Bijlage 2 bij raadsvoorstel innovatie-agenda WIL gemeente Houtense verdieping .docx

Door in detail uit te werken wat er nodig is kunnen overwogen beslissingen maken over wat wel en wat niet. Het is naast een beeld van de opbrengsten (zie 4.1.3) en de middelen die beschikbaar zijn input om na te denken over de dienstverlening in 2023 en verder. En een basis wanneer er, bijvoorbeeld vanuit Het Rijk of incidenteel, middelen vrij komen. Daarnaast is de huidige beleidscapaciteit op het gebied van Werk en Inkomen berekend op beleid en uitvoering uitgevoerd op uniforme wijze door één regionale uitvoeringsorganisatie. Het werken met lokale werkteams vraagt meer beleidsontwikkeling van de gemeente zelf. Hier is op dit moment onvoldoende in voorzien. Hier wordt in 2022 binnen de begroting op ingespeeld.

4.1.2 Kosten Op Koers De voornaamste kosten van Op Koers zijn de kosten voor deelname van de professionals van verschillende organisaties (€25.000). Algemene kosten zijn die voor projectleiding (8 uur per week, circa €30.000) en €10.000 organisatiekosten. Voor 2023 wordt gekeken naar de positie van Op Koers binnen het integraal werken en wat de beste manier van financieren is. Totaal budget Op Koers is €73.100.

24

4.1.3 Baten Houtense werktafel / Op Koers De reden om in HWT / Op koers te investeren is inhoudelijk: meer persoonlijke aandacht en meer verbinding binnen het sociale domein met als doel dat mensen hun maximale participatie-niveau bereiken en belemmeringen zoveel en zo vroeg mogelijk onder controle krijgen. De kosten en de verwachte maatschappelijke baten zijn weergegeven in onderstaand figuur: Effect

Kosten en baten posten

Kosten interventie

Meer productie

Meer inkomen voor de persoon zelf Werkhervatting Betere gezondheid

Houtense aanpak werk & inkomen

Minder beroep op uitkering

Lagere kosten gezondheidszorg en gemeentenlijke voorzieningen

Grotere sociale participatie, beter kunnen hanteren belemmeringen

Betere kwaliteit van leven

Betere kwaliteit van leven naasten 25

Een van de belangrijkste baten voor de gemeente in financiële zin is de afname van het aantal uitkeringen. De verwachting is, zeker in de categorie B2 en bij mensen met een arbeidsbeperking, dat zij zonder ondersteuning van de Houtense werktafel niet uit de uitkering komen. En nog voor vele jaren op het uitkeringsbudget drukken. Als Houten met deze aanpak bovengemiddeld blijft presteren ten opzichte van andere gemeenten is het waarschijnlijk dat er op het Rijksbudget voor uitkeringen (BUIG) jaarlijks wordt overgehouden. Daarnaast blijkt uit bovenstaand figuur dat er nog talloze andere positieve effecten zijn van een goede participatie / arbeids-ontwikkel aanpak, zoals ook blijkt uit de voorbeelden die zijn gebruikt De Houtense werktafel is voor arbeidsontwikkeling en participatie. Iedereen gelooft wel dat de begeleiding zinvol is en dat de kwaliteit van leven vooruit gaat. Dat staat ook in de stukken, maar de vraag is: wat levert het financieel op en kunnen we dat aantonen? Voor participatie niet. Nadruk op talent en vrijwilligerswerk levert conceptueel minder gezondheidsproblemen en dagbestedingstrajecten op, maar om specifiek voor Houten die uitspraak te doen is onderzoek nodig. Voor arbeidsontwikkeling is er meer over te zeggen. De rekensom bestaat uit verschillende elementen: 1.

De totale kosten om mensen in de bijstand te begeleiden: Kostenpost 4,2 FTE WIL Extra Medewerkers (+wensen)

Bedrag €273.390 aan formatiekosten1 €315.285

Projecten (+wensen) Totaal

€278.000 €866.675

Dekking “participatiebudget” €104.000 uit participatiebudget (= lokaal handgeld) Zonder dekking:€489.285

2. Wat levert een geplaatst iemand uit de bijstand op? De gemiddelde kosten van een uitkering zijn voor Houten op jaarbasis €14.737 (bron: kwartaalrapportage WIL april 2021). Kosten Houtense werktafel 2021 zijn €866.675. Met de niet realistische aanname dat iedereen van de 673 mensen in de bijstand evenveel kost is dit een bedrag van €1288 euro per persoon. Als we de aanname doen dat als een iemand uitstroomt we dit bedrag op de handelingskosten in mindering kunnen brengen scheelt het €16.025 als iemand een jaar niet in de bijstand zit in plaats van wel (€14.737 + €1288). In de periode 1 januari 2019 tot en met april 2021 zijn 308 mensen uitgestroomd naar werk. 134 daarvan zaten langer dan zes maanden in de bijstand en zijn uitgestroomd naar werk of studie. Gemiddeld zijn dat 57 mensen per jaar die uitstromen die langer dan een half jaar in de uitkerng hebben gezeten. Het is aannemelijk dat deze mensen niet zonder ondersteuning van de Houtense werktafel naar werk kunnen worden begeleid. We doen de aanname dat deze mensen minstens twee jaar uit de uitkering blijven (en checken dit in januari 2023). Dan zijn de jaarlijkse opbrengsten 57 mensen x €16.025 x 2 jaar = €1.810.206 (€913.425 bij 1 jaar).

Daarmee worden de kosten (€866.675) volledig gedekt en is als extra winst de begeleiding van mensen naar participatie, extra kwaliteit van leven en verminderde kosten gemeentelijke voorzieningen (zie conceptuele schema in de Houtense verdieping, paragraaf 4.1.3, blz. 25). Als de vermindering van handelingskosten niet 1 De kosten voor de lokale werkteams zijn per fte anders dan eventuele nieuw bij WIL aan te nemen fte

26

wordt meegenomen, maar alleen het uitkeringsbedrag is de besparing op jaarbasis €840.009 (57 x 14.737) en zijn de opbrengsten net iets lager dan de terugverdiende uitkeringskosten.

4.2 Beschikbare middelen In deze paragraaf gaan we in op de dekking van de Houtense werktafel en Op Koers. Als het gaat om beschikbare middelen is het noodzakelijk om een onderscheid te maken tussen 2022, waarover al politieke besluitvorming heeft plaatsgevonden en waarvoor incidentele middelen beschikbaar zijn en volgende jaren. 2022 In 2022 zijn er voldoende middelen beschikbaar uit incidentele bronnen om HWT / Op Koers op hetzelfde niveau door te laten gaan. 2023 en verder Na 2022 zijn alle incidentele potjes nagenoeg leeg. En is de enige dekking nog het lokaal handgeld dat voor de jaren 2023 en verder €104.000 euro per jaar bedraagt. Dat is een bedrag dat bij lange na niet de kosten van De Houtense werktafel en Op Koers dekt. Er is dan een tekort t.o.v. de (wens)begroting. Dat komt onder andere, omdat het bedrag aan lokaal handgeld sinds 2019 flink is afgenomen. Afname lokaal handgeld Voor de invoering van de lokale teams was er geen lokaal handgeld en geen lokale formatie. Mensen werden gesproken door werkcoaches van WIL en aangemeld bij lokale of regionale projecten. Bij de invoering van de lokale werkteams is ook het participatiebudget per gemeente verdeeld. Houten heeft in totaal een participatiebudget van €377.337.

Dit is sinds 2019 op een gelijk niveau gebleven, omdat uit het gemeentefonds niet meer te herleiden is welk bedrag vanuit Het Rijk voor arbeidsontwikkeling is. Gemeenten moeten hier zelf keuzes in maken. Tot nu toe is dit niet gebeurt, maar is de oude verdeling aangehouden voordat dit bedrag werd opgenomen in het gemeentefonds. Uit het participatiebudget wordt personeel van WIL betaald en is er een bedrag voor lokaal handgeld. In 2019 was de verdeelsleutel voor de personeelskosten WIL het bedrag dat Houten inlegde vanuit het participatiebudget (12,5%). Houten heeft een relatief laag participatiebudget. In een rapport over de verdeling van middelen tussen de Lekstroom gemeenten wordt hier het volgende over gezegd:” “Gemeenten verschillen in de bijdrage die zij per bijstandsgerechtigde ontvangen in het Participatiebudget. Dit wordt veroorzaakt door het achterliggend verdeelmodel voor het Participatiebudget, die naast het aantal bijstandsontvangers ook rekening houdt met o.a. arbeidsmarktkansen en populatiekenmerken. Deze verschillen zijn het grootst tussen Nieuwegein en Houten. Nieuwegein brengt 58% van de totale participatiemiddelen in en heeft 46% van het totale bijstandsvolume van de vijf gemeenten. Houten brengt 12% van het participatiebudget in en heeft 21% van het bijstandsvolume.

Deze verschillen zijn in de regio Lekstroom dus substantieel en worden veroorzaakt door verschillen in de toedeling van rijksmiddelen aan de gemeenten.” In eerste instantie werden in 2019 de formatiekosten van WIL voor de lokale werkteams verdeeld op basis van het participatiebudget (12%). Houten betaalde in 2019 een bedrag van €161.871 aan formatiekosten (€38.540 per fte) en had een bedrag aan lokaal handgeld van €215.466. In 2021 betaalt de gemeente Houten op basis van bijstandsvolume (21%) een bedrag van €273.390 aan formatiekosten (€65.093 per fte) en heeft een bedrag aan lokaal handgeld van €103.947 (afgerond €104.000). Dit bedrag blijft de komende jaren constant en is €111.519 minder dan in 2019.

27

0-scenario (alleen lokaal handgeld) Zonder extra geld in 2023 is er 4,2 fte vanuit WIL en €104.000. De €104.000 gaat op aan verplichte kosten: leidinggevende en jobcoaching / medische keuringen / reiskosten. In dit scenario is het onmogelijk de groepen C+D aandacht te geven. De totale begeleidingstijd die dan beschikbaar is is 4,2fte x 1360 uur = 5712 uur. Volgens de normbedragen die in de houtense verdieping worden gehanteerd is 5904 nodig voor categorie A +B. Bij B2, de categorie meer dan een half jaar bijstand, waar nu successen worden behaald is extra inzet d.m.v. projecten nodig om mensen uit te laten stromen (nieuw wulven, in beweging, aan de slag). Zonder deze projecten zullen minder mensen uitstromen dan hierboven en zal het positieve verdienmodel zoals hierboven geschetst niet worden behaald. Voor inzet voor speciale doelgroepen als marginale zelfstandigen en statushouders (bemiddeling) is dan helemaal geen ruimte, terwijl dit ook projecten zijn die zichzelf terug kunnen verdienen.

5 Conclusie en vervolg Het inhoudelijke beeld van het lokaal werken is positief. Een lokaal werkteam kan met een aanpak, zoals in deze Houtense verdieping besproken, in de praktijk invulling geven aan de gestelde ambities, waaronder maatwerk, meer mensgericht werken en meer samenwerking in het sociale domein. Op financieel gebied vraagt het voortzetten van het lokaal werken een extra impuls van de gemeente Houten. Het grote gat tussen wens en financiële middelen komt doordat: 1. aan het budget van de Houtense werktafel geen extra middelen zijn toegevoegd, terwijl er sprake is van uitbreiding van dienstverlening (iedereen spreken / activeren) en er lokale projecten zijn ontwikkeld gericht op de Houtense mensen in de bijstand 2. de structurele teruggang van het lokaal handgeld door een wijziging in de regionale verdeelsystematiek niet is gecompenseerd In het overdrachtsdocument / collegeprogramma 2023 moet gekeken worden of er structureel extra budget is, om zo te voorkomen dat het aantal uitkeringen oploopt en het BUIG-budget ontoereikend is en de gemeente Houten het tekort moet compenseren. Daarbij zijn het 0-scenario en het scenario + wensen twee uiterste vormen.

28

Bijlage 1 Urenberekening op basis van basisnormen Diagnose indeling Primaire activiteit

Uren per persoon A B1 B2 C D Niet vastgest eld

Totaal klanten Totaal uren

74 42 198 163 165

A+B1+B2

A+B1+B2

A

A

Begeleiding naar werk

Begeleidin g naar werk met indicatie

Begeleiding in werk met indicatie

Begeleiding Activering en werkcoach coaching in werk met indicatie

C1

18

27

13

27 37 166

11 5 32

36

27

C2

Totaal D Activering Regis- aantal sociaal tratie & uren team diagnose C3

Activering werkcoach (indicatie)

12

18

140

23

6

3

165

31

673

230

48

36

0

140

23

0

165

4140

1296

468

0

1680

414

0

495

29

8493

Bijlage 2 Factsheet Op Koers 2020

30

Bijlage 3 overzicht verbeterpunten en projecten Houtense werktafel Categorie A Verbeterpunt: Inzet van social return. Wensenlijke projecten: Wel kunnen, niet willen. Een traject waarbij mensen vrij intensief moeten werken, streng gehandhaafd wordt en intensief gewezen worden op banen Categorie B1 Huidige projecten: 1. Training “aan de slag” waarbij in groepsverband stappen naar werk worden genomen, waarbij aandacht wordt besteed aan o.a. de mindset van deelnemers (Groei-mindset of een Vaste-mindset). Omgaan met belemmeringen en gezondheid. En een aantal praktische zaken over de arbeidsmarkt. 2. Huidige projecten: begeleiden marginaal zelfstandigen: : Werkcoaches van de Houtense werktafel begeleiden deze “marginale zelfstandigen” voor een beperkte tijd (maximaal een jaar) met de hoop dat de onderneming in die tijd voldoende groeit Categorie B2 Huidige projecten: 1. Project Nieuw-Wulven: In 2022 zullen hier werkervaringsplaatsen worden gecreëerd waar zinvolle groen-beheer activiteiten worden gedaan in Nieuw Wulven en tegelijkertijd gewerkt wordt aan participatie, competenties ontwikkelen en belemmeringen hanteerbaar maken. 2. Project “in beweging”. Veel mensen aan de onderkant van categorie B2 zijn niet fit. Vanuit die situatie is het moeilijk een baan te vinden. Om naar werk te gaan moeten mensen van 0 naar 100, maar ze moeten eerst de eerste 30 over.

Individuele en groepscoaching in combinatie met bewegen voor een periode van 5 maanden is daarvoor een effectieve interventie. Wens-projecten: Extra uren B2. Meer uren van de werkcoach voor een doelgroep die vaak zeker in het begin veel coaching vraagt om perspectief te zien, stappen te nemen en aan belemmeringen te werken. Extra project in beweging. Zie bovenstaande beschrijving. Speciale doelgroepen: mensen met een structurele arbeidsbeperking Jobcoaching en loonwaardemeting voor doelgroep arbeidsbeperkten. De verwachting is dat de kosten per jaar met €5.000 euro zullen groeien tot een maximum van €40.000 in 2024 en dan constant zullen blijven, doordat er dan een groep is die al langer werkt en die minder uren begeleiding nodig heeft, die dan vrijkomt voor de nieuwe instroom. Speciale doelgroepen: statushouders De matchmaker statushouders van de HWT: matchmaker actief die in 2021 een aantal van 39 statushouders op werk heeft geplaatst. De extra inzet op het plaatsen van deze doelgroep leidt tot aanzienlijk meer plaatsingen. Op Koers: Door de kernpartners Houtense werktafel, Van Houten en Co en sociaal team wordt richting 2023 nagedacht over integrale samenwerking en de rol van op Koers hierin. 31