Bijlage - 2a Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Oosterlaak
Tekst van het document
Ruimtelijke Onderbouwing g Zonnepark Oosterlaak
Eelerwoude Op weg naar 100% natuurinclusief )
Opdrachtgever: Zonnepark Oosterlaak B.V. Maarsenbroeksedijk 37 3542 DM Utrecht
_"tsu g Vest
Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@ eel erwoude.nI www.eelerwoude.nl
Projectgegevens: Projectnummer:
203219
Datum:
28-2-2023
Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Status:
Concept
Versie:
1
O 2022 Eelerwoude
Dit rapport is enkelzijdig opgemoakt.
~4.4Y,
awk
Inhoudsopgave 1
Inleiding...................................................................................................................................................... 5
1.1
Aanleiding...............................................................................................................................................5
1.2
Ligging en begrenzing plangebied ..........................................................................................................5
1.3
Vigerendbestemmingsplan ....................................................................................................................7
1.4
Leeswijzer...............................................................................................................................................7
2
Planbeschrijving......................................................................................................................................... 9
2.1
Inleiding..................................................................................................................................................9
2.2
Beschrijving huidige situatie plangebied ................................................................................................9
2.3
Hetzonnepark ........................................................................................................................................9
2.4
Landschappelijkeinpassing ..................................................................................................................13
3
Beleidskaders........................................................................................................................................... 21
3.1
Inleiding................................................................................................................................................21
3.2
Rijksbeleid.............................................................................................................................................21
3.3
Provinciaalbeleid .................................................................................................................................24
3.4
Regionaalbeleid ...................................................................................................................................31
3.5
Gemeentelijkbeleid ..............................................................................................................................32
3.6
Conclusie...............................................................................................................................................34
4
Waardentoets.......................................................................................................................................... 35
4.1
Inleiding................................................................................................................................................35
4.2
Natuurwaarden....................................................................................................................................35
4.3
Archeologischewaarden ......................................................................................................................37
4.4
Cultuurhistorische waarden .................................................................................................................38
4.5
Water....................................................................................................................................................38
4.6
Conclusie...............................................................................................................................................41
5
Milieuaspecten......................................................................................................................................... 42
5.1
Inleiding................................................................................................................................................42
5.2
Bodem..................................................................................................................................................42
5.3
Geluid...................................................................................................................................................43
5.4
Luchtkwaliteit.......................................................................................................................................45
5.5
Externeveiligheid .................................................................................................................................45
5.6
Bedrijven en milieuzonering .................................................................................................................47
5.7
Verkeeren parkeren .............................................................................................................................47
5.8
Vormvrije m.e.r.-beoordeling ...............................................................................................................48
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 13
5.9
Kabels en leidingen ...............................................................................................................................49
5.10
Elektromagnetische straling .................................................................................................................49
5.11
Warmteomtwikkeling ...........................................................................................................................49
5.12
Lichtreflectie .........................................................................................................................................50
5.13
Conclusie ...............................................................................................................................................51
6
Uitvoerbaarheid ....................................................................................................................................... 52
6.1
Inleiding ................................................................................................................................................52
6.2
Ruimtelijke uitvoerbaarheid .................................................................................................................52
6.3
Maatschappelijke uitvoerbaarheid .......................................................................................................52
6.4
Economische uitvoerbaarheid ..............................................................................................................52
6.5
Conclusie...............................................................................................................................................53
Bijlagen.................................................................................................................................................................. 54
Zonnepark Oosterlaak I Felerwoude 1 4
1 Inleiding
1.1Aanleiding De Nederlandse overheid heeft in juni 2019 het Klimaatakkoord vastgesteld. Het centrale doel binnen dit akkoord is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen met 49% in 2030 ten opzichte van 1990. Voor de elektriciteitssector geldt hierbij een opgave om in eerste instantie in 2030 de CO2-emmissies met tenminste 20,2 Mton te verminderen. In het verlagen van deze uitstoot is het van belang om energie op te wekken met hernieuwbare bronnen. In het Energieakkoord is afgesproken dat in 2023 het aandeel hernieuwbare energieopwekking 16% dient te zijn. Daarnaast spelen zich ook andere ruimtelijke vraagstukken af, zoals het spanningsveld tussen landbouw en natuur en het grate beslag op ruimte. Het is wenselijk om deze vraagstukken integraal mee te nemen bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. In de Omgevingsvisie heeft de provincie Utrecht aangeduid in 2030 minimaal 55 procent van de energie opgewekt te hebben met hernieuwbare energiebronnen. In 2050 wil de provincie energieneutraal zijn. Om dit mogelijk te maken zet de provincie in op de realisatie van grootschalige zonnevelden. Gemeente Houten heeft, als onderdeel van de energieregio U16, ook haar eigen opgave geformuleerd in haar Beleidskader zonnevelden Gemeente Houten dat is vastgesteld op 8 juli 2021. De ambitie is uitgesproken om in 2040 energieneutraal te zijn.
In het Energieplan is een tussenstap geformuleerd om in 2025 20% van de benodigde energie duurzaam op te wekken, hierbij wil ze graag inzetten op kwalitatief hoogwaardige zonnevelden. Door goed naar de omgeving te kijken en bewoners, landschap, natuur en recreatie te betrekken wordt er bijgedragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. Oak in het landelijke gebied wordt gezocht naar locaties voor het plaatsen van zonnepanelen om een bijdrage te kunnen leveren aan de energietransitie. Sunvest Ontwikkeling B.V heeft, in samenwerking met de grondeigenaar, een plan gemaakt voor de ontwikkeling van een grondgebonden zonnepark op een perceel aan de Tuurdijk in 't Goy (kadastraal bekend als Houten, sectie Len nummers 51, 55 & 57). Voor de realisatie van een grondgebonden zonnepark wordt een omgevingsvergunning aangevraagd, in afwijking van het bestemmingsplan (op grand van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3° Wabo). Deze voorliggende ruimtelijke onderbouwing is onderdeel van de vergunningsaanvraag. Hierin komen alle relevante aspecten vanuit ruimtelijke ordening voor dit project aan de orde en deze ruimtelijke onderbouwing toont aan dat de ontwikkeling in overeenstemming is met een goede ruimtelijke ordening.
1.2 Ligging en begrenzing plangebied Het plangebied van de voorgenomen ontwikkeling is gelegen aan de Tuurdijk in 't Goy, ten zuidoosten van de kern Houten. Het plangebied heeft een omvang van circa 17,6 hectare en is de afgelopen jaren in gebruik geweest voor de teelt van appelen, peren, mais en als grasland. Kadastraal is het plangebied bekent als Houten — L — 51, Houten — L — 57 en Houten — L — 55. Aan de zuid- en oostzijde van het plangebied is een watergang gelegen. Verder wordt het plangebied omringt door diverse agrarische percelen, welke voornamelijk in gebruik zijn voor de fruitteelt. Daarmee is het plangebied op circa 300 meter vanaf de Tuurdijk gelegen. Onderstaande afbeeldingen geven de ligging van het plangebied weer.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 5
Dnebergen-Rijsenburg
Odijk
Oud Rilsenhurg
Ojl (4ulven
.~-
ORIEBERGEN
-
Sterkenburg
+ 'Houten m,anaal y halkw jksch
1 r nq
.-
.'
Werkhoeen
~1 O
,p
f
•
Ka!ten'eetctsche Meer
Hot tad
iw
Cc`Icrlaak . '
•9
~+~
Ode Kronme R,In
so .
,
sr Tull en He Waal
^. Goy Coth
Sehalkw,jk'1
Caspargouwse
-
Molenbuurt
~
r
cte'1 • "
i
of
i
1
~'•
•r
i
rr• i
~'
rr
•~~
i
2 1
,
-,
__
1.3 Vigerend bestemmingsplan Voorliggend plangebied is gelegen binnen het bestemmingsplan "'t Goy en omgeving", welke op 2 juli 2015 is vastgesteld door de gemeenteraad van Houten en onherroepelijk in werking is getreden naar aanleiding van de uitspraak van de Raad van State d.d. 21 juni 2017.
Het plangebied kent de enkelbestemming 'Agrarisch'. Daarnaast kent een groot deel van het plangebied de dubbelbestemming'Waarde - Archeologie 2 (Gebied met hoge archeologische verwachtingswaarde)'. Een hoek in het noordwesten van het plangebied kent de dubbelbestemming'Waarde - Archeologie 1 (Terrein van
archeologische waarde)'. Verder is aan de zuidwestzijde van het plangebied, langs de watergang, de dubbelbestemming 'Waarde —Aardkundig waardevol gebied' gelegen. Tevens kent het gehele plangebied de functieaanduiding'specifieke vorm van agrarisch - deelgebied paarden 2'. Onderstaande afbeelding geeft een weergave van het bestemmingsplan weer. De realisatie van een zonnepark is niet passend binnen het vigerend bestemmingsplan. Daarom wordt voor het
zonnepark een omgevingsvergunning, in afwijking op het bestemmingsplan (op grond van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3o Wabo) aangevraagd.
_
EnWbestemming Agran h
+
Dubbelbestemming
Q Waarde Aadkundigwaardevo.
...
.
+ #
• ' + . +
+
`
*
-•~
y' '~ "
•
+ Dubbelbestemmmg Waarde N heologie 2 (Gebied met eoge archelogsche v xncingswaarde)
Dubbelbes..mblg
de Archeologie 1 jenein v
Funl aanduiding gr P heke vorm deelgebied paarden 2
h
.,+
+ + + ++
+ \
' -
.
)M •
+
\
+
.
-
+
+
« `
` \
`
Y
v
\
Afbeelding 3. Uitsnede bestemmingsplan "t Goy en omgeving'met een weergave van het plangebied (bran: ruimtelljkeplannen.n1).
1.4 Leeswijzer De ruimtelijke onderbouwing is opgebouwd uit 6 hoofdstukken. In hoofdstuk 2 wordt eerst ingegaan op het voorgenomen plan. In hoofdstuk 3 komt het beleidskader aan bad. In dit hoofdstuk wordt een beschrijving
gegeven van het van toepassing zijnde rijksbeleid, provinciaal beleid en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan wordt daarbij getoetst aan dit beleid. Hoofdstuk 4 bevat een waardentoets. Hieruit blijkt welke waarden in
het plangebied aanwezig zijn en of deze worden aangetast door de ontwikkeling. In hoofdstuk 5 komen de
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 7
relevante milieuaspecten aan bod. In hoofdstuk 6 wordt tot slot ingegaan op de ruimtelijke, maatschappelijke en economische uitvoerbaarheid.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 8
2 Planbeschrijving 2.1Inleiding In dit hoofdstuk wordt de huidige situatie nader toegelicht en wordt het voorgenomen plan voor het zonnepark beschreven. Ten behoeve van Zonnepark Oosterlaak is door Smartland een landschappelijk inpassingsplan opgesteld, waarin de landschappelijke inpassing nader wordt toegelicht en onderbouwd. Deze is als bijlage aan de ruimtelijke onderbouwing toegevoegd.
2.2 Beschrijving huidige situatie plangebied 2.2.1 Ligging en beschrijving plangebied Het plangebied van Zonnepark Oosterlaak is gelegen tussen de agrarische percelen in het dorpje 't Goy, aan de rand van de gemeente Houten. Op dit moment kent het plangebied en zijn directe omgeving hoofzakelijk een agrarische functie voor de teelt van verschillende gewassen voor voornamelijk de fruitteelt. Het dorp 't Goy, waar het plangebied onderdeel van uitmaakt, is op circa 300 meter van het plangebied gelegen. Het plangebied heeft een oppervlakte van 17,6 hectare, waarvan circa 14,5 hectare wordt gebruikt voor de opstelling van zonnepanelen (pv-panelen). Circa 3 hectare wordt gebruikt voor de landschappelijke- en ecologische inpassing van Zonnepark Oosterlaak.
2.3 Het zonnepark 2.3.1 Initiatief voor het zonnepark Sunvest heeft samen met de grondeigenaar een plan gevormd voor de realisatie van een grondgebonden zonnepark in de gemeente Houten. Sunvest wil samen met de grondeigenaren bijdragen aan de transitie naar duurzame energie. Dit doen zij door middel van de ontwikkeling van natuurlijke zonneparken. Sunvest ontwikkelt, financiert, bouwt en exploiteert deze natuurlijke zonneparken, waarbij zij bij alle zonneparken concrete maatregelen ten behoeve van de verbetering van de biodiversiteit en de landschappelijke inpassing. Samen met de betrokken grondeigenaar is Sunvest tot een plan gekomen voor de realisatie van een grondgebonden zonnepark nabij 't Goy in de gemeente Houten.
2.3.2 Locatiekeuze Het Rijk, de provincie Utrecht, de regio en gemeente Houten hebben het doel gesteld om energieneutraal te zijn, voor gemeente Houten ligt deze doelstelling op 2040. In het Energieplan van Houten is een tussenstap geformuleerd om in 2025 20% van de benodigde energie duurzaam op te wekken, hierbij wil ze graag inzetten op kwalitatief hoogwaardige zonnevelden. Door goed naar de omgeving te kijken, bewoners te betrekken en de aspecten van landschap, natuur en recreatie goed mee te nemen wordt er bijgedragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. De realisatie van zonneparken dragen bij om deze energiedoelen te halen. Binnen de bebouwde omgeving is niet genoeg ruimte om duurzame energie op te wekken. Dit komt mede doordat niet alle daken geschikt zijn voor zonnepanelen. Redenen hiervoor zijn bijvoorbeeld technische bezwaren (draagconstructies, orientatie, schaduwvlakken, ect.), maar ook esthetische bezwaren. Ook zijn niet alle
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 9
locaties geschikt voor de realisatie van een zonnepark. De gronden zijn al in gebruik door andere functies of kunnen niet gecombineerd worden met zonnepanelen en bijbehorende installaties. Sunvest heeft met de grondeigenaar een overeenstemming bereikt over het gebruik van de gronden voor de realisatie van een zonnepark. De locatie is gelegen in een zoekzone van de energieregio U16 en in een zoekgebied van de gemeente Houten. Daarnaast wordt het zonnepark landschappelijk ingepast, waarbij ingezet wordt op het behoud en de versterking van de bodemkwaliteit en versterking van de biodiversiteit. Zie hiervoor paragraaf 2.4.
2.3.3 Technische gegevens zonnepark Het plangebied voor de ontwikkeling van het zonnepark aan de Tuurdijk in 't Goy heeft een oppervlakte van 17,6 hectare. Hiervan wordt 14,5 hectare gebruikt voor de opstelling van pv-panelen. De gronden tussen en rondom de pv-panelen worden ingezet voor de landschappelijke inpassing en de versterking van de biodiversiteit. Opstelling pv-panelen Voorliggend zonnepark kent een overwegende zuid-opstelling, waarbij de kavelstructuren van de betreffende percelen gevolgd wordt. De onderzijde van de panelen worden op minimaal 0,7 meter hoogte boven het maaiveld gesitueerd. De maximale hoogte van de pv-panelen bedraagt 1,50 meter boven het maaiveld. Tussen de rijen met pv-panelen wordt een ruimte gereserveerd van 1,75 meter. Tussen alle panelen wordt ruimte vrijgelaten van 10 millimeter, zodat regenwater tussen de panelen door de bodem kan bereiken.
4.50
1.75
4.50
1.75
4.50
Afbeelding 4. Schematische weergave opstelling pv-panelen in Zonnepark Oosterlaak (bron: Smart/and). Fundering De draagconstructies van de zonnepanelen worden niet gefundeerd. Ten behoeve van de stabiliteit van de zonnepanelen worden stalen palen de grond in geheid. Een sonderingsonderzoek voorafgaand aan de bouw bepaald uiteindelijk de exacte diepte die nodig is om de frames stevig genoeg to plaatsen. Na de exploitatieperiode van 30 jaar worden deze op een eenvoudige wijze, zonder graafwerkzaamheden, uit de grond getrokken.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 10
Technische installaties Naast de opstelling van pv-panelen worden binnen het hekwerk van het zonnepark diverse technische installaties gerealiseerd, welke noodzakelijk zijn voor het functioneren van het zonnepark. Transformator- en inkoopstations Binnen het zonnepark worden vier transformatorstations van 6 MVA en een inkoopstation gerealiseerd. Het inkoopstation en de transformators/converters worden zoveel mogelijk uit het zicht geplaatst. Daarnaast worden de technische installaties uitgevoerd in een kleur welke niet opvalt in het landschap. De hoogte van de transformator- en inkoopstations bedraagt 3 meter. Omvormers Binnen het zonnepark wordt gewerkt met omvormers. Een omvormer combineert de stroomopbrengst van zonnepanelen en zet deze om naar wisselstroom. Ze worden onder de pv-panelen gemonteerd en vallen daardoor nagenoeg niet op. Energieopslagsysteem (EOS) Naast de benodigde technische installaties voor het functioneren van het zonnepark wordt binnen zonnepark Oosterlaak ook een energieopslagsysteem (EOS) gerealiseerd, afhankelijk van de marktontwikkeling. De batterijopslag zal maximaal bestaan uit zes batterijunits, een transformatorstations, een reserveonderdelencontainer en maximaal zes omvormers (PCS) behorende bij het energieopslagsysteem. Het energieopslagsysteem wordt gerealiseerd in bouwwerken, welke vergelijkbaar zijn met een zeecontainer.
De bouwhoogte van deze containers bedragen maximaal 3 meter. Mocht het energieopslagsysteem niet gerealiseerd worden, wordt de gereserveerde ruimte opgevuld met pv-panelen.
2.3.4 Toegankelijkheid en ontsluiting Het zonnepark wordt ontsloten via de Tuurdijk en het bestaande kavelpad. Het zonnepark is niet toegankelijk voor onbevoegden en wordt afgesloten middels een toegangspoort. Vanaf de toegangspoort wordt binnen het zonnepark zoveel mogelijk gebruik gemaakt van onverharde paden. Ten behoeve van de veiligheid zal een deel van de paden bestaan uit halfverharding, zodat het gehele zonnepark tijdens een eventuele calamiteit bereikbaar is voor hulpdiensten. Deze toegangswegen en beheerpaden worden geschikt gemaakt voor zwaardere voertuigen, zoals bluswagens. Daarnaast komt er rondom het zonnepark een hekwerk van 1,80 meter hoog ter beveiliging van het zonnepark. Het hekwerk is transparant, waarbij aan de onderzijde 20 cm ruimte wordt gelaten zodat kleine zoogdieren het zonnepark kunnen betreden. Daarnaast worden maatregelen, zoals een bord met noodnummer, genomen zodat hulpdiensten to alien tijde het zonnepark kunnen betreden. Dit wordt afgestemd met de Veiligheidsregio Utrecht.
2.3.5 Bouw De start van de bouw is afhankelijk van het moment waarop de vergunningen zijn verleend, de netaansluiting met voldoende transportcapaciteit opgeleverd kan zijn en de benodigde rijkssubsidies (SDE++) zijn toegewezen. De aanlegfase van de panelen en bijbehorende installaties beslaat waarschijnlijk een tijdsperiode van meerdere maanden.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 11
2.3.6 Looptijd Het zonnepark heeft een exploitatiefase van 30 jaar. Na dit termijn zal het zonnepark volledig worden ontmanteld en wordt de grond teruggebracht naar de huidige staat van gebruik.
2.3.7 Communicatie en participatie Sunvest hecht veel waarde aan de betrokkenheid van de lokale gemeenschap in gemeente Houten. Hiertoe heeft Sunvest een procesparticipatieplan en een financieel participatieplan opgesteld (zie separate bijlagen) het procesparticipatieplan beschrijft hoe de omgeving betrokken is gedurende de planvorming. Het financieel participatieplan beschrijft hoe de lokale omgeving financieel kan participeren random de voorgenomen ontwikkeling. Procesparticipatie Zie de separate bijlage met het procesparticipatie overzicht. Financiele participatie Zie de separate bijlage met het financieee participatie overzicht.
2.3.8 Levenscyclus Voor de levenscyclus van het zonnepark wordt gekeken naar een optimaal evenwicht tussen de landschappelijke kwaliteit, innovatieve technieken, materiaalkwaliteit en duurzaamheid. Zo worden zonnepanelen gebruikt welke niet alleen goed scoren op de prijs-kwaliteitverhouding, maar oak op maatschappelijke prestatie van de fabrikant. Daarnaast worden installaties, zoals de onderconstructie van de panelen, zo uitgevoerd dat deze na exploitatie gemakkelijk te verwijderen zijn. Tijdens de exploitatie vindt preventief onderhoud plaats om de frequentie van elektrische en mechanische defecten te minimaliseren. Het doel is om na de exploitatie van het zonnepark te voldoen aan de richtlijn Afgedankt Elektrisch en Elektronisch Afval (AEEA). Hierbij zorgt Sunvest voor een goede en milieuvriendelijk verwerking en recycling, via Stichting Zonne energie Recycling Nederland (ZRN), van de aanwezige componenten en materialen. Na het aflopen van de exploitatieperiode worden de gronden weer in oorspronkelijke staat gebracht. Op die manier streeft Sunvest naar een zo goed en duurzaam mogelijke levenscyclus van het zonnepark.
2.4 Landschappelijke inpassing De landschappelijke inpassing van Zonnepark Oosterlaak is beschreven in een landschappelijk inrichtingsplan, opgesteld door Smartland. Dit landschappelijk inrichtingsplan is als bijlage bij voorliggende ruimtelijke onderbouwing opgenomen. Op basis van de schaal van het landschap, de schaal van de directe omgeving en de schaal van het zonnepark is het landschappelijk ontwerp tot stand gekomen. In deze paragraaf worden de hoofdpunten van de landschappelijke inpassing toegelicht.
2.4.1 De vier leidende thema's Het landschappelijk ontwerp van voorliggend zonnepark is opgesteld aan de hand van een viertal hoofddoelen en daaruit volgende leidende thema's. Deze doelen en principes zijn ontstaan uit algemene ambities, gecombineerd met de specifieke kwaliteiten en kansen van de locatie. 1)
Inpassen in de Iandschapsstructuur en daarmee beperken van de zichtbaarheid
Landschapsstructuur Het landschap van Houten en 't Goy kenmerkt zich op regionale schaal door een structuur van landschapszones parallel aan de Utrechtse Heuvelrug. Op lokale schaal kenmerkt het zich vooral door een bundeling van oostwest lopende stroomruggen, restanten van voormalige rivierlopen en oeverwallen van de Rijn, zichtbaar in historische wegen, waterlopen, boerderijlinten en een aantal dorpjes. De stroomruggen zelf worden vooral gedomineerd door fruitteelt. Grote vlakken laagstamfruitbomen, vaak afgewisseld met hoge hagen en geschoren boomsingels dwars op de stroomrug. Met de landschappelijk inrichting van het zonnepark wordt verdergegaan op de hoofdrichtingen in het landschap.
Locawe Zonnepwk Gosterlaak Stuwwal Smeltwaterwaaier, sandy Daludspoetupswaaier Doomraakwaaiei Glooiing van he0inhalspoetingen sr StroomruggIocing - —' Meanderruggen en -geWen Dekzandwemngen Landduinen met vtakten en Iaagten Rmerkomvkdde Rmerkom- en oeverwalachwge vlakte
Afbeelding 5. Geomorfologische kaart Kromme Rijngebied (GIS). Bran: Smartland
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 13
(On)zichtbaarheid Deze landschapsstructuur is goed in te zetten en te versterken om de zichtbaarheid van het park te beperken. De richting van de stroomrug en de Tuurdijk kunnen versterkt worden door de oude watergang de Oosterlaak landschappelijk weer zichtbaar te maken, door vrijstaande wilgenbomen. De dwarsrichting van de laagstamfruitbomen en houtsingels kan versterkt worden door de panelen en vooral ook de randbeplanting in deze richting te plaatsen, ook al is dit qua zonne-opbrengst niet het meest optimaal. Onzichtbaarheid wordt verder gerealiseerd door rondom toepassen van landschapshagen. Daarnaast zorgt het kleine natuurgebiedje aan de tuurdijk er tevens voor dat rekening wordt gehouden met de (on)zichtbaarheid van het zonnepark. Verder zorgt de aanwezigheid van omliggende fruitteeltpercelen ervoor dat het zicht op het zonnepark al beperkt is.
Jj
STRUCTUURLIJNEN iegenoa y ♦
Hstonsche wateren Histonsthe wegen Lijnen tuioige tuitteen
Ajaeelamg b. Structuurlijnen welke leidend zijn voor de Iandschappelijke inpassing (bron: Smartland).
Afbeelding 7. Landschapselementen om de zichtbaarheid te beperken (bron: Smartland).
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 14
x..
Afbeelding 8. Visualisatie toekomstbeeld vanaf de Tuurdijk (bron: Smart/and).
Bovenstaande afbeelding betreft een visualisatie van het toekomstbeeld van het zonnepark gezien vanaf het natuurgebiedje aan de Tuurdijk. De losse plaatsing van de hoogstamfruitbomen laat het doorzicht naar het landschap goed mogelijk. Daarnaast tonen de solitaire wilgen de loop van de Oosterlaak. De struwelen houden de zonnepanelen uit het zicht.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 15
2)
Behoud van de bodemvruchtbaarheid onder de panelen en uitbouwen van kennis
Effect op bodemvruchtbaarheid kennisleemte Een grote vraag bij veel zonneparken is het effect op de bodemvruchtbaarheid. Een hardnekkige mythe is dat deze negatief wordt beinvloed. Maar met goed beheer zou deze juist ook kunnen toenemen. Feitelijk ontbreekt nog langjarig onderzoek naar deze vermeende effecten. De ligging van Zonnepark Oosterlaak in het fruitteeltconcentratiegebied Houten, en de wens van de grondeigenaar om deze grond uiteindelijk weer in te zetten voor fruitteelt, zorgt ervoor dat dit thema een belangrijke rol speelt bij de ontwikkeling van het zonnepark. Hiertoe is door Fraunhofer ISE een onderzoeksopzet gemaakt om dit te onderzoeken. Bij de onderzoeksopzet is voortgebouwd op de bestaande fruitteeltstructuur en de aanwezige irrigatie-installatie. Bovendien worden materialen ingezet die in een fruitteeltregio goed voorhanden zijn, zoals stammetjes en houtsnippers. Op basis van een eerste bodemanalyse zijn deze vijf verschillende vegetatiesystemen gekozen, allemaal gericht op het verbeteren van de bodemstructuur, het humusgehalte en de nutrii=_ntenconcentraties.
Afbeelding 9. Indeling vijf onderzoeksvlakken (bron: Fraunhofer ISE en Smart/and).
De vijf situaties zijn: a)
Een mengsel van grassoorten met een hoog aandeel stikstofbindende planten, zoals klaver en luzerne;
b)
Een bloemrijke vegetatie, afgestemd op gevarieerde of halfbeschaduwde situatie, Cruydthoeckzaadmengsel 01 of vergelijkbaar;
c)
Een mix van stikstofbinders en bloemrijke vegetatie
d)
Bedekking met houtsnippers (van de appel- en perenbomen), die de onkruiddruk vermindert en langzaam degradeert in de loop van de tijd, als rijke C-bron voor de vorming van organisch materiaal.
e)
Een basisvegetatie van de bestaande Lolium en Poa vegetatie van de huidige fruittuin in combinatie met boomstammen, als C-bron voor de vorming van organisch materiaal en als nestelhabitat voor insecten.
Door Fraunhofer ISE is een 'Soil Research Management Plan for Oosterlaak Solar Park' waarin de onderzoeksopzet en het onderzoek nader is beschreven. Dit onderzoek is tevens als bijlage bij voorliggende ruimtelijke onderbouwing bijgevoegd. Daarnaast wordt in het separate landschappelijk inrichtingsplan ingegaan op het beheer van de verschillende vegetatiesystemen onder de panelen.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 16
3)
Versterking biodiversiteit in Iandschap en fruitteelt
Biodiverse randzones Verbetering van biodiversiteit in het landelijk gebied, die de afgelopen decennia zeer sterk is afgenomen, is een grote kans bij de ontwikkeling van zonneparken. Deze doelstelling speelt ook in Houten, en kan benoemd worden als multifunctioneel ruimtegebruik. Zowel de ondergroei als de landschappelijke randzones zijn hierin belangrijk, met als belangrijkste landschappelijke randzone de Oosterlaakzone. Biologische fruitteelt Daarnaast speelt ook in de fruitteelt de wens en beweging naar meer natuurinclusieve of biologische bedrijfsvoering met meer biodiversiteit. Hierbij vindt de bestrijding van plaagsoorten, zoals de blad- en bloedluis en de perenbladvlo, steeds meer plaats via natuurlijke vijanden zoals de oorwurm. Om deze reden wordt in het hart van het park een zone van fruitbomen in hogere bloemrijke ondergroei gerealiseerd, mede als proef voor fruitteelt zonder bestrijdingsmiddelen. 4)
Zichtbaar maken van archeologie
Gelaagde historie Het stroomruggengebied rond Houten heeft landschappelijk een bescheiden uitstraling, maar is feitelijk een hotspot van historische bewoning. Al in de IJzertijd (ca 700 vC) was dit gebied bewoond en in agrarisch gebruik. Vervolgens was het voor de Romeinen (rond het begin van de jaartelling) een deel van de noordelijke grensstreek van het Romeinse Rijk. Daarna werd het gebied in de vroege- en de late Middeleeuwen bewoond, en vervolgens continu tot aan de dag van vandaag. Deze historie is echter nauwelijks zichtbaar. Maar met iedere ontwikkeling komen weer resten van deze gelaagde geschiedenis naar boven. Ook bij de aanleg van voorliggend zonnepark zal dat niet anders zijn. In de directe nabijheid zijn bijvoorbeeld een Romeinse nederzetting en een villa gevonden. Het leidt tot een vrij strikt provinciaal en gemeentelijk archeologisch beleid en een concrete archeologische verwachtingskaart, waar in de uitwerking en uitvoering rekening mee wordt gehouden. Daarnaast wordt met een speciale informatievoorziening de onzichtbare historie zichtbaar gemaakt. Hiervoor wordt een klein informatiebord aan de Tuurdijk geplaatst. Dit informatie bord zal inzicht geven over het zonnepark en via een QR-code komen bezoekers bij de Sunvest website terecht waar onder meer informatie over de archeologische historie, duurzame energie en Mooi 't Goy to vinden is.
Men wordt dan doorverwezen naar de tweede locatie, Buurthuis de Ploeg, waar Sunvest in samenwerking met Mooi 't Goy een uitgebreid informatie bord wil plaatsen. Dit wordt in samenwerking met onder andere Mooi 't Goy, Gemeente Houten en Archeologische werkgroep Houten verder onderzocht en uitgewerkt.
2.4.2 landschappelijke inpassing Zonnepark Oosterlaak In het separate inrichtingsplan wordt nader ingegaan op de uitwerking van de vier leidende thema's. Deze vier thema's hebben geleid tot een integraal landschappelijk inrichtingsplan met concrete inpassingsmaatregelenen elementen. Hieronder wordt beknopt ingegaan op de verschillende inpassingsmaatregelen- en elementen van het zonnepark. Onderstaande afbeelding geeft de landschappelijke inpassing van zonnepark Oosterlaak weer.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 17
f8
2 "6.
PLANKAART 2 '
LEGENDA -
.8 1 -~
{{
'I
Nud
1j .
Trmsfmmutm Batten) 3x4 units
....
~.~~
j .
■
-;a
/2
..
Roomwerk Bel
-
f
Onderzoek beho egredsdhe bodemkwalket Gras/kruidenmaoLsnippmn Pmef Blologfsm+e trunteelt Bestmnde en herplante frmtbomen in R,,,,. kruidenzone rsiteit
Rietoever Oosterl®k
r•
Best iced meter
M
Bramenstnnveel Hozelnoot shuweelhoag
■~
Bestemrde heogbeukorvmoq 4Nlgenbornen
!
'::I
rz
t
,
r
N J 0
too '`
200
Bestaonde ertbomen CWwurnatuv-leave) met Hoogstamfrudbomen Hekwerk
A~$1
Oolevaorsnest
~!
Tmen%,Mk kart
•
steeWlen test Insectenhotel
r,,{{yI,
_ _
3obmT;
Grers egendom
Afbeelding 10. Landschappelijk inpassingsplan Zonnepark Oosterlaak (bran: Smart/and).
Op bovenstaande afbeelding zijn een negental hoofdpunten weergegeven. Deze negen hoofdpunten zijn het resultaat van de vier leidende thema's. Dit betreffen: 1. Zonnepark in ruime zuid-opstelling met licht en vocht onder de panelen. 2. Geintegreerd onderzoek 'Behoud Agrarische Bodemkwaliteit t.b.v. fruitteelt' met Frauenhofer instituut. 3.
Raamwerk functionele biodiversiteit.
4.
Versterking profiel Oosterlaak, met gevarieerde natuurvriendelijke oever, onregelmatig geplaatste solitaire schietwilgen, kruidenzone en haag. Tevens met nesten ooievaars en insecten.
5.
Natuurvriendelijke oever dwarswatergang.
6.
Brede biodiversiteitszone ten behoeve van fruitteeltgebied, ter plaatse van de drukrioolleiding aan de
7.
Centrale zone biologische fruitteelt met nesten torenvalken.
westzijde. 8.
Accentuering en afscherming noordzijde met hazelaars.
9.
Kleine hoogstamfruitboomgaard met goed doorzicht naar landschap, en bescheiden infobord over het zonnepark, biodiversiteit en archeologie, met link naar website.
Natuurvriendelijke oevers en zones langs de watergangen
Langs de Oosterlaak en dwarswatergang wordt een natuurvriendelijke oever gerealiseerd ten behoeve van betere waterkwaliteit, meer biodiversiteit en een natuurlijke bestrijding van de Amerikaanse rivierkreeft als 'invasieve exoot'. Hiermee wil de initiatiefnemer een actieve bijdrage leveren aan de natuurlijke bestrijding van de Amerikaanse rivierkreeft. Zo warden plekken creeert, zoals een ooievaarsnest, voor de natuurlijke vijanden
Zonnepark Oosterlaak I Felerwoude j 18
van de Amerikaanse rivierkreeft (ooievaar, reiger, snoek). Naast het afvlakken van het talud worden ook de
oevers ingericht met een gevarieerde zoom van riet en oeverzegge. Daarnaast worden in het talud een aantal schietwilgen aangeplant. Verder wordt de zuidelijke zone (langs de Oosterlaak) ingericht als brede groene zone. Vanaf het hekwerk
wordt er een landschappelijke haag van 1,5-2 meter gemengd struweel aangeplant en vervolgend een schraal bloemrijk grasland ofwel glanshaverhooiland ingezaaid. In deze zone worden ook ooievaarsnesten geplaatst.
`r— BaaeLemY~9ume INUN9 (l0 m) a00
,_
360
TO
'.5.90
2.00
x
2.00
Afbeelding 11. Oosterlaakzone met natuurvriendelijke oever en ooievaarsnestpaal (bron: Smartland). Plaatsen van hagen aan de noordzijde
De noordzijde van het plangebied is gelegen op het droge deel van de stroomrug. Hier wordt langs de rand van het plangebied een hazelaar geplant. Deze hazelaar is vruchtdragend en doordat de hazelaar aan de rand van het plangebied ruimte heeft om uit to groeien leidt dit tot een toename van de vruchtdragendheid van de hazelaar en daarmee ook tot een toename van de biodiversiteit.
Afbeelding 1L. Hazelaar aan ae noorazijae Caron: )mamonaj
Westrand
Aan de westzijde van het plangebied is een persrioolleiding gelegen en daar grenst het plangebied tevens direct aan het fruitteeltgebied, waardoor een zone rondom de leiding vrij moet worden gelaten van constructies. Hier wordt in ieder geval een rij fruitbomen laten staan. Daarnaast wordt ter plaatse van de zone rondom de persrioolleiding ingezaaid met een kruidenrijk mengsel ten behoeve van de biodiversiteit.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 19
5.05
1.20 I
5.35
1.20
4.50
1.75
4.50
1.75
O AJbeelding 13. Inrichting westrand rondom de persrioolleiding.
Perceel Tuurdijk Naast de maatregelen voor biodiversiteit in het Zonnepark zelf, wordt tevens een landschappelijke investering gedaan op het kleinere perceel aan de Tuurdijk. Dit gebied wordt ingezet voor de versterking van natuur van het 'kleinschalige cultuurlandschap'. Door hoogstambomen terug te plaatsen en daartussen een soortenrijk hooiland te realiseren wordt op het perceel aan de Tuurdijk bijgedragen aan het leefgebied als voedsel voor de steenuil. Op dit perceel wordt daarom tevens een steenuilenkast geplaatst. Centrale zone Naast de landschappelijke inrichting van de randen en de verschillende soorten van ondergroei onder de zonnepanelen, wordt de centrale groene as, die zorgt voor herkenbare en doorgaande structuur tussen noord en zuid, ook landschappelijk ingericht, passend bij de fruitteelt. Hier worden twee rijen met appelbomen behouden en een rij met perenbomen terug geplant. Onder de fruitbomen wordt een bloemrijke vegetatie ontwikkeld, vanuit de bestaande ondergroei van beemdgras en struisgras, met agrarische bloemsoorten als paardenbloem, madelief, ereprijs en muur. Ook worden houtrillen aangebracht.
njueelrony 1'F. Lenuuwe as in ner zonneparK met jruiroomen.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 20
3 Beleidskaders 3.1Inleiding In dit hoofdstuk wordt het relevante beleid dat betrekking heeft op het plangebied en de voorgenomen ontwikkeling beschreven. Het wordt benaderd vanuit het rijks-, provinciaal- en gemeentelijk beleid. Het voorgenomen plan, de realisatie van het zonnepark, wordt getoetst aan dit beschreven beleid.
3.2 Rijksbeleid 3.2.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Nederland staat in de komende jaren voor een aantal opgaven van nationaal belang. De Nationale Omgevingsvisie (NOVI) stelt dat grote en complexe opgaven zoals klimaatverandering, energietransitie, circulaire economie, bereikbaarheid en woningbouw Nederland flink zullen veranderen. Deze opgaven moeten benut worden om vooruit te komen en tegelijkertijd het mooie van Nederland te behouden. De NOVI biedt perspectief om de grote opgaven aan te pakken Hierbij is omgevingskwaliteit het kernbegrip: dat wil zeggen ruimtelijke kwaliteit en milieukwaliteit. Vanuit de NOVI geeft het Rijk kaders en richting voor zowel nationale als decentrale keuzes. Centraal bij de afweging van belangen staat een evenwichtig gebruik van de fysieke leefomgeving, zowel van de boven- als van de ondergrond. In de NOVI wordt gesproken over een 'omgevingsinclusief' beleid. De NOVI beschrijft enerzijds een toekomstperspectief met ambities en anderzijds de nationale belangen in de fysieke leefomgeving en de daaruit voortkomende opgaven. Deze opgaven zijn het verschil tussen de ambitie en de huidige situatie en verwachte ontwikkelingen. Waar de opgaven vragen om een geintegreerde benadering, komen deze samen in vier prioriteiten. Op deze vier prioriteiten zijn beleidskeuzes gemaakt. De vier prioriteiten gemaakt: 1.
Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie.
2.
Duurzaam economisch groeipotentieel.
3.
Sterke en gezonde steden en regio's.
4. Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. Om de beleidskeuze weloverwogen te maken worden drie afwegingsprincipes, die helpen bij het afwegen en prioriteren van de verschillende belangen en opgaven, gehanteerd namelijk; 1) Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies, 2) Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal en 3) Afwentelen wordt voorkomen. In de NOVI wordt gesteld dat de klimaatdoelstelling in lijn is met de Parijse klimaatdoelstelling: in 2050 vrijwel geheel klimaat neutraal. De ambitie is dat de omslag naar 100 procent circulair in 2050 gerealiseerd is en dat een zo goed mogelijke inpassing van duurzame energie in de leefomgeving is. In 2050 is Nederland erin geslaagd al deze ontwikkelingen zorgvuldig in te passen of nieuwe landschappen te creeren, met zo min mogelijk hinder of overlast voor mensen en het ecosysteem. De NOVI ziet het van nationaal belang om de internationale afgesproken doelen te behalen. De opgave is dan ook om de broeikasgassen. Ten opzichte van 1990 te reduceren met tenminste 49 procent in 2030 en met 95 procent in 2050. Een andere opgave is het vervangen van fossiele energiebronnen door duurzame bronnen. Bovenstaande opgaven manifesteert zich rond een van de vier prioriteiten, namelijk prioriteit 1 'Ruimte voor klimaatadaptatie energietransitie'.
In beleidskeuzes van deze prioriteit wordt benoemd dat overheden,
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 21
marktpartijen en maatschappelijke organisaties samenwerken aan het bijtijds halen van doelstellingen, die in het Klimaatakkoord zijn bepaald. Het Nationaal Programma RES vormt een platform voor onderling samenwerken, vergelijken, leren en uitdagen. De energietransitie kan een hefboom zijn voor kwaliteitsverbetering, zowel ruimtelijke als bijvoorbeeld voor ecologische, economische of sociale verbeteringen. Zonneparken kunnen bijvoorbeeld economische dragers voor het landelijk gebied worden. Daarnaast moeten zonneparken in het landschap worden ingepast. De afwegingprincipes van de NOVI leiden tot een voorkeur voor zonnepanelen op daken en gevels van gebouwen. Vanuit diezelfde principes hebben daarna onbenutte terreinen in bebouwd gebied de voorkeur. Om aan de gestelde energiedoelen to voldoen, kan blijken dat ook locaties in het landelijk gebied nodig zijn. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Met voorliggend plan wordt een bijdrage geleverd aan de ambities in de NOVI. Het zonnepark draagt bij aan de opwekking van duurzame energie door middel van zonnepanelen en draagt hiermee bij aan een reductie van de uitstoot van broeikasgassen. Het zonnepark wordt aan de hand van een viertal leidende thema's landschappelijk en ecologisch ingepast waarmee er tevens een bijdrage wordt geleverd aan de biodiversiteit in het gebied.
Daarnaast wordt doormiddel van het onderzoek naar de bodemvruchtbaarheid ingezet op een duurzaam gebruik van het fruitteeltgebied.
3.2.2 Barro en Bro Het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro) is op 30 december 2011 in werking getreden. In het Barro wordt een aantal projecten die van rijksbelang zijn met name genoemd en met behulp van digitale kaartbestanden exact ingekaderd. Per project worden vervolgens regels gegeven, waaraan ruimtelijke plannen moeten voldoen. Binnen het Barro worden de volgende onderdelen besproken: Project Mainportontwikkeling Rotterdam. Kustfundament. Grote rivieren. Waddenzee en waddengebied. Defensie. Erfgoederen van uitzonderlijke universele waarde. In oktober 2012 is het besluit aangevuld met de ruimtevraag voor de onderwerpen veiligheid op rijkswegen, toekomstige uitbreiding van infrastructuur, de elektriciteitsvoorziening, de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), de veiligheid van primaire waterkeringen, reserveringsgebieden voor hoogwater, maximering van de verstedelijkingsruimte in het Usselmeer en is het onderwerp duurzame verstedelijking in regelgeving opgenomen. Per 1 juli 2016 zijn er nog enkele wijzigingen van de Barro van kracht geworden. Deze wijzigingen hebben geen directe invloed op de voorgenomen ontwikkeling. Ladder voor duurzame verstedelijking In de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR) wordt de ladder voor duurzame verstedelijking geintroduceerd.
Deze ladder is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening opgenomen. Op 1 juli 2017 is het Besluit ruimtelijke ordening gewijzigd, waarbij ook een nieuwe "Laddersystematiek" wordt toegepast. Deze nieuwe regeling is opgenomen in artikel 3.1.6 Bro. De ladder voor duurzame verstedelijking is van toepassing op bestemmingsplannen, uitwerkings- en wijzigingsplannen en omgevingsvergunningen. De toepassing van de ladder voor duurzame verstedelijking houdt in dat:
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 22
'De toelichting bij een bestemmingsplan dot een nieuwe stedelijke ontwikkeling mogelijk maakt be vat een beschrijving van de behoefte aan die ontwikkeling, en, indien het bestemmingsplan die ontwikkeling mogelijk maakt buiten het bestaand stedelijk gebied, een motivering waarom niet binnen het bestaand stedelijk gebied in die behoefte kan worden voorzien'.
Het aanleggen van een zonnepark is geen nieuw stedelijke ontwikkeling. Op basis van eerdere uitspraken van de Raad van State 1' blijkt dat soortgelijke projecten die niet tot leegstand van bestaande bebouwing leiden, niet als een nieuwe stedelijke ontwikkeling in de zin van het Bra kunnen worden aangemerkt. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van een weg, windpark of een hoogspanningsleiding. Oak de Rechtbank Overijssel heeft in april 2018 geoordeeld dat een zonnepark geen nieuwe stedelijke ontwikkeling betreft (zaaknummer akzwo_17_2460 en ak_zwo_17_2461). Een toets aan de Ladder is daarom niet van toepassing. In een uitspraak van 23 januari 20192 is dit nog eens bevestigd door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.
3.2.3 Klimaatakkoord Op 28 juni 2019 is het klimaatakkoord vastgesteld. Het Kabinet heeft met het nationale klimaatakkoord een centraal doel: het terugdringen van de uitstoot van broeikassen in Nederland met 49% ten opzichte van 1990. Het kabinet pleit in Europa voor een broeikasgasreductie van 55% in 2030 en een aandeel van 70% duurzaam opgewekte elektriciteit in 2030. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling
De voorgenomen ontwikkeling betreft de realisatie van een grondgebonden zonnepark. Dit zonnepark wekt elektrische energie op uit een hernieuwbare energiebron. Met deze elektriciteit worden ruim 8.000 huishoudens voorzien in hun elektriciteitsbehoefte. Dit leidt tot een vermindering in de uitstoot van broeikasgassen. Zonnepark Oosterlaak draagt met een netto oppervlakte van 14,5 hectare en een opgesteld vermogen van 21-23 MWp bij aan de doelstellingen uit het klimaatakkoord en de rijksdoelstellingen voor 2030.
3.2.4 Rijk investeert in duurzame energie De Rijksoverheid heeft de afgelopen jaren diverse doelstellingen geformuleerd betreffende het opwekken van duurzame energie. Om deze doelstellingen to behalen worden initiatieven voor het opwekken van duurzame energie gesubsidieerd. Voor de realisatie van zonneparken kan SDE++ subsidie worden aangevraagd. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling
De subsidieregeling vanuit het Rijk laat zien dat het Rijk initiatieven voor het opwekken van duurzame energie, zoals in voorliggend zonnepark, stimuleert. Voor de realisatie van het zonnepark zal door de initiatiefnemer de SDE++-subsidie worden aangevraagd.
3.2.5 Conclusie Rijksbeleid De voorgenomen ontwikkeling past binnen de gestelde beleidskaders van het Rijk, zowel op het gebied van duurzame energieopwekking als op het gebied van landschappelijke inpassing en de versterking van
1 Zie: ABRvS 18 februari 2015, ECLI:NL:RVS:2015:448, ABRvS 24 februari 2016, ECLI:NL:RVS:2016: 465. ABRvS 16 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:708. ABRvS 28 juni 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1724. 2
ECLI:NL:RVS:2019:178, uitspraak 201804681/1/Al
Zonnepark oosterlaak I Eelerwoude 1 23
biodiversiteit. Vanuit deze beleidsdocumenten en regelgeving zijn geen randvoorwaarden of uitgangspunten die rechtstreeks doorwerken op het voorgenomen plan.
3.3 Provinciaal beleid 3.3.1 Omgevingsvisie provincie Utrecht De Provinciale Staten van de provincie Utrecht hebben op 10 maart 2021 de Omgevingsvisie vastgesteld. In de Omgevingsvisie beschrijft de provincie de doelen en ambities met betrekking tot de fysieke leefomgeving. Deze zijn onderverdeeld in zeven beleidsthema's: • Stad en land gezond. • Klimaatbestendig en waterrobuust. • Duurzame energie. • Vitale steden en dorpen. • Duurzaam, gezond en veilig bereikbaar. • Levend landschap, erfgoed en cultuur. • Toekomstbestendige natuur en landbouw. Duurzame energie De provincie Utrecht heeft de ambitie om in 2030 minimaal 55% van het elektriciteitsgebruik op te wekken uit hernieuwbare energiebronnen op eigen grondgebied. Uiterlijk in 2050 wil de provincie Utrecht CO2-neutraal zijn. Om dit te bewerkstelligen moeten er alternatieven gevonden worden voor het energieverbruik van 100 Petajoule per jaar. Daarom stuurt de provincie aan op energiebesparing en energieopwekking/-gebruik uit duurzame bronnen, zoals water, wind en zon. Deze energietransitie moet klimaatverandering tegenwerken en leiden tot een duurzaam, betaalbaar energiesysteem voor de gehele bevolking. Dit vraagt onder andere om grootschalige veranderingen in diverse sectoren en opschaling van het gebruik van de huidige technieken voor energieopwekking en -besparing.
De provincie benadrukt dat de doelstellingen niet gehaald worden met de kleinschalige opwek van duurzame energie, zelfs niet als alle geschikte daken in gebruik genomen worden. "Grootschalige opwek via windturbines met een groot vermogen en zonnevelden is nodig." Het ruimtebeslag van dergelijke energieprojecten is fors. Daarom heeft de provincie bepaalde gebieden aangewezen die het meest geschikt zijn voor zonneparken. Deze zijn verbeeld op de themakaart Duurzame energie van de Omgevingsvisie en de themakaart zoekgebieden. In gebieden zoals het Natuurnetwerk Nederland (NNN), Weidevogelkerngebieden is realisatie van zonnevelden alleen onder strenge voorwaarden mogelijk. Zonnevelden zijn niet mogelijk in Natura 2000-gebieden en Ganzenrustgebieden. In samenwerking met de regio's U16, Foodvalley en Amersfoort is toegewerkt naar een regionale uitwerking van deze ambities en doelstellingen.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 24
A
1 IVC Pool set, I IVC 11 ICCI II IVrCIIJr\
Afbeelding 15. Mogelijkheden voor zonneporken in het landelijk gebied. Hoe paarse, hoe meer mogelijk. Zonnepark Oosterloak is gelegen binnen de rode cirkel. (Bran: Omgevingsvisie Utrecht)
De provincie Utrecht vindt het belangrijk dat deze duurzame energiebronnen op een zorgvuldige manier binnen het landschap ingepast worden, met oog voor de Utrechtse kwaliteiten en een bijdrage leveren aan andere doelen. Er moet een balans gevonden worden tussen de grootschalige opwek van duurzame energie en andere functies. Om de impact op het landschap te beperken streeft de provincie daarom naar aansluiting bij belangrijke landschappelijke structuren, zoals snel- en waterwegen. Ook kan compensatie uitkomst bieden. Meekoppelkansen voor andere functies liggen bijvoorbeeld in bosuitbreiding of het tegengaan van bodemdaling. Relatie met de voorpenomen ontwikkeling
De voorgenomen ontwikkeling, de realisatie van Zonnepark Oosterlaak, betreft de realisatie van zonnepark met een bruto oppervlakte van 17,6 ha. met een opgesteld vermogen van 21-23 MWp. Dit zonnepark draagt met de opwekking van elektriciteit uit zonne-energie bij aan de provinciale doelstellingen voor 2030 om minimaal 55% van het elektriciteitsgebruik op wekken uit hernieuwbare energiebronnen en om in 2050 volledig CO2-neutraal te zijn. Daarnaast wordt voorliggend zonnepark ook landschappelijk ingepast, passend bij de kenmerkende structuren van het landschap. Zo worden rijen fruitbomen behouden om het karakter van het fruitteeltgebied te waarborgen, wordt langs de noordzijde van het plangebied (droge deel stroomrug) een hazelaar aangeplant en wordt onder de zonnepanelen specifieke vegetatiesystemen toegepast ten behoeve van de bodemvruchtbaarheid. Daarnaast worden langs de watergangen natuurvriendelijke oevers gerealiseerd. Deze verschillende inrichtingsmaatregelen zorgen voor een versterking van de biodiversiteit in het gebied.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 125
Ruimte voor windenergie en zonnevelden onder voorwaarden
Afbeelding 16. Uitsnede kaart 'Duurzame energie'met de ligging van het plangebied (bran: Omgevingsvisie Utrecht).
Natuur De provincie Utrecht stuurt aan op vitale natuur. Er wordt toegewerkt naar een robuust Natuurnetwerk (NNN) dat dient als leefgebied voor diverse flora en fauna. Onderdeel hiervan zijn de Natura 2000-gebieden, welke gevoelig zijn voor stikstof. Om tot een robuust Natuurnetwerk te komen is de provincie bezig met de realisatie van nieuwe NNN-gebieden. De provincie wil onder meer de gebieden binnen de Groene contour toevoegen aan het Natuurnetwerk. Ontwikkelingen binnen deze natuurgebieden zijn alleen onder strenge voorwaarden toegestaan. Daarnaast stimuleert de provincie verbetering van de natuurkwaliteit. Dit staat in directe relatie met zowel bodem, water als milieu. Bij nieuwe ontwikkelingen worden maatregelen, die de biodiversiteit bevorderen, gestimuleerd. De provincie noemt dit ook wel natuurinclusief ontwikkelen. Meekoppelkansen liggen zo ook bij de realisatie van duurzame energiebronnen en klimaatadaptatie. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plangebied is niet gelegen binnen een van de provinciaal beschermde natuurgebieden, zoals het Natuurnetwerk Nederland, Natura 2000-gebieden, Ganzenrustgebied of Weidevogelgebied. Wel is het gebied 'biodiversiteit'. Dit gebied is van toepassing op de gehele provincie Utrecht. Met deze laag beoogd de provincie de stimulatie van maatregelen ter verhoging van de biodiversiteit.
Zonnepark Oosterlaak zet nadrukkelijk in op de verhoging van biodiversiteit, ondanks dat het plangebied niet is gelegen in een beschermd gebied, zoals het Natuurnetwerk Nederland. Zo krijgt het plangebied een vijftal verschillende vegetatiesoorten onder en tussen de pv-panelen, wordt de zone langs de Oosterlaak natuurlijk ingericht met een natuurvriendelijke oever en struweel. Daarnaast worden in het plangebied ooievaarsnesten, torenvalkkasten en een steenuilkast geplaatst. Om de bodemvruchtbaarheid de komende jaren te monitoren en uiteindelijk te verbeteren is er een onderzoek opgezet in samenwerking met Fraunhofer ISE om de komende jaren een zo goed mogelijke bodemvruchtbaarheid te realisatie, zonder dat daar bemesting of pesticiden voor worden gebruikt.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 26
Doordat het plangebied de komende 30jaar'braak ligt' krijgt de bodem rust van de afgelopen jaren intensief gebruikt en vormt, o.a. doormiddel van het onderzoek, een goede basis voor een herstart van de fruitteelt wanneer de termijn van het zonnepark afloopt. Daarmee sluit de ontwikkeling aan op de provinciale ambities voor een robuust netwerk van natuur met een hoge biodiversiteit.
Afbeelding 17. Uitsnede kaart Robuuste natuur met hoge biodiversiteit'met de ligging van het plangebied (bran: Omgevingsvisie Utrecht).
Bodem en water Provincie Utrecht streeft naar een robuust en veerkrachtig bodem- en watersysteem dat bestendig is tegen perioden van droogte en hevige regenval. Met dit bodem- en watersysteem wordt op een duurzame manier omgegaan. Er is dan oak altijd schoon en voldoende drinkwater aanwezig. Deze provinciale doelstellingen zijn verder uitgewerkt in lokale waterplannen en het Waterplan van het waterschap Stichtse Rijnlanden. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling
Voorliggend plangebied is gelegen in het 'Grondwaterlichaam Deklaag Rijn-West', als onderdeel van het 'verbeteren van de grondwaterkwaliteit' en 'Beschermingszone drinkwaterwinning'. Daarnaast zijn random het plangebied meerdere primaire watergangen gelegen. Met het verbeteren van de grondwaterkwaliteit wil de provincie inzetten op de verbetering en bescherming van het grondwater. Met het voorgenomen zonnepark vindt er geen aantasting van de bodem en het grondwater plaats. De technische installaties, pv-panelen en andere bijbehorende onderdelen hebben geen vervuilende werking op het grondwater. Daarnaast wordt gebruik gemaakt van niet-uitlogende materialen. Hiermee wordt ook voldaan aan de beschermingszone voor drinkwater. Met voorliggend initiatief wordt daarnaast ook geen grondwater onttrokken. Verder wordt er binnen het plangebied geen gebruik gemaakt van bemesting en pesticiden, waardoor de bodemkwaliteit en ook bodemvruchtbaarheid positief kan verbeteren. Met het meerjarig bodemkwaliteitsonderzoek wil de initiatiefnemer inzetten op een positieve ontwikkeling van de van de bodemvruchtbaarheid. Daarnaast wordt kennis opgedaan voor projecten in de toekomst. In het
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 27
onderzoeksplan van Fraunhofer en het landschappelijk inrichtingsplan is nader ingegaan op de onderzoeksopzet. Zie hiervoor tevens paragraaf 2.4.
Drinkwaterwinning Beschermingszone ddnkwaterwinninc Zoekgebied ddnkwaterwtnning Verbeteren van de grondwaterkwaliteit grondwatedichaam Deklaag RijnWest grondwatedichaam Zand Rijn-Midden grondwatedichaam Zand Rijn-West grondwatedichaam Zout Rijn-West
Afbeelding 18. Uitsnede kaart 'bodem en water'(bran: Omgevingsvisie Utrecht).
3.3.2 Interim Omgevingsverordening Utrecht De Interim Omgevingsverordening Utrecht is op 10 maart 2021 vastgesteld door de Provinciale Staten van provincie Utrecht. Het is een doorvertaling van de Omgevingsvisie naar concrete en juridisch ingekaderde regels. Dit betekent dat vrijwel alle regels die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving opgenomen zijn in de Omgevingsverordening. Het gaat hierbij om regels op het gebied van ruimtelijke ordening, milieu, water, verkeer en bodem. De verwachting is dat de Omgevingsverordening op termijn alle regels zal gaan bevatten die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving. Met de Interim Omgevingsverordening loopt de provincie vooruit op de Omgevingswet. In artikel 5.5 de Interim Omgevingsverordening zijn instructieregels opgenomen ten aanzien van zonnevelden in het landelijk gebied. Deze zijn hiernavolgend weergegeven.
Zonnepark Oosterlaak I Eelerwoude 1 28
Artikel 5.5 Instructieregel zonnevelden 1. Een bestemmingsplan dat betrekking heeft op locaties binnen Zonnevelden kan bestemmingen en regels bevatten die de realisatie van opwekking van zonne-energie toestaan door middel van zonnevelden, mits is voldaan aan de volgende voorwaarden: a. de structuren in landschap herkenbaar blijven en voorzien wordt in een goede landschappelijke in passing; b. de zonnepanelen in een opstelling worden geplaatst die ruimte biedt voor een bij het gebied passende bodemkwaliteit en waterkwaliteit; en c. 2.
voorzien wordt in een opruimplicht na beeindiging van de activiteit.
De motivering van een bestemmingsplan bevat: a. een onderbouwing waaruit blijkt dat aan de genoemde voorwaarden is voldaan; b. c. d.
een beeldkwaliteitsparagraaf; een beschrijving van hoe de omwonenden en andere stakeholders in de planvorming zijn betrokken; en een beschrijving van het door de gemeente te voeren beleid inzake de mogelijkheden voor kavelruil vanwege het behouden en verbeteren van een goede landbouwstructuur.
Relatie met de voorgenomen ontwikkeling De ontwikkeling van Zonnepark Oosterlaak past binnen de gestelde regelgeving van de provincie Utrecht. Onderstaand zijn de voorwaarden uit artikel 5.5 Instructieregel zonnevelden ten aanzien van de voorgenomen ontwikkeling toegespitst. Ad 1. Toestaan zonnevelden binnen het vigerend bestemmingsplan a. Met de landschappelijke inpassing van Zonnepark wordt voortgeborduurd op de landschappelijke structuur van Houten en 't Goy. De inzet van het landschap als basis voor het landschapsontwerp is namelijk een van de vier leidende thema's. Zo worden de historische structuren langs de watergangen behouden en versterkt doormiddel van de realisatie van natuurvriendelijke oevers en brede zones ten behoeve van de biodiversiteit. Daarnaast worden de huidige lijnen, welke kenmerkend zijn voor het fruitteeltgebied teruggebracht in het landschappelijk ontwerp. In de centrale as van het plangebied worden een aantal rijen aan fruitbomen behouden en terug geplant om de bestaande structuur en beleving van het landschap te behouden. Zie hiervoor tevens paragraaf 2.4 en het separate b.
c.
landschappelijke inrichtingsplan. De afgelopen jaren is het plangebied in gebruik geweest voor de fruitteelt, welke tevens ook gezorgd heeft voor de huidige verschijningsvorm van het landschap. Een belangrijk onderdeel van de voorgenomen ontwikkeling en tevens een van de vier leidende thema's is het behoud van de bodemvruchtbaarheid- en kwaliteit, zodat het plangebied ook na het zonnepark weer in gebruik kan worden genomen voor de fruitteelt. Hiermee willen de grondeigenaar en de initiatiefnemers ook inzetten op een duurzame en vruchtbare bodem. Met een gezonde bodem kunnen generaties lang goede vruchten worden geproduceerd zonder het gebruik van meststoffen en bestrijdingsmiddelen. Hiertoe wordt door Fraunhofer een onderzoek uitgevoerd, zodat de bodem de komende jaren gemonitord en bijgestuurd wordt. Daarnaast worden binnen het plangebied verschillende vegetatietypen gerealiseerd ten behoeve van het bodemleven. Verder worden langs de watergangen natuurvriendelijke oevers gerealiseerd en worden de technische installaties en pv-panelen uitgevoerd met niet-uitlogende materialen. Na de exploitatie van het zonnepark wordt het gehele zonnepark ontmanteld. Het doel is om na de exploitatie van het zonnepark te voldoen aan de richtlijn Afgedankt Elektrisch en Elektronisch Afval (AEEA).