Bijlage 2 - Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

Houten, 28 maart 2022

Onder verantwoordelijkheid van Coöperatie Duurzaam Eiland u.a. en Coöperatie Opgewekt Houten u.a

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest 1. Inleiding De energietransitie is in de startfase. Op basis van de Klimaatwet hebben 30 RES-regio’s geïnventariseerd hoeveel duurzame energie kan worden opgewekt. Ook de gemeente Houten heeft daarvoor binnen de RES U16 een bod gedaan. De RES 1.0 tot 2025 is inmiddels vastgesteld. Het Beleidskader Zonnevelden van 8 juli 2021 biedt de kaders voor nadere concretisering van het RES-bod 1.0 van Houten. Onderdeel van het beleidskader is de kansenkaart. Daarin is veel ruimte zichtbaar in het buitengebied – waar relatief gezien de minste Houtenaren wonen. Tegelijk gaan de energietransitie en het RES-bod 1.0 alle Houtenaren aan. Daarom hebben de Coöperaties Duurzaam Eiland (CDE) en Opgewekt Houten (COH) de samenwerking gezocht, en onderschrijven ze het plan voor dit zonneveld: “alleen ga je sneller, samen kom je verder”. De coöperaties streven naar een verdeling van lusten en lasten die passend is bij de lokale situatie – meer hierover in het Financiële Participatieplan. Zonnevelden spelen een rol in de energietransitie en de overgang naar een duurzamere wereld. In vergelijking met windmolens nemen zonnevelden meer ruimte in beslag waardoor de concurrentie met andere functies toeneemt. De plannen voor een zonneveld op deze plek waren er al voordat de coöperaties betrokken waren.

Zij hebben zich ten doel gesteld om energieprojecten voor 100% coöperatief lokaal eigendom te laten zijn. Volgens hen is dat de enige manier om de directe omwonenden, de bewoners uit het plangebied en tenslotte de inwoners van Houten fasegewijs in verbinding met elkaar invloed te geven op het project, van de planfase tot aan de sloopfase. Ook in de toekomst liggen zo de verantwoordelijkheid en de regie over het energieproject bij de bewoners. Zo zorgt dit energieproject voor onderlinge verbinding van de inwoners.

Afbeelding 1: foto van de bewonersavond op 27 september 2021. Na de presentatie van het ontwerp en vragen en opmerkingen hierover, hebben we met elkaar aan tafel gezeten om aanvullende ideeën en wensen te bespreken.

Vanwege het genoemde ruimtebeslag zijn de landschappelijke en ruimtelijke inpassing van een zonneveld belangrijk. Participatie van aan- en omwonenden en andere inwoners van de gemeente zorgt ervoor dat het Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

1/55

zonneveld ook een maatschappelijke inpassing krijgt. Om te zorgen dat het materieel eigenaarschap (‘het is óns veld’) zo sterk mogelijk wordt hebben de coöperaties samen met de ontwikkelaars, samen de initiatiefnemers, veel tijd en energie gestoken in het betrekken van aan- en omwonenden en andere belanghebbende partijen. In dit document lichten de coöperaties toe wie stakeholders zijn, en hoe ze bij het ontstaan van dit projectplan zijn betrokken. De opbouw van dit document is als volgt: - Samenvatting communicatie- en participatieplan (onderdeel 2) - Reeds uitgevoerde acties omtrent procesparticipatie; verrijking van het ontwerp door samenwerking met aan- en omwonenden (onderdeel 3) - Verrijking van het plan met inbreng en wensen van omwonenden (onderdeel 4) - Betrokkenheid overige stakeholders (onderdeel 5) Achteraan is een overzicht opgenomen van bijlagen waarnaar wordt verwezen.

2. Samenvatting communicatie- en participatieplan Volgens de Leidraad Omgevingsinitiatieven & Participatie van de gemeente Houten (februari 2022) is het ruimtelijk initiatief voor Stroomveld De Knoest een omgevingsinitiatief met veel impact. Het communicatieen participatieplan is ingericht volgens participatieroute 3 uit de Leidraad Participatie. In bijlage 1 is het communicatie- en participatieplan van Stroomveld De Knoest opgenomen waarin inzicht wordt gegeven hoe de inwoners toegang tot en zeggenschap over het ontwikkelingsproces van de zonneweide krijgen. Korte samenvatting:

-

-

Er is een krachtenveld/stakeholderanalyse uitgevoerd waarin alle belangrijke stakeholder geïdentificeerd zijn. Elke stakeholder wordt op eigen wijze benaderd en geconsulteerd. Vervolgens wordt er beschreven hoe er contact wordt onderhouden met alle stakeholders. Door gebruik te maken van verschillende kanalen wordt er gezorgd dat alle stakeholders benaderd worden en zich daardoor betrokken voelen. Daarnaast wordt er beschreven hoe er vervolg wordt gegeven aan de input die geleverd wordt door de verschillende stakeholders. Alle wijzigingen en aanpassingen worden helder naar de stakeholders gecommuniceerd, zodat iedereen altijd toegang heeft tot de laatste versie van documenten.

2.1. Onderdeel 1: krachtenveld/stakeholdersanalyse Uit de krachtenveld/stakeholdersanalyse blijkt dat er rond het projectgebied een beperkt aantal agrarische bedrijven met een woning is gevestigd alsmede een woning zonder agrarische functie. De stakeholders zijn opgedeeld in vijf categorieën: aanwonenden, omwonenden, overige inwoners van Houten, experts, en andere stakeholders & experts. Ieder type stakeholder zal op een andere manier betrokken worden in het participatieproces. Aanwonenden zijn de huishoudens en bedrijven die vanuit hun woning of perceel zicht hebben op de zonneweide of aan het perceel grenzen. In het geval van Stroomveld De Knoest zijn er slechts vijf aanwonenden. Voor de aanwonenden zorgt de komst van Stroomveld De Knoest voor de grootste verandering en daarom wordt het zonneveld in nauw overleg met de aanwonenden ontworpen. Omwonenden zijn de huishoudens en bedrijven die binnen de polder wonen die wordt begrensd door de Knoesterweg, Kanaaldijk Zuid, Waalseweg, Trip en Lange Uitweg. Daarnaast worden de huishoudens en bedrijven die ten noorden van het Amsterdam-Rijnkanaal zijn gesitueerd als omwonenden beschouwd. Ondanks dat de omwonenden niet direct aan Stroomveld De Knoest grenzen, zijn ze een belangrijke stakeholder in de planvorming omdat ze op relatief korte afstand (1-3 km) van het zonneveld wonen.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

2/55

Zie afbeelding 2 voor wie er tot de aan- en omwonenden wordt gerekend.

Afbeelding 2: Aanwonenden en omwonenden Stroomveld de Knoest

De overige inwoners van Houten zijn verbonden met het Eiland van Schalwijk omdat ze gebruik maken van de buitengebieden om te recreëren. Inzichten over bijvoorbeeld extra functies zijn waardevol. Naast professionele experts zoals landschapsarchitecten en ecologen wonen er mensen op het Eiland van Schalkwijk die daar zijn geboren en het gebied levenslang kennen. Sommigen hebben zich verdiept in de geschiedenis. Als experts beschikken ze over ‘stille kennis’ die van waarde kan zijn voor het zonneveld. Door elementen uit die stille kennis aandacht te geven ontstaat een verbinding met het verleden die er anders niet zou zijn gekomen. In tabel 1 staan de geïdentificeerde stakeholders, bedrijven en organisaties en hun belangen. Tabel 1: geïdentificeerde stakeholders, bedrijven en organisatie en hun belangen Naam Belang Stedin Aansluiten van de zonneweide op het Stedinnet; tijdige informatie over aansluiting t.b.v.

offerte en transportindicatie, HDSR Watermanagement (schone sloten), watertoets Provincie Utrecht Bevorderen Energietransitie, realiseren RES-bod 1.0, ruimtegebruik conform bestemming, behoud Werelderfgoedstatus Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW) Gemeente Realiseren RES-bod 1.0, beste projecten binnen de tenderprocedure van het Beleidskader Zonnevelden, verminderen weerstand tegen het project bij inwoners Rijkswaterstaat Veilige rijkswegen Weidevogelbeheer Gezonde weidevogelstand, voldoende ruimte / zo min belemmeringen voor Eiland v Schalkw. weidevogels op het Eiland van Schalkwijk Stichting Liniebreed Samenwerking van organisaties die betrokken zijn bij de waterlinies, w.o. de NHW Ondernemen Stichting Bevorderen ruimtegebruik m.b.v. klompenpaden, levend houden cultuurhistorie Klompenpad door klompenpaden in ere te herstellen LTO Noord Behoud van vruchtbare landbouwgrond voor landbouw

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

3/55

2.2. Onderdeel 2: Het participatieplan (het contact) 2.2.1. Algemeen Communicatie en participatie gaat in verschillende fasen. Niet alle doelgroepen zijn per fase aan de beurt. Voor communicatie en participatie wordt ‘van binnen naar buiten’ gewerkt. Hoofdinspanning gaat naar de aanwonenden en de omwonenden. Daarnaast naar de stakeholders. Naar gelang het project vordert, groeit de kring van mensen die betrokken worden in het communicatie- en participatieproces. De gekozen communicatiemiddelen (groepsbijeenkomst, keukentafelgesprekken, een inloopavond, ‘live’ bezoeken, expertgesprekken, brainstorm, online interviews, telefoongesprekken, artikelen (print, digitaal) en projectwebsite) zijn passend bij de doelgroepen. Het communicatie- en participatieplan bestaat uit vijf fases zoals in diagram 1 overzichtelijk is gemaakt.

Diagram 1: Fases van participatie Stroomveld De Knoest

2.2.2.

Fase 0

Deze fase is bedoeld om zo goed mogelijk voorbereid de vervolgfases in het participatieproces te doorlopen. Experts op het gebied van landschap, waterhuishouding, cultuurhistorie en recreatie maken inzichtelijk wat de kansen en bedreigingen van het gebied zijn. Dit is voornamelijk om de kennis van de initiatiefnemers en hun adviseurs op een voldoende hoog niveau te krijgen. Dit resulteert in een uitgangspuntenkaart met meerdere schetsen over hoe het zonneveld gestalte zou kunnen krijgen.

2.2.3.

Fase 1

Omdat het aantal relatief beperkt is, is ervoor gekozen om de aanwonenden persoonlijk te benaderen en bij hen een keukentafelgesprek te houden. Op het Eiland van Schalkwijk is de gewoonte dat je bij je buren koffie gaat drinken als je iets belangrijks te vertellen hebt. Waar je dan aan de keukentafel in alle rust mensen het hoe en waarom kunt uitleggen en je verhaal kunt doen. Zo ook de plannen voor de zonneweide. Het vertrekpunt voor elk keukentafelgesprek is het gemeentelijk beleid en de daaruit voortvloeiende vastgestelde kaders waarin en waaraan een plan dient te voldoen. Het vaststaand feit dat de velden er komen maar dat het een kwestie is van waar en onder welke voorwaarden, is de start van de gesprekken. Per aanwonende is het de bedoeling om in dat eerste bezoek te komen tot een open gesprek over: - de landschappelijke inpassing van het project;

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

4/55

-

de zorgen en vragen over beleid, techniek, ontwikkeltraject van het project en de proces- en financiële participatie.

De opbrengst van de keukentafelgesprekken wordt zichtbaar gemaakt in de presentatie die de landschapsarchitect geeft van de landschappelijke inpassing tijdens de aan- en omwonenden bijeenkomst waarmee fase 2 intreedt.

2.2.4.

Fase 2

In fase 2 wordt er een aan- en omwonendenbijeenkomst georganiseerd waarbij de coöperaties en

ontwikkelaars verifiëren of de aanwonenden hun inbreng herkennen en wat ze van de nieuwe versie vinden. Na de bijeenkomst wordt de gepresenteerde informatie digitaal gedeeld om het nog eens rustig thuis te kunnen bekijken. Ook van deze bijeenkomst is het doel een open gesprek te hebben met aan- en omwonenden over - de landschappelijke inpassing van het project; - de zorgen en vragen over beleid, techniek, ontwikkeltraject van het project en de proces- en financiële participatie. Van de bijeenkomst wordt een verslag gemaakt dat aan de deelnemers ter beschikking wordt gesteld.

2.2.5.

Fase 3

Zodra het projectplan vastere vormen aanneemt zorgen de coöperaties voor algemene publiekscommunicatie in de Schalkwijkse en Houtense gemeenschap. Dat gebeurt o.a. via huis-aanhuisbladen en na indiening van het principeverzoek bij de gemeente via een projectwebsite. In uitingen kan naar de projectwebsite worden verwezen, en via de projectwebsite kan ook informatie met belangstellenden worden gedeeld. Coöperatie Duurzaam Eiland blijft de contacten met de aan- en omwonenden onderhouden, o.a. door hen te informeren over het indienen van het principeverzoek.

2.2.6.

Fase 4

Als Stroomveld De Knoest wordt geselecteerd om een vergunning aan te vragen, stellen de ontwikkelaars en de coöperaties in overleg met de aan- en omwonenden een begeleidingsgroep in. Op die manier blijven de aan- en omwonenden nauw betrokken bij de verdere ontwikkeling en realisatie van het project. De begeleidingsgroep zorgt voor korte lijnen met ontwikkelaars en coöperaties, zodat bezwaren en zorgen goed kunnen worden ingebracht en geadresseerd. Aan de begeleidingsgroep worden ook de experts uit Schalkwijk verbonden, zodat er ook inhoudelijk kan worden meegedacht en meegewerkt aan detaillering van Stroomveld De Knoest. Meeweten, meedenken en meewerken is in fase 4 even belangrijk als daarvoor. In fase 4 benaderen de coöperaties ook de inwoners van Houten voor financiering van het eigen vermogen dat nodig is om het lokaal eigenaarschap te realiseren. We hopen dat veel Houtenaren bereidt zijn om financieel mee te werken aan realisatie van Stroomveld De Knoest! Zodra Stroomveld De Knoest is gerealiseerd (verwacht: 2024), verlopen de contacten over de zonneweide via de coöperaties. De verbinding met de aan- en omwonenden wordt onderhouden door Coöperatie Duurzaam Eiland.

2.3. Onderdeel 3: Vervolg Ieder contactmoment in het participatieproces geeft verder vorm aan het uiteindelijke ontwerp van Stroomveld De Knoest. Bij zowel de keukentafelgesprekken, de inloopavonden als de overleggen met experts

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

5/55

en andere stakeholders zal er daarom een verslag worden opgesteld met daarin de punten die zijn besproken. Dit verslag wordt beschikbaar gesteld aan de betreffende personen. Daarnaast wordt het landschappelijk en technisch ontwerp aangepast op de input van de contactmomenten. Wanneer input niet resulteert in aanpassingen op het ontwerp, wordt onderbouwd waarom. Aanpassingen in het ontwerp worden in een volgend overleg of vervolgbijeenkomst gepresenteerd aan alle aanwonenden en omwonenden. Wanneer er na de laatste bijeenkomst alsnog input wordt opgehaald en wel of niet doorgevoerd in het ontwerp, zal dit naar alle aanwonenden en omwonenden (schriftelijk) worden gecommuniceerd. Naast persoonlijke gesprekken en omwonende bijeenkomsten, worden aanwonenden, omwonenden, de inwoners van Houten en andere stakeholders op de hoogte gehouden middels: - Projectenwebsite: www.stroomveld-deknoest.nl - Artikelen (print & digitaal) in Houtens Nieuws en Schalkwijkse en Tull en ’t Waalse Berichten - (Digitale) nieuwsbrieven van Duurzaam Eiland en Opgewekt Houten Nadat de vijf fases van het participatieproces zijn doorlopen en een eventuele vergunning is verkregen, stopt de dialoog en de communicatie niet.

Middels de projectenwebsites, artikelen en nieuwsbrieven zullen de aanwonenden, omwonenden en de inwoners van Houten op de hoogte worden gehouden over de voortgang van het initiatief: - Wanneer de SDE++ subsidie is aangevraagd en toegekend - Over de voorbereiding en de voortgang van de bouw - Over de mogelijkheden om financieel te participeren - Over de mogelijkheden om actief betrokken te zijn bij het zonneveld. Denk hierbij bijvoorbeeld groenbeheer Ook na realisatie van Stroomveld De Knoest zal de projectenwebsite blijven bestaan zodat het voor eenieder toegankelijk blijft om contact op te nemen. Ook zullen er minimaal jaarlijks artikelen verschijnen in de nieuwsbrieven van Duurzaam Eiland en Opgewekt Houten.

3. Reeds uitgevoerde acties ten behoeve van procesparticipatie De inhoud van dit onderdeel bevat het participatielogboek als bedoeld in de Leidraad Omgevingsinitiatieven & Participatie van de gemeente Houten (februari 2022). Het format daarvoor was ten tijde van schrijven van dit onderdeel nog niet beschikbaar. Korte samenvatting • Alle aanwonenden zijn benaderd tijdens persoonlijke keukentafelgesprekken. Zij zijn de belangrijkste stakeholder van het project. • Alle omwonenden zijn uitgenodigd voor een informatieavond. Er is draagvlak voor een zonneweide in de hoek A27/Amsterdam-Rijnkanaal. • Er zijn verschillende experts benaderd om mee te denken over specifieke thema’s. • Alle aanwonenden zijn na selectie van project Stroomveld De Knoest benaderd voor keukentafelgesprekken. • Alle omwonenden zijn na selectie van project Stroomveld De Knoest uitgenodigd voor een tweede informatieavond over het project. Wegens gebrek aan belangstelling (er was slechts één aanmelding) ging de avond niet door. Ten tijde van het indienen van de vergunningaanvraag voor Stroomveld De Knoest zijn fases 0, 1, 2 en 3 en een gedeelte van fase 4 uitgevoerd.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

6/55

3.1. Fase 0 In fase 0 is er samen met experts van Land-ID en de ecologen van RPS een analyse gemaakt van het landschap en ook de kansen en bedreigingen wat betreft recreatie en cultuurhistorie. Omdat Stroomveld De Knoest in de Nieuwe Hollandse Waterlinie is gesitueerd, zijn er vervolgens meerdere afspraken geweest met Provincie Utrecht, Stichting Liniebreed Ondernemen (SLO) en Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR).

Afbeelding 3: modellenstudie

Provincie Utrecht Met de Provincie Utrecht zijn meerdere overleggen geweest, waarvan de eerste dateert uit 2018. De eerste reactie van de Provincie Utrecht was negatief, omdat er toentertijd een nominatie liep voor Unesco Werelderfgoed en omdat het toenmalige ontwerp van het zonneveld geen bijdrage leverde aan de unieke waardes van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. In 2020 is er door Land-ID een ontwerpverkenning uitgevoerd met als doel om een zonneweide te ontwerpen die bijdraagt aan een verbeterde zichtbaarheid van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Als onderdeel van de ontwerpverkenning is een modellen studie opgesteld waaruit vervolgens een nieuw ontwerp is opgesteld met de naam ‘Model Nieuwe Hollandse Zonnelinie’. Zie afbeelding 4.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

7/55

Afbeelding 4: Model Nieuwe Hollandse Zonnelinie

In oktober 2020 is de ontwerpverkenning gepresenteerd aan de Provincie Utrecht en in November 2020 heeft de Provincie Utrecht een schriftelijke reactie op de ontwerpverkenning gegeven. Deze schriftelijke reactie is niet als bijlage opgenomen, omdat deze van de Provincie Utrecht niet openbaar gemaakt mag worden. De initiatiefnemers van Stroomveld De Knoest hebben de reactie van de Provincie Utrecht als positief ervaren en de vervolgontwerpen die in fase 1 en 2 zijn opgesteld, zijn grotendeels gebaseerd op de richting die in de reactie van de Provincie Utrecht is gegeven. Stichting Liniebreed Ondernemen (SLO) Stichting Liniebreed Ondernemen is opgericht in 2011 en heeft als doel te zorgen voor een duurzame, maatschappelijke en economische benutting van de Waterlinies in Nederland om zo het erfgoed te behouden voor volgende generaties. Gezien het belang van SLO en haar unieke kennis van de Nieuwe Hollandse Waterlinie zijn er twee brainstormsessies georganiseerd om te onderzoeken hoe Stroomveld De Knoest een positieve bijdrage kan leveren op het gebied van recreatie, omwonenden en ondernemers.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

8/55

Afbeelding 5: brainstorm met SLO, Land-id, Chint en Duurzaam Eiland op 26 augustus 2021.

Afbeelding 6: het veld in met met SLO, Land-id, Chint en Duurzaam Eiland op 26 augustus 2021.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

9/55

Afbeelding 7: brainstormsessie SLO

Hierbij zijn meerdere kansen besproken, zoals het toevoegen van karakteristieke landschapselementen, het uitbreiden van de bestaande recreatieve routes en het toevoegen een uitkijktoren op de plaats waar ooit de Knoesterwatermolen heeft gestaan. Ook het gebruik van liniemeubilair en ideeën als de virtual reality kijker zijn besproken. Zie bijlage 2 voor het gespreksverslag met SLO. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) Omdat het ontwerp van Stroomveld De Knoest een impact kan hebben op het watermanagement in het gebied is er in een vroeg stadium meerdere keren fysiek en online contact geweest met adviseurs van HDSR. Samen met HDSR zijn er drie scenario’s voor vernatting besproken: 1) natuurlijke vernatting, 2) piekberging en 3) kunstmatige inundatie. HDSR heeft in de overleggen aangegeven dat het voor hun wenselijk is als er wordt vastgehouden aan het huidige peilgebied. De voorkeur hiervoor is omdat er geen extra technische ingrepen nodig zijn in het gebied. Het ontwerp dat is ingediend als onderdeel van het principeverzoek van Stroomveld De Knoest heeft als uitgangspunt dat het huidige peilniveau niet zal wijzigen. Zie bijlage 3 voor het gespreksverslag met HDSR.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

10/55

Afbeelding 8: denkrichtingen inrichting Stroomveld De Knoest.

Ook in de volgende fasen is contact onderhouden met stakeholders. Daarover wordt verslag gedaan in onderdeel 5.

3.2.

Fase 1

De persoonlijke inbreng van de aanwonenden heeft ervoor gezorgd, dat veel historische kennis en informatie m.b.t. de vegetatie en vogelstand werd ingebracht. De landschapsarchitect heeft deze buurtspecifieke informatie vertaald in een ontwerp dat tijdens de omwonendenavond in fase 2 gepresenteerd is. Voorafgaand aan de inloopavond met omwonenden is alvast het conceptontwerp aan alle omwonenden toegestuurd. Met 4 van de 5 aanwonenden zijn keukentafelgesprekken gevoerd, de vijfde betreft een woning van de grondeigenaar. Mooi was te zien dat mensen wat terughoudend reageren op een zonneweide, maar de urgentie voor duurzame energie wel snappen en dan kun je bouwen aan draagvlak. In elk keukentafelgesprek is er aan de hand van een presentatie allereerst informatie verschaft over het zonneveldenbeleid van de gemeente Houten. Daarnaast zijn denkrichtingen voor een landschappelijk inrichting besproken. De presentatie (bijlage 4) en het gespreksverslag is aan de omwonenden nagestuurd. Een samenvatting van de gespreksverslagen is in bijlage 5 opgenomen. Op verzoek en na goedkeuring van de aanwonenden kunnen deze verslagen met de gemeente Houten worden gedeeld.

Tijdens de keukentafelgesprekken hebben de aanwonenden hun belangen naar voren gebracht: • Graag het zicht behouden richting Houten en om de boten te kunnen zien varen; Oplossing: het zonneveld zo ver mogelijk naar het westen verplaatsen; • Zorgen dat vernatten niet als gevolg heeft dat er muggenplagen ontstaan. Oplossing: goede balans tussen verschillende natuurtypen in natte natuurzone, kleine hoeveelheid plasdras, open water met vissen aangesloten aan bestaande watergang en hooiland dat vogels aantrekt. • Er is een zorg dat open water ganzen aantrekt. Oplossing: bij vernatten open water vermijden. • Voorkeur voor natuur aan de zuidzijde van het plangebied; • Koppelkans om een betere ontsluiting te realiseren; • Belangrijk dat er een plek is om fietsen te kunnen plaatsen; • Er is een zorg dat de transformatoren een bromtoom afgeven. Oplossing: De transformatoren worden zover mogelijk in het midden van het projectgebied geplaatst; • Behoeft aan een extra brug over de Schalkwijkse Wetering, zodat agrarische gronden ten zuiden van de Schalkwijkse Wetering beter bereikbaar zijn. Oplossing: dit verder onderzoeken met HDSR. • Impact van de bouwactiviteiten op bestaande bebouwing. • Er is een zorg dat de groenstructuren rondom het zonneveld niet goed worden beheerd waardoor zonnepanelen zichtbaar worden.

Oplossing: beheerplan onderdeel laten uitmaken van omgevingsvergunning; • Er is een zorg dat er planschade ontstaat; Oplossing: risicoanalyse laten uitvoeren door externe expert. De persoonlijke inbreng van de aanwonenden heeft er voor gezorgd, dat veel historische en informatie m.b.t. de vegetatie en vogelstand werd ingebracht. De landschapsarchitect heeft deze buurt-specifieke informatie en de bovenstaande belangen vertaald in een plan dat tijdens de omwonendenavond in fase 2 gepresenteerd is. Voorafgaand aan de inloopavond met omwonenden is alvast het conceptontwerp aan alle aanwonenden toegestuurd.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

11/55

Afbeelding 9: inloopavond op 27 september 2021.

3.3. Fase 2 Voor aan- en omwonenden hebben de coöperaties en de ontwikkelaars op 27 september in Sociaal-Cultureel Centrum De Wiese een inloopavond georganiseerd. Onderling is een te flyeren gebied bepaald, zie afbeelding 2 waarop alle aan- en omwonenden zichtbaar zijn gemaakt. In de flyer zijn belangstellenden uitgenodigd om in De Wiese bijeen te komen, zie bijlage 6 voor de flyer. Tevens is de uitnodiging geplaatst in de Schalkwijkse en Tull en ’t Waalse Berichten. In verband met de RIVM-richtlijnen golden er aanvullende regels en men diende zich vooraf in te schrijven. Presentielijsten zijn voorhanden. Eerst werd een presentatie gegeven waarbij de achtergrond van de keuzes voor het zonneveld werd toegelicht. Met name de cascade van het Klimaatakkoord van Parijs naar de Nederlandse Klimaatwet en in het vervolg daarvan de Regionale Energie Strategie U16 en het bod van de Gemeente Houten. Daarna lichtte de landschapsarchitect toe hoe zij rekening heeft gehouden met inpassing van het project in karakteristieken van het gebied. De presentatie is bijgevoegd als bijlage 7. Aansluitend gingen de aanwezigen in gesprek met de landschapsarchitect over de plannen voor de invulling van het perceel. De landschapsarchitect had hiervoor posters gemaakt. Deze zijn in bijlage 8 opgenomen.

Ook hadden de aanwezigen gelegenheid voor gesprek met de coöperaties en ontwikkelaars over vragen over het ontwerp, het beleid, de techniek en participatie met betrekking tot het project. Startpunt: in NHW gebied, daar koppeling mee maken, Waterlinie versterken. Omwonenden: muggen, ganzen, agrarisch belang, uit het zicht, voorkeur landschappelijke inpassing ten zuiden, geluid trafo’s, parkeren auto’s/fietsen, niet heien. Vragen die gesteld werden: • Drassige grond: hoe ga je funderen. Oplossing: goed sonderen waar de steunlagen zich bevinden; • De transformatoren mogen niet of nauwelijks hoorbaar zijn. Oplossing: De transformatoren worden zover mogelijk in het midden van het projectgebied geplaatst; • Zorgen over beplanting, perenvuur. Oplossing: beplantingsplan vooraf bespreken met omwonenden; • Zorgen over muggen a.g.v. drasgebied en waterwegen met stilstaand water. Oplossing: goede balans tussen verschillende natuurtypen in natte natuurzone, kleine hoeveelheid plasdras, open water met vissen aangesloten aan bestaande watergang en hooiland dat vogels aantrekt. • Zorgen over muizen en ander ongedierte. Oplossing: nestelmogelijkheden voor uilen • Suggesties: doe iets met de molen die er stond, en met het klompenpad van Tull en ’t Waal naar de kerk in Houten • Ruimte voor ganzen. Oplossing: het wateroppervlak klein houden zodat het geen aantrekkingskracht op ganzen heeft.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

12/55

Het verslag is bijgevoegd als bijlage 9. Aanwonenden die ook op de aan- en omwonendenbijeenkomst aanwezig waren gaven aan dat zij hun inbreng uit de keukentafelgesprekken terugzagen in het aangepaste plan. Zij vinden die versie beter dan in eerste instantie. De actieve inbreng van aan- en omwonenden heeft geleid tot de landschappelijke inrichting van het project waarvoor op 1 november het principeverzoek is ingediend. Het uitgewerkte landschapsplan is toegezonden aan drie direct aanwonenden en aan bewoners die ten noorden van het Amsterdam-Rijnkanaal woonachtig zijn. 3.4. Fase 3 3.4.1. Vóór indienen principeverzoek Tot ‘andere inwoners van Houten’ worden de huishoudens en bedrijven gerekend die niet tot de groepen aanwonenden en omwonenden behoren. Zoals blijkt uit Communicatie- en participatieplan Stroomveld De Knoest is gemeente-brede communicatie over de zonneweide pas aan de orde als bekend is of er een vergunning mag worden aangevraagd. Tot aan de vergunningsfase is er alleen algemene communicatie naar de inwoners van Houten.

Ingezette middelen tot 1 november: - Diverse nieuwsbrieven van Coöperatie Duurzaam Eiland, informatie op website van de coöperatie; - Melding aan leden CDE tijdens Algemene Ledenvergadering op 10 juni 2021; - Drieluik van artikelen op de Duurzaamheidspagina in het Houtens Nieuws, zie bijlage 10; - Melding aan leden COH tijdens de Algemene Ledenvergadering op 30 september 2021. Tijdens de ledenvergaderingen van de coöperaties bleek dat de leden positief staan tegenover betrokkenheid bij zonneveldprojecten. Het verslag van de ledenvergadering van Duurzaam Eiland is te vinden op de website. Het verslag van de ledenvergadering van Opgewekt Houten kan worden opgevraagd. 3.4.2. Na indienen principeverzoek Fase 1 een 2 van het Communicatie- en participatieplan Stroomveld De Knoest zijn volledig afgerond met de indiening van het projectplan bij de gemeente. Fase 3 liep tussen indienen principeverzoek en de uitslag van de tender. In deze fase heeft algemene publiekscommunicatie op hoofdlijnen plaatsgevonden. De coöperaties hebben in november 2021 op hun websites een nieuwsbericht geplaatst over het principeverzoek. In Houtens Nieuws is op 24 november 2021 een artikel geplaatst over de plannen die de coöperaties en de ontwikkelaars hadden ingediend. Zie bijlage 11. 3.5.

Fase 4 - na selectie Op 8 februari 2022 werd het besluit van het College van B&W over de ingediende plannen voor zonnevelden bekend. Het principeverzoek voor Stroomveld De Knoest bereikte met 80 van de 85 mogelijke punten de tweede plaats! De coöperaties startten direct met de uitvoering van het communicatieplan voor fase 4. Doel hiervan was de aan- en omwonenden intensief te betrekken bij de wording van het project, en een begin te maken met het onder de aandacht brengen van Stroomveld De Knoest van de Houtenaren in het verstedelijkte gebied. Dit laatste met als doel de financiering van het benodigde eigen vermogen rond te krijgen. Communicatie aan- en omwonenden Op 12 februari 2022 heeft Coöperatie Duurzaam Eiland onder de aan- en omwonenden (zie afbeelding 2) een circulaire verspreid met de mededeling dat project Stroomveld De Knoest is geselecteerd. Zie bijlage 12 voor de circulaire. Aansluitend zijn afspraken gemaakt voor keukentafelgesprekken met de aanwonenden. Deze hebben plaatsgevonden op - Dinsdag 22 februari met de bewoners ten noorden van het Amsterdam-Rijnkanaal - Dinsdag 1 maart met de bewoners aan de Knoesterweg

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

13/55

-

Vrijdag 18 maart met de bewoners aan de Schalkwijksewetering

Daarnaast is een gesprek geweest met de agrariërs naast het perceel, die op dit moment het perceel pachten. Dit gesprek heeft plaatsgevonden op donderdag 3 maart . In de keukentafelgesprekken kwamen gedeeltelijk dezelfde onderwerpen aan de orde als in de ronde in september 2021: - Zorgen: waterhuishouding en extensief beheer (muggen als gevolg van stilstaand water), mogelijke hinder van reflectie van zonlicht, recreatiedrukte, overlast van geparkeerde auto’s en fietsen, beheer van het voor publiek toegankelijke deel van het perceel, geluid van de transformatoren, zichtbaarheid van zonnepanelen, keuze soorten beplanting Oplossingen voor deze zorgen zijn al verwerkt in het Principeverzoek en in het Landschappelijk Inrichtingsplan (als onderdeel van de Ruimtelijke Onderbouwing voor de vergunningsaanvraag). - Wensen: verbreding huidige ontsluiting tot de woning, overname herplantplicht, alternatieve hectares landbouwgrond, beplanting die jaarrond zorgt dat de zonnepanelen aan het zicht zijn onttrokken, inspraak in het beplantingsplan zodat er geen schadelijke soorten worden gekozen. - Vragen: o.a.

over de hoogte van de panelentafels en de transformatorhuisjes, locatiefietsparkeerplaatsen, talud van de Knoesterweg naar het water rondom het zonneveld, eventuele afrastering, locatie toegang tot het perceel voor onderhoud Voor dinsdag 8 maart 2022 bereidden de initiatiefnemers voor omwonenden een inloopavond in Sociaal Cultureel Centrum De Wiese voor. De schriftelijke uitnodiging (zie bijlage 13) is rondgebracht op 24 februari bij circa 130 adressen. Op 2 maart stuurde Coöperatie Duurzaam Eiland een reminder (zie bijlage 14) aan de mailadressen van de omwonenden die de inloopavond van 27 september 2021 hadden bezocht. Vanwege een gebrek aan belangstelling is besloten de inloopavond geen doorgang te laten vinden. Tijdens de keukentafelgesprekken is de aanwonenden gevraagd hoe zij op de hoogte willen worden gehouden. Er is – anders dan in het Communicatie- en Participatieplan in bijlage 1 beschreven - geen behoefte aan een begeleidingsgroep; bij nieuws wil men graag een email ontvangen, indien nodig met een link naar de pagina op de projectwebsite waar het nieuwsbericht en eventuele documenten staan. De aanwonenden en omwonenden (130 adressen) zijn eind maart schriftelijk geattendeerd (zie bijlage 15) op de algemene informatieavond over Stroomveld De Knoest op 14 april.

De Coöperaties Duurzaam Eiland en Opgewekt Houten organiseren die voor de inwoners van Houten en de kleine kernen. Algemene publiekscommunicatie Vanaf 15 februari konden belangstellenden de projectwebsite stroomveld-deknoest.nl bezoeken. De website vormt het centrale informatiepunt over het project. Daar is ook het laatste nieuws te lezen en worden bijeenkomsten aangekondigd. Met een artikel Zonneveld toont Waterlinie in ’t Groentje op 16 februari (bijlage 16) gaven de coöperaties bekendheid aan de uitslag van de tender. Via hun digitale nieuwsbrief en informatie op hun eigen websites informeerden zij hun leden. Communicatie inwoners Houten en de kleine kernen Conform de verplichtingen uit het Beleidskader Zonnevelden organiseren de coöperaties Duurzaam Eiland en Opgewekt Houten samen met de ontwikkelaars een informatieavond voor inwoners van het stedelijk gebied van Houten en de kleine kernen. Deze vindt plaats op donderdag 14 april in Multifunctioneel Centrum The Dome aan de Kruisboog in Houten. De informatieavond wordt gecombineerd met die over project Zonneweide De Heul. De advertentie (bijlage 17) met uitnodiging verschijnt in Houtens Nieuws op 23 en 30 maart en op 6 april. Daarnaast wordt een oproep gedaan in Schalkwijkse Berichten, dat ook goed gelezen wordt in Tull en ’t Waal. Met Stichting Mooi ’t Goy zal worden overlegd over berichtgeving in en rond ’t Goy.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

14/55

Besloten is om geen algemene inwonersavond voor Schalkwijk te organiseren omdat de belangstelling voor de inloopavond op 8 maart nagenoeg nihil was. Het gevaar is dat mensen op het Eiland van Schalkwijk zich overvoerd voelen met informatie. Voor de zomer organiseren de coöperaties een aparte avond voor financiële deelname in de projecten; zie voor nadere informatie de verantwoording van de uitvoering van het Financiële participatieplan.

4. Verrijking plan met inbreng en wensen van omwonenden Met de inbreng en wensen van de aanwonenden en omwonenden is het ontwerp van Stroomveld De Knoest significant verrijkt. Dit is goed zichtbaar in afbeelding 10 waaruit blijkt dat nagenoeg alle input van aanwonenden en omwonenden is meegenomen in de laatste versie van het ontwerp.

Afbeelding 10: verrijking plan door inbreng en wensen van omwonenden.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

15/55

5. Betrokkenheid overige stakeholders Na de inleidende contacten in fase 0 hebben de ontwikkelaars en de coöperaties vanaf fase 1 tevens met de volgende belanghebbende organisaties contact gehad over de ontwikkeling van het project. Gemeente Houten De ontwikkelaars en de coöperaties hebben de gemeente geïnformeerd over hun voornemen om een zonneweide te realiseren op het perceel van Stroomveld De Knoest. Zij hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid om vragen te stellen over het Beleidskader Zonneveld. Het betreffende gesprek vond plaats op 5 oktober 2021. De gemeente heeft de ontwikkelaars en de coöperaties op 17 februari geïnformeerd over de uitslag van de beoordeling. Het advies is om met de Provincie Utrecht nog een bespreking te houden over het project in relatie tot de Hollandse Waterlinies, en met Rijkswaterstaat over eventuele lichtreflectie op de A27. Provincie Utrecht Met de Provincie Utrecht is er gesproken over een aantal zaken. Allereerst over een belangrijk punt uit de HIA: dat de opgaande hoge groene zoom niet de zichtlijnen op het slotenpatroon blokkeert, en dus de hoge groene zoom niet dichtgroeit op de plekken waar de sloten dwars op die zoom aankomen. Dit is op deze manier verwerkt in het Landschappelijk Inrichtingsplan. Op de plekken waar de sloot en plasdrasgreppels worden aangesloten op de sloot komt er een onderbreking in het struweel.

Hierdoor is de herstelde karakteristieke verkaveling vanaf de buitenrand zichtbaar, met name bij de nieuwe brede sloot die een lange zichtlijn door het plangebied vormt. Daarnaast werd door de Provincie aangegeven dat het plangebied in de boringsvrije zone ligt en in 2022 onderdeel wordt van een KRW waterlichaam. Na een analyse door de Provincie is duidelijk geworden dat beide niet van invloed zijn op de ontwikkeling van een zonneweide. Stedin Het zonneveld moet worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Met Stedin is tijdig contact opgenomen om te vernemen of een aansluiting mogelijk is. Dit blijkt het geval. De initiatiefnemers hebben in oktober 2021 een aansluiting van voldoende capaciteit aangevraagd. Kort nadien kwam het bericht van landelijk netbeheerder Tennet dat in het verzorgingsgebied van Stedin congestie op het Tennet-hoogspanningsnet dreigt. Op 28 oktober 2021 heeft Stedin bevestigd dat de aanvraag compleet en op tijd is ingediend waardoor de congestieproblematiek geen invloed heeft op de realisatie van het zonneveld. In de periode na indiening van het principeverzoek en in de aanloop naar de uitslag hebben de ontwikkelaars regelmatig contact onderhouden met Stedin over de aangekondigde netcongestie en de beschikbare ruimte op het elektriciteitsnet. Rijkswaterstaat Stroomveld De Knoest ligt direct ten oosten van de A27.

Omdat de Rijksweg het AmsterdamRijnkanaal kruist en het verkeer een brug moet oversteken is het talud verhoogd. Daardoor hebben automobilisten van bovenaf zicht op het perceel en op de zonnepanelen. Omdat er een risico op schittering bestaat is er contact opgenomen met Rijkswaterstaat en dit risico besproken. Naar mededelingen van de adviseur duurzame energie van Rijkswaterstaat op 22 oktober 2021 wordt het risico als gering beschouwd en hoeven er geen maatregelen te worden getroffen wanneer er gebruik wordt gemaakt van een zuid opstelling. Op 22 maart 2022 is er wederom een overleg geweest met Rijkswaterstaat met betrekking tot het effect van eventuele reflectie van de zonnepanelen op de verkeersveiligheid op de A27. Ditmaal was het overleg met een Adviseur verkeer en verkeersveiligheid. We hebben naderhand via een mail teruggekoppeld gekregen dat de combinatie van de oriëntatie van de weg (van ZZW naar NNO), de hellingshoek en oriëntatie van de panelen en de afstand tot de A27 leiden naar verwachting niet tot hinder en/of extra risico voor het verkeer

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

16/55

op de A27 in noordelijke richting. Hiervoor hoeft aldus RWS ook geen aanvullend onderzoek te worden uitgevoerd. Ook de geplande uitbreiding van de A27 leidt niet tot verandering in deze consequenties omdat alleen de westelijke rijbaan van de A27 wordt aangepakt. Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden De ontwikkelaars hebben in fase 0 (september 2021) drie overleggen gevoerd met Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden (HDSR) over de voornemens voor Stroomveld De Knoest, en in het kader van de planvorming gesproken over het watermanagement op en rond het perceel. Zie bijlage 3 voor het gespreksverslag. Op 15 maart heeft er wederom afstemming plaatsgevonden tussen initiatiefnemer en HDSR in het kader van de watertoets. Het watermanagement op en rond de percelen van Stroomveld De Knoest is besproken alsook het ontwerp. HDSR kijkt positief naar het ontwerp met kansen voor waterberging en verbeterde waterkwaliteit door de natuurvriendelijke oevers, extra sloot en greppels door het plangebied en het aanleggen van een natte natuurzone. Daarnaast is met HDSR gesproken over duikers en/of dammen. Mochten er in het plangebied zich duikers en/of dammen bevinden die als niet nodig worden beschouwd er wordt gekeken of deze verwijderd kunnen worden. Ook zullen we op een tweetal plekken duikers toevoegen. Dit zullen we verder met HDSR verder concretiseren, na vergunningverlening.

Veiligheidsregio Utrecht Er heeft vooroverleg plaatsgevonden tussen VRU en initiatiefnemers over de brandveiligheid van de zonneweide. Dit gesprek ging met name over bereikbaarheid van de zonneweide en de bluswatervoorziening. De wensen zijn in principe uitvoerbaar. De exacte details zullen in nader overleg met de VRU moeten worden geconcretiseerd. Datzelfde geldt voor een mogelijk protocol voor afschakeling van het zonnepark bij brand. Na vergunningverlening worden er vervolggesprekken met de VRU gemaakt. Stichting Liniebreed Ondernemen Na het nieuws over de selectie van Stroomveld De Knoest door de gemeente Houten is er weer contact geweest met Stichting Liniebreed Ondernemen om met hen het goede nieuws te delen de komende fase uit te leggen. Stichting Liniebreed Ondernemen kijkt uit naar een verdere samenwerking na vergunningverlening om samen een invulling te geven aan de elementen binnen de zonneweide die gelieerd zijn aan de Hollandse Waterlinies, zoals de invulling van informatieborden, liniemeubilair en de uitkijktoren. Stichting Weidevogelbeheer Eiland van Schalkwijk Het plangebied betreft geen weidevogelgebied. Er is kort contact geweest met Stichting Weidevogelbeheer Eiland van Schalkwijk. Tot dusverre heeft dit nog geen inzichten opgeleverd over weidevogels. De verwachting is dat er geen weidevogels komen op het plangebied dichtbij de snelweg.

De natte natuurzone ten zuiden van het plangebied biedt kansen voor weidevogels met plasdras. Ook worden er geen bosschages geplaatst aan de zuidzijde, waar op ruim 500 meter afstand weidevogelperceel De Kroon ligt.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

17/55

Bijlagen 1. Communicatie- en participatieplan (oorspronkelijk plan zoals bij principeverzoek gevoegd) 2. Gespreksverslag Stichting Liniebreed Ondernemen 26 augustus 2021 3. Gespreksverslag HDSR september 2021 4. Presentatie keukentafelgesprekken 14 en 20 september 2021 5. Samenvatting keukentafelgesprekken 14 en 20 september 2021 6. Flyer informatieavond 27 september 2021 7. Presentatie informatieavond – initiatiefnemers 8. Posters informatieavond – landschapsarchitect 9. Verslag inloopavond 27 september 2021 10. Publicaties Houtens Nieuws 11. Artikel Coöperatieve zonnevelden - Houtens Nieuws wk 47 - p 14 12. Brief 12 februari (De Knoest uitnodiging versie BHM Bert.pdf) 13. Uitnodiging 24 februari inloopavond omwonenden 8 maart 14. Herinneringsmail CDE 15. Brief aan omwonenden 22 maart inz informatieavond 14 april 16. Artikel Zonneveld toont Waterlinie - Houtens Nieuws wk 7 – p 20 17. Advertentie in Houtens Nieuws met uitnodiging voor informatieavond 14 april

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

18/55

1. Communicatie- en Participatieplan Communicatie- en participatieplan Stroomveld De Knoest De gemeente Houten ziet zonnevelden als een goed middel om de energietransitie lokaal vorm te geven. Maar zonnevelden betekenen ook een verandering in de ruimtelijke omgeving. Belangrijk is dan ook dat de omgeving een zonneveld draagt en als betrouwbare project beschouwt. Om overlast en klachten te voorkomen, is het van belang alle stakeholders te informeren over belangrijke informatie, momenten en wijzigingen in het plan. Deze wijzigingen zijn voor velen een aanpassing en verandering in hun ‘achtertuin’. Door iedereen mee te nemen in het proces, wordt voorkomen dat bewoners door nieuws van derden worden verrast. Voor de samenwerkende coöperaties is het een randvoorwaarde dat de omgeving meedenkt, meewerkt, meebeslist en mee-investeert. De gemeente Houten heeft in haar beleidskader inzake zonnevelden laten vastleggen dat projectinitiatieven met een gefundeerde onderbouwing moeten komen van hun plannen. Daar is het communicatie- en participatieplan een wezenlijk onderdeel van. De samenwerkende coöperaties nemen daarin een vooraanstaande rol in.

In dit plan beschrijven de initiatiefnemers bestaande uit de coöperaties Duurzaam Eiland en Opgewekt Houten, BHM Solar en Chint Solar Nederland Projecten hoe omwonenden en andere stakeholders toegang krijgen tot en zeggenschap krijgen over het ontwikkelingsproces van het Stroomveld De Knoest. Onderdeel 1 bevat de analyse van de stakeholders in de omgeving van het zonneveld en hun positie. Onderdeel 2 beschrijft hoe de stakeholders worden betrokken bij de planvorming en de ontwikkeling. In onderdeel 3 staat hoe de ontwikkelaar en de coöperaties de stakeholders informeren en betrokken houden na het moment van indiening van het principeverzoek Stroomveld De Knoest. 1. Krachtenveld/stakeholderanalyse Uit de krachtenveld/stakeholdersanalyse blijkt dat er rond het projectgebied een beperkt aantal agrarische bedrijven met een woning is gevestigd. De stakeholders zijn opgedeeld in vijf categorieën: aanwonenden en omwonenden, overige inwoners van Houten, andere stakeholders en experts. Ieder type stakeholder zal op een andere manier betrokken worden in het participatieproces. Aanwonenden Aanwonenden zijn de huishoudens en bedrijven die vanuit hun woning of perceel zicht hebben op de zonneweide of aan het perceel grenzen. In het geval van Stroomveld De Knoest zijn er slechts vijf aanwonenden.

Voor de aanwonenden zorgt de komst van Stroomveld de Knoest voor de grootste verandering en daarom wordt de zonneweide in nauw overleg met de aanwonenden ontworpen. Aanwonenden moeten in de gelegenheid zijn om hun gerechtvaardigde belangen, bezwaren en zorgen te benoemen, zodat de ontwikkelaar en de coöperaties daarmee in de ontwikkeling, landschappelijke inpassing, realisatie en exploitatie rekening kan houden. Dat vraagt een intensieve vorm van communicatie en participatie. Aanwonenden willen mogelijk ook zelf profijt hebben van het zonneveld. In nauw overleg met hen moet worden gekeken hoe dat het beste zou kunnen. Bijvoorbeeld door een jaarlijkse vergoeding vanuit de productie van het zonneveld, of door mee te investeren. Omwonenden Omwonenden zijn de huishoudens en bedrijven die binnen de polder wonen die wordt begrensd door de Knoesterweg, Kanaaldijk Zuid, Waalseweg, Trip en Lange Uitweg. Daarnaast worden de huishoudens en bedrijven die ten noorden van het Amsterdam-Rijnkanaal zijn gesitueerd als omwonenden beschouwd. Ondanks dat de omwonenden niet direct aan Stroomveld De Knoest grenzen, zijn ze een belangrijke stakeholder in de planvorming omdat ze op relatief korte afstand (1-3 km) van de zonneweide wonen. Ook voor omwonenden kan een zonneveld in hun nabijheid belastend zijn.

Bij de ontwikkeling moet voldoende ruimte zijn om naar hun belangen, bezwaren en zorgen te luisteren, en daarmee in de planvorming en uitvoering rekening te houden.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

19/55

Omwonenden willen mogelijk ook zelf profijt hebben van het zonneveld. In nauw overleg met hen moet worden gekeken hoe dat het beste zou kunnen. Bijvoorbeeld door mee te investeren in het zonneveld.

De aanwonenden en omwonenden zijn zichtbaar gemaakt in figuur C1.

Figuur C1 Aanwonenden en omwonenden Stroomveld de Knoest Inwoners van Houten Houtenaren maken gebruik van de buitengebieden om te recreëren. Ruimtebeslag van zonnevelden kan de mogelijkheden beperken, maar ook vergroten. Hun ideeën over extra functies die een zonneveld kan bieden zijn waardevol. Inwoners willen mogelijk ook zelf profijt hebben van het zonneveld. Voor de ontwikkeling van het zonneveld is hun financiële betrokkenheid nodig. Bijvoorbeeld door mee te investeren. Stakeholders De volgende stakeholders, bedrijven en organisaties en haar belangen zijn verder geïdentificeerd. naam Stedin

HDSR Provincie Utrecht

Gemeente

belang aansluiten van het zonneveld op het Stedinnet; tijdige informatie over aansluiting t.b.v. offerte en transportindicatie, watermanagement (schone sloten), watertoets Bevorderen Energietransitie, realiseren RES-bod 1.0, ruimtegebruik conform bestemming, behoud Werelderfgoedstatus Nieuwe Hollandse Waterlinie (NHW)

Realiseren RES-bod 1.0, beste projecten binnen de tenderprocedure van het Beleidskader Zonnevelden, verminderen weerstand tegen het

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

risico’s / positie mogelijke problemen met elektriciteitsnet, risico van netcongestie meewerkend als aan de eisen (watertoets) voldaan ambivalent: er is ruimte nodig voor zon-op-land en het halen van de doelen van Parijs, en in project De Knoest bijten die met belangen van leefomgeving en cultureel erfgoed project ligt in oranje NHWgebied, streven is naar 100% lokaal eigenaarschap

20/55

Rijkswaterstaat

project bij inwoners, geen afbreuk aan Werelderfgoedstatus NHW Veilige rijkswegen

Weidevogelbeheer Eiland v Schalkw.

Gezonde weidevogelstand, voldoende ruimte / zo min belemmeringen voor weidevogels op het Eiland van Schalkwijk

Stichting Liniebreed Ondernemen

samenwerking van organisaties die betrokken zijn bij de waterlinies, w.o. de NHW

Stichting Klompenpad

bevorderen ruimtegebruik m.b.v. klompenpaden, levend houden cultuurhistorie door klompenpaden in ere te herstellen behoud van vruchtbare landbouwgrond voor landbouw

LTO Noord

het project Stroomveld De Knoest moet voldoen aan de voorwaarden van Rijkswaterstaat (bijv mbt weerkaatsing schittering zon) omdat de zonneweide relatie dicht naast Rijksweg A27 ligt zonneveld kan een potentiële belemmering vormen voor weidevogels, maar ook een bijdrage leveren kennis en hulp om bezoekers te informeren over NHW en inundatievelden en forten kennis over klompenpaden in het gebied

enigszins ambivalent: tegenstander van zonnevelden, ziet vanwege het beperkte ruimtebeslag liever windturbines, helpt tegelijkertijd ook agrariërs bij realisatie van zonnevelden

Experts Op het Eiland van Schalkwijk wonen mensen die daar zijn geboren en het gebied levenslang kennen. Sommigen hebben zich verdiept in de geschiedenis. Zij beschikken over ‘stille kennis’ die van waarde kan zijn voor het zonneveld. Door elementen uit die stille kennis aandacht te geven ontstaat een verbinding met het verleden die er anders niet zou zijn gekomen. Voorbeeld: in het projectgebied heeft vroeger een molen gestaan. Daarnaast wonen op het Eiland van Schalkwijk mensen met een expertise die kan meehelpen om van het zonneveld een uniek project te maken. Het zou voor het project goed zijn als zij willen helpen (meedenken, meewerken). 1.1. Doel en gewenst resultaat van communicatie en participatie Doelen communicatie: Aan de doelgroepen tijdig duidelijke informatie verstrekken over project Stroomveld De Knoest Het ontsluiten van de ‘stille kennis’ in de doelgroepen over het projectgebied, zodat daarmee in de ruimtelijke en landschappelijke inpassing van de installatie rekening kan worden gehouden. Het werven van voldoende geld om het eigen vermogen op te brengen dat nodig is voor 100% lokaal eigenaarschap. Doelen participatie: Bevorderen van acceptatie van Stroomveld De Knoest doordat aanwonenden en omwonenden zich gehoord voelen over hun zorgen en bezwaren.

Het betrekken van experts van het Eiland van Schalkwijk bij het project zodat het project een uniek succes kan worden. Het betrekken van de stakeholders bij het project zodat eventuele bezwaren tijdig kunnen worden onderkend en weggenomen, en zij het project mede mogelijk kunnen maken.

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

21/55

-

Het versterken van het materieel eigenaarschap (‘het is óns veld’) van aanwonenden, omwonenden en inwoners van Houten - naast het formeel eigenaarschap dat via financiële participatie wordt gerealiseerd.

Achterliggende doelen van communicatie en participatie zijn ook Het bevorderen van financiële participatie van alle inwoners van Houten Versterking van de solidariteit tussen de 7% inwoners van het buitengebied en de 93% inwoners van het verstedelijkte gebied van Houten. 2. Het participatieplan (het contact) 2.1. Fasering, doelgroep, inzet, doel en communicatiemiddel Communicatie en participatie gaat in verschillende fasen. Niet alle doelgroepen zijn per fase aan de beurt. Voor communicatie en participatie wordt ‘van binnen naar buiten’ gewerkt. Hoofdinspanning gaat naar de aanwonenden en de omwonenden. Daarnaast naar de stakeholders. Naar gelang het project vordert groeit de kring van mensen die betrokken worden in het communicatie- en participatieproces. De gekozen communicatiemiddelen (groepsbijeenkomst, keukentafelgesprekken, een inloopavond, ‘live’ bezoeken, expertgesprekken, brainstorm, online interviews, telefoongesprekken, artikelen (print, digitaal) en projectwebsite zijn passend bij de doelgroepen. Het communicatie- en participatieplan bestaat uit vijf fases zoals in figuur C2 overzichtelijk is gemaakt.

Figuur C2 fases van participatie Stroomveld de Knoest

Een uitgebreider overzicht van de fases en de daarbij horende doelgroepen, inzet, doel en communicatiemiddelen is in tabel 1 gegeven. fase

doelgroep

inzet

doel

communicatiemiddel

fase 0 Voorbereiding meedenken, meewerken fase 1 meeweten meedenken

experts

algemene informatie ophalen over gebiedskenmerken en karakteristieken eerste gesprek: presentatie idee, gesprek over aanleiding

informatie om later te verwerken in het plan voor het zonneveld wensen ophalen, bezwaren en zorgen horen, vragen beantwoorden

groepsbijeenkomst

aanwonenden

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

keukentafelgesprekken

22/55

fase

doelgroep

inzet

doel

communicatiemiddel

fase 2 meeweten, meedenken meebepalen

aan- en omwonenden

gesprek over landschappelijke inpassing en ontwikkeltraject

terugkoppeling verwerking input fase 1, bredere bekendheid aan project, wensen ophalen, bezwaren en zorgen horen, vragen beantwoorden

inloopavond, uitnodiging via flyer in geselecteerd gebied

stakeholders

gesprek over het project

informatie ophalen om te verwerken in het plan, bezwaren tijdig onderkennen en wegnemen

‘live’ bezoeken, expertgesprekken, brainstorm, online interviews, telefoongesprekken

inwoners van Houten

publiekscommunicatie (print, digitaal)

informeren over de betrokkenheid van de coöperaties bij zonnevelden op Schalkwijk

artikelen (print, digitaal) in Houtens Nieuws en in Schalkwijkse en Tull en ’t Waalse Berichten

informeren over het project, belangstelling kweken voor investering

artikelen (print, digitaal) in Houtens Nieuws en in Schalkwijkse en Tull en ’t Waalse Berichten, met link naar projectwebsite

fase 3 meeweten

1-11-2021 indiening principeverzoek vervolg fase 3 inwoners van publiekscommunicatie meeweten Houten (print, digitaal)

algemene informatie informeren over het over project De project, Knoest (waar, hoe belangstelling groot, kweken voor overzichtskaart, investering hoofdlijnen projectfasering) In geval van selectie van plan Stroomveld De Knoest voor indienen vergunning: fase 4 aan- en intensieve informatie- aan- en meeweten, omwonenden, uitwisseling en omwonenden meedenken, experts participatie betrekken bij de meewerken gedurende de nadere detaillering meebepalen ontwikkel- en van het plan, realisatiefase ruimte geven voor inbreng van zorgen, bezwaren en verwachtingen, en informeren over belangrijke ontwikkelingen in het project meeweten, inwoners van periodiek informeren informeren over het meewerken Houten over de voortgang in project, het project belangstelling kweken voor investering

Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

projectwebsite

begeleidingsgroep aanen omwonenden Stroomveld De Knoest die in een bij de fase passende frequentie bijeen komt (eerst maandelijks, later misschien zelfs wekelijks)

live informatiebijeenkomsten over het project; projectwebsite; artikelen (print, digitaal) in Houtens Nieuws en in Schalkwijkse en Tull en ’t Waalse Berichten, met link naar projectwebsite

23/55

fase

doelgroep

inzet

doel

communicatiemiddel

meeweten, meewerken

stakeholders

gesprek over het project

informatie ophalen om te verwerken in het plan, bezwaren tijdig onderkennen en wegnemen

‘live’ bezoeken, online interviews, telefoongesprekken

Tabel 1: overzicht fases, doelgroep, inzet, doel en communicatiemiddel 2.2. Fase 0 – voorbereiding met experts Deze fase is bedoeld om zo goed mogelijk voorbereid de vervolgfases in het participatieproces te doorlopen. Experts op het gebied van landschap, waterhuishouding, cultuurhistorie en recreatie maken inzichtelijk wat de kansen en bedreigingen van het gebied zijn. Dit is voornamelijk om de kennis van de initiatiefnemers en haar adviseurs op een hoog genoeg niveau te krijgen. Dit resulteert in een uitgangspunten kaart met meerdere schetsen over hoe de zonneweide gestalte zou kunnen krijgen. 2.3. Fase 1 en 2 - in gesprek met aan- en omwonenden Het 1e gesprek vindt plaats aan de keukentafel. Er is een beperkt aantal aanwonenden, en het is doeltreffender om hen elk in een keukentafelgesprek te ontmoeten. Coöperatie Duurzaam Eiland heeft de trekkersrol. Mensen van de ontwikkelaar en de coöperaties trekken samen op – of werken apart als dat voor het gesprek beter is. Aanwonenden kunnen altijd vragen om een volgend gesprek. Ontwikkelaar en Coöperatie Duurzaam Eiland houden ook na de keukentafelgesprekken goed contact met de aanwonenden. Er wordt een verslag gemaakt en dat wordt gedeeld met de betreffende personen. Na alle keukentafel gesprekken vindt er een omwonenden bijeenkomst plaats.

Uitgangspunt voor het gesprek met aan- en omwonenden is: het beleidskader Zonnevelden zoals vastgesteld door de gemeente Houten, en de omstandigheid dat de grondeigenaar en de ontwikkelaar een contact hebben gesloten voor ontwikkeling van Stroomveld De Knoest. Dit zijn immers de kaders waarbinnen het project wordt ontwikkeld. Het gesprek gaat niet over de vraag waar zonnevelden moeten komen, of waarom het Beleidskader niet anders is geworden. Dit ligt immers buiten macht en controle van de ontwikkelaar en de coöperaties. Met aan- en omwonenden gaan de ontwikkelaar en de coöperaties in gesprek over de zorgen en bezwaren die aan- en omwonenden hebben over het project Stroomveld De Knoest; de mogelijkheden om aan de zorgen en bezwaren tegemoet te komen; hun wensen en ideeën om van het project een bijzonder project voor Tull en ’t Waal en Schalkwijk te maken; het plan van de coöperaties om (mede-)eigenaar van project Stroomveld De Knoest te worden en waarom. Het gesprek heeft dus tot doel informeren (zodat aan- en omwonenden mee-weten) maar nadrukkelijk ook om te verdiepen en samen te doen. We willen graag bereiken dat aan- en omwonenden meedenken over en daarmee in feite ook meebepalen hoe project Stroomveld De Knoest eruit komt te zien. Het keukentafelgesprek als onderdeel van fase 1 gaat over het idee voor het project De Knoest, en over de landschappelijke inpassing.

Dat gebeurt aan de hand van een eerste zeer voorlopig schetsontwerp. Per aanwonende is het de bedoeling om in dat eerste bezoek te komen tot een open gesprek over: de landschappelijke inpassing van het project; de zorgen en vragen over beleid, techniek, ontwikkeltraject van het project en de proces- en financiële participatie. De opbrengst van de keukentafelgesprekken wordt zichtbaar gemaakt in de presentatie die de landschapsarchitect geeft van de landschappelijke inpassing tijdens de aan- en omwonendenbijeenkomst die onderdeel uitmaakt van fase 2. Op deze avond verifiëren de coöperatie en de ontwikkelaar of de aanwonenden hun inbreng herkennen en wat zij van de nieuwe versie vinden. Na de bijeenkomst wordt de gepresenteerde informatie digitaal gedeeld om het nog eens rustig thuis te kunnen bekijken. Ook van deze bijeenkomst is het doel een open gesprek te hebben met aan- en omwonenden over Procesparticipatie Stroomveld De Knoest

24/55

-

de landschappelijke inpassing van het project; de zorgen en vragen over beleid, techniek, ontwikkeltraject van het project en de proces- en financiële participatie.

Van de bijeenkomst wordt een verslag gemaakt dat aan de deelnemers ter beschikking wordt gesteld. 2.4. Fase 3 – informatie aan de inwoners van Houten Zodra het projectplan vastere vormen aanneemt zorgen de coöperaties voor algemene publiekscommunicatie in de Schalkwijkse en Houtense gemeenschap. Dat gebeurt o.a. via huis-aanhuisbladen, en na indiening van het principeverzoek bij de gemeente via een projectwebsite. In uitingen kan naar de projectwebsite worden verwezen, en via de projectwebsite kan ook informatie met belangstellenden worden gedeeld. Coöperatie Duurzaam Eiland blijft de contacten met de aan- en omwonenden onderhouden, o.a. door hen te informeren over het indienen van het principeverzoek. 2.5. Fase 4 – communicatie en participatie voor het indienen van een vergunning Als project Stroomveld De Knoest wordt geselecteerd om een vergunning aan te vragen, stellen de ontwikkelaar en de coöperaties in overleg met hen een begeleidingsgroep in. Op die manier blijven de aan- en omwonenden nauw betrokken bij de verdere ontwikkeling en realisatie van het project. De begeleidingsgroep zorgt voor korte lijnen met ontwikkelaar en coöperaties, zodat bezwaren en zorgen goed kunnen worden ingebracht en geadresseerd. Afhankelijk van het stadium waarin het project zich bevindt komt de begeleidingsgroep frequenter of minder frequent bijeen.