentage deelnemers dat dit nog niet gedaan heeft, maar wel wil doen is 8%. 54% geeft aan de woning beschermd te hebben tegen hitte (23% is van plan dit te gaan doen). 41% zet al een regenton in de tuin (25% heeft het voornemen dit te gaan doen). Naar verwachting heeft een klimaatbewust publiek deze peiling ingevuld en ligt het werkelijke percentage van inwoners die maatregelen hebben getroffen lager (zie toelichting bij intro). Een maatregel waarvan relatief weinig inwoners aangeven dit al te hebben uitgevoerd (24%), maar wel van plan zijn om uit te gaan voeren (32%) is het loskoppelen van de regenpijp en regenwater infiltreren van regenwater. 30% van de deelnemers heeft waterdoorlatende verharding aangelegd (en 17% is van plan dit te doen). 9% van de deelnemers heeft al een groen dak aangelegd, 29% is van plan om dit te doen. Minder populaire maatregelen zijn het ophogen van de deurdrempel (6% al gedaan, 7% is dit van plan) en het installeren van een airco (12% al gedaan, 17% is dit van plan).
© Arcadis 2021
3/11/21
64
Hoe wordt gedacht over maatregelen in eigen huis en/of tuin? Het beeld vanuit de reacties van inwoners van Schalkwijk, t 'Goy, Tull, t ’Waal en overig buitengebied en de kern Houten is vergelijkbaar. Er zijn wel verschillen tussen de reacties vanuit deelnemers in verschillende woonsituaties. Deelnemers met een koopwoning geven aan vaker maatregelen getroffen te hebben en ook vavker bereid zijn om dit te doen dan deelnemers met een huurwoning. Bij huurwoningen geeft 59% van de deelnemers tegels uit de tuin te hebben gehaald. De aanleg van een groen dak bij huurwoningen is niet populair (3% heeft dit al gedaan, niemand geeft aan van plan te zijn dit te doen).
4% van deelnemers heeft geen tuin
De meeste deelnemers treffen maatregelen om de leefkwaliteit te verbeteren (groene tuin is koeler en aantrekkelijker dan een tuin met steen en tegels). Een andere belangrijke drijfveer is idealisme (vergroenen van mijn tuin is beter voor ons leefmilieu). Een deel van de respondenten treft ook maatregelen om schade aan huis en tuin te voorkomen. Een relatief klein gedeelte van de peiling-deelnemers wil of kan geen maatregelen treffen. Naar verwachting heeft een klimaatbewust publiek deze peiling ingevuld en ligt het werkelijke percentage van inwoners geen maatregelen wil of kan treffen hoger (zie toelichting bij intro).
96% van deelnemers heeft tuin
Bij woningen zonder tuin zijn de maatregelen airco installeren (13% uitgevoerd, 20% van plan uit te voeren) en woning beschermen tegen hitte 26% uitgevoerd, 38% van plan uit te voeren) relatief populair. De aanleg van een groen dak niet.
Idealisme. Het vergroenen van mijn tuin is beter voor ons leefmilieu (168) Preventie. Het voorkomen van schade aan mijn huis en tuin (110) Kwaliteit. Een groene tuin is koeler en aantrekkelijker dan een tuin met steen en tegels (176) Ik wil geen maatregelen nemen (20) Ik woon in een appartement, en kan daardoor geen maatregelen nemen (18)
© Arcadis 2021
3/11/21
75
Hoe wordt gedacht over maatregelen in eigen huis en/of tuin? Op de vraag wie er het initiatief moet nemen om tuinen te vergroenen, antwoord 9% dat dit initiatief alleen bij bewoners ligt. 91% vindt dat de gemeente hier een verantwoordelijkheid in heeft. Bewoners (23) De gemeente moet bewoners informeren en stimuleren (87) De gemeente moet bewoners informeren, stimuleren en subsidiëren, ook als ik hiervoor meer belasting moet gaan betalen (63) De gemeente moet bewoners informeren, stimuleren en subsidiëren, maar ik wil daarvoor niet meer belasting gaan betalen (46) De gemeente moet daar regels voor gaan maken waar iedereen zich aan moet houden (44)
De meningen verschillen wel over de rol van de gemeente. 33% vindt dat de gemeente bewoners alleen moet stimuleren en informeren. 41% vind dat de gemeente daarnaast ook subsidies moet geven (waarvan meer dan de helft, 58%, hier ook extra belasting voor over heeft en minder dan de helft, 42% niet). 17% van de inwoners vindt dat de gemeente regels moet gaan opstellen. Ook vanuit de antwoorden op de open vraag om ideeën voor klimaatadaptatie-oplossingen komt naar voren dat er verschillend wordt gedacht over de manier waarop de gemeente verantwoordelijkheid voor vergroenen van tuinen moet invullen (zie bijvoorbeeld onderstaande quotes).
Quotes open vraag naar oplossingen: “De gemeente Houten dwingt te weinig af om mij en mijn buren wel in beweging te krijgen ten goede van het collectief” “Niet verplichten van minder bestrating in tuinen maar wel stimuleren”
© Arcadis 2021
3/11/21
86
Hoe wordt gedacht over maatregelen in openbare ruimte? Een groot deel van de peiling-deelnemers vindt dat de gemeente de openbare ruimte moet vergroenen (86%), meer bomen moet planten (81%) en meer water in groenvoorzieningen moet bergen (71%) Er zijn ook maatregelen waarover de meningen verdeeld zijn. Zowel 30% van alle deelnemers is het eens als oneens met de aanleg van holle wegen. Voor het verplichten van inwoners om water op hun eigen terrein te infiltreren is 25% het oneens en 47% het eens. 59% van de deelnemers wil graag extra openbare watertappunten. Een klein deel is het daarmee oneens (10%) en de rest is neutraal.
De meeste inwoners (68%) geven aan het liefst thuis verkoeling te zoeken tijdens een hete snikhete zomer. 13% zoekt dit op een schaduwrijke plek in verkoelend groen en 12% bij zwemwater in de openbare ruimte. Van de inwoners zonder tuin zoekt 60% het liefst thuis verkoeling en van de inwoners met tuin 69%.
© Arcadis 2021
Thuis (179) Zwemwater in de openbare ruimte (31) Op een schaduwrijke plek met verkoelend groen in de openbare ruimte (35)
Anders (18)
3/11/21
97
Welke klimaatadaptieve ideeën zijn aangedragen? Onderdeel van de publiekspeiling was een open vraag om ideeën aan te dragen voor klimaatadaptieve oplossingen. We hebben veel bruikbare tips gekregen, van 127 deelnemers! Veel voorkomende ideeën, hebben we gebundeld tot zes belangrijke boodschappen:
1. Zet in op vergroening van de omgeving! 2. Betrek bedrijven en ondernemers! 3. Informeer en stimuleer inwoners, maar schuw ook niet om te verplichten… Stimuleren bij voorkeur via beloning! 4. Gemeente kan nog winst behalen in de openbare ruimte (voorbeeldrol)!
5. Grijp moment nieuwbouw en herreconstructie aan voor klimaatadaptieve bouw! 6. Heb aandacht voor het klimaatadaptief maken van huurwoningen! Op de volgende pagina’s staat per boodschap een selectie aan quotes vanuit de antwoorden. We hebben meer bruikbare tips gekregen! Op de laatste pagina geven we aan wat we met de belangrijke boodschappen vanuit de peiling gaan doen en hoe we dit in het klimaatadaptatieplan hebben verwerkt.
© Arcadis 2021
3/11/21
10 8
Welke klimaatadaptieve ideeën zijn aangedragen? Boodschap 1: Zet in op vergroening van de omgeving!!
“Meer wadi's, meer bomen, zeker in Houten Zuid. Meer mini natuur zoals het bosje langs het Ka-pad.”
“We zijn omringd door parkeerplaatsen waardoor er veel hittestress is. Bomen die er staan zijn armetierig en hebben de hete zomers nauwelijks overleefd. Meer openbaar groen in dit deel zou voor alle omringde woningen (met name ook de appartementen aan de Achterom) een groot verschil maken”
© Arcadis 2021
“Maakt de wijk leefbaarder en het hoeven niet altijd bomen te zijn (die ook weer veel licht uit huizen wegnemen) want struiken en bloeiende planten zorgen ook voor meer biodiversiteit.”
Veel nadruk op vergroenen: natuurlijke schaduw voelt het prettigst en oogt het mooist.
“Bomen, pergola's, en nog meer bomen planten, evenals planten en bloemen”
“Ruimte tussen huizen met groen vullen, meer bloemen en minder gras” 3/11/21
11 9
Ideeën voor klimaatadaptieve oplossingen Boodschap 2: Betrek bedrijven en ondernemers!
“Samen werken met bedrijven om tuinen en daken te vergroenen en hemelwater af te koppelen en te infiltreren”
“Kijk voor groene daken/zonnepanelen niet alleen naar de vrijwillige bewoners, maar stel verplichtingen op voor bedrijven en woningcorporaties.”
© Arcadis 2021
“Meer groene daken en meer zonnepanelen op daken van huizen, maar vooral bedrijven en panden van de gemeente. Gebruik die oppervlakte!”
“Ruimte bieden aan studenten (van bijv. technische universiteiten) of bedrijven om innovatieve verduurzamingsprojecten voor de gemeente te ontwikkelen of in de gemeente te testen”
3/11/21
1210
Ideeën voor klimaatadaptieve oplossingen Boodschap 3: Informeer en stimuleer inwoners, maar schuw ook niet om te verplichten… Stimuleren bij voorkeur via beloning (geen sancties)!
“Duurzaamheidssubsidies inkomensafhankelijk maken. Verduurzamen is duur en daardoor niet voor iedereen mogelijk.”
“Invoeren van een "tegelopslag" op de rioolheffing, met daarbij een belastingvrije voet in de vorm van een % van het totale perceeloppervlak wat bestraat mag zijn.”
“ Belonen als een tuin voor een bepaald (redelijk) percentage bestaat uit groen ipv tegels.” “Ik denk dat het voor veel mensen onbekend onderwerp is dus vooral veel bekendheid generen en om het te stimuleren een subsidie geven met name voor huishoudens met lagere inkomens.”
“Regels over max percentage stenen in voortuin, net zoals in (gemeenten in) België ingevoerd is.”
© Arcadis 2021
“Gerichte informatie aan bewoners is effectiever dan algemene informatie. Gebruik hierbij geo-informatie waarbij een selectie wordt gemaakt door op luchtfoto's te selecteren op volledig verharde tuinen. Wijs ze dan op het effect wat daarbij gecreëerd wordt ook voor de anderen in de leefomgeving.”
“De gemeente Houten dwingt te weinig af om mij en mijn buren wel in beweging te krijgen ten goede van het collectief.”
3/11/21
1311
Ideeën voor klimaatadaptieve oplossingen Boodschap 4: Gemeente kan nog winst behalen in de openbare ruimte (voorbeeldrol) Operatie steenbreek bestaat al jaren, maar nog steeds zijn er in de gemeente juist ook op gemeentegrond grote partijen onnodig steen. Pak de kans en geef zelf nog meer aan door praktijkvoorbeelden dat steen weghalen helpt.
“Vergroen de "loze" bestratingsvlakken in de openbare ruimte. Daar hoeft dan ook daarna het onkruid niet meer te worden verwijderd als de omgeving daarin betrokken wordt (onkruid tussen bestatring uithalen is veel zwaarder dan tussen leuke planten) : dat willen burgers best zelf doen, kweekt ook weer samenhang.” © Arcadis 2021
“Adviseren wat er voor particulieren mogelijk is om extra groen op gemeentegrond te creëren. Bijvoorbeeld bij stukken weg voor huizen/schuren die niet gebruikt worden om op te lopen, fietsen of rijden, maar waar nu tegels liggen en waar makkelijk extra groen gecreëerd kan worden.”
“Geef het goede voorbeeld in de openbare ruimte! En vraag hulp aan burgers bij het onderhouden van delen van openbaar groen. Ik adopteer zelf al jaren een stuk gemeentegroen, en verbeter daardoor de biodiversiteit.”
“Grote oppervlakten zoals parkeerplaatsen in wijken met water doorlatende stenen betegelen.”
“Vooral zelf het goede voorbeeld geven, en behalve particulieren ook bedrijven sterk stimuleren / verplichten / subsidieren tot het nemen van maatregelen.” 3/11/21
1412
Ideeën voor klimaatadaptieve oplossingen Boodschap 5: Grijp moment nieuwbouw en herreconstructie aan voor klimaatadaptieve bouw
“Bij nieuwbouw huizen de regenpijpen niet meer laten aflopen in het riool maar in de tuin of in andere vormen van opvang!”
“Stimuleren minder airco’s en nieuw te bouwen huizen beter laten bouwen voor de klimaat verandering.”
“Bij ontwikkeling van nieuwe wijken en een renovatie oude wijken ruim groen toevoegen en wadi’ s aanleggen.”
© Arcadis 2021
3/11/21
1513
Ideeën voor klimaatadaptieve oplossingen Boodschap 6: Heb aandacht voor het klimaatadaptief maken van huurwoningen
U moet betere afspraken maken met de woningcorporatie. Huurders staan met 20 achter. Ze mogen niks en krijgen geen informatie of hulp.
“Biedt een ‘tuincoach’ aan inwoners. Een tuincoach die (met vrijwilligers met bijv. groene vingers) samen inwoners helpen (ook mensen die het zelf niet meer kunnen of geen geld hebben) om de tuinen groener te krijgen en houden. Over het algemeen staan de tuinen van de sociale huurwoningen er minder goed bij. Dit is verklaarbaar omdat in deze woningen veel kwetsbare mensen wonen met de laagste inkomens. Vanwege zorgen en problemen op andere leefgebieden heeft ‘de tuin’ de laagste prioriteit. Dus als er een tuincoach is die persoonlijke aandacht geeft, initiatief neemt gaat Houten zeker weten groener worden.”
Meer aandacht voor appartement bewoners. Ik woon bijvoorbeeld onder een plat dak op de bovenste verdieping. Ik zal nooit een groen dak of extra dakisolatie voor elkaar krijgen binnen de VvE. Ook energie transitie is erg lastig. Voor zonnepanelen is geen interesse. Allemaal heel behoudend uit angst voor kosten. © Arcadis 2021
3/11/21
1614
Wat gaan we met de peilingresultaten doen? Boodschap 1: Zet in op vergroening van de omgeving! Het klimaatadaptatieplan voorziet ruim in klimaatadaptatiemaatregelen die tegelijk kwaliteit van hun leefomgeving verbeteren, zoals vergroenen, ontstenen en planten van bome. Deze maatregelen zijn tevens goed voor de biodiversiteit. Een van deze groene maatregelen is een jaarlijks budget voor het planten van bomen en groen in de openbare ruimte. Daarnaast zijn meerdere acties voor het vergroenen van tuinen opgenomen.
Boodschap 4: Gemeente kan nog winst behalen in de openbare ruimte! Respondenten geven aan dat de gemeente een voorbeeldrol heeft in de openbare ruimte en dat hier nog winst te behalen valt, zo zijn delen va de openbare ruimte volgens respondenten onnodig verhard. We plannen om per jaar 3.250m2 verharding verwijderen. Daarnaast “Met het ontstenen geeft de gemeente het goede voorbeeld aan particulieren om hun tuinen te vergroenen. In 2021 “zinloze verhardings tool” een inventarisatie uitgevoerd waar in de gemeente nutteloze verharding ligt die weg kan.”
Boodschap 2: Betrek bedrijven en ondernemers! Naar aanleiding van suggesties in de peiling en hebben een verkennend gesprek met !MPACT Houten (projectbureau voor duurzaamheidsprojecten bij bedrijven in Houten en omgeving), hebben we in het plan opgenomen om informatieavonden te organiseren per bedrijventerrein (Rondeel, Doornkade e.d.) om ondernemers te stimuleren klimaatadaptatiemaatregelen te nemen. Onderdeel van deze avond is het presenteren van de stresstest op het betreffende bedrijventerrein en gezamenlijk nadenken over maatregelen.
Boodschap 3: Informeer en stimuleer inwoners, maar schuw ook niet om te verplichten! Bij voorkeur geen sancties, dan liever beloning. In het plan staan verschillende maatregelen om inwoners te informeren. Zoals via Operatie Steenbreek en de klimaatambassadeur. Daarnaast zijn vijf stimulerings- en subsidieringsregelingen in het plan opgenomen voor een klimaatadaptieve inrichting van bestaande percelen van inwoners. Voorlopig gaan we nog geen verplichting opleggen, met uitzondering van het herstel van afkoppelmaatregelen in de Vinex. Pas als blijkt dat stimuleren niet afdoende is, gaan we regels opstellen. We zijn ook niet van plan om beloningen/sancties (zoals tegeltaks) te geven naar aanleiding van de inrichting van particulier terrein. Met de huidige methodes, zijn kosten voor inning en controles daarvoor te hoog. © Arcadis 2021
Boodschap 5: Grijp moment nieuwbouw en herreconstructie aan voor klimaatadaptieve bouw! Projecten zijn al verplicht om hemelwater-, droogte- en hittebestendig te bouwen en in te richten. We richten ons daarbij op onze ambities, zoals een bouwpeil van 30 cm hoogte ten opzichte van de aanliggende straat, kruipruimteloos bouwen, een minimale hoeveelheid verharding, berging en infiltratie, maximale hoeveelheid groen. Daarnaast zijn er recentelijk nieuwe afspraken voor klimaatadaptieve bou gelanceer door de Provincie Utrecht. Het klimaatadaptatieplan spreekt de intentie uit om ons als gemeente Houten aan te sluiten bij deze afspraken. De logische plek om hier definitief ‘ja’ tegen te zeggen is in het traject Bouwen aan Houten na een integrale belangenafweging met andere ambities die geld kosten en ruimte vragen.
Boodschap 6: Heb aandacht voor het klimaatadaptief maken van huurwoningen! Een samenwerking tussen de gemeente en woningcorporatie Viveste biedt kansen voor klimaatadaptatie (zo bleek in een gezamenlijk overleg). In het plan staat dat we desamenwerking met Viveste gaan vormgeven in prestatieafspraken. Dit willen we ook met andere grote verhuurders. 3/11/21
1715
Contact: • •
Richard Zwartenkot (gemeente Houten): Richard.Zwartenkot@houten.nl Zita Hegger (Arcadis): zita.hegger@arcadis.com
Arcadis. Improving quality of life.
© Arcadis 2021