Bijlage 1 - Woonzorgvisie

Woonzorgvisie 2025 - 2030 Supplement Woonvisie 2021-2030

Samen wonen, samen leven, samen zorgen. Samen duurzaam vooruit.

Woonzorgvisie 2025 - 2030 Supplement Woonvisie 2021-2030

Inhoud 1.

WAAROM DEZE WOONZORGVISIE? AANLEIDING EN AANPAK........................................................................13 1.1.

Rijksbeleid .............................................................................................................................................................. 14

1.2.

Regionale afspraken ..............................................................................................................................................15

1.3.

De Woonzorgvisie als supplement op de Woonvisie 2021 - 2030.......................................................................17

1.4.

Relatie met ander beleid van de gemeente Houten............................................................................................21

1.5.

Participatieve aanpak om te komen tot een Woonzorgvisie. ..............................................................................22

2.

WAT ZIEN WE AAN OPGAVEN?.............................................................................................................................24 2.1.

Trends en ontwikkelingen......................................................................................................................................25

2.2.

Recente provinciale en lokale analyses van de woonzorgopgaven in Houten . ...............................................27

2.3.

Opgaven in beeld. ..................................................................................................................................................28

3.

WAT WILLEN WE? DE HOUTENSE VISIE...............................................................................................................34 3.1.

Ambities .................................................................................................................................................................34

3.2.

Onze uitgangspunten.............................................................................................................................................40

3.3

Kansen en uitdagingen voor de nieuwbouw.......................................................................................................45

4.

HOE GAAN WE DIT REALISEREN? DE UITVOERING...........................................................................................47 4.1.

Gemeentelijk thematisch uitvoeringsprogramma .............................................................................................47

4.2.

Het actief regie nemen op Wonen en Zorg in Houten.........................................................................................48

4.3.

Inzet van instrumenten. .........................................................................................................................................50

4.4.

Uitvoeren van concrete acties, met de gemeente als (mede) initiatiefnemer. .................................................53

4.5.

Samenwerking en procesbeschrijving .................................................................................................................54

4.6

Financiën en efficiënte inzet van middelen..........................................................................................................58

BIJLAGE 1: DEFINIËRING VAN AANDACHTSGROEPEN.......................................................................................................61 BIJLAGE 2: OPGAVEN PER AANDACHTSGROEP. ................................................................................................................64 B 2.1.

Ouderen . ................................................................................................................................................................64

B 2.2.

Mensen met een beperking...................................................................................................................................69

B 2.3.

Mensen met psychische kwetsbaarheid...............................................................................................................72

B 2.4.

Kwetsbare jongeren............................................................................................................................................... 74

B 2.5.

Jongeren met begeleid wonen. ............................................................................................................................75

B 2.6.

Uitstroom Maatschappelijke Opvang................................................................................................................... 76

B 2.7.

Uitstroom Vrouwenopvang en slachtoffers mensenhandel. ..............................................................................77

B 2.8.

Uitstroom detentie en forensische zorg. ..............................................................................................................78

B 2.9.

Zelfstandige woonruimte onder uitstromers van instellingen...........................................................................79

B 2.10. Mantelzorgers en mantelzorgontvangers. ...........................................................................................................81 B 2.11. Uitstappende sekswerkers. ...................................................................................................................................82 B 2.12. Statushouders/Vergunninghouders......................................................................................................................83 B 2.13. Overige aandachtsgroepen. ..................................................................................................................................85 BIJLAGE 3: PARTICIPATIE........................................................................................................................................................89 B 3.1.

Betrokken samenwerkingspartijen Woonzorgvisie..............................................................................................89

B 3.2.

Resultaten interne en externe verkenning: november en december 2023........................................................89

B 3.3.

Resultaten participatieronde 8 februari 2024: werkbijeenkomst........................................................................91

B 3.4.

Resultaten participatieronde juni/juli 2024: bijeenkomst en schriftelijke consultatie.......................................92

B 3.5.

Consultatie januari 2025: toetsing uitvoerbaarheid. ...........................................................................................94

BIJLAGE 4: DEFINIËRING VAN WOONVORMEN EN OVERIGE DEFINITIES........................................................................95 BIJLAGE 5: HET HUIDIGE BELEID OP WONEN, ZORG EN WELZIJN ..................................................................................99 BIJLAGE 6: PROVINCIAAL WOONZORGBEHOEFTEONDERZOEK..................................................................................... 103 B 6.1.

Toelichting op het onderzoek en link naar de rapportage................................................................................. 103

B 6.2.

Factsheet voor Houten......................................................................................................................................... 106

Voorwoord

4

Woonzorgvisie 2025-2030

Veel inwoners in Houten wonen prettig en voelen zich thuis in hun buurt. Tegelijkertijd realiseren we dat ons nog veel te doen staat de komende jaren. Ook in Houten is er een tekort aan passende woningen. De wachtlijsten lopen op. Daarbij komt dat Nederland, en ook Houten, vergrijst. Door veranderingen in de zorg moeten we anders naar wonen kijken. In deze Woonzorgvisie beschrijven we onze visie op het creëren van een inclusieve en zorgzame woonomgeving. Hierbij ligt de nadruk op samenwerking, gemeenschapsvorming en het tegemoetkomen aan de specifieke behoeften van kwetsbare groepen. In deze Woonzorgvisie is beschreven wat we willen bereiken en hoe we dat gaan doen. Dit betreft: 1. Aandachtsgroepen: De gemeente ziet verschillende aandachtsgroepen, zoals ouderen, mensen met een beperking, statushouders en jongeren die uit de jeugdzorg komen. Deze groepen moeten toegang hebben tot geschikte en betaalbare woningen. 2. Woningtypes en aantallen: We willen verschillende soorten woningen bouwen, waaronder nultredenwoningen, geclusterde woningen en woningen waar zorg gegeven kan worden 3. Ontmoeting en gemeenschapsvorming: Naast het bouwen van woningen, is het noodzakelijk om ontmoetingsruimtes te maken. Gemeenschappelijke ruimtes helpen bij het bevorderen van de sociale samenhang in wooncomplexen en buurten. 4.

Uitvoering en samenwerking: De uitvoering van de Woonzorgvisie vereist nauwe samenwerking met zorgorganisaties, woningcorporaties, welzijnsorganisatie, inwoners en de gemeente zelf. In de visie is een thematisch uitvoeringsprogramma opgenomen. Dit wordt verder uitgewerkt om de ambities van de visie te realiseren. Tot slot willen we graag onze waardering uitspreken voor al die mensen die hebben meegedacht en zonder wie deze Woonzorgvisie niet tot stand kon komen. Professionals, ambtenaren én betrokken inwoners. Een mooie basis om hiermee verder aan de slag te gaan.

Daan Vermeulen, namens het college van burgemeester en wethouders, wethouder Volkshuisvesting

Woonzorgvisie 2025-2030

5

Samenvatting

6

Woonzorgvisie 2025-2030

Inleiding Voor u ligt de Woonzorgvisie 2025-2030 van de gemeente Houten. De Woonzorgvisie is een aanvulling op de Woonvisie 2021-2030. In de Woonvisie staan doelen voor het bouwen van woningen tot 2040. De Woonzorgvisie beschrijft de plannen en ambities voor het realiseren van woonruimte en het bieden van zorg voor kwetsbare inwoners. In de visie staat waar in Houten deze opgaven het beste een plek kunnen krijgen. Dit vraagt om een flexibele benadering van woningbouw en zorgvoorzieningen, waarbij de gemeente creatief omgaat met de beschikbare ruimte en middelen. We geven ook aan wat dit betekent voor ons woningbouwprogramma en onze gebiedsvisies en hoe we de sociale huurwoningen gaan verdelen. We vertellen wat onze visie is en hoe en waar we onze doelen willen bereiken. De Woonzorgvisie loopt tot 2030, net als de Woonvisie. Voor de nieuwbouwplannen kijken we verder, tot 2040. We willen ervoor zorgen dat er tegen die tijd 4.750 woningen zijn gebouwd. Zo voorzien we in de Houtense woningbehoefte in het algemeen èn in de behoefte aan speciale (woonzorg)woningen.

Wat willen we? We bouwen verschillende soorten woningen die geschikt zijn voor ouderen en mensen met een beperking: • Nultredenwoningen (woningen zonder drempels en trappen); • Geclusterde woningen (woningen die in een groep zijn gebouwd, vaak met gemeenschappelijke voorzieningen); • Zorggeschikte woningen (woningen die speciaal gebouwd zijn om zorg in te kunnen verlenen). Meer dan de helft van de nieuwe woningen die we tot 2040 gaan bouwen, moet geschikt zijn voor ouderen en inwoners met een mobiliteitsbeperking. Dit doel is gelijk aan de ambitie in de Woonvisie. Veel van de nieuw te bouwen appartementen hebben een lift waardoor ze nultredenwoningen zijn. Dit helpt om ons doel van 1.500 nultredenwoningen te halen. Voor geclusterde woningen en zorggeschikte woningen gelden extra bouwkundige eisen, zoals een gezamenlijke ontmoetingsruimte in het gebouw of de directe omgeving, of voorzieningen om zorg goed te kunnen verlenen. Voor zorggeschikte woningen gelden extra bouweisen voor maatvoering. Stip aan de horizon is dat tot 2040 ruim 20% van de nieuw te bouwen woningen aan deze speciale eisen gaat voldoen.

Woonzorgvisie 2025-2030

7

We regelen dat er ook woningen zijn voor andere kwetsbare groepen, zoals • Mensen uit de daklozenopvang of jongeren en volwassenen met een psychische kwetsbaarheid die weer zelfstandig willen wonen. • Vluchtelingen met een verblijfstatus (statushouders). Het gaat om mensen met een acute behoefte aan een sociale huurwoning. We geven hen voorrang. Maar we willen ook dat er voldoende woningen overblijven voor andere woningzoekenden uit Houten en de regio. Daarom is het onze ambitie dat minstens 70% van de sociale huurwoningen die jaarlijks in Houten vrijkomen, beschikbaar blijft voor reguliere woningzoekenden. Met de huidige plannen in Houten is dat haalbaar. Dit is ook het uitgangspunt in de gesprekken die Houten in de regio voert om de verdeling van woningen voor kwetsbare groepen goed te regelen.

Bron: Woonin

8

Woonzorgvisie 2025-2030

In de onderstaande tabel staan de opgaven samengevat op het gebied van wonen en zorg. Opgave schematisch weergegeven: Aandachtsgroep

Nieuwbouw Wonen in instelling Wonen in reguliere of tussenvoorziening woningen of op een standplaats 1.500 nultreden (twee derde betaalbaar, 30% sociale huur)

Ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking

Verstandelijke beperking: 20 à 30 woonplekken toevoegen Overige aandachtsgroepen

Bestaande bouw Wonen in instelling Wonen in reguliere of tussenvoorziening woningen of op een standplaats Handhaven verpleegplekken evt. omzetten naar zorggeschikt

Faciliteren van langer zelfstandig thuis wonen, in woning en wijk

680 geclusterd (twee derde betaalbaar, 30% sociale huur)

Woningen levensloopgeschikt maken

370 zorggeschikt (twee derde betaalbaar, 50% sociale huur)

Faciliteren woningsplitsing

lichamelijke of zintuiglijke beperking: 20 woningen rolstoelgeschikt

Handhaven woonplekken voor psychisch kwetsbaren

Voorrang statushouders: 32 tot 64 sociale huurwoningen per jaar

3 standplaatsen toevoegen voor woonwagenbewoners

Handhaven tussenvoorziening voor uitstromers uit de jeugdzorg

Voorrang uitstromers instellingen: 38 sociale huurwoningen per jaar Faciliteren kamerverhuur voor o.a. studenten en arbeidsmigranten

Voor sommige groepen zijn minder nieuwe woningen nodig dan we eerst dachten. Dat blijkt uit onderzoek van de provincie en uit overleg met zorgorganisaties. Daarom hebben we het aantal woningen voor mensen met een (licht) verstandelijke beperking naar beneden bijgesteld.

Woonzorgvisie 2025-2030

9

Waar en wat willen we bouwen? • Bij de bouw van nieuwe woonzorgwoningen ligt het accent op betaalbaarheid. Volgens de Woonvisie moet minstens 30% van de nieuwbouw bestaan uit sociale huurwoningen. Dit geldt ook voor de woonzorgwoningen. Voor ouderen die veel zorg nodig hebben (zorggeschikte woningen) is de vraag naar sociale huurwoningen nog groter. Daarom is het doel dat minstens de helft van deze zorgwoningen een sociale huurwoning is. • We willen ook betaalbare woningen bouwen voor mensen met een middeninkomen. De afspraak met de regiogemeenten rondom Utrecht is dat twee derde van de nieuwbouw betaalbaar moet zijn. In Houten betekent dit vooral betaalbare koopwoningen tot € 405.000. • Ook voor geclusterde woningen en zorggeschikte woningen is er vraag naar betaalbare huurwoningen voor mensen met een middeninkomen. Hierin willen we voorzien. • Een derde deel van de nieuwe woonzorgwoningen valt in het duurdere segment. Zo bouwen we ook voor de behoefte aan woonzorgwoningen met wat meer luxe. Deze zijn bovendien nodig om een woningbouwproject met woonzorgwoningen als geheel haalbaar te maken. Sommige plekken in Houten zijn geschikter voor woonzorgwoningen dan andere. Bijvoorbeeld: • Voor zorgwoningen zoeken we bij voorkeur locaties dichtbij bestaande winkels en (medische) voorzieningen. We willen dat de loopafstand maximaal 200 meter is.

• Ook geclusterde woningen willen we in de nabijheid van winkels en (medische) voorzieningen bouwen, met een maximale loopafstand van 600 meter. • Voor nultredenwoningen zijn de afstanden minder belangrijk. Deze woningen willen we realiseren in de bouwplannen waar appartementen (met lift) goed passen.

10

Woonzorgvisie 2025-2030

Hoe gaan we dit doen? De uitvoering van deze woonzorgambities is een uitdaging. Veel bouwgrond is in handen van particuliere partijen. Ook het bouwen doet de gemeente niet zelf. Daarom moeten we nauw samenwerken met ontwikkelaars en andere partijen om deze doelen te bereiken. Kansen in Centrum, Molen en Koppeling Op korte termijn (start bouw binnen ongeveer 3 jaar), tot 2030, zien we kansen in het Centrum, De Molenzoom en De Koppeling. We gaan in gesprek met de grondeigenaren en ontwikkelaars. We maken afspraken over woningen en voorzieningen. En we kijken hoe we onze eigen grond kunnen inzetten om deze gebieden te ontwikkelen. We onderzoeken of er, naast de instrumenten die we al gebruiken, nog andere mogelijkheden zijn om invloed uit te oefenen op wat er gebouwd wordt. Samenwerking We willen ook samenwerken met zorgorganisaties die zorg verlenen aan ouderen en bereid zijn om sociale en middenhuurwoningen te beheren. We zijn blij dat er al partijen zijn die willen investeren in wonen en zorg in Houten. Tegelijk blijven we kritisch kijken naar nieuwe initiatieven. Vooral als het gaat om betaalbaarheid van de woningen en de zorglast voor huisartsen in Houten. Thematisch uitvoeringsprogramma Om de Woonzorgvisie in de praktijk te brengen, hebben we een thematisch uitvoeringsprogramma gemaakt. Hierin staat welke partijen welke rol hebben en welke acties nodig zijn.

Het uitvoeringsprogramma vraagt om verdere uitwerking. Er is nog meer afstemming nodig binnen de gemeente en met onze samenwerkingspartners over wie precies wat gaat doen en wanneer activiteiten worden uitgevoerd en afgerond zijn. De Woonzorgvisie is daarbij de basis.

Woonzorgvisie 2025-2030

11

Woonzorgvisie

12

Woonzorgvisie 2025-2030

1. Waarom deze woonzorgvisie? Aanleiding en aanpak

Voor u ligt de Woonzorgvisie van de gemeente Houten. Dit is een supplement op de Woonvisie 2021-2030 van gemeente Houten. Er zijn meerdere redenen, die nog niet bekend waren ten tijde van het vaststellen van de Woonvisie, om nu al met een supplement te komen voor het onderdeel wonen en zorg. Vanuit het Rijk zijn diverse programma’s opgesteld, die het langer thuiswonen stimuleren en ook meer aandachtsgroepen bevatten dan in de Woonvisie zijn opgenomen. Daarnaast is wetgeving (bijna) vastgesteld die vertaald wordt naar de Houtense situatie. Regionale onderzoeken geven richting aan aard en omvang van deze groepen, waarvan senioren de grootste groep zijn. Als gemeente vinden we het belangrijk om zo goed en actueel mogelijk deze groepen een passend en duurzaam (t)huis te kunnen bieden dat voldoet aan de wensen en behoeften. Van belang is om daarbij juist aandacht te hebben voor kwetsbare inwoners. We onderscheiden daarin diverse ‘aandachtsgroepen’. Dit kan gaan om kwetsbare inwoners met een woonbehoefte en een zorg- en begeleidingsbehoefte maar ook om kwetsbare inwoners met enkel een bijzondere woonbehoefte. We gaan in deze Woonzorgvisie in op wat de behoeften van de genoemde aandachtsgroepen betekenen voor ons huidige woon(zorg)beleid, de woningvoorraad en de woonomgeving en wat dit vraagt van de gemeente en van samenwerkingspartners op het snijvlak wonen, welzijn en zorg.

Net als voor de Woonvisie ligt de tijdhorizon op 2030. Voor de opgaven en de ambities geven we, zoals dat ook in de Woonvisie is opgenomen, een stevige doorkijk naar 2040.

Woonzorgvisie 2025-2030

13

1.1. Rijksbeleid Per 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Ook is in de afgelopen jaren de vraag om regie vanuit het Rijk op het gemeentelijk woonbeleid toegenomen. Voor gemeenten schrijft het Rijk het volgende voor: • Gemeenten zijn sindsdien wettelijk verplicht om voor 1 januari 2027 in bezit te zijn van een vastgestelde omgevingsvisie. De omgevingsvisie is een integrale, langetermijnvisie voor de fysieke leefomgeving en betreft het hele grondgebied van de gemeente Houten. • In het wetsvoorstel “Versterking regie volkshuisvesting” (verwachte inwerkingtreding medio 2e kwartaal 2025) is opgenomen dat gemeenten, wanneer de wet intreedt, nog twee jaar de tijd krijgen om een volkshuisvestingsprogramma op te stellen. Dit dient om uitvoering te geven aan de omgevingsvisie, waar het gaat om woonbeleid en wonen en zorg.

De Woonvisie en Woonzorgvisie geven input voor de omgevingsvisie en het volkshuisvestingsprogramma. Reden om nu aan de slag te gaan met deze Woonzorgvisie, als supplement op de Woonvisie 2021-2030. Hiermee heeft de gemeente bouwstenen voor het volkshuisvestingsprogramma beschikbaar, zodat dit, na het vaststellen van de omgevingsvisie in korte tijd kan worden opgesteld. Totdat het volkshuisvestingsprogramma is vastgesteld is de Woonvisie, met de Woonzorgvisie als supplement, uitgangspunt voor het maken van prestatieafspraken met woningcorporatie Woonin en de huurdersorganisatie. De Woonzorgvisie is ook een toetsingskader voor woningbouwplannen. De Woonzorgvisie en de Woonvisie zijn een leidraad voor gebiedsvisies en planontwikkeling.

Nadat het volkshuisvestelijk programma is vastgesteld is dit de basis voor nieuwe prestatieafspraken. De huidige meerjarenprestatieafspraken met Woonin lopen van 2024 tot en met 2027. Op basis van de Conceptwet ‘Versterking regie volkshuisvesting’ worden in een Algemene Maatregel van Bestuur instructies uitgewerkt waaraan een volkshuisvestingsprogramma moet voldoen. Belangrijke elementen voor het woonzorgdeel van dit programma zijn de Rijksprogramma’s ‘Een thuis voor iedereen’ en ‘Programma Wonen en zorg voor ouderen’. Hierin schrijft het Rijk voor om specifieke aandachtsgroepen in wijken (zoveel mogelijk zelfstandig) te huisvesten, in betaalbare woningen met de beschikbaarheid van juiste zorg, ondersteuning en begeleiding.

14

Woonzorgvisie 2025-2030

In de volgende afbeelding worden de aandachtsgroepen en landelijke en regionale kaders van de Woonzorgvisie weergegeven. In bijlage 1 is de definiëring van de aandachtsgroepen en urgentiecategorieën opgenomen. Afbeelding 1: Visuele weergave aandachtsgroepen en kaders Woonzorgvisie

Ouderen … met en zonder mobiliteitsbeperking … Psychogeriatrie (PG) … Somatiek (SOM) en mantelzorgers

Focus op aandachtsgroepen met een zorgvraag

Verblijf in en uitstromers uit een instelling: ● Beschermd Wonen (BW) ● Maatschappelijke Opvang (MO) ● Jeugdhulp ● Vrouwen- en gezinsopvang VO) ● Ex-gedetineerden (> drie maanden)

Mensen met een verstandelijke beperking (VG) en een licht verstandelijke beperking (LVB)

Mensen met een lichamelijke beperking (LG), incl. mensen met een zintuiglijkauditieve beperking (ZGaud)

Woonzorgvisie De Nationale Bouw- en Woonagenda

Programma ‘Een thuis voor iedereen’

Programma ‘Wonen en zorg voor ouderen’

Programma ‘Wonen, Zorg en Ondersteuning voor Ouderen’ (WOZO)

Woondeal regio U10

Wet versterking regie volkshuisvesting (Wvrv)

(Wettelijke) kaders

(bron: Woonzorgvisie IJsselstein, 2024)

1.2. Regionale afspraken In de U10 en Lekstroom werkt gemeente Houten samen op het gebied van wonen en zorg als het gaat om onderwerpen die zich lenen voor een regionale aanpak. Dit gaat onder andere over afspraken hoeveel woningen er gebouwd gaan worden voor ouderen en andere aandachtsgroepen. Het gaat ook over waar deze woningen komen en hoe ze verdeeld worden. We willen ervoor zorgen dat er voldoende woningen voor ouderen en andere aandachtsgroepen zijn met daarbij voldoende zorg en ondersteuning voor wie dat nodig heeft. We hebben als regio meer slagkracht richting (boven)regionaal georganiseerde zorgaanbieders en verwachten samen meer efficiëntie te behalen.

Woonzorgvisie 2025-2030

15

Efficiëntie is belangrijk vanwege de stijgende kosten en financiële uitdagingen waar gemeente Houten mee te maken heeft. In 2023 is de regionale Woondeal gesloten. Daarin zijn afspraken gemaakt over het aantal te bouwen woningen en is het streven opgenomen dat tweederde van de nieuwbouw in het betaalbare segment valt. Ook is daarin de verplichting opgenomen tot het opstellen van een regionaal afgestemde Woonzorgvisie. Voor gemeente Houten is dat de regio U10 . De Woondeal heeft als doel om met elkaar af te spreken welk gedeelte van de opgaven in de U10 gemeente Houten op zich neemt. Dat gaat om reguliere woningen maar ook om woningen voor specifieke aandachtsgroepen. Omdat de opgave voor aandachtsgroepen deels een bovenlokale opgave betreft, moeten gemeenten en provincie dit onderdeel regionaal afstemmen. In deze Woonzorgvisie staan de uitgangspunten die gemeente Houten hanteert voor de regionale afstemming. We hebben afgewogen of gemeente Houten elke aandachtsgroep volledig zou moeten willen bedienen met de daarvoor passende woningen. In hoofdstuk 2 staat waar deze afweging toeleidt. Als actualisatie van de Woondeal zijn er in de regio Utrecht afspraken gemaakt over de aanpak en evenwichtige verdeling van ouderen en aandachtsgroepen. Op 18 maart 2025 heeft het college hierover een positief besluit genomen. We houden op voorhand rekening met deze afspraken.

De Woonzorgvisie heeft verder verschillende raakvlakken met het regioplan Integraal Zorg Akkoord Lekstroom (IZA, januari 2024). In dit regioplan wordt de aanpak naar een toekomst met goede, toegankelijke en betaalbare zorg geschetst. Ingezet wordt op integrale ondersteuning en (gezondheids)zorg waarin we regionaal en lokaal samenwerken. Gemeente Utrecht werkt in samenwerking met de U10-regio in najaar 2024 een regionaal plan van aanpak Dakloosheid uit. Dit vloeit voort uit het Nationaal Actieplan Dakloosheid Eerst een Thuis. Dit plan stelt de ambitie om dakloosheid in Nederland fors en structureel terug te dringen, waarmee aangesloten wordt bij de Verklaring van Lissabon om dakloosheid in 2030 te beëindigen. Het Utrechtse plan van aanpak zal regionale projecten mogelijk maken, ook in Lekstroom, om dakloosheid terug te dringen.

16

Woonzorgvisie 2025-2030

1.3. De Woonzorgvisie als supplement op de Woonvisie 2021 - 2030 Om doorstroom op de woningmarkt te stimuleren is het belangrijk om een divers en aantrekkelijk woningaanbod te realiseren. Het woningbouwprogramma van de Woonvisie 2021-2030 is hierbij uitgangspunt (het woningbouwprogramma heeft een tijdshorizon tot 2040), aangevuld en verrijkt met het provinciaal woonzorgbehoefteonderzoek van ouderen en aandachtsgroepen. Er is veel behoefte aan een variëteit van geclusterde woonvormen in Houten in verschillende (prijs) segmenten, als ook woonvormen waar mensen kunnen wonen met een zware zorgvraag. De opgaven zijn richtgetallen en sluiten voor ouderen en inwoners met een mobiliteitsbeperking exact aan bij de Woonvisie. Voor de overige aandachtsgroepen komen de aantallen soms iets anders uit, alles bij elkaar genomen iets lager dan in de Woonvisie. In hoofdstuk 2 over de opgaven worden de verschillen toegelicht.

De Droom van Schalkwijk

Woonzorgvisie 2025-2030

17

Uitgangspunten Belangrijke uitgangspunten uit de Woonvisie zijn: 1. Visie op de woningmarkt: met sociaal en duurzaam wonen willen we bereiken dat inwoners van Houten prettig, veilig en langer zelfstandig of eerder/weer zelfstandig kunnen wonen en leven. Ons streven is de woon- en leefkwaliteit van huidige en toekomstige generaties inwoners. We willen dat iedereen een woning heeft die zoveel mogelijk aansluit bij hun woonwensen en (financiële) mogelijkheden. En dat die woningen liggen in een sterke stad met leefbare wijken en dorpen. 2. Toevoegen van 4.750 woningen in de periode tot 2040. Binnenstedelijk willen we 2.000 woningen bouwen en in Houten Oost 2.750 woningen. In de jaren 2022-2023 zijn al 450 woningen gerealiseerd. We gaan actief sturen op de wijziging in de woningvoorraad van Houten door het toevoegen van vooral diverse soorten gelijkvloerse woningen zoals: • Appartementen voor kleine huishoudens (starters, herstarters) met lagere inkomens; • Kwalitatief hoogwaardige appartementen om doorstroming te bereiken van huishoudens die gelijkvloers willen wonen (met name ouderen, al dan niet met hogere inkomens/vermogens). • Dit is een grote wijziging ten opzichte van het bouwprogramma in het verleden. Zo sturen we erop dat het lage percentage sociale huur wordt verhoogd. We willen in Houten dat het aandeel sociale huurwoningen 30% wordt.

Ook willen we een betere verdeling van deze woningen over de wijken. We realiseren ons daarbij dat het niet realistisch is om dit percentage in 2040 te bereiken. Wel verhogen we het huidige percentage sociale huur in de woningvoorraad door in het nieuwbouwprogramma minimaal 30% sociale huur te realiseren. Dit hangt ook af van het huidige aandeel sociale huurwoningen: in het Centrumgebied is het aandeel sociale huurwoningen nu al ongeveer 90%. • Een Thuis voor iedereen. Wonen is een eerste levensbehoefte voor iedereen. Voor jongeren, gezinnen en ouderen maar ook voor mensen met een zorgvraag, statushouders of zij die uitstromen uit de maatschappelijke omvang of beschermd wonen.

18

Woonzorgvisie 2025-2030

Foto: Liesbeth Aveling

Daarom willen we extra woningen toevoegen voor de huisvesting van bijzondere doelgroepen met het doel om zelfstandig te kunnen wonen in de wijk. Deze Woonzorgvisie is een belangrijk hulpmiddel om de samenhang tussen de beleidsvelden wonen en zorg te versterken. 3. Om woningen duurzaam te bouwen is landelijke wet- en regelgeving gemaakt, bijvoorbeeld de BENG-normen. In het convenant Duurzaam zijn onze ambities opgenomen. Om de duurzaamheidsambities van de gemeente te realiseren gaat de gemeente in gesprek met initiatiefnemers en projectontwikkelaars. Onze woningbouwcorporatie Woonin speelt een belangrijke rol in het verduurzamen van de woningvoorraad. Middels prestatieafspraken met de gemeente en de huurdersorganisatie wordt dit proces vormgegeven. Inmiddels is na vaststelling van de Woonvisie op 14 december 2021 deze ambitie nader ingevuld: Houten wil in 2040 klimaatneutraal, klimaatadaptief en circulair zijn. Zowel bestaande woningen als nieuwbouwwoningen kunnen aan deze ambities op de thema’s energie, aardgasvrij, klimaatadaptatie en de circulaire economie bijdragen. De ambities van de gemeente gaan een stap verder dan de BENG-normen. Daarom heeft Houten het convenant Duurzame Woningbouw Provincie Utrecht/Toekomstbestendig bouwen getekend (niveau zilver). De normen uit dit convenant zijn voor de gemeente het uitgangspunt.

Per situatie wordt bekeken hoe de hoogst haalbare duurzaamheidsmaatregel gerealiseerd kan worden. Woonin speelt een belangrijke rol in het verduurzamen van de woningvoorraad. In de prestatieafspraken met de gemeente maken we daar afspraken over.

Woonzorgvisie 2025-2030

19

In de praktijk verwerken we de uitgangspunten zoveel mogelijk in concrete projecten waarvoor soms planologische processen moeten worden doorlopen en concrete locaties moeten worden gevonden. In de Woonvisie 2021-2030 hebben we concrete aantallen genoemd voor de huisvestingsopgaven van ouderen en een aantal zorgdoelgroepen. Het provinciale woonzorgbehoefteonderzoek naar de aandachtsgroepen heeft aanvullende gegevens opgeleverd over de opgaven. In hoofdstuk 2 paragraaf 2.3 hebben we schematisch weergegeven wat dit betekent voor het realiseren van voldoende, zorggeschikte en betaalbare woningen in zowel bestaande bouw als in nieuwe voorraad met het accent op de grootste opgaven. De opgave voor woonzorgwoningen voor ouderen is gelijk aan het overzicht in de Woonvisie van de huisvestingsopgaven (hoofdstuk 2, paragraaf 2.3). Voor mensen met een verstandelijke beperking komt de huisvestingsopgave ten opzichte van de Woonvisie iets lager uit. Ook de verwachte uitstroom uit instellingen is een fractie lager dan in de Woonvisie is ingeschat.

20

Woonzorgvisie 2025-2030

1.4. Relatie met ander beleid van de gemeente Houten Een Woonzorgvisie raakt veel gemeentelijke beleidsterreinen, waaronder wonen, welzijn en zorg, sport, cultuur, ruimtelijke ontwikkeling, voorzieningenplanning, inrichting en beheer van de openbare ruimte, leefbaarheid, mobiliteit, financiën en vastgoed. Er is al veel thematisch en sectoraal beleid dat de Woonzorgvisie raakt. Verder is er veel beleid binnen het thema wonen, zoals hierboven al is opgesomd. Er wordt gewerkt aan het programma Bouwen voor Houten, met gebiedsvisies voor het Centrum, de Molenzoom en de Koppeling en voor HoutenOost. Daarnaast werken we aan de Houtense Omgevingsvisie en is de Agenda Buitengebied in 2024 vastgesteld. De Woonzorgvisie geeft richting aan het beleid voor wonen, welzijn en zorg. De Woonzorgvisie vormt zo ook een afwegingskader en toetsingsinstrument waarmee de gemeente nieuwe plannen, bijvoorbeeld voor gebiedsontwikkeling, kan beoordelen. Door vervolgens vanuit de verschillende beleidsterreinen integraal uitvoering te geven aan de woonzorgopgaven kan de gemeente werken aan duurzame oplossingen. Zo werken we niet alleen aan de grote woningbouwopgave, maar streven we naar een gevarieerd woningbouwprogramma met passende woonplekken voor aandachtsgroepen. Dit alles moet bijdragen aan een prettige, gezonde en veilige leefomgeving en aan de leefbaarheid in onze gemeente.

Zie verder bijlage 5 voor overig relevant beleid en lopende programma’s.

Woonzorgvisie 2025-2030

21

1.5. Participatieve aanpak om te komen tot een Woonzorgvisie De Woonzorgvisie helpt de gemeente Houten om coördinerend, regisserend en faciliterend te zijn richting onze inwoners, de welzijns- en zorgpartijen, onze woningbouwcorporatie en ontwikkelaars. We willen samen aan de slag. Vanuit een opgave op hoofdlijnen biedt de Woonzorgvisie een koers voor woonzorgoplossingen en acties om deze tot stand te brengen. Dit kan de gemeente niet alleen. Het opstellen van de Woonzorgvisie is daarom een gezamenlijk traject geweest. Veel aandacht is besteed aan het ophalen en verzamelen van informatie, kennis en wensen. Dit hebben we gedaan bij zowel betrokken gemeentelijke teams als bij samenwerkingspartners wonen, zorg en welzijn, inwonerinitiatieven en vrijwilligersorganisaties. In het najaar 2023 vond een interne verkenning plaats naar de Woonzorgvisie. Doel hiervan was om collega’s van verschillende betrokken teams te informeren over de Woonzorgvisie, ambities te toetsen en input op te halen voor kansen, uitdagingen en prioriteiten. Een soortgelijke werkbijeenkomst hebben we in december 2023 georganiseerd voor zes samenwerkingspartners wonen, zorg en welzijn. Tijdens brede werkbijeenkomsten op 8 februari 2024 en 11 juni 2024 hebben we samenwerkingspartners geïnformeerd over de contouren van de Woonzorgvisie.

We hebben mooie Houtense voorbeelden van samenwerking gedeeld en input opgehaald via zestal inhoudelijke thema’s. Op 11 juni 2024 is de conceptvisie op hoofdlijnen getoetst bij onze partners. Vervolgens hebben we met een vragenlijst een concept van de Woonzorgvisie aan onze partners voorgelegd, met de vraag wat ze hiervan vinden en welke bijdrage zij hieraan kunnen leveren. In bijlage 3.4 is samenvattend opgenomen hoe de reacties op het concept in deze visie zijn verwerkt. Daarnaast is met woningcorporatie Woonin gesproken over de toewijzing van sociale huurwoningen aan aandachtsgroepen. Op advies van de Adviesraad Sociaal Domein Houten vond in januari 2025 een extra consultatieronde plaats met de woon-, zorg- en welzijnspartners die met investeringen en het leveren van zorg essentieel zijn voor het realiseren van onze opgave. We hebben nog eens de uitvoerbaarheid getoetst en waardevolle input opgehaald voor gewenste aanpassingen in de Woonzorgvisie. De bijeenkomsten hebben ook bijgedragen aan het draagvlak bij partners voor de ambities in de Woonzorgvisie. Zie bijlage 3.5 voor een overzicht van onze gesprekspartners en de uitkomsten van de participatie.

22

Woonzorgvisie 2025-2030

Woonzorgvisie 2025-2030

23

2. WAT ZIEN WE AAN OPGAVEN? In dit hoofdstuk gaan we in op een aantal landelijke en lokale trends en ontwikkelingen die relevant zijn voor deze Woonzorgvisie. Vervolgens gaan we in op recente analyses van de woonzorgbehoefte en vatten we in een overzicht samen wat dit betekent voor de verschillende aandachtsgroepen. We laten ook zien waar de nieuwbouwopgave in Houten goed kan landen.

24

Woonzorgvisie 2025-2030

2.1. Trends en ontwikkelingen De wereld om ons heen verandert continu. Onze bevolking, onze economie en onze mobiliteit zijn over vijftien jaar anders dan nu. Trends en ontwikkelingen laten zien hoe thema’s in de toekomst veranderen of hetzelfde blijven. De woonzorgopgave wordt beïnvloed door een aantal trends en ontwikkelingen zoals hieronder beschreven in trefwoorden. Druk op de woningmarkt • Meer woningen nodig vanwege gemiddeld kleinere huishoudens • Kleinere gezinnen • Meer alleenstaanden • Langere levensverwachting ouderen • Ouderen wonen langer zelfstandig thuis • Meer immigratie dan emigratie • Nieuwbouw die de vraag niet kan bijhouden • In Houten relatief veel ruime eengezinswoningen en relatief weinig passende woningen voor ouderen en starters

Dubbele vergrijzing en effecten • Toename aandeel 65+ in de bevolking • Toename aandeel 80+ in de bevolking • Meer oudere alleenstaanden, grotere kans op vereenzaming • In Houten relatief snelle vergrijzing, vanwege groot aandeel jonge gezinnen die vanaf de jaren 80 van de vorige eeuw in Houten zijn komen wonen

Druk op de zorg en ondersteuning • Behoefte aan zorg en ondersteuning neemt toe • Meer vraag om Wmo-ondersteuning, ook voor een langere periode • Ondersteuning in thuissituaties wordt zwaarder, daardoor meer druk op de thuiszorg • Toenemende personeelstekorten in de (thuis)zorg • Meer druk op huisartsenzorg • Daklozen en inwoners die dakloos dreigen te worden meer lokaal opgevangen • Inwoners met een psychische kwetsbaarheid worden meer lokaal opgevangen

Woonzorgvisie 2025-2030

25

Zorgzame samenleving • Meer mantelzorg is nodig en kan ook de druk op het zorgstelsel verminderen • Meer fitte ouderen die in staat zijn om meer mantelzorg te verlenen • Ook meer jongeren die mantelzorg met werk, school en andere taken combineren • Meer mantelzorgondersteuning nodig • Van zorg naar welzijn: welzijnswerk kan druk op zorgstelsel verminderen • Staat dicht bij de leefwereld van mensen • Verankerd in lokale gemeenschappen • Brugfunctie tussen lokale gemeenschappen en zorg • Draagt bij aan gemeenschapszin • Draagt bij aan zelfredzaamheid

Behoefte aan passende huisvesting • Toenemende behoefte van kwetsbare personen aan passende huisvesting • Lage verhuisgeneigdheid, veel mensen verhuizen pas bij medische noodzaak • Veel woningen zijn aanpasbaar, al dan niet met beroep op de Wmo • Meer aantrekkelijke alternatieven voor huidige woonsituatie zijn nodig • Geclusterde woonvormen verminderen risico vereenzaming en dragen bij aan meer efficiënte intensieve thuiszorg • In gemengde complexen ook woonzorgcarrière/doorstroming mogelijk

Mobiliteit • Toename verkeersbewegingen verwacht vanwege • Groei van het aantal inwoners • Toenemende bezorging aan huis • Grotere snelheidsverschillen en hogere snelheden op de fietsroutes in Houten, daardoor meer onveilige situaties • Meer inwoners met mobiliteitsbeperkingen, en daardoor • neemt het belang van veilige fiets- en voetpaden neemt toe • neemt het belang van de toegankelijkheid van het openbaar vervoer toe • Toename aantal scootmobielen leidt tot een stallingsvraagstuk in gebouwen en de openbare ruimte

26

Woonzorgvisie 2025-2030

2.2. Recente provinciale en lokale analyses van de woonzorgopgaven in Houten Er is een provinciebrede woonzorgbehoefteanalyse (juni 2024, zie bijlage 6.1) in opdracht van de provincie Utrecht uitgevoerd. Doel is om een beter beeld te krijgen van de aard en omvang van de woonzorgopgave van aandachtsgroepen en om mogelijke antwoorden en oplossingsrichtingen te vinden. De provinciale analyse vatten we op als een verrijking van het lokale woningbehoefteonderzoek (2019) dat is uitgevoerd voor de Woonvisie 2021-2030. Deze analyse helpt ons om de behoefte van de aandachtsgroepen op hoofdlijnen in beeld te brengen voor zowel de hoeveelheid woonplekken als de eisen en wensen aan een woonplek.

In het provinciaal woonzorgbehoefteonderzoek wordt voor een aantal aandachtsgroepen een basis- en trendprognose gepresenteerd. In de basisprognose wordt telkens het huidige zorggebruik en de huidige woonsituatie demografisch doorgerekend. In deze basisprognose is geen rekening gehouden met mogelijke nieuwe wijzigingen in beleid of met verschuivende voorkeuren van inwoners die tot een aandachtsgroep behoren: het is een ‘beleidsvrije’ en ‘trendneutrale’ prognose. In de trendprognose is rekening gehouden met relevante trends/ambities die zijn besproken tijdens de werksessies over het provinciaal onderzoek. Deze trends zijn vervolgens vertaald naar aannames om een trendprognose op te kunnen stellen. In bijlage 6.1 is een toelichting opgenomen op de onderzoeksmethode als ook een vergelijking met de aantallen in de Woonvisie 2021-2030, en het daaraan ten grondslag liggende lokale woningbehoefte onderzoek. Voor een verdere duiding van de behoefte, onder andere naar betaalbaarheid, is gebruik gemaakt van aanvullende bronnen: • Van belang voor de opgave in Houten is ook lokaal onderzoek naar de woonbehoeften van inwoners van vijftig jaar en ouder in Houten, lokaal onderzoek naar de woonbehoefte in de kleine kernen in Houten en een Houtense prognose voor de ontwikkeling van bevolking en huishoudens.

• Noemenswaardig maar nu minder actueel is een in 2022 uitgevoerd regionaal onderzoek naar Wonen en Zorg 2020-2040 in de gemeente Houten. Dit hebben wij wel betrokken in onze inventarisatie maar niet als uitgangspunt genomen. Belangrijkste reden hiervoor is dat in het rapport zelf wordt benadrukt dat de genoemde aantallen nodig zijn bij ”gelijkblijvend beleid en gelijkblijvende omstandigheden”, terwijl die wel veranderd zijn. Inmiddels heeft het Rijk de woonvormen voor aandachtsgroepen nader gedefinieerd die mede basis vormen voor het provinciaal woonzorgbehoefteonderzoek.

Woonzorgvisie 2025-2030

27

2.3. Opgaven in beeld In bijlage 2 zijn de opgaven per aandachtsgroep beschreven. Onderstaand zijn de opgaven samengevat en is een doorkijk naar welke gebieden in Houten kansrijk zijn om deze opgaven te realiseren. Opgaven schematisch weergegeven: Aandachtsgroep

Nieuwbouw Wonen in instelling Wonen in reguliere of tussenvoorziening woningen of op een standplaats 1.500 nultreden (twee derde betaalbaar, 30% sociale huur)

Ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking

Verstandelijke beperking: 20 à 30 woonplekken toevoegen Overige aandachtsgroepen

Bestaande bouw Wonen in instelling Wonen in reguliere of tussenvoorziening woningen of op een standplaats Handhaven verpleegplekken evt. omzetten naar zorggeschikt

Faciliteren van langer zelfstandig thuis wonen, in woning en wijk

680 geclusterd (twee derde betaalbaar, 30% sociale huur)

Woningen levensloopgeschikt maken

370 zorggeschikt (twee derde betaalbaar, 50% sociale huur)

Faciliteren woningsplitsing

lichamelijke of zintuiglijke beperking: 20 woningen rolstoelgeschikt

Handhaven woonplekken voor psychisch kwetsbaren

Voorrang statushouders: 32 tot 64 sociale huurwoningen per jaar

3 standplaatsen toevoegen voor woonwagenbewoners

Handhaven tussenvoorziening voor uitstromers uit de jeugdzorg

Voorrang uitstromers instellingen: 38 sociale huurwoningen per jaar Faciliteren kamerverhuur voor o.a. studenten en arbeidsmigranten

Relatie van de opgaven met de Woonvisie De aantallen in het bovenstaande schema zijn voor ouderen en inwoners met een mobiliteitsbeperking gelijk aan huisvestingsopgaven voor wonen en zorg in de Woonvisie. De normen voor betaalbaarheid zijn gebaseerd op de Woonvisie en door de raad wettelijk verankerd in de Doelgroepenverordening (zie paragraaf 4.3.).

28

Woonzorgvisie 2025-2030

De resultaten uit de provinciale woonzorgbehoefteanalyse, en andere recente bronnen, zijn geen aanleiding om de aantallen uit de Woonvisie te herzien. Het aandeel sociale huur van de nieuwbouw van zorggeschikte woningen is ten opzichte van de Doelgroepenverordening hoger gesteld (50% in plaats van 30%) op basis van landelijke behoeftecijfers die naar de Houtense situatie vertaald zijn (zie bijlage 2.1). Voor een aantal andere aandachtsgroepen komt op basis van provinciaal woonzorgbehoefte- onderzoek en gesprekken met zorginstellingen de aantallen alles bij elkaar genomen lager uit: • Inwoners met een (licht) verstandelijke beperking: In de Woonvisie is hiervoor een behoefte geraamd van 135 extra woonplekken, waarvan 80 voor inwoners met een verstandelijke beperking en 55 voor inwoners met een licht verstandelijke beperking. Hiervan zijn er 24 gerealiseerd in ‘De Droom van Schalkwijk’. In overleg met de betrokken zorginstellingen blijkt er een resterende behoefte te zijn aan 20 à 30 woonplekken. • Inwoners met een lichamelijke of zintuiglijke beperking: hiervoor is in de Woonvisie geen aantal genoemd. Uit provinciaal onderzoek blijkt er een behoefte van 20 rolstoelgeschikte woningen (20 van de 1.500 nultredenwoningen). • Uitstromers uit instellingen voor zorg en opvang: uitstromers hebben doorgaans een behoefte aan begeleid wonen in een sociale huurwoning.

In de Woonvisie is deze behoefte op jaarlijks 40 woonplekken geraamd. In de Woonzorgvisie ramen we nu deze behoefte iets lager, op 38 woonplekken per jaar. • Statushouders: In de Woonvisie is opgenomen dat de gemeente aan de wettelijke taak voor het huisvesten van statushouders moet voldoen. In de vijf jaren voorafgaand aan de Woonvisie betrof dit gemiddeld 66 personen per jaar. Met een gemiddelde gezinssamenstelling van 1 à 2 personen kwam dit uit op 33 tot 66 woningen per jaar. De aantallen in de Woonvisie voor de komende jaren zijn vrijwel gelijk: gemiddeld 64 personen per jaar, wat neerkomt op 32 tot 64 woningen.

Aandachtsgroep

Woonvisie Nieuwbouw

Woonzorgvisie

Bestaande bouw

Nieuwbouw

(licht) verstandelijke beperking

135

45 à 55*

lichamelijke of zintuiglijke beperking

Niet benoemd

20

uitstromers uit instellingen statushouders

Bestaande bouw

40

38

33 à 66

32 à 64

*) Inclusief 24 al gerealiseerde woningen.

Woonzorgvisie 2025-2030

29

Voorkeursgebieden woonzorgwoningen voor ouderen en inwoners met een mobiliteitsbeperking Voorzieningen vormen een onmisbaar onderdeel van de aantrekkelijke leefomgeving, zo staat in het Houtens DNA. Voor senioren geldt dit des te meer. De kenmerken van de aandachtsgroep maken dan ook dat sommige locaties in Houten beter geschikt zijn dan andere. Zo kan nieuwbouw van zorggeschikt wonen, dan wel een mengvorm van zorggeschikt en geclusterd, het beste worden gerealiseerd in de nabijheid van winkels en (medische) voorzieningen Onze zorgpartners geven aan dat deze woningen niet pers se in de nabijheid van zorgcentra gesitueerd hoeven te zijn. Voorzieningen moeten dan binnen een loopafstand van hooguit 200 meter (150 meter hemelsbreed) bereikbaar zijn. De gebouwen dienen wel een zodanige omvang te hebben dat ook hier sprake is van efficiënte langdurige zorg. Voor zorggeschikte woningen zijn de Wmo-proof eisen vertrekpunt. Onze belangrijkste wonen, zorg- en welzijnspartners geven ons echter mee dat het Wmo-proof realiseren van woningen per complex om maatwerk vraagt. Wmo-proof is qua maatvoering van woningen namelijk relatief erg kostbaar en is voor slechts een beperkt aantal (zorggeschikte) woningen noodzakelijk. Ook voor geclusterde woningen is de nabijheid van voorzieningen belangrijk.

Voor bewoners met mobiliteitsbeperkingen is wel essentieel dat medische centra, winkels en voorzieningen niet te ver weg gelegen zijn. Dit geldt ook voor mogelijkheden om elkaar te ontmoeten, inpandig dan wel in de nabijheid. Te denken valt aan een afstand van 400 tot 500 meter hemelsbreed. Dat komt in de praktijk neer op een loopafstand van ongeveer 600 meter. Deze afstand is nog met een rollator te overbruggen. Geschikte locaties in Houten bevinden zich dan binnen een loopafstand van 600 meter rond het Centrum, Castellum, het Oude Dorp, een medisch centrum en een eventueel nieuw cluster van winkels en voorzieningen in Houten-Oost (zie kaart met voorkeursgebieden voor woonzorgwoningen). De afstandscriteria zijn overigens niet in beton gegoten. Om voldoende geclusterde en zorggeschikte woningen te kunnen realiseren moeten soms pragmatische keuzes worden gemaakt. Daarbij houden we rekening met de woonwensen van ouderen, waarin enerzijds veel waarde wordt gehecht aan de nabijheid van met name een supermarkt en een huisarts, maar anderzijds lang niet iedereen in een centrumachtige omgeving wil wonen.

30

Woonzorgvisie 2025-2030

Woonzorgbehoefte in de kleine kernen In het provinciaal onderzoek wordt niet apart aandacht besteed aan de kleine kernen Schalkwijk, Tull en ’t Waal en ’t Goy. In de Woonvisie constateren we al dat in de kleine kernen sprake is van een sterkere vergrijzing in vergelijking met de kern Houten: in 2040 is 31% van de inwoners in de kleine kernen 65+, in de kern Houten is dit 25%. Eind 2021 is een woningbehoefteonderzoek voor de kleine kernen uitgevoerd. Aanbevolen wordt om voor nieuwbouw in te zetten op een mix van doelgroepen. Als we inzoomen op de woonzorgbehoefte zien we in Schalkwijk vraag naar kleinschalig geclusterd wonen waar zorg voor ouderen een plek kan hebben. Er is een supermarkt, huisartsenpost en een apotheek. In hoeverre Schalkwijk een geschikte plek is voor ouderen met een indicatie voor langdurige zorg is afhankelijk van de mogelijkheden voor zorgaanbieders om deze daar ook efficiënt te leveren. De kans is groot dat zij daarvoor naar de kern Houten zullen moeten verhuizen. Geclusterd wonen voor ouderen in Schalkwijk is wel mogelijk en voorziet in een behoefte. In de kaart met de kleine dorpen is een voorkeursgebied aangegeven voor kleinschalig geclusterd wonen in Schalkwijk. In ’t Goy en Tull en ’t Waal zijn ouderen afhankelijk van de zorg aan huis, of doen een beroep op wonen met zorg in de kern Houten.

Woonzorgvisie 2025-2030

31

Woonzorgcentra

Basisvoorzieningen Apotheek Supermarkt

Basisvoorzieningen Supermarkt

Woonzorgvisie 2025-2030

33

3. WAT WILLEN WE?

DE HOUTENSE VISIE

3.1. Ambities We streven naar passend wonen en voldoende zorg voor iedere inwoner van Houten die dat nodig heeft, met voldoende differentiatie in woonvormen. Dit doen we ook om de doorstroom op de woningmarkt te stimuleren en aandachtsgroepen een passende woning te kunnen bieden. Als gemeente Houten zien we hierbij wel een grote opgave die we niet volledig kunnen oplossen. Het simpelweg realiseren van woningen voor de behoefte van de geschetste aandachtsgroepen is een dermate grote optelsom van opgaven dat deze niet op korte termijn volledig kan worden opgelost. Onze inzet is namelijk ook om met reguliere woningbouw de wachttijd van reguliere woningzoekenden te laten dalen. Daar komt de vraag bij hoe we de benodigde zorg in de toekomst kunnen blijven leveren. Deze constatering ontslaat ons tegelijk niet van de taak om de opgave van iedere aandachtsgroep zo veel mogelijk op te lossen in samenwerking met onze partners. Dit vraagt om een realistische, breedgedragen en toekomstbestendige visie. Dit vraagt om prioriteiten. Vanuit deze Woonzorgvisie sturen we vooral op het toevoegen van geclusterde en zorggeschikte woningen. En op het toevoegen van sociale huurwoningen voor aandachtsgroepen die zijn aangewezen op dit prijssegment. Dat is dan ook de ambitie die we willen uitspreken:

We spannen ons als gemeente Houten in om, naast de inzet voor de reguliere woningzoekenden, ook zoveel mogelijk in de behoefte per aandachtsgroep te voorzien. Met een passend thuis, met passende zorg, zodat iedereen maximaal in staat wordt gesteld om (zo lang mogelijk) zelfstandig te zijn, te wonen en naar vermogen mee te doen. De inzet van de gemeente is dat minimaal 70% van de sociale huurwoningen die jaarlijks in Houten vrijkomen beschikbaar zijn voor gewone woningzoekenden. Met de huidige aantallen is dat haalbaar. Met de geplande bouw van sociale huurwoningen blijft dit ook in de toekomst haalbaar. Ook is dit uitgangspunt in de gesprekken die Houten in de U10-regio voert over de verdeling van aandachtsgroepen over de gemeenten.

34

Woonzorgvisie 2025-2030

Uitgaande van deze hoofdambitie zetten we de komende jaren in op: Ambitie 1: Het realiseren van voldoende, zorggeschikte en betaalbare woningen in zowel bestaande bouw als in nieuwe voorraad Het streven is een toekomstbestendige woningvoorraad, waarin voor iedereen een geschikte woning te vinden is. Hierbij gaat het zowel om het in acht nemen van woonwensen en behoeften van ouderen en andere aandachtsgroepen in nieuwbouwprojecten, als om het geschikt maken van bestaande woningen voor deze groepen. Om doorstroom op de woningmarkt te stimuleren is het ook belangrijk om een divers en aantrekkelijk woningaanbod te realiseren. Het woningbouwprogramma van de Woonvisie 2021-2030 is hierbij uitgangspunt (het woningbouwprogramma heeft een tijdshorizon tot 2040), aangevuld en verrijkt met de provinciale woningzorgbehoefteanalyse van aandachtsgroepen. Er is veel behoefte aan een variëteit van geclusterde woonvormen in Houten in verschillende (prijs)segmenten als ook woonvormen waar mensen kunnen wonen met een zware zorgvraag. De opgaven voor nieuwbouw en bestaande bouw tot 2040 zijn samengevat in het overzicht in hoofdstuk 2. Deze zijn het uitgangspunt voor onze ambities, met hierbij de volgende opmerkingen:

Nieuwbouw De totale woningbouwopgave van 4.750 woningen in het programma Bouwen voor Houten is verdeeld over enerzijds Centrum, Molenzoom en Koppeling (CMK, 2.000 woningen) en Houten-Oost (2.750 woningen). Voor onze ambitie voor de woningbouw voor ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking zien we de opgaven als stip op de horizon tot 2040. Met een uitvoeringsprogramma met een kortere tijdshorizon (ongeveer 5 jaar) creëren we de mogelijkheid om tussentijds bij te sturen op onze ambitie en bouwen we flexibiliteit in. De nieuwbouwambities voor de overige aandachtsgroepen komen overeen met de opgave. De nieuwbouwopgave voor ouderen zal overwegend worden gerealiseerd in de omvangrijke gebiedsontwikkelingen in Houten: CMK en Houten-Oost. Een doorkijk van de stip op de horizon naar deze gebiedsontwikkelingen geeft het volgende beeld met de kennis van nu. Een eventuele tussentijdse bijstelling van de aantallen in de toekomst zal ook effect hebben op deze aantallen. • Voor de nultredenwoningen hangt de toedeling nauw samen met waar appartementen met lift worden gerealiseerd. In de Woonvisie is uitgangspunt dat tweederde van de nieuwbouwwoningen in Houten een appartement is. Naar evenredigheid van de omvang van de ontwikkelingen zou dit neerkomen op 600 nultredenwoningen in CMK en 900 in Houten-Oost.

Woonzorgvisie 2025-2030

35

• Voor geclusterde woonvormen zetten we in op een evenredige verdeling die neerkomt op ongeveer 300 woningen in CMK en ongeveer 400 woningen in Houten-Oost. • Voor zorggeschikte woningen is de gewenste flexibiliteit en tussentijdse bijsturing aanleiding om niet de gehele opgave al toe te delen aan deze gebiedsontwikkelingen. We houden er rekening mee dat er ook elders in Houten geschikte locaties beschikbaar kunnen komen en we willen rekening houden met een mogelijk effect van gezond ouder worden, waardoor de behoefte aan intensieve zorg en zorggeschikte woningen minder snel toeneemt dan in de actuele prognoses wordt voorspeld. Te denken valt dan aan 150 zorggeschikte woningen in CMK en 150 in Houten-Oost.

Bestaande bouw Voor de opgaven die betrekking hebben op de bestaande bouw is onze ambitie als volgt: Ouderen en mensen met een mobiliteitsbeperking • We stimuleren huiseigenaren om hun woningen levensloopgeschikt te maken • Faciliteren van langer zelfstandig thuis wonen, in woning en wijk • We faciliteren woningsplitsing met het vastgestelde beleid • Handhaven bestaande verpleegplekken, eventueel omzetten naar zorggeschikte woningen Overige aandachtsgroepen, in kleinschalige instellingen/tussenvoorzieningen • Handhaven aantal woonplekken voor mensen met een psychische kwetsbaarheid • Handhaven tussenvoorziening voor uitstromers uit de jeugdzorg Overige aandachtsgroepen, in reguliere woningen, al dan niet met woonbegeleiding • Sociale huurwoningen met voorrang toewijzen aan statushouders, 32 tot 64 woningen per jaar • Sociale huurwoningen met voorrang toewijzen aan mensen die uitstromen uit instellingen (beschermd wonen, maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en opvang van slachtoffers van mensenhandel, jeugdzorg, detentie en forensische zorg), 38 woningen per jaar • Voor de aandachtsgroepen die geen zorg of woonbegeleiding nodig hebben (studenten, arbeidsmigranten) faciliteren we de toevoeging van woonruimte met beleid voor omzetting van woonruimte naar onzelfstandige woonruimte (kamerverhuur).

36

Woonzorgvisie 2025-2030

Woonzorgvisie 2025-2030

37

Ambitie 2: Het stimuleren van vitale wijken en zorgzame gemeenschappen in Houten, zowel in bestaande als in nieuwe wijken. Hierdoor kunnen bewoners langer zelfstandig wonen en waar nodig gebruik maken van zorg, ondersteuning en diverse diensten, uitgevoerd door het informele netwerk, vrijwilligers en waar nodig professionals. We willen ook de kracht en energie in wijken stimuleren en behouden. Dit moet allereerst uit de wijken zelf komen en is een voorwaarde voor succes. Bij nieuwbouw en inrichting van wijken kunnen keuzes gemaakt worden die bijdragen aan gemeenschapsvorming en vitaliteit, zoals beweegtuinen en gemeenschappelijk onderhoud van de openbare ruimte. Als gemeente willen we dit faciliteren. In wijken waar dit niet vanzelf gaat, is de rol van een tijdelijke aanjager (zoals opbouwwerk) nodig. Ontmoetingsplekken en gezamenlijke activiteiten willen we zoveel mogelijk behouden omdat ze bijdragen aan de vitaliteit in wijken; hiervoor zijn vrijwilligers en betrokken inwoners nodig. Het wegnemen van drempels, zoals duidelijkheid over wie verantwoordelijk is voor een ontmoetingsplek en het ondersteunen bij aanvragen voor Houten Samen, is hierbij van belang. Ook voorzieningen zijn een belangrijke pijler voor vitale wijken. Denk aan medische voorzieningen als huisarts en apotheek.

In het algemeen moet huisvesting voor (medische) voorzieningen kunnen meegroeien met de ontwikkeling van de bevolking en met veranderende zorgbehoefte, met name als gevolg van de vergrijzing. Uitgangspunt is dat bij omvangrijke nieuwbouw, zoals voor Houten-Oost, hier ook huisvesting voor medische voorzieningen wordt meegenomen. Ook in grootschalige nieuwbouw zetten we in op een stevig cluster van wonen en zorg inclusief voorzieningen. Onze wonen, zorg en welzijnspartners ondersteunen deze ambitie. De vorm hangt samen met de gekozen variant voor de verdere ontwikkeling en het daaropvolgende ontwerp- en ontwikkelingsproces. Over de varianten zijn in het najaar van 2024 inwoners en belanghebbenden geraadpleegd. Ook voorzieningen en activiteiten op het gebied van sport en cultuur zijn belangrijk. Sport en bewegen dragen bij aan de gezondheid van mensen. Sport zorgt voor een betere conditie, meer spierkracht, een gezonde levensstijl, een goede nachtrust en een minder hoog medisch gebruik. Kunst en cultuur dragen bij aan het welzijn van mensen, zeker als mensen actief meedoen. Bij culturele activiteiten ligt de focus op mogelijkheden, niet op beperkingen. Deelnemen aan kunst en cultuur helpt bij het opbouwen van zelfvertrouwen en eigenwaarde. Het zorgt voor gevoelens van zingeving en plezier. En omdat kunst raakt, is het contact erover meteen persoonlijk.

Kunst verbindt en eenzaamheid vraagt om verbinding. Bij nieuwbouw stimuleren we dat de gesprekken over de invulling van woongemeenschappen gevoerd worden, en dat er ontmoetingsruimtes gerealiseerd worden die ook een wijkfunctie krijgen.

38

Woonzorgvisie 2025-2030

Bij een ontmoetingsruimte bekijken we wat er nodig is op buurtniveau en in hoeverre bestaande ruimtes beter benut kunnen worden voor ontmoeting en activiteiten. Bij zorggeschikte wooncomplexen dient wel een beperkte loopafstand aangehouden te worden. Ook de inrichting van openbare ruimte is van belang voor een veilige en beweegvriendelijke leefomgeving en linkt aan het Houtens DNA.

Woonzorgvisie 2025-2030

39

3.2. Onze uitgangspunten Iedereen een thuis We vinden dat iedereen in Houten evenveel recht heeft op een huis waar diegene zo veel en zo lang mogelijk zelfstandig kan wonen en naar vermogen mee kan doen, kortom: een thuis. Hoe dit thuis eruit ziet verschilt per persoon en kan ook door de tijd heen veranderen. Als de zorg niet thuis kan worden geboden, zal gezocht moeten worden naar een andere geschikte woning. Mogelijk in een geclusterde zorgsetting.

Realistisch tempo voor de nieuwbouw De opgave is niet vandaag of morgen gerealiseerd. We willen hier wel nu mee aan de slag gaan, zodat ruim voor 2030 de eerste woon(zorg)complexen zijn opgeleverd. We streven ernaar om tot en met 2030 ongeveer een derde van de woonzorgopgave te realiseren. Daar waar wooncomplexen in vormgeving niet passen in het Houtens DNA wordt dit aangegeven (bijv. Luno in CMK-gebied)