Bijlage 5 - Ruimtelijke onderbouwing LBP SIGHT versie 25_001 d.d. 29 juli 2022_compressed.pdf
Tekst van het document
Windpark Goyerbrug Gemeente Houten Ruimtelijke onderbouwing
Opdrachtgever Windpark Goyerbrug BV Contactpersoon Kenmerk R068362ab.189Y8XR.jwi Versie 25_001 Datum 29 juli 2022 Auteur
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
1
Inhoudsopgave
1
2
3
Inleiding ..................................................................................................................................... 6 1.1
Aanleiding en doel ............................................................................................................ 6
1.2
Ligging en begrenzing plangebied ................................................................................... 8
1.3
Geldend bestemmingsplan ............................................................................................... 8
1.4
Procedure projectafwijking .............................................................................................. 10
1.5
M.e.r.-beoordelingsplicht ................................................................................................ 11
1.6
Leeswijzer ........................................................................................................................ 12
Planbeschrijving....................................................................................................................... 13 2.1
Huidige situatie ............................................................................................................... 13
2.2
Toekomstige situatie ....................................................................................................... 15 2.2.1
Projectbeschrijving ............................................................................................. 15
2.2.2
Locatiekeuze en landschap ................................................................................. 18
Beleidskader ............................................................................................................................. 29 3.1
3.2
3.3
Rijksbeleid ....................................................................................................................... 29 3.1.1
Klimaatakkoord 28 juni 2019 .............................................................................. 29
3.1.2
Structuurvisie Wind op Land .............................................................................. 29
3.1.3
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) ......................................... 30
3.1.4
Besluit ruimtelijke ordening ................................................................................ 32
Provinciaal beleid ............................................................................................................ 33 3.2.1
Energieagenda van Utrecht 2016 – 2019 ............................................................ 33
3.2.2
Programmaplan Energietransitie 2020-2025 ...................................................... 33
3.2.3
Omgevingsvisie Utrecht ..................................................................................... 34
3.2.4
Interim Omgevingsverordening Utrecht ............................................................. 35
Regionaal beleid .............................................................................................................. 38 3.3.1
3.4
4
Regionale Energiestrategie Regio U16 ............................................................... 38
Gemeentelijk beleid ......................................................................................................... 39 3.4.1
Structuurvisie Eiland van Schalkwijk ................................................................... 39
3.4.2
Coalitieakkoord 2018 - 2022 .............................................................................. 43
Milieu en omgevingsaspecten ................................................................................................ 45 4.1
Inleiding .......................................................................................................................... 45
4.2
Luchtkwaliteit .................................................................................................................. 45
4.3
4.2.1
Wettelijk / beleidskader ...................................................................................... 45
4.2.2
Beoordeling ........................................................................................................ 45
4.2.3
Conclusie ............................................................................................................ 46
Externe veiligheid ............................................................................................................ 46
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
2
4.4
4.5
4.6
4.7
4.8
4.9
4.10
4.3.1
Wettelijk / beleidskader ...................................................................................... 46
4.3.2
Risicoanalyse LBP|SIGHT ..................................................................................... 47
4.3.3
Onderzoek normstellend kader AVIV ................................................................. 54
4.3.4
Conclusie ............................................................................................................ 59
Geluid .............................................................................................................................. 60 4.4.1
Wettelijk / beleidskader ...................................................................................... 60
4.4.2
Beoordeling ........................................................................................................ 61
4.4.3
Normstelling ....................................................................................................... 74
4.4.4
Conclusie ............................................................................................................ 77
Bodem ............................................................................................................................. 78 4.5.1
Wettelijk / beleidskader ...................................................................................... 78
4.5.2
Beoordeling ........................................................................................................ 78
4.5.3
Conclusie ............................................................................................................ 78
Waterhuishouding ........................................................................................................... 78 4.6.1
Wettelijk / beleidskader ...................................................................................... 78
4.6.2
Beoordeling (Watertoets) ................................................................................... 80
4.6.3
Conclusie ............................................................................................................ 89
Flora en fauna.................................................................................................................. 89 4.7.1
Wettelijk / beleidskader ...................................................................................... 89
4.7.2
Beoordeling ........................................................................................................ 90
4.7.3
Conclusie ............................................................................................................ 96
Archeologie en cultuurhistorie ........................................................................................ 97 4.8.1
Wettelijk / beleidskader ...................................................................................... 97
4.8.2
Beoordeling ........................................................................................................ 97
4.8.3
Conclusie .......................................................................................................... 101
Slagschaduw .................................................................................................................. 101 4.9.1
Wettelijk / beleidskader .................................................................................... 101
4.9.2
Beoordeling ...................................................................................................... 102
4.9.3
Normstelling ..................................................................................................... 107
4.9.4
Conclusie .......................................................................................................... 108
Radar / laagvlieggebied / vliegvelden ........................................................................... 108 4.10.1 Wettelijk / beleidskader .................................................................................... 108 4.10.2 Beoordeling ...................................................................................................... 109 4.10.3 Conclusie .......................................................................................................... 110
4.11
Kabels en leidingen ....................................................................................................... 111 4.11.1 Wettelijk kader ................................................................................................. 111 4.11.2 Beoordeling ...................................................................................................... 111 4.11.3 Conclusie .......................................................................................................... 111
4.12 5
Lichtschittering .............................................................................................................. 111
Economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid .......................................................... 112 5.1
Economische uitvoerbaarheid ....................................................................................... 112
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
3
5.2
6
5.1.1
Algemeen ......................................................................................................... 112
5.1.2
Financiële uitvoerbaarheid ............................................................................... 112
5.1.3
Planschade ....................................................................................................... 115
5.1.4
Conclusie .......................................................................................................... 115
Maatschappelijke uitvoerbaarheid ................................................................................ 116 5.2.1
Algemeen ......................................................................................................... 116
5.2.2
Plan(vormings)proces ....................................................................................... 116
5.2.3
Procedurele uitvoerbaarheid ............................................................................ 116
5.2.4
Participatie en communicatie ........................................................................... 116
5.2.5
Conclusie .......................................................................................................... 119
Conclusie ................................................................................................................................ 120
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
4
Bijlage 1
Kadastrale kaarten – Kadaster
Bijlage 2
Aanmeldingsnotitie m.e.r.-beoordeling – LBP|SIGHT
Bijlage 3
Vaststelling bevoegd gezag – Gedeputeerde Staten
Bijlage 4
Afbeeldingen huidige situatie – Google en Windpark Goyerbrug
Bijlage 5
Locatie – Windpark Goyerbrug
Bijlage 6
Visualisaties – Blue Bear Energy
Bijlage 7
Demografische analyse windparken gemeente Houten – Blue Bear Energy
Bijlage 8a
Rapport externe veiligheid – LBP|SIGHT
Bijlage 8b
Brief geldigheid rapport - LBP|SIGHT
Bijlage 8c
Onderzoek normstellend kader – AVIV
Bijlage 9a
Onderbouwing molenaarswoningen Windpark Goyerbrug – Timmermans Juridisch
Advies Bijlage 9b
Molenaarsovereenkomsten – Windpark Goyerbrug
Bijlage 9c
Volmachten eigenaren – Windpark Goyerbrug
Bijlage 10a
Onderzoek geluid en slagschaduw - Nevele arrest – LBP|SIGHT
Bijlage 10b
Nadere onderbouwing gekozen windturbinenormen – LBP|SIGHT
Bijlage 11
Bekendmaking watervergunning – Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden
Bijlage 12
Duikers, sloten en compensatiegebied – Windpark Goyerbrug
Bijlage 13
Wegen en kraanopstelplaatsen – Windpark Goyerbrug
Bijlage 14a
Natuurtoets Windpark Goyerbrug – Bureau Waardenburg
Bijlage 14b
Beschikking ontheffing Wnb – Gedeputeerde Staten
Bijlage 15
Berekening stikstofdepositie tijdens aanlegfase - Bureau Waardenburg
Bijlage 16a
Archeologisch onderzoek – Laagland Archeologie
Bijlage 16b
Archeologisch selectiebesluit – Gemeente Houten
Bijlage 17a
Radarverstoringsonderzoek Windpark Goyerbrug – TNO
Bijlage 17b
Verklaring van geen bezwaar – Ministerie van Defensie
Bijlage 17c
Brief verklaring van geen bezwaar windpark Goyerbrug - TNO
Bijlage 18
Uitstel aanlevering opdrachtbevestiging - RVO
Bijlage 19
Opbrengstberekening – Blue Bear Energy
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
5
1
Inleiding
1.1
Aanleiding en doel
Windpark Goyerbrug B.V. (hierna: initiatiefnemer) is voornemens Windpark Goyerbrug te realiseren tussen Houten en Wijk bij Duurstede. De locatie van het geplande windpark ligt in de gemeente Houten. De locatie van het Windpark Goyerbrug is opgenomen in de structuurvisie van de gemeente Houten. Op 11 januari 2019 heeft initiatiefnemer een vergunningsaanvraag ingediend voor de realisatie van Windpark Goyerbrug. De vergunning is verleend en ter inzage gelegd op 24 oktober 2019. Hierna hebben procedures gediend ten behoeve van ingediende beroepen en hoger beroepen. In de uitspraak van 30 juni 2021 van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (Afdeling) inzake windpark Delfzijl Zuid Uitbreiding is geoordeeld dat de algemene normen uit het Activiteitenbesluit milieubeheer (Activiteitenbesluit) en de Activiteitenregeling milieubeheer (Activiteitenregeling) voor (onder andere) windturbinegeluid, slagschaduw en externe veiligheid buiten toepassing moeten worden gelaten ingeval van besluitvorming voor windturbineparken. Hierdoor kan de ruimtelijke aanvaardbaarheid van planologische besluiten voor windturbineparken niet meer enkel onderbouwd worden met een verwijzing naar die windturbinenormen in het Activiteitenbesluit en de Activiteitenregeling. Door deze uitspraak is de vergunning niet onherroepelijk geworden.
Om Windpark Goyerbrug te realiseren moet nu opnieuw een vergunning verleend worden, waarbij niet meer verwezen wordt naar de normen uit het Activiteitenbesluit, maar waarvoor normen door de gemeente Houten worden vastgesteld die zijn voorzien van een actuele, deugdelijke, op zichzelf staande en op de aan de orde zijnde situatie toegesneden motivering. Onderhavige ruimtelijke onderbouwing is opgesteld ten behoeve van de nieuwe vergunningverlening en is een actualisatie van de oorspronkelijke ruimtelijke onderbouwing d.d. 11 januari 2019 (kenmerk R068362ab.189Y8XR.jwi). Het beoogde plan Het plan omvat vier nieuwe windturbines in lijnopstelling ten zuiden van het AmsterdamRijnkanaal. De lengte van de opstelling is circa 1,6 kilometer. Over het type windturbine is nog geen beslissing genomen. In ieder geval gaat het om vier dezelfde turbines met een ashoogte van minimaal 145 meter en maximaal 166 meter, en een rotordiameter van maximaal 150 meter. Het windpark heeft een vermogen met een indicatieve bovengrens van 22,4 MW. Het aantal MW van een windpark is overigens niet één-op-één bepalend voor de milieueffecten. In de milieutechnische onderzoeken ten behoeve van de vergunningsaanvraag zijn de maximale worst case effecten in beeld gebracht. De maximale effecten hebben wel een relatie met de ashoogte en de rotordiameter van een winturbine.
Daarom is voor deze afmetingen een bandbreedte opgenomen.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
6
Binnen deze bandbreedte zijn verschillende representatieve windturbines onderzocht op de maximale milieueffecten. Windpark Goyerbrug draagt bij aan het behalen van 1) de Rijksdoelstelling van 6.000 MW Wind op land in 2020 en 16% hernieuwbare energie te realiseren in 2023, 2) de doelstellingen van de provincie Utrecht van 65,5 MW aan opgesteld vermogen windenergie in 2020 en 3) de doelstelling van de gemeente Houten om 9% van het totale energieverbruik lokaal duurzaam op te wekken in 2018 en klimaatneutraal te zijn in 2040. Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) - Monitor Wind op Land 2020 - stond eind 2020 bijna 4.200 MW vermogen aan windenergie in Nederland. Het uitgangspunt was dat het totale windvermogen dat eind 2023 in gebruik kon zijn op 6.665 MW kan uitkomen. Dit aantal wordt opgemaakt door de bestaande windparken op te tellen bij projecten die nu nog in voorbereiding zijn en binnenkort gebouwd worden. In de provincie Utrecht stond begin 2022 een opgesteld vermogen aan windenergie van 34 MW, waarvan 6 MW in de gemeente Houten. Daarmee is 51,9% van de provinciale doelstelling uit 2020 behaald. Het operationeel tekort in de provincie Utrecht bedraagt 31,5 MW (netto) voor de doelstelling wind op land 2020.
In de Monitor Wind op Land is Windpark Goyerbrug expliciet opgenomen als plan dat in procedure is (‘bouw in voorbereiding’), en waar ‘de hoop op realisatie gevestigd is’. Volgens de Klimaatmonitor van Rijkswaterstaat werd er in 2019 in de gemeente Houten 3.090 TJ aan energie verbruikt. Hiervan werd 204 TJ lokaal duurzaam opgewekt, oftewel 6,6%. Daarmee is 73,3% (6,6% van 9,0%) van de gemeentelijke 2018-doelstellling behaald. Windpark Goyerbrug ondersteunt de ambitie van het Rijk, de provincie en de gemeente om een bijdrage te leveren aan de opwekking van duurzame energie. Windpark Goyerbrug krijgt een indicatief vermogen van 22,4 MW. Windpark Goyerbrug kan binnen de genoemde specificaties circa 51 tot 79 GWh/jaar (circa 183 tot 284 TJ/jaar) leveren. Daarmee levert het windpark een aanzienlijke bijdrage aan het behalen van de overheidsdoelstellingen. Windpark Goyerbrug draagt tussen 0,24% en 0,37% bij aan de landelijke 2020-doelstelling en tussen 22,0% en 34,2% aan de provinciale 2020-doelstelling. Bij realisatie van Windpark Goyerbrug wordt in de gemeente Houten (bij gelijkblijvend verbruik) 15,8% van de energie duurzaam lokaal opgewekt. Windpark Goyerbrug wekt met circa 284 TJ/jaar meer op dan het elektrisch verbruik van alle huishoudens in Houten bij elkaar (211 TJ in 2020).
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
7
1.2
Ligging en begrenzing plangebied
Het plangebied ligt evenwijdig aan de zuidkant van het Amsterdam-Rijnkanaal ter hoogte van de Goyerbrug in de gemeente Houten. Het gebied bestaat voornamelijk uit agrarische gronden. Ten zuiden van het plangebied ligt het natuurgebied de Buitenwaard en aansluitend stroomt de rivier de Lek. Aan de noordzijde van het kanaal liggen de kernen Dwarsdijk (op circa 1,3 kilometer afstand) en ’t Goy (op circa 1,7 afstand). De ontwikkeling vindt plaats op meerdere percelen. Het gaat om de percelen kadastraal bekend als gemeente Houten K162, K696 en C1893. De percelen kadastraal bekend als gemeente Houten C1892, C1893, K642 en K643 worden daarnaast als onderdeel van de inrichting opgenomen in verband met de technische, organisatorische en functionele binding uit hoofde van de molenaarsfunctie. Voor het kabeltracé worden mogelijk ook de percelen kadastraal bekend als gemeente Houten K185 en K845 gebruikt. Voor de kadastrale kaarten van de percelen wordt verwezen naar Bijlage 1 Kadastrale kaarten - Kadaster. In onderstaande figuren is de globale ligging en afbakening van het plangebied weergegeven.
Figuur 1.1 Globale ligging plangebied (links, blauw omcirkeld) en locatie van de geplande windturbines (rechts, groen gemarkeerd)
1.3
Geldend bestemmingsplan
Ter plaatse van het plangebied vigeert het bestemmingsplan ‘Eiland van Schalkwijk’ (vastgesteld op 30 augustus 2017). De grond waar de windturbines geprojecteerd zijn heeft de bestemming ‘Agrarisch’. Tussen de windturbines is ook de bestemming ‘Verkeer – Wegverkeer’ van toepassing.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
8
Verder zijn de dubbelbestemmingen ‘Waarde – Archeologie’ en ‘Waarde – Landschap’ van toepassing. Zie ook figuur 1.2. In tabel 1.1 is per windturbinelocatie weergegeven welke bestemming en dubbelbestemming er van toepassing is. Tabel 1.1 Overzicht bestemmingen Bestemming
Dubbelbestemming
Locatie windturbine 1
Agrarisch
Waarde – Archeologie 3, Waarde – Landschap 2
Locatie windturbine 2
Agrarisch
Waarde – Archeologie 1, Waarde – Landschap 4
Locatie windturbine 3
Agrarisch
Waarde – Archeologie 1, Waarde – Landschap 4
Locatie windturbine 4
Agrarisch
Waarde – Archeologie 2, Waarde – Landschap 4
De grond met de bestemming ‘Agrarisch’ is bestemd voor het uitoefenen van grondgebonden agrarische bedrijfsactiviteiten, fruitteelt, het behoud, het herstel en/of de ontwikkeling van de landschappelijke en cultuurhistorische waarden, extensieve dagrecreatie en kleinschalige dagrecreatieve voorzieningen en ondergeschikte voorzieningen ten behoeve van agrarische bedrijfsactiviteiten. Volgens de regels van het huidige bestemmingsplan is het niet toegestaan om op de planlocatie windturbines te realiseren.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
9
Figuur 1.2 Uitsnede bestemmingsplan ‘Eiland van Schalkwijk’ (bron: www.ruimtelijkeplannen.nl)
1.4
Procedure projectafwijking
Het beoogde bouwplan is in strijd met het bestemmingsplan. Windturbines zijn niet toegestaan. Ook is er geen afwijkingsmogelijkheid in het bestemmingsplan opgenomen die de ontwikkeling mogelijk maakt. Gelet op het bepaalde in artikel 2.10 lid 2 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (hierna: Wabo), moet beoordeeld worden of vergunningverlening onder toepassing van artikel 2.12 van de Wabo mogelijk is. In dit geval wordt afgeweken van het geldende bestemmingsplan. Medewerking kan alleen worden verleend door toepassing van artikel 2.12, lid 1, onder a, onder 3 van de Wabo. Dit document, de ruimtelijke onderbouwing, maakt onderdeel uit van de aanvraag voor de omgevingsvergunning voor afwijken van het bestemmingsplan.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
10
1.5
M.e.r.-beoordelingsplicht
De oprichting van een windturbinepark valt onder de activiteiten die zijn opgesomd in categorie 22.2 van onderdeel D van de bijlage bij het Besluit milieueffectrapportage (zie tabel hieronder). In onderdeel D zijn zogenaamde m.e.r.-beoordelingsplichtige activiteiten opgenomen. Tabel 1.2 Categorie 22.2, bijlage 2, onderdeel D Besluit m.e.r. Categorie
Activiteiten
Gevallen
Plannen
Besluiten
D 22.2
De oprichting,
In gevallen waarin de activiteit
De structuurvisie,
Het besluit bedoeld in artikel 6.5,
wijziging of
betrekking heeft op
bedoeld in de artikelen
onderdeel c, van de Waterwet, het
uitbreiding van
(1) een gezamenlijk vermogen
2.1, 2.2 en 2.3 van de
besluit, bedoeld in artikel 3, eerste lid,
een windturbine-
van 15 megawatt (elektrisch) of Wet ruimtelijke
van de Wet windenergie op zee of de
park.
meer, of
ordening, en de
besluiten waarop afdeling 3.4 van de
(2) 10 windturbines of meer.
plannen, bedoeld in de
Algemene wet bestuursrecht en een of
artikelen 3.1, eerste lid,
meer artikelen van afdeling 13.2 van de
3.6, eerste lid, onder-
wet van toepassing zijn dan wel waarop
delen a en b, van die
titel 4.1 van de Algemene wet bestuurs-
wet.
recht van toepassing is.
Met een indicatief vermogen van 22,4MW overschrijdt Windpark Goyerbrug de drempelwaarde van 15MW of meer, zoals genoemd in de derde kolom van tabel 1.2. Daardoor is een m.e.r.beoordeling noodzakelijk en niet enkel een vormvrije m.e.r.-beoordeling. Gezamenlijk met de vergunningsaanvraag en deze ruimtelijke onderbouwing wordt tevens de benodigde m.e.r.beoordeling ingediend. De aanmeldingsnotitie m.e.r.-beoordeling is bijgevoegd bij deze ruimtelijke onderbouwing (bijlage 2 – Aanmeldingsnotitie m.e.r.- beoordeling – LBP|SIGHT). Voorafgaand aan de vergunningverlening moet het bevoegd gezag een besluit nemen op de m.e.r.-beoordeling. Windpark Goyerbrug valt met een indicatief vermogen van 22,4 MW onder de Elektriciteitswet 1998. Op basis van artikel 9f van de Elektriciteitswet 1998 is Gedeputeerde Staten van de provincie formeel het bevoegd gezag voor besluiten op de omgevingsvergunning. Zij kan hiervan afzien als dit geen versnelling geeft ten opzichte van gemeentelijk handelen.
Bij brief van 10 oktober 2018 heeft Gedeputeerde Staten van de provincie Utrecht bepaald dat zij onder verwijzing naar artikel 9f, zesde lid, onder a van de Elektriciteitswet, afziet van toepassing van de gecoördineerde voorbereiding en bekendmaking van de benodigde besluiten ten behoeve van de realisatie van het Windpark Goyerbrug en afziet van het uitoefenen van haar (exclusieve) bevoegdheid voor de omgevingsvergunning. Daarmee is het college van B&W van de gemeente Houten het bevoegd gezag om op de aanvraag omgevingsvergunning te beslissen. Het besluit van Gedeputeerde Staten van Utrecht is bijgevoegd als Bijlage 3 - Vaststelling bevoegd gezag - Gedeputeerde Staten.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
11
1.6
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 wordt een beschrijving gegeven van het te realiseren project. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 het ruimtelijk beleidskader op nationaal, provinciaal en lokaal niveau besproken. Hoofdstuk 4 gaat in op de relevante milieu- en omgevingsaspecten. In hoofdstuk 5 wordt vervolgens ingegaan op de economische en maatschappelijke uitvoerbaarheid van het plan. Hoofdstuk 6 geeft de conclusies van deze ruimtelijke onderbouwing weer.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
12
2
Planbeschrijving
2.1
Huidige situatie
Het plangebied ligt evenwijdig aan de zuidkant van het Amsterdam-Rijnkanaal ter hoogte van de Goyerbrug in de gemeente Houten. Het karakter van het gebied wordt bepaald door de komgronden die ten noorden en noordoosten van Schalkwijk liggen en de oeverwal van de Lek. Zie figuur 2.1 voor de globale ligging van het plangebied. De komgronden kennen een typische verkaveling (110 m breed, 1.250 m lang). Deze komgronden worden aan de noordzijde begrensd door het Amsterdam-Rijnkanaal met boombeplanting en aan de zuidzijde door het bebouwde lint van Schalkwijk. Door de iets hogere ligging worden deze komgronden niet alleen gebruikt als weiland maar ook ten behoeve van de fruitteelt. Ten zuidoosten van de komgronden ligt de oeverwal van de Lek. De oeverwal is de hoger liggende 'afzettingsrug' langs de rivier. Het landgebruik achter de dijk bestaat uit een afwisseling van open cultuurlandschap en opgaande begroeiing (boomgaarden, singels, houtwallen) haaks op de dijk. Boerderijen en woonbebouwing liggen op enige afstand en beneden aan de dijk. De gronden waar de windturbines worden gerealiseerd, zijn onbebouwd. De gronden worden agrarisch gebruikt. In figuur 2.2 zijn enkele foto’s weergegeven van het aangezicht op de huidige locatie.
Voor meer aangezichten van de huidige locatie wordt verwezen naar het document dat is bijgevoegd als Bijlage 4 – Afbeeldingen huidige situatie – Google en Windpark Goyerbrug.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
13
Figuur 2.1 Uitsnede Structuurvisie ‘Eiland van Schalkwijk’ met het plangebied in blauw indicatief aangegeven
Figuur 2.2 Afbeeldingen van de huidige situatie van de voorziene locatie van de windturbines
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
14
2.2
Toekomstige situatie
2.2.1
Projectbeschrijving
Windpark Goyerbrug bv is voornemens om vier windturbines te realiseren langs het AmsterdamRijnkanaal ter hoogte van de Goyerbrug. De lengte van de opstelling is circa 1.600 meter en ligt circa 105 tot 125 meter van de zuidelijke oevergrens van het Amsterdam-Rijnkanaal. Op figuur 2.3 zijn de locaties van de windturbines weergegeven. In bijlage 5 - Locatie - Windpark Goyerbrug worden de exacte locaties van de windturbines beschreven.
Figuur 2.3 Locaties van de windturbines Om de afmetingen van de windturbines uit te kunnen leggen, zijn op onderstaande afbeelding verschillende begrippen verduidelijkt. De tiphoogte is het hoogste punt van de windturbine. De ashoogte is de hoogte waarop het centrale gedeelte van de generator zich bevindt. De generator bevindt zich in het machinehuis, oftewel gondel. De rotordiameter is de grootste afstand tussen de uiteinden van de bladen.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
15
Figuur 2.4 Uitleg maatvoering van een windturbine Er is nog geen beslissing genomen over het type windturbine dat gerealiseerd gaat worden, maar het gaat in ieder geval om vier dezelfde windturbines met de volgende kenmerken: •
een ashoogte van minimaal 145 meter en maximaal 166 meter;
•
een rotordiameter van maximaal 150 meter;
•
het windpark heeft een indicatief vermogen van 22,4 MW.
In overeenstemming met jurisprudentie is er voor de afmetingen van de windturbines een bandbreedte aangevraagd (zie ook: Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, Brochure Windenergie en flexibel vergunnen, april 2016). Binnen deze bandbreedte is gezocht naar turbinetypes die mogelijk op deze locatie gerealiseerd kunnen worden. Er zijn op moment van aanvragen van de omgevingsvergunning verschillende turbinetypen van verschillende windturbinefabrikanten mogelijk. Een selectie van potentiële turbinetypes is gegeven in tabel 2.1. Deze lijst is niet limitatief.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
16
Tabel 2.1 Mogelijke turbinetypen binnen de genoemde bandbreedte Type
Vermogen
Ashoogte
Rotordiameter
Nordex 131
3,9 MW
145 meter
131 meter
Nordex 149
4,0 - 4,5 MW
164 meter
149 meter
Nordex 149
5,7 MW
155 meter
149 meter
Senvion 3.7M140
3,7 MW
160 meter
140 meter
Senvion 4.2M148
4,2 MW
165 meter
148 meter
Vestas 136
3,6 MW
149 meter
136 meter
Vestas 150
4,0 – 4,2 MW
166 meter
150 meter
Vestas 150
5,6 MW
155 meter
150 meter
Vestas 150
5,6 MW
166 meter
150 meter
Om een indruk te krijgen hoe Windpark Goyerbrug eruit kan komen te zien, zijn verschillende visualisaties gemaakt. Voor de visualisaties zijn windturbines gebruikt met een ashoogte van 166 meter en een rotordiameter van 150 meter gebruikt. Deze visualisaties zijn als Bijlage 6 – Visualisaties – Blue Bear Energy bijgevoegd. De visualisaties zijn vanuit alle richtingen gemaakt. 1 Naast de 7 visualisaties die door initiatiefnemer gemaakt zijn, zijn er ook nog 30 visualisaties gemaakt in opdracht van gemeente Houten. Deze visualisaties zijn online te zien. 2 In figuur 2.5 is een visualisatie weergegeven.
1
de foto’s die gebruikt zijn voor deze visualisaties zijn reeds in 2009 met een groothoeklens gemaakt. Het doel was toen ondermeer om panoramafoto’s te maken. Het gebruik van een groothoeklens heeft een beperkt effect op de presentatie van de visualisaties. In 2009 bestond Windpark Goyerbrug nog uit 3 turbines met een tiphoogte van 150 meter. Nu bestaat Windpark Goyerbrug uit 4 turbines met een maximale tiphoogte van 241 meter. Omdat deze foto’s destijds ook gebruikt zijn voor visualisaties, is er voor gekozen om voor de huidige visualisaties dezelfde foto’s te gebruiken. Zodoende kan een beter vergelijk gemaakt worden tussen de plannen van toen en de huidige plannen.
2
https://www.theimagineers.com/windparkgoyerbrug/#Kapelleweg_1/Mogelijke_Situatie/
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
17
Figuur 2.5 Visualisatie van Windpark Goyerbrug vanaf de Lekdijk (nabij de afrit naar Schalkwijk) 2.2.2
Locatiekeuze en landschap
Door hun afmetingen hebben windturbines een impact op het landschap en de beleving ervan. In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) is vastgelegd dat het Rijk de systeemverantwoordelijkheid heeft voor het landschap. Het Rijk geeft hier uitvoering aan samen met de provincies, die ook verantwoordelijk zijn. Bij de invulling van het belang van de landschappen wordt de provincie ondersteund door het Rijk. In het provinciale beleid is aangegeven hoe de provincie invulling geeft aan het belang van de landschappen. De Omgevingsvisie van de provincie Utrecht (zie verder paragraaf 3.2.3) biedt ruimte aan het opwekken van duurzame energie. In de Omgevingsvisie is, op enkele kleine gebieden na, het gehele provinciale grondgebied aangewezen hiervoor, zie ook figuur 2.6. Binnen dit gebied geeft de provincie Utrecht ruimte voor een regionale en lokale afweging om tot een locatiekeuze voor duurzame energie te komen. Hierbij stelt de provincie wel een aantal voorwaarden. In deze gebieden vindt de provincie de realisatie van windenergie en/of zonnevelden ruimtelijk toelaatbaar met een goed ontwerp en zorgvuldige locatiekeuze. Bij de inpassing van grootschalige hernieuwbare energieopwekking moet worden aangesloten bij belangrijke structuren in het landschap, en bij voorkeur ook bij snel- en waterwegen.
De provincie heeft de voorkeur om duurzame energiebronnen te concentreren om spreiding in het landschap te voorkomen en om de energie infrastructuur optimaal te benutten.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
18
Echter, de provincie accepteert dat dit vanwege de omvang van de opgave niet overal gevolgd kan worden, en dat daarom in sommige gevallen maar aan enkele voorkeuren van de provincie voldaan kan worden. En er geldt een opruimplicht wanneer de windturbines of zonnevelden niet meer gebruikt worden.
Figuur 2.6 Uitsnede Omgevingsvisie met het gebied in roze aangegeven waar ruimte is voor windenergie en zonnevelden. Met een gele marker is de locatie van Windpark Goyerbrug weergegeven (bron: viewer van de provincie Utrecht: https://ruimtelijkeplannen.provincieutrecht.nl/NL.IMRO.9926.2020OWVISIE-VA01) De locatie van Windpark Goyerbrug is opgenomen als zoekgebied voor windenergie in de Structuurvisie Eiland van Schalkwijk van de gemeente Houten (zie verder paragraaf 3.4.1). Het zoekgebied is verdeeld over de deelgebieden ‘Oeverwal’ en ‘Gronden ten noorden van Schalkwijk en Tull en ’t Waal’.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
19
Ten aanzien van deze deelgebieden is het volgende opgenomen in de Structuurvisie: -
Deelgebied Oeverwal: “In het deelgebied Oeverwal is de zone langs het AmsterdamRijnkanaal zoekgebied voor windenergie. Daar kunnen windmolens worden geplaatst. Dit ondersteunt de doelstelling om met het Eiland een duurzame bijdrage te leveren aan de energieconsumptie in Houten en omgeving”.
-
Gronden ten noorden van Schalkwijk en Tull en ’t Waal: ‘’Langs het Amsterdam-Rijnkanaal kunnen windmolens worden geplaatst. Dit ondersteunt de ambitie om met het eiland een duurzame bijdrage te leveren aan de energieconsumptie in Houten en omgeving’’.
Het zoekgebied van de gemeente ligt daarmee binnen het gebied dat in de Omgevingsvisie is aangeduid voor windenergie onder voorwaarden. Op 18 september 2018, tijdens de behandeling van het coalitieakkoord door de gemeenteraad van Houten, hebben SGP en ITH een motie3 ingediend die het college verzocht onderzoek te doen naar een alternatieve locatie voor Windpark Goyerbrug. Deze motie is verworpen (voor: 7, de indieners, tegen: 22, alle andere partijen). Op 24 september 2018, tijdens een interpellatiedebat 4 in Provinciale Staten van Utrecht, heeft de provinciale SGP fractie een motie5 ingebracht om geen inpassingsplan te hoeven opstellen wanneer lokaal draagvlak ontbreekt. Deze motie is verworpen (voor 9, SGP, PvdD, SGP, 50+, tegen: 40, VVD, D66, CDA, PvdA, SP, GroenLinks, CU). In de Interim Omgevingsverordening van de provincie Utrecht is opgenomen dat bij de plaatsing van windturbines rekening gehouden moet worden met de kernkwaliteiten van de Utrechtse Landschappen. Ten behoeve hiervan is in de Interim Omgevingsverordening een kaart opgenomen waarop de verschillende landschappen onderscheiden worden. De beoogde locatie van Windpark Goyerbrug ligt in het Rivierengebied, zie figuur 2.7.
3
motie 031-2018, raadsvoorstelnummer 2018-064
4
https://www.stateninformatie.provincie-utrecht.nl/Vergaderingen/Provinciale-Staten/2018/24september/13:30/Interpellatieverzoek-SGP-windpark-Houten
5
motie 81 – geen windmolens zonder draagvlak
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
20
Figuur 2.7 Uitsnede Interim Omgevingsverordening waarop de te onderscheiden landschappen zijn aangegeven. In oranje is het plangebied van Windpark Goyerbrug weergegeven (bron: viewer van de provincie Utrecht: https://ruimtelijkeplannen.provincie-utrecht.nl/NL.IMRO.9926.2020OWVISIEVA01) Landschap Rivierengebied Het Rivierengebied is in de Interim Omgevingsverordening omschreven als een landschap met een langgerekte opbouw. Voor het landschap Rivierengebied moeten de volgende kernkwaliteiten behouden worden: 1.
schaalcontrast van zeer open naar besloten;
2.
samenhangend stelsel van rivier - uiterwaard - oeverwal - kom;
3.
samenhangend stelsel van hoge stuwwal - flank - kwelzone - oeverwal – rivier;
4.
de Kromme Rijn als vesting en vestiging.
Deze kernkwaliteiten hebben in de verschillende deelgebieden van Rivierengebied verschillende accenten. Er worden vijf duidelijk verschillende deelgebieden onderscheiden, met elk een eigen centrale ruggengraat. Vlakbij de ruggengraat is de eigen identiteit van het gebied het sterkst; de overgangen naar andere deelgebieden verlopen geleidelijk. De plekken waar ruggengraten beginnen, eindigen of bij elkaar komen verdienen extra aandacht. Hier komen ruimtelijke kenmerken bij elkaar. Op enkele van deze punten staan de kernkwaliteiten onder druk doordat er veel dynamiek is of omdat behoud extra inzet vraagt.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
21
De vijf deelgebieden van het Rivierengebied zijn: 1.
Flank
2.
Langbroek
3.
Kromme Rijn
4.
Nederrijn / Lek
5.
Schalkwijk
Op figuur 2.8 is te zien dat Windpark Goyerbrug verdeeld ligt over twee deelgebieden, namelijk de deelgebieden ‘Schalkwijk’ en ‘Kromme Rijn’. De meest westelijke turbine ligt in het deelgebied ‘Schalkwijk’, en de overige drie turbines liggen in het deelgebied ‘Kromme Rijn’. Toetsing van het plan aan de kernkwaliteiten van deze deelgebieden vindt hierna plaats in de paragrafen 2.2.2.1 en 2.2.2.2.
Figuur 2.8 Ligging deelgebieden binnen het landschap Rivierengebied, met in groen aangegeven de locaties van de 4 turbines (bron: viewer van de provincie Utrecht, kaartlaag ‘Landschap’: https://webkaart.provincie-utrecht.nl/viewer/app/Webkaart?debug=false&version=) 2.2.2.1 Deelgebied Schalkwijk Volgens de ‘Kwaliteitsgids Utrechtse Landschappen’ (hierna kwaliteitsgids) vormt het open weidelandschap van Schalkwijk een contrast met de meer besloten stroomruggronden van de Kromme Rijn en langs de Lek. De lineaire wetering vormt de kern van dit strak geordende landschap met verkaveling van smalle stroken schuin op de wetering. In het oostelijke deel begeleidt een weg en dicht bebouwingslint de wetering. In het westelijke deel ligt de wetering open in het landschap, met aan weerszijden boerderijlinten op afstand. Het
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
22
Amsterdam-Rijnkanaal vormt een nieuwe grens aan de noordzijde en doorsnijdt de geleidelijke overgang naar de Kromme Rijn. Volgens de kwaliteitsgids horen de volgende kernkwaliteiten bij dit landschap: 1.
De ruggengraat bestaat uit een wetering, weg en huizen met verdichting en verdunning.
2.
Het landgebruik kenmerkt zich als grasland met grazend vee.
3.
Bijzondere bebouwing zoals kerktorens steken boven het lint uit.
4.
‘Normale’ erven zijn gevarieerd in opbouw.
5.
Dwarsrelaties bestaan uit een combinatie van panorama’s en doorzichten tussen de bebouwing.
Door de plaatsing van de windturbines worden de kernkwaliteiten en karakteristieken van het landschap niet aangetast. 1.
De windturbines worden niet nabij een ruggengraat geplaatst. Het plangebied ligt aan de zuidzijde van het Amsterdam-Rijnkanaal. De kortste afstand tot de ruggengraat (de Schalkwijkse Wetering) is circa 1,3 km. Er is daarom geen effect op de structuur van de ruggengraat of de verdichting en verdunning van bebouwing langs de wetering.
2.
Het agrarisch landgebruik met grasland wordt gehandhaafd. Het uitgestrekte grasland met de strokenverkaveling blijft behouden. Tevens vindt er geen wijziging plaats in de weidegrond met af en toe akkers en laagstamboomgaarden met windsingels.
3.
Bijzondere bebouwing zoals kerktorens blijven zichtbaar vanuit de omgeving. Er vindt geen wijziging plaats aan de spoorlijn die open in het veld ligt. Bruggen over het AmsterdamRijnkanaal en de Lek blijven zichtbaar.
4.
Er is geen sprake van een wijziging van de opbouw van een erf. De windturbine (slechts 1 van de 4 turbines wordt in deelgebied Schalkwijk geplaatst) wordt namelijk buiten de boerenerven en op geruime afstand van de wetering geplaatst.
5.
Dwarsrelaties blijven behouden. Doorzichten vanuit de ruggengraat (de wetering) door tussen de bebouwing door blijven behouden. Tevens blijft het zicht vanuit het binnengebied op de verschillende soorten randen van het deelgebied behouden. De vier windturbines van het Windpark Goyerbrug worden in een lijnopstelling langs het Amsterdam-Rijnkanaal geplaatst waarmee de grens van het gebied juist geaccentueerd wordt en vanuit de omgeving nog beter herkenbaar is.
2.2.2.2 Deelgebied Kromme Rijn Volgens de Kwaliteitsgids is het Kromme Rijngebied ‘’in essentie een slingerend landschap met de Kromme Rijn en provinciale weg als belangrijkste hedendaagse lijnen, voerend langs dorpen, boomgaarden, weilanden en akkers, met een grote variatie aan dwarsrelaties. Bijzonder is dat de rivier en de belangrijkste weg zich in de loop der eeuwen diverse malen verlegd hebben, wat herkenbaar is aan diverse oude rivierlopen en oude wegen met bebouwingslinten’’.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
23
De volgende kernkwaliteiten horen bij het deelgebied Kromme Rijn: 1.
De ruggengraat is een vlechtend systeem van provinciale wegen en Kromme Rijn;
2.
Het landgebruik kenmerkt zich als een mozaïek van boomgaarden, weiden en akkers;
3.
Dorpen hebben een kerk, molen en brink, vaak met een kasteel in de nabijheid;
4.
Buiten de dorpen staat de meeste bebouwing op boerenerven, veelal in linten langs oude wegen;
5.
Dwarsrelaties bestaan uit een combinatie van panorama’s, verkaveling, coulissen en dwarswegen.
De plaatsing van de windturbines tast de kernkwaliteiten en karakteristieken van het landschap Kromme Rijn niet aan, om de volgende redenen: 1.
De windturbines worden niet nabij de ruggengraat van provinciale wegen en Kromme rijn geplaatst. Het plangebied ligt aan de zuidzijde van het Amsterdam-Rijnkanaal. De kortste afstand tot de ruggengraat is circa 1,8 km. Er is daarom geen effect op de open en gesloten gebieden langs de rivier. Doorzichten naar de andere landschappen blijven behouden en de rivier blijft zichtbaar vanaf de oever door lage begroeiing.
2.
Het landgebruik met boomgaarden, weiden en akkers blijft gehandhaafd en de karakteristieke mozaïekvorm wordt niet gewijzigd. Langs wegen en rivieren is er sprake van opgaande begroeiing; dit blijft behouden. Ook blijven de kavelgrenzen met sloten, beplanting en omheiningen behouden.
3.
De windturbines worden niet in een dorp geplaatst. Bijzondere bebouwing zoals molens en kerken blijven daarom behouden, zichtbaar en beleefbaar vanuit de omgeving. Er staan tevens geen kastelen nabij het windpark.
4.
Er is geen sprake van wijzigingen van de opbouw van boerenerven. De windturbines worden namelijk buiten de boerenerven geplaatst.
5.
Dwarsrelaties blijven behouden. Zo blijven de boomgaarden haaks op de weg staan en staan de windturbines niet in de zichtlijn van de ruggengraat naar de stuwwal ten noorden daarvan. De plaatsing van de windturbines aan de rand van het Kromme Rijngebied zorgt er tevens voor dat vergezichten op kerktorens in dorpen behouden blijven en dat ook de hoogbouw van Utrecht zichtbaar blijft.
Uit het voorgaande blijkt dat Windpark Goyerbrug de kernkwaliteiten van de deelgebieden ‘Schalkwijk’ en ‘Kromme Rijn’ niet aantast. 2.2.2.3 Beeldkwaliteit Oorsprong locatiekeuze van gemeente Houten In het voorjaar van 2010 hebben er in opdracht van en in samenwerking met de gemeente Houten drie zogenaamde werkateliers plaatsgevonden. De groep deelnemers bestond uit genodigde bewoners, agrariërs, maatschappelijke organisaties, marktpartijen en ambtenaren van gemeente en andere overheden. Het doel van deze werkateliers was om “een belangrijke stap in het open participatieproces voor een duurzame ontwikkelingsvisie voor het Eiland van Schalkwijk” te zetten.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
24
Er zijn vier thema’s behandeld. Eén van de vier thema’s was het thema “Energie”. De uitkomst van deze werkateliers voor windenergie was: 1) de voorkeur gaat uit naar minder grote windturbines in plaats van meer kleinere windturbines en 2) geen windturbines tegenover ’t Goy, de voorkeur gaat uit naar windturbines op het bedrijventerrein ’t Klooster bij Nieuwegein (ondertussen gerealiseerd) en nabij de Goyerbrug (nog te realiseren). Deze locatiekeuze is later verwerkt in de Structuurvisie Eiland van Schalkwijk.
Figuur 2.9 Uitsnede gemeentelijke structuurvisiekaart (plangebied globaal in blauw omcirkeld). De zoeklocatie voor windmolens is op de kaarten aangegeven met bruine lijnen. Zichtbaarheid De zichtbaarheid heeft betrekking op de mate waarin een windturbineopstelling voor een willekeurige waarnemer zichtbaar is. Hoe meer waarnemers, hoe meer invloed op de zichtbaarheid. Dit effect kan verschillend zijn op verschillende schaalniveaus. Als een initiatief zichtbaar is vanaf een standpunt of afstand waar vandaan relatief veel waarnemingen plaatsvinden, scoort die negatiever dan wanneer van dat standpunt of die afstand minder waarnemingen plaatsvinden. Door de hoogte van de windturbines is het initiatief zichtbaar voor mensen. De turbines staan in een relatief vlak en open gebied. Echter, de windturbines zijn vanuit de kernen ’t Goy, Schalkwijk, Wijk bij Duurstede, Culemborg en Cothen grotendeels verscholen achter bebouwing, bomen en dijken. Vanaf de randen van ‘t Goy en Schalkwijk zijn de windturbines waarschijnlijk wel zichtbaar. Om inzicht te geven hoeveel omwonenden er in de buurt van Windpark Goyerbrug wonen, is een GIS-analyse gemaakt. De uitkomsten van deze GIS-analyse (geografisch informatiesysteem) uitgevoerd en als bijlage 7 – Demografische analyse windparken gemeente Houten - Blue Bear Energy opgenomen.
In het gebied rondom Windpark Goyerbrug is de bevolkingsdichtheid met 16,3 huishoudens per km2 zeer laag. Er wonen circa 20x minder huishoudens rondom Windpark Goyerbrug dan rondom Windpark Houten. Van de gehele Houtense bevolking woont 1,3% in de buurt van Windpark Goyerbrug (binnen een afstand van 10x tiphoogte, namelijk 2.410m).
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
25
Ter vergelijking: van de gehele Houtense bevolking woont 20,2% in de buurt van Windpark Houten (binnen een afstand van 10x tiphoogte, namelijk 1.500 m). Relevant in het kader van de zichtbaarheid is ook de verlichting op de windturbines die ‘s nachts brandt. Eén van de veiligheidsvoorschriften was tot voor kort, dat windturbines voor de nachtperiode met knipperende rode toplichten uitgerust moesten zijn. Dit in verband met de veiligheid van laagvliegend vliegverkeer. De Inspectie Leefomgeving en Transport (IL&T) heeft besloten dit veiligheidsvoorschift voor zogeheten obstakelverlichting aan te passen. Dit heeft tot gevolg dat er voor een vastbrandende rode topverlichting gekozen mag worden. Een lamp die continu brandt is rustiger en daarmee minder hinderlijk. Deze topverlichting mag ‘s nachts bij goede zichtbaarheid ook gedimd worden. De lampen worden dan uitgerust met sensoren die de waterdeeltjes in de lucht meten en zich daarop kunnen instellen. Overdag is nog altijd witte knipperverlichting verplicht, maar dat is bij een normale, heldere dag weinig waarneembaar. Afhankelijk van de maatgeving van de windturbines krijgen de turbines mastverlichting. Zodra de definitieve windturbinekeuze is gemaakt, wordt deze voorgelegd aan de Inspectie Leefomgeving en Transport (IL&T), waarna een voorschrift volgt in lijn met de internationale ICAO richtlijnen.
Mastverlichting is aan de orde op ongeveer op 1/3 en 2/3 van de masthoogte. Dit zijn vast brandende rode lampen die ‘s nachts rondom uitstralen. Deze lampen hebben een lage intensiteit en zijn nodig voor het vliegverkeer als aanvulling op de topverlichting. Nieuwe technologieën (zoals infraroodsystemen en radardetectiesystemen) zijn beschikbaar waardoor er een andere vorm of geen obstakelverlichting meer nodig is. Sommige van de technologieën zijn wettelijk echter nog niet toegestaan. Het gaat bijvoorbeeld om de volgende technologieën: -
Het dimmen van de verlichting en aanpassen van het licht aan de weersomstandigheden;
-
Minder obstakelverlichting zolang de onderlinge afstand tussen windturbines niet meer is dan 900 meter en de hoeken van de opstelling verlicht zijn (sinds juni 2020 opgenomen in de informatiebladen);
-
Naderingsdetectie bij obstakelverlichting, waarbij het licht alleen inschakelt als een vliegtuig in de buurt is;
-
Radardetectie, waarbij een kleine radarinstallatie in de buurt staat van het windpark. Na een proef met dit systeem is dit ook opgenomen in het informatieblad sinds juni 2020, en wordt naar verwachting in 2022 in formele regelgeving opgenomen;
-
Transponderdetectie. Hierbij herkent een ontvanger bij een windpark de transponder van een vliegtuig. Wanneer dit vliegtuig het windpark buiten de daglichtperiode (in de schemer of nacht) nadert, schakelt de obstakelverlichting in. Er wordt nog een 'proof of concept' uitgevoerd om te beoordelen of de methode van een naderingsdetectiesysteem met transpondersignalen goed functioneert en de veiligheid van de luchtvaart gewaarborgd is.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
26
Initiatiefnemer is voornemens om de transponderdetectie toe te passen voor Windpark Goyerbrug. Zodra deze technologie wettelijk wordt toegestaan wordt het toegepast bij Windpark Goyerbrug. Goedkeuring voor dit systeem wordt door de IL&T al wel afgegeven. Beeld Naarmate een opstelling een regelmatiger beeld sorteert, wordt deze positiever gewaardeerd. De (regelmatige) geometrie van de opstelling speelt daarbij een wezenlijke rol, maar ook de herkenbaarheid daarvan in het veld (door de waarnemer). Opstellingen met gelijke onderlinge afstanden in de lijn en tussen de lijnen hebben over het algemeen een regelmatiger beeld dan opstellingen waarbij (grote) afwijkingen aanwezig zijn tussen deze afstanden. (Waarneembare) eenduidigheid in het type turbine heeft ook invloed op de regelmatigheid van het beeld. De onderlinge afstand tussen de windturbines is nagenoeg gelijk en er is dan ook sprake van een regelmatig beeld. Het windpark is vanaf verschillende standpunten als samenhangend geheel herkenbaar. Het toerental van de windturbines zijn ook medebepalend voor het beeld. Windturbines met een kleinere rotor draaien sneller dan turbines met een grotere rotor. Een lager toerental geeft een rustiger beeld dan een hoger toerental. Windpark Goyerbrug heeft, vanwege de grote rotoren, een laag toerental en geeft daarmee een rustiger beeld in vergelijking met omliggende windturbines.
Aansluiting op de landschappelijke structuur Naarmate een opstelling beter aansluit bij bestaande landschappelijke structuren wordt dit positiever beoordeeld dan wanneer een opstelling daar minder goed bij aansluit. Deze structuren bestaan onder meer uit de voorkomende vormen van landgebruik zoals industriegebieden, de begrenzingen van open ruimten en de in de omgeving aanwezige infrastructurele lijnen. Samenhang daarmee wordt in algemene zin positief beoordeeld. De vier nieuwe windturbines worden evenwijdig langs het Amsterdam–Rijnkanaal geplaatst en maken hierdoor onderdeel uit van de aanwezige infrastructuurlijn. De windturbines vormen een nadrukkelijkere begrenzing van het Eiland van Schalkwijk. Het windpark sluit daarmee aan op de landschappelijke structuur. Conclusie Windpark Goyerbrug wordt gerealiseerd in een gebied dat in de Omgevingsvisie en Interim Omgevingsverordening aangewezen is voor de ontwikkeling van windenergie. Het windpark ligt in het zoekgebied van de gemeente Houten (Structuurvisie Eiland van Schalkwijk). De windturbines hebben een effect op het landschap omdat ze zichtbaar zijn. Door de plaatsing van de windturbines worden de kernkwaliteiten en karakteristieken van het landschap, zoals deze zijn opgenomen in de Interim Omgevingsverordening, niet aangetast.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
27
Daarnaast worden de vier windturbines van het Windpark Goyerbrug in een lijnopstelling langs het Amsterdam-Rijnkanaal geplaatst waarmee de grens van het gebied ‘Schalkwijk’ en ‘Kromme Rijn’ geaccentueerd wordt. Daardoor is de grens vanuit de omgeving nog beter herkenbaar. Het windpark sluit aan op de aanwezige landschappelijke structuur.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
28
3
Beleidskader
3.1
Rijksbeleid
3.1.1
Klimaatakkoord 28 juni 2019
In het Klimaatakkoord is de afspraak gemaakt dat in 2030 70% van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen komt. Dat gebeurt met windturbines op zee, op land en met zonnepanelen op daken en in zonneparken. Voor energie op land (wind en zon) is de afspraak gemaakt dat de opbrengst uit deze bronnen groeit naar 35 miljard kWh. Bij duurzame energieopwekking op land krijgt de regio een grote rol. Elke regio krijgt de ruimte zelf te bepalen hoe zij de doelen haalt om meer duurzame energie op te wekken. Er zijn dertig regio’s benoemd die elk een Regionale Energie Strategie (RES) maken. De RES is een instrument om gezamenlijk te komen tot keuzes voor de opwekking van duurzame elektriciteit, de warmtetransitie in de gebouwde omgeving en de daarvoor benodigde opslag en energie infrastructuur. Toetsing Windpark Goyerbrug draagt bij aan de afspraken uit het Klimaatakkoord om in 2030 70% van alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen te halen. 3.1.2
Structuurvisie Wind op Land
Om tot een duurzame energiehuishouding te komen heeft het toenmalige ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) in het energierapport (Ministerie van EL&I, Energierapport 2011) vastgelegd te willen investeren in duurzame energie. Dit heeft onder andere geresulteerd in de doelstelling om in 2020 minstens 6.000 MW aan windenergie op land gerealiseerd te hebben. In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI, 11 september 2020) wordt verder geborduurd om het beleidsdoel uit de SVIR (2012) om meer ruimte te bieden aan de energietransitie. Naar 2050 toe neemt het aandeel duurzame energie alleen maar toe, hierop moet ook de infrastructuur worden aangepast. Voor windmolens is benoemd dat deze zorgvuldig in het landschap moeten worden ingepast en ook economische dragers voor het landelijk gebied worden. Keuzes bij inpassing duurzame energie worden verder uitgewerkt in de RES. Het gaat hier bijvoorbeeld om grootschalige clustering windmolens, eventueel in combinatie met zonnevelden. In paragraaf 3.3.1 wordt ingegaan op de RES en de concrete doelen die hier in zijn opgenomen. In 2013 is na overleg door het Interprovinciaal Overleg (IPO) namens de provincies een voorstel gedaan voor de verdeling van de 6.000 MW over de 12 provincies. Uit deze verdeling volgde voor elke provincie de doelstelling om een bepaald vermogen te realiseren voor 2020.
Voor Utrecht is in dit kader de doelstelling vastgelegd om 65,5 MW te realiseren. In navolging hierop heeft het kabinet provincies verzocht om in hun structuurvisies de gebieden voor de grootschalige windenergie alsook de rijksvisie op de wenselijkheid van bundeling en inrichting over te nemen. Dit overeenkomstig de gemaakte bestuurlijke afspraken.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
29
Deze afspraken houden verder in, dat provincies in hun structuurvisies aangeven waar buiten de grootschalige windenergiegebieden ruimte is voor kleinschaliger ontwikkeling van windturbines en waar niet. Daarmee wordt een ruimtelijke onderbouwing gegeven van dat deel van hun taakstelling dat niet in de grootschalige plaatsingsgebieden kan worden gerealiseerd. De provincie Utrecht heeft zijn doelstelling voor duurzame energie verwerkt in de Omgevingsvisie (zie paragraaf 3.2.3) De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voert jaarlijks de Monitor Wind op Land uit. In de Monitor Wind op Land rapporteert RVO aan het Kernteam Wind op Land over de voortgang en knelpunten in de planning voor de realisatie van deze doelstelling voor wind op land. De rapportage bestaat uit een lijst met windenergieprojecten die door de provincies zijn vastgelegd om de afgesproken taakstelling te behalen. Voor de provincie Utrecht staat sinds eind 2014 Windpark Goyerbrug op deze monitoringslijst. In de meest actuele versie van 2020 is Windpark Goyerbrug expliciet opgenomen als plan dat in procedure is. Toetsing Onderhavig plan voorziet in de realisatie van een windpark van met een indicatief vermogen van 22,4 MW. Het plan ligt niet in een gebied dat is aangemerkt voor Grootschalige Windenergie in de Structuurvisie Wind op Land.
Om de doelstelling van 6.000 MW te halen, is vastgelegd dat de provincie Utrecht buiten de grootschalige gebieden voor 65,5 MW aan windenergie moet ontwikkelen. Windpark Goyerbrug staat sinds eind 2014 op de lijst van de Monitor Wind op Land, en in de versie van 2020 is het windpark opgenomen als plan dat in procedure is. Daarmee draagt het plan bij aan het behalen van de doelstelling genoemd in de Structuurvisie Wind op Land. 3.1.3
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro)
In het Barro is een aantal projecten die van rijksbelang zijn, opgenomen en met behulp van digitale kaartbestanden exact ingekaderd. Per project worden vervolgens regels gegeven waaraan bestemmingsplannen moeten voldoen. In het Barro waren zes ‘projecten’ beschreven: -
Project Mainport ontwikkeling Rotterdam.
-
Kustfundament.
-
Grote rivieren.
-
Waddenzee en Waddengebied.
-
Defensie.
-
Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde.
Het Barro bepaalt onder meer dat bestemmingsplannen de doorvaart voor schepen niet mogen belemmeren als in het plan zich een vrijwaringzone van een rijksvaarweg bevindt. Verder staat eveneens in dit besluit dat bestemmingsplannen binnen reserveringsgebieden geen plannen mogen bevatten die uitbreidingen van het spoor belemmeren.
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
30
Een bestemmingsplanwijziging mag ook geen belemmering bevatten voor het gebruik en geschikt maken van elektriciteitsproductie-installaties, kernenergiecentrales, hoogspanningsverbindingen, buisleidingen, de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), primaire waterkeringen (buiten het kustgebied) en het IJsselmeergebied. Naast het Barro is er ook de Regeling algemene regels ruimtelijke ordening (Rarro). In het Barro is bepaald dat bij ministeriële regeling verschillende militaire terreinen, gebieden, objecten en zones worden aangewezen, waar gemeenten bij de vaststelling van bestemmingsplannen rekening mee moeten houden. In de Rarro wordt daar uitvoering aan gegeven. Toetsing Het plangebied ligt niet in een gebied dat in het Barro is aangewezen. Opgemerkt wordt dat het plangebied wel in de nabijheid ligt van enkele Barro-gebieden, namelijk: -
‘Grote Rivieren’. Dit gebied ligt op circa 0,3 kilometer ten zuiden van het plangebied. Het betreft hier de rivier de Lek.
-
‘Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde’. Het betreft hier de Romeinse Limes. Dit gebied ligt op circa 1,3 kilometer ten noordoosten van het plangebied.
-
‘Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde’. Het betreft hier de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Dit gebied ligt op circa 3,4 kilometer ten zuidwesten van het plangebied.
Toetsing aan bovengenoemde Barro-gebieden is niet noodzakelijk. Wel liggen de windturbines in het radarverstoringsgebied zoals genoemd in artikel 2.6.2 onder 9 in het Barro. Verwezen wordt in dit artikel naar de radarverstoringsgebieden die zijn genoemd in het Rarro (Regeling algemene regels ruimtelijke ordening) in bijlage 8.4 en 9. Het betreft in dit geval de radarverstoringsgebieden Soesterberg, Volkel, Nieuw Milligen en Herwijnen. Op basis van het Barro moet daarom beoordeeld worden dat de windturbines geen onaanvaardbare gevolgen kunnen hebben voor de werking van de radar. Deze beoordeling is uitgevoerd door TNO en wordt nader behandeld in paragraaf 4.10
R068362ab.189Y8XR.jwi | versie 25_001 | 29 juli 2022
31
Grote Rivieren Romeinse Limes Nieuwe Hollandse Waterlinie Figuur 3.1 Uitsnede kaart van het Barro, met in groen aangegeven de opstellingslocaties 3.1.4