Document · PDF

bijlage 1 Mulieronderzoek.pdf

Gemeenteraad 27 mei 2021, gemeente HoutenBij agendapunt: Vervanging grasveld door kunstgrasveld sportcomplex Oud Wulven30.207 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Ruimte voor sport in Houten

Een vraag-aanbodanalyse naar sportaccommodaties als gevolg van de Ruimtelijke Koers (2020-2040)

Daniëlle Ruikes Corry Floor Björn Schadenberg

Ruimte voor sport in Houten Een vraag-aanbodanalyse naar sportaccommodaties als gevolg van de Ruimtelijke Koers (2020-2040)

In opdracht van de gemeente Houten

Daniëlle Ruikes Corry Floor Björn Schadenberg

Mulier Instituut sportonderzoek voor beleid en samenleving Postbus 85445 | 3508 AK Utrecht Herculesplein 269 | 3584 AA Utrecht T +31 (0)30 721 02 20 | I www.mulierinstituut.nl E info@mulierinstituut.nl | T @mulierinstituut

Inhoudsopgave 1.

Inleiding

2. 2.1 2.2 2.3 2.4

Context Bevolking Onderwijs Sportdeelname Sportaccommodatiegebruik

5 5 7 7 12

3. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Binnensport Aanbod Ruimtelijke spreiding Behoefte Gebruik Ervaring

13 13 15 17 21 26

4. 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6

Buitensport Atletiek Hockey Honk- en softbal Korfbal Tennis Voetbal

28 30 32 34 35 36 39

5. 5.1 5.2 5.3

Zwemwater Aanbod Verzorgingsgebied Behoefte aan zwemwater

44 44 52 56

6. 6.1 6.2

Samenvatting en beschouwing Samenvatting Beschouwing

64 64 69

Bijlagen Bijlage 1 – Aanvullende bevolkingscijfers Bijlage 2 – Afstandsanalyse onderwijs Bijlage 3 – Programmering zwembad De Wetering in Houten (februari 2020) Bijlage 4 - Uitgangspunten planningsinstrument zwemwater

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

72 72 73 76 79

Inleiding In de regio Utrecht wordt een tekort van ruim 100.000 woningen tot 2040 verwacht. De gemeente Houten wil voor een deel in deze woningbehoefte voorzien en is bereid 4.000 tot 5.000 nieuwe woningen te laten bouwen. De gemeente wil in 2020 de Ruimtelijke Koers vaststellen. In de Ruimtelijke Koers wordt op hoofdlijnen de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente geschetst, waaronder de aanvullende woningbouw en de gevolgen voor het voorzieningenniveau. Voorliggend rapport geeft de gemeente Houten inzicht in de gevolgen van de Ruimtelijke Koers op de toekomstige behoefte aan sportaccommodaties. Ter beantwoording van de kennisbehoefte van de gemeente Houten zijn de volgende onderzoeksvragen opgesteld: 1. Wat is de huidige (2020) en toekomstige (2025, 2030, 2035 en 2040) behoefte als gevolg van de Ruimtelijke Koers aan binnensportruimte in de gemeente Houten en hoe verhoudt dit zich tot het huidige aanbod? 2. Wat is de huidige (2020) en toekomstige (2025, 2030, 2035 en 2040) behoefte als gevolg van de Ruimtelijke Koers aan buitensportaccommodaties in de gemeente Houten en hoe verhoudt dit zich tot het huidige aanbod? 3.

Wat is de huidige (2020) en toekomstige (2025, 2030, 2035 en 2040) behoefte als gevolg van de Ruimtelijke Koers aan overdekt zwemwater in de gemeente Houten en hoe verhoudt dit zich tot het huidige aanbod? Werkwijze Het aanbod aan sportaccommodaties is geïnventariseerd en weergegeven op kaart. De Database SportAanbod (DSA) is benut om te bezien in hoeverre het aanbod afwijkt van landelijke cijfers, cijfers uit de regio en van vergelijkbare gemeenten. De behoefte aan sportaccommodaties voor de (georganiseerde) sport is bepaald door middel van het toepassen van vastgelegde en algemeen geaccepteerde planningsnormen en -richtlijnen. Ramingen van de ontwikkeling in de behoefte zijn gebaseerd op bevolkings- en leerlingenprognoses en trends in de sport(deelname). Om de gevolgen van de Ruimtelijke Koers in beeld te brengen, zijn prognoses mét en zónder de aanvullende woningbouwopgave benut. De Houtense sportverenigingen zijn op meerdere manieren betrokken geweest bij het traject. De gebruikers van binnensportaccommodaties (inclusief zwemverenigingen) zijn benaderd voor het invullen van een online vragenlijst. De buitensportverenigingen hebben aanvullende informatie kunnen aanleveren. Tot slot is een conceptrapport naar de sportverenigingen verstuurd, met de mogelijkheid om hierop te reageren.

Leeswijzer In hoofdstuk 2 worden een aantal ontwikkelingen en prognoses, die relevant zijn bij de sportcapaciteitsvraagstukken, beschreven. Hoofdstuk 3 behandelt de binnensportaccommodaties, waar in hoofdstuk 4 de buitensportaccommodaties centraal staan. In hoofdstuk 5 wordt de capaciteitsraming voor overdekt zwemwater behandeld. Tot slot worden in hoofdstuk 6 de onderzoeksvragen beantwoord en worden de resultaten beschouwd.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Context In dit hoofdstuk worden de ontwikkelingen en prognoses die relevant zijn bij de sportcapaciteitsvraagstukken beschreven. We behandelen achtereenvolgens de bevolkingsopbouw en ontwikkeling van de gemeente Houten, de leerlingenprognoses van de scholen gevestigd in de gemeente en de landelijke en lokale ontwikkelingen in sportdeelname en sportaccommodatiegebruik.

2.1

Bevolking De gemeente Houten telt ruim 50.000 inwoners in 2020. De verwachting is, wanneer rekening gehouden wordt met de extra woningbouw, de totale bevolking van de gemeente zal toenemen naar circa 58.000 inwoners in 2040 (+16%). Zonder de extra woningbouw is het de verwachting dat het aantal inwoners van de gemeente vanaf 2025 gaat afnemen (tabel 2.1). Tabel 2.1 Bevolkingsprognoses gemeente Houten 2020-2040 (inclusief en exclusief Ruimtelijke Koers; in aantallen en procenten) Waargenomen Bevolkingsprognose inclusief Ruimtelijke Koers

2025

2030

2035

2040A

50.140

51.760

53.830

56.810

58.190

+3,2%

+7,4%

+13,3%

+16,1%

51.640

50.780

50.090

+3,0%

+1,3%

-0,1%

Verandering t.o.v. 2020 Bevolkingsprognose exclusief Ruimtelijke Koers

50.140

Verandering t.o.v. 2020 A

Prognose

2020

Er zijn geen bevolkingsprognoses voor 2040 beschikbaar waarin de Ruimtelijke Koers niet is meegenomen.

Bron: Gemeente Houten, 2018/2020. Bewerking Mulier Instituut.

De verwachting is dat de bevolking van de gemeente groeit en vergrijst. Het aantal inwoners van 65 jaar en ouder zal tot en met 2040 significant toenemen, terwijl de toename in de overige leeftijdscategorieën beperkt zal zijn (figuur 2.1). Zonder de aanvullende woningbouw zal naast een bevolkingskrimp ook een sterkere vergrijzing van de bevolking optreden (zie bijlage 1). Figuur 2.1 Bevolkingssamenstelling naar leeftijdscategorie gemeente Houten in 2020, 2025, 2030, 2035 en 2040 (inclusief Ruimtelijke Koers; in aantallen en procenten) 60.000 24

2025

2030

2035

2040

26 2020

40.000

20.000

0 Jonger dan 20 jaar

20 tot 65 jaar

65 jaar en ouder

Bron: Gemeente Houten, 2020. Bewerking: Mulier Instituut.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Kernen De gemeente Houten bestaat uit vier kernen (kaart 2.1). De kern Houten is met ruim 46.700 inwoners in 2020 verreweg de grootste kern. In de kernen ’t Goy (600 inwoners in 2020), Tull en ’t Waal (700) en Schalkwijk (2.000) wonen beduidend minder mensen. De kern Houten kan worden ingedeeld in vier wijken; Noord-Oost, Noord-West, Zuid-Oost en Zuid-West. De verwachte bevolkingsgroei zal met name plaatsvinden in de kern Houten (+17% tot en met 2040). In Schalkwijk, Tull en ’t Waal en ’t Goy zal het totale aantal inwoners vanaf 2025 afnemen. De bevolking van de kern Houten zal sterker vergrijzen ten opzichte van de andere kernen. Het aandeel inwoners van 65 jaar en ouder zal echter in de andere kernen in 2040 alsnog hoger zijn dan in de kern Houten. Zonder de aanvullende woningbouw is het de verwachting dat ook het aantal inwoners van de kern Houten zal afnemen (zie bijlage 1). Kaart 2.1 Kernen gemeente Houten en wijken kern Houten in 2020 Legenda 1) Noord-West 2) Noord-Oost 3) Zuid-West 4) Zuid-Oost 5) Buitengebied

Kaartvervaardiging: Mulier Instituut.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

2.2

Onderwijs Gemeenten hebben een wettelijke taakstelling in het voorzien van sportruimte ten behoeve van het bewegingsonderwijs van de scholen gevestigd in de eigen gemeente. In de gemeente Houten zijn 24 scholen gevestigd1. In totaal staan bij deze scholen ruim 7.600 leerlingen ingeschreven in het schooljaar 2019/’20. De verwachting is dat het aantal leerlingen op de basisscholen en de scholen voor het speciaal onderwijs (sbo & (v)so) tot en met het schooljaar 2029/’30 zal afnemen om vervolgens weer toe te nemen. Het totale aantal leerlingen op deze scholen zal naar verwachting vanaf het schooljaar 2034/’35 hoger zijn dan in het schooljaar 2019/’20. Ook het aantal leerlingen op de scholen voor het voortgezet onderwijs zal afnemen om vervolgens weer toe te nemen. Het totale aantal leerlingen zal echter lager blijven dan het aantal in het schooljaar 2019/’20 (tabel 2.2). Tabel 2.2 Aantal leerlingen scholen gevestigd in de gemeente Houten, naar onderwijstype, in de schooljaren 2019/’20, 2024/’25, 2029/’30, 2034/’35 en 2039/’40 (inclusief Ruimtelijke Koers; in aantallen en procenten) Aantal leerlingen Onderwijstype

Aantal scholen

2019/'20

Basisonderwijs

5.050

2024/'25

2029/'30

2034/'35

2039/'40

4.690

4.820

5.150

5.460

-7%

-5%

+2%

+8%

400

420

440

-2%

+2%

+7%

2.020

1.840

1.920

-6%

-15%

-11%

Verandering t.o.v. 2019/’20 Speciaal onderwijs (sbo & (v)so)

410

Verandering t.o.v. 2019/’20 Voortgezet onderwijs

2.160

Verandering t.o.v. 2019/’20 Bron: Gemeente Houten, 2020. Bewerking: Mulier Instituut.

2.3

Sportdeelname Landelijk Meer dan de helft van de Nederlanders (4 jaar en ouder) sportte minimaal één keer per week in 2018 (53%). Het wekelijkse sportdeelnamecijfer in Nederland is relatief stabiel over de tijd (figuur 2.2). Nederlandse jongeren (12 tot en met 17 jaar) sporten het meest (75%), gevolgd door kinderen (4 tot en met 11 jaar; 60%), volwassenen (18 tot en met 64 jaar; 55%) en ouderen (65 jaar en ouder, 37%). De afgelopen twee decennia is het percentage wekelijkse sporters onder ouderen gestegen van 25 procent naar 37 procent. Daarentegen is het percentage wekelijkse sporters onder jongeren juist gedaald van 81 procent naar 75 procent. Volwassenen laten een licht stijgende trend zien.

Het Wellantcollege is hierin niet opgenomen. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is verantwoordelijk voor de huisvesting van deze school.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Figuur 2.2 Aantal Nederlanders dat één keer per week of vaker aan sport doet in de periode 2005-2018 (in procenten) 100 80

60 40 20 0 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 12 jaar en ouder

4 jaar en ouder

Bron: CBS-Gezondheidsenquête (2001-2013), Gezondheidsenquête/Leefstijlmonitor CBS i.s.m het RIVM (20142018) en Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016 GGD'en, CBS en RIVM.

Een kwart van de inwoners van Nederland is lid van een sportbond (vereniging) gelieerd aan NOC*NSF (26%). Dit aandeel is, net als de sportdeelname, relatief stabiel over de tijd. De ledenaantallen van de diverse Nederlandse sportbonden zijn dat niet. Binnensport De algemene trend bij binnensporten is dat de ledenaantallen teruglopen (figuur 2.3). De grootste sportbond waarvan de activiteiten grotendeels in een binnensportaccommodatie plaatsvinden is de Koninklijke Nederlandse Gymnastiek Unie (KNGU, circa 300.000 leden in 2018); één van de kleinste binnensportbonden is de Nederlandse Tafeltennisbond (NTTB, circa 27.000 leden in 2018). Handbal en korfbal zijn van oorsprong veldsporten, maar worden tegenwoordig meer in de zaal beoefend. Figuur 2.3 Ledenontwikkeling diverse binnensportbonden in Nederland t.o.v. Nederlandse bevolking tussen 2006 en 2018 (met 2006 als uitgangsjaar; in procenten) 25

-25

-50 Badminton (BN)

Basketbal (NBB)

Gymnastiek (KNGU) 2010

Handbal (NHV) 2014

Korfbal (KNKV)

Tafeltennis (NTTB)

2018

Bron: Ledentalrapportages NOC*NSF, 2006-2018. Bewerking: Mulier Instituut.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Volleybal (Nevobo)

Buitensport De Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB) is de grootste sportbond in Nederland met ruim 1,2 miljoen leden in 2018. Ondanks een significante toename van het aantal aangesloten vrouwen en meisjes bij de voetbalbond, loopt het totale aantal leden de laatste jaren terug. Hockey en rugby zijn twee snelgroeiende sporten in Nederland, terwijl het aantal leden van de honk- en softbal- en tennisverenigingen gestaag afneemt (figuur 2.4) Figuur 2.4 Ledenontwikkeling diverse buitensportbonden in Nederland t.o.v. Nederlandse bevolking tussen 2006 en 2018 (met 2006 als uitgangsjaar; in procenten) 150

100

-50 Atletiek Hockey (KNHB) Honk- en (Atletiekunie) softbal (KNBSB) 2010

Rugby (RN)

2014

Tennis (KNLTB) Voetbal (KNVB)

2018

Bron: Ledentalrapportages NOC*NSF, 2006-2018. Bewerking: Mulier Instituut.

Zwemsport De zwemdeelname in Nederland neemt landelijk gezien af. In 2018 beoefende circa 12 procent van de Nederlanders een zwemsport. In 2010 lag dit het aandeel nog op 16 procent. De Koninklijke Nederlandse Zwembond (KNZB) is de grootste zwemsportbond in Nederland met circa 144.000 leden in 2017. Het aantal leden van de KNZB neemt na een periode van daling weer toe. De Nederlandse Onderwatersport Bond (NOB) telt circa 13.400 leden in 2017. Dit is meer dan 20 procent minder dan in 2005 (figuur 2.5). Reddingsbrigade Nederland telt circa 13.400 leden in 2017 (niet in figuur). De algemene trend bij de zwemsportbonden is dat naar verhouding steeds meer senioren zijn aangesloten. Figuur 2.5 Ledenontwikkeling zwemsportbonden in Nederland t.o.v. Nederlandse bevolking tussen 2006 en 2017 (met 2006 als uitgangsjaar; in procenten) 10,0 0,0 -10,0 -20,0 -30,0 2006

2008

2010 Zwemsport (KNZB)

2012

2014

2016

2018

Onderwatersport (NOB)

Bron: Ledentalrapportages NOC*NSF, 2000-2017. Bewerking: Mulier Instituut.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Houten Eén op de drie inwoners van de gemeente Houten is lid van een sportbond (vereniging) gelieerd aan NOC*NSF. Dit is hoger dan het landelijke gemiddelde, het gemiddelde in de regio en het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten. Het sportbondlidmaatschap in Houten ligt in alle leeftijdsgroepen hoger dan de landelijke cijfers (figuur 2.6). Figuur 2.6 Sportbondlidmaatschap gemeente Houten naar leeftijdscategorie in 2018 (in procenten) 60

0 Totaal

0 tot 10 jaar Houten

10 tot 25 jaar

25 tot 45 jaar

Vergelijkbare gemeenten

45 tot 65 jaar 65 jaar en ouder

VSG-regio Utrecht

Nederland

Bron: Ledentalrapportages NOC*NSF, 2018. Bewerking: Mulier Instituut.

Circa 7 procent van de Nederlandse bevolking is lid van de voetbalbond KNVB. In de gemeente Houten is bijna 9 procent van de bevolking lid van een voetbalvereniging. Het bondslidmaatschap in de gemeente ligt bij bijna alle grote sportbonden hoger ten opzichte van landelijke cijfers. Alleen het aantal leden bij de atletiek- en gymnastiekbonden blijven achter (tabel 2.7). Tabel 2.7 Ledenpercentage tien grootste Nederlandse sportbonden in Houten en vergelijkingsregio’s in 2018 (in procenten)

(KNZB)

Zwemmen

Volleybal

(Nevobo)

Voetbal

(KNVB)

Tennis

(KNLTB)

Sportvissen

(Sportvisserij

(KNHS)

Nederland) Paardensport

(KNHB)

Hockey

Gymnastiek

(KNGU)

Golf

(NGF)

Atletiek

(Atletiekunie)

Houten

0,5

3,1

1,4

3,1

0,9

3,2

3,9

8,7

1,3

0,9

t.o.v. Nederland

-0,3

+1,0

-0,2

+1,6

+0,3

+0,8

+1,7

+0,6

+0,1

Vergelijkbare gemeenten

0,9

2,2

2,0

1,6

0,9

3,3

3,4

7,4

0,8

0,9

t.o.v. Nederland

+0,1

+0,4

+0,1

+0,4

+0,3

+0,4

+0,1

VSG-regio Utrecht

0,8

3,2

2,0

2,4

1,0

3,0

4,5

7,2

0,9

0,8

t.o.v. Nederland

+1,1

+0,4

+0,9

+0,1

+1,4

+0,2

0,8

2,1

1,6

1,5

0,9

2,9

3,1

7,0

0,7

0,8

Nederland

Bron: Ledentalrapportages NOC*NSF, 2018. Bewerking: Mulier Instituut.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Het aantal leden van de Houtense hockeyvereniging is de afgelopen jaren licht afgenomen, ondanks een bevolkingsgroei. Landelijk groeit de hockeydeelname gestaag. Het verloop van het totale aantal leden van de Houtense voetbalvereniging komt ongeveer overeen met de landelijke ontwikkeling. De tennisdeelname onder de Houtense bevolking is beduidend sterker afgenomen dan landelijk (figuur 2.8). Figuur 2.8 Ontwikkeling aantal leden Houtense hockey-, tennis- en voetbalverenigingen, KNHB, KNLTB en KNVB en aantal inwoners gemeente Houten en Nederland in de periode 2015-2019 (met seizoen 2015 als uitgangsjaar; in procenten) 10

Aantal leden Houtense hockeyvereniging

Aantal leden KNHB Aantal leden Houtense tennisverenigingen Aantal leden KNLTB -10

Aantal leden Houtense voetbalverenigingen Aantal leden KNVB Aantal inwoners gemeente Houten -20

Aantal inwoners Nederland

-30 2015

2016

2017

2018

2019

Bron: Koninklijke Nederlandse Hockeybond (KNHB), 2020; Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB), 2020; Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB), 2020; Ledentalrapportages NOC*NSF, 20152019. Bewerking: Mulier Instituut.

Het aantal leden van de Houtense atletiekvereniging is in 2019 ongeveer gelijk aan 2015. Landelijk is de atletiekdeelname na een periode van groei inmiddels stabiel. Het aantal leden van de Houtense honk- en softbalvereniging is recent toegenomen. Landelijk wordt een gestage afname waargenomen. De Houtense korfbalvereniging telt in 2015 minder leden dan in 2019. Dit is conform de landelijke ontwikkeling.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

2.4

Sportaccommodatiegebruik Als het om sportbeoefening gaat wordt vaak aan sportaccommodaties gedacht, maar de volwassenen Nederlander maakt bij sporten vooral gebruik van de openbare ruimte (figuur 2.9). Een derde van de Nederlandse kinderen geeft aan ook te sporten in de openbare ruimte (figuur 2.10). De openbare ruimte wordt veelal gebruikt voor hardlopen, wandelen en wielrennen. Met name bij volwassenen is in vergelijking met 2014 het gebruik van de openbare ruimte toegenomen. Sporthallen worden ten opzichte van de openbare ruimte beduidend minder gebruikt door volwassen Nederlanders als sportaccommodatie. Daarentegen sport een kwart van de Nederlandse kinderen in een sporthal. Het gebruik van sporthallen is ten opzichte van 2014 zowel bij volwassenen als bij kinderen toegenomen (figuur 2.9; figuur 2.10). De sportvelden worden, evenals de sporthallen, met name gebruikt door de Nederlandse kinderen en niet zozeer door de volwassen Nederlander. Het gebruik van sportvelden door kinderen is ten opzichte van 2014 toegenomen (figuur 2.10). Het gebruik van sportvelden door volwassenen is constant gebleven (figuur 2.9). Figuur 2.9 Gebruik van typen accommodaties voor sportbeoefening door volwassenen in Nederland in 2014 en 2018 (in procenten) 100 80 60 40 20

42 49 28

10 11

18 8

2014

2018

Bron: Nationaal Sportonderzoek 2014 en 2018 (Mulier Instituut).

Figuur 2.10 Gebruik van typen accommodaties voor sportbeoefening door kinderen in Nederland in 2014 en 2018 (in procenten) 100 80 60 40 20 0

17 9

24 25

39 12

2014

2018

Bron: Nationaal Sportonderzoek 2014 en 2018 (Mulier Instituut).

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

34 25

Binnensport In dit hoofdstuk wordt het aanbod en de behoefte aan binnensportruimte in de gemeente Houten uiteengezet. Binnensportruimte wordt gezien als de overdekte sportruimte die wordt benut, of kan worden benut, voor de beoefening van meerdere zaalsporten en het geven van bewegingsonderwijs. Het bijzondere van deze accommodaties is enerzijds het dubbelgebruik voor sport en bewegingsonderwijs en anderzijds dat meerdere sporten door middel van verschillende belijningen van dezelfde sportvloer gebruikmaken. Dat onderscheidt dit soort accommodaties van andere overdekte accommodaties, zoals dojo’s en turnzalen, die alleen voor één tak van sport gebruikt kunnen worden. Wanneer het gaat om binnensportruimte is een driedeling in typen accommodaties gangbaar. Deze indeling is gebaseerd op de oppervlakte van de sportvloer in de accommodatie. Hierbij wordt van groot naar klein onderscheid gemaakt in sporthallen, sportzalen en gymzalen.

3.1

Aanbod Het aanbod aan binnensportruimte in de gemeente Houten bestaat uit vijf sporthallen, één sportzaal en negen gymzalen (tabel 3.1). In de sporthallen en sportzaal zijn scheidingswanden aanwezig waardoor gedeelde zaalhuur door meerdere gebruikers mogelijk is en gelijktijdig meerdere gymlessen kunnen worden geaccommodeerd. De afmetingen van de meeste gymzalen in de gemeente voldoen aan de richtlijn van de KVLO (zie definities hieronder). De meeste binnensportaccommodaties zijn in eigendom van de gemeente Houten. Alle accommodaties zijn beschikbaar voor de Houtense (georganiseerde) sport. Definities Sporthallen hebben een sportvloer van minimaal 40 bij 20 meter (exclusief uitloopruimte) waarop ruimte wordt geboden om zowel trainings- als competitievormen af te werken voor badminton, basketbal, volleybal, zaalhandbal, zaalhockey, zaalkorfbal, zaalvoetbal, en sporten zonder belijning (zoals diverse gevechts- en verdedigingssporten, gymnastiek, tafeltennis en turnen). Sportzalen hebben een sportvloer van circa 28 bij 22 meter waarop ruimte wordt geboden voor badminton, basketbal, volleybal en sporten zonder belijning, met in principe mogelijkheden voor competitie en training. Sportzalen kunnen voor andere zaalsporten als trainingsmogelijkheden fungeren. Gymzalen worden primair gebouwd om het bewegingsonderwijs van (basis)scholen te faciliteren.

De afmetingen van gymzalen zijn vaak afgeleid uit de Modelverordening Huisvesting Onderwijs van de VNG (21 x 12 x 5 meter). De gemeente Houten volgt echter het advies van de KVLO. De KVLO adviseert voor het bewegingsonderwijs een minimale vloeroppervlakte van 308 vierkante meter (22 x 14 meter) met een minimale hoogte van 5,5 meter. Deze afmetingen voldoen in principe aan de afmetingseisen voor badminton, diverse gevechts- en verdedigingssporten en tafeltennis. Indien de zaal een hoogte van 7 meter heeft, wordt ook voldaan aan de eisen voor badminton en volleybal. Gymzalen, zowel in de ‘kleine’ als ‘grote’ maatvoering, kunnen wel fungeren als trainingsmogelijkheden voor andere zaalsporten.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Tabel 3.1 Aanbod binnensportruimte in de gemeente Houten in 2020 Kern

Accommodatie Eigendom

Lengte Breedte Hoogte Aantal (m) (m) (m) scheidingswanden

Sporthallen Houten

De Slinger

Gemeente Houten

7,0

Houten

De Wetering

Gemeente Houten

7,0

Houten

De Molenwiek

Gemeente Houten

7,0

Houten

De Kruisboog

Gemeente Houten

10,0

Houten

The Dome

Sportcentrum Houten B.V

7,0

Trimaran

Particulier

5,0

Houten

De Bijenkorf

Gemeente Houten

5,5

n.v.t.

Houten

De Vlinder

Gemeente Houten

5,5

n.v.t.

Houten

De Plantage

Gemeente Houten

5,5

n.v.t.

Houten

Julianastraat

Gemeente Houten

5,5

n.v.t.

Houten

De Velduil

Gemeente Houten

5,5

n.v.t.

Houten

Limes

Gemeente Houten

5,5

n.v.t.

Houten

Ridderspoor

Gemeente Houten

5,5

n.v.t.

Schalkwijk Blokhoven

Stichting Sporthal Schalkwijk

7,0

n.v.t.

't Goy

Stichting Sport en Cultuur ‘t Goy

7,0

n.v.t.

Sportzaal Houten Gymzalen

De Ploeg

Overig aanbod en geplande mutaties In sportcentrum The Dome is naast de sporthal een dojo aanwezig. Daarnaast is bij het sportcentrum in 2019 begonnen met een aanbouw van 360 vierkante meter. Hockeyclub Houten is in 2019 een traject gestart om een blaashal aan te schaffen. De blaashal kan in de wintermaanden op de eigen velden geplaatst worden. Definitie Een blaashal is een tijdelijke overkapping van een of meerdere buitensportvelden. Op de sportvelden wordt een speciale vloer gelegd geschikt voor de ‘zaalactiviteiten’. Er kan dan het jaar rond gebruik worden gemaakt van de bestaande accommodaties/ruimte (velden, kantine en kleedkamers). Vergelijking DSA De sporthallen, sportzaal en gymzalen in de gemeente Houten vertalen zich naar 26 zaaldelen2. Hierbij is een sporthal drie zaaldelen, een sportzaal telt voor twee zaaldelen en een gymzaal als één zaaldeel. Het totale aanbod aan binnensportruimte in de gemeente is daarmee lager dan het landelijke gemiddelde, het gemiddelde in de regio en het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten (tabel 3.2). Het aantal sportzalen en gymzalen in de gemeente Houten blijft achter ten opzichte van landelijke cijfers. Het aantal sporthallen is hoger dan het landelijke gemiddelde en het gemiddelde in de regio, maar is lager ten opzichte van het gemiddelde van vergelijkbare gemeenten (tabel 3.2).

Vijf sporthallen (vijftien zaaldelen), één sportzaal (twee zaaldelen) en negen gymzalen (negen zaaldelen).

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Tabel 3.2 Benchmark aanbod binnensportruimte gemeente Houten in 2020 Sporthallen

Sportzalen

Gymzalen

Zaaldelen

Abs. Per 25.000

inwoners

Gemeente Houten

2,5

0,5

4,5

13,0

VSG-regio Utrecht

115

2,2

0,8

299

5,6

732

13,7

Vergelijkbare gemeenten

107

2,8

1,0

220

5,7

619

16,0

1.547

2,2

691

1,0

4.484

6,5

10.507

15,2

Nederland

Bron: Database SportAanbod (DSA), 2020. Bewerking: Mulier Instituut.

3.2

Ruimtelijke spreiding Het aanbod aan binnensportruimte concentreert zich in de kern Houten. Schalkwijk en ‘t Goy beschikken over een gymzaal. In Tull en ‘t Waal is geen binnensportaccommodatie aanwezig (kaart 3.1). Kaart 3.1 Aanbod binnensportruimte in de gemeente Houten in 2020 Sporthallen 1) De Slinger 2) De Wetering 3) De Molenwiek 4) De Kruisboog 5) The Dome Sportzaal 6) Trimaran Gymzalen 7) De Bijenkorf 8) De Vlinder 9) De Plantage 10) Julianastraat 11) De Velduil 12) Limes 13) Ridderspoor 14) Blokhoven 15) De Ploeg Kaartvervaardiging: Mulier Instituut.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Inwoners De inwoners van de gemeente Houten moeten gemiddeld 1,5 kilometer reizen naar de dichtstbijzijnde sporthal; dat is vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde (1,6 kilometer). Als gevolg van het beperkte aantal sportzalen in de gemeente, is de gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde sporthal óf -zaal niet significant lager dan de gemiddelde afstand tot alleen de dichtstbijzijnde sporthal. Voor inwoners die buiten de kern Houten wonen, is de gemiddelde reisafstand naar een sporthal of sportzaal in de eigen gemeente fors groter. In gemeenten omliggend aan deze kernen liggen ook geen sporthallen of -zalen die dichterbij zijn voor de inwoners dan de accommodaties in de eigen gemeente. De gemiddelde afstand tot de dichtstbijzijnde sporthal, sportzaal óf gymzaal in de gemeente Houten bedraagt 700 meter (tabel 3.3). Tabel 3.3 Gemiddelde reisafstand naar dichtstbijzijnde binnensportaccommodatie, naar type, inwoners kernen gemeente Houten in 2020 (in kilometers, gemeten over de weg) Sporthal

Sporthal of -zaal

Sporthal, -zaal of gymzaal

Houten

1,3

1,2

0,6

Schalkwijk

5,2

1,2

't Goy

4,5

0,7

Tull en 't Waal

7,6

3,7

Gemeente Houten

1,5

0,7

Gemeenten met 25.000 - 85.000 inwoners

*1,6

n.b.

Nederland

*1,6

n.b.

Kern

* Bron: Poel, H. van der, Wezenberg-Hoenderkamp, K. & Hoekman, R. (red) (2016). Sportaccommodaties in Nederland: Kaarten en kengetallen. Utrecht/Nieuwegein: Mulier Instituut/Arko Sports Media.

Drie kilometer wordt algemeen beschouwd als de afstand die men bereid is af te leggen voor zijn of haar sportbeoefening3. Slechts circa 2.700 inwoners van de gemeente Houten woont niet binnen drie kilometer van een sporthal in de gemeente. Negen op de tien inwoners hebben binnen één kilometer van zijn of haar huis een sporthal, sportzaal en/of gymzaal (tabel 3.4). Tabel 3.4 Aantal inwoners gemeente Houten woonachtig binnen 1, 2 en 3 kilometer van een sporthal, sportzaal of gymzaal in 2020 (in procenten) Sporthal Sporthal of sportzaal Sporthal, sportzaal of gymzaal Percentage inwoners binnen 1 kilometer

Percentage inwoners binnen 2 kilometer

Percentage inwoners binnen 3 kilometer

Hoekman, R., Hoenderkamp, K., Poel, H. van der, Bakker, S., Romijn, D. & Werff, H. van der (2013). Sportaccommodaties in beeld. Utrecht: Mulier Instituut.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Onderwijs De spreiding van de binnensportaccommodaties over de gemeente Houten dient dusdanig te zijn dat de gemeente voldoet aan haar taakstelling om te voorzien in binnensportruimte voor het bewegingsonderwijs. De binnensportaccommodatie(s) waar de scholen hun gymlessen geven, moet binnen een bepaalde afstand vanaf het schoolgebouw te bereiken zijn. De normafstand (d.w.z. de maximale afstand tussen de onderwijslocatie en de binnensportruimte) die van toepassing is voor een school is afhankelijk van het aantal klokuren bewegingsonderwijs waarop de betreffende school aanspraak kan maken (zie bijlage 2). De kortste normafstand voor zowel het basisonderwijs als het speciaal onderwijs (sbo & (v)so) betreft 1.000 meter hemelsbreed van het schoolgebouw. Voor het voortgezet onderwijs betreft de kortste normafstand 2.000 meter hemelsbreed 4. In bijlage 2 zijn de binnensportaccommodaties binnen 1.000 meter van de Houtense scholen weergegeven, dan wel de drie meest dichtbijgelegen accommodaties. De accommodatie(s) waar de desbetreffende school daadwerkelijk gebruik van maakt, zijn dikgedrukt. Alle scholen hebben binnen 1.000 meter een binnensportaccommodaties tot hun beschikking. In de meeste gevallen zijn meerdere binnensportaccommodaties binnen 1.000 meter te bereiken.

Uitzondering hierop is PCB Het Mozaïek (gevestigd in Tull en ’t Waal), waarvoor de gemeente leerlingenvervoer verzorgd naar gymzaal Blokhoven (in Schalkwijk). Alle scholen, met uitzondering van PCB het Mozaïek, maken voor het bewegingsonderwijs ook daadwerkelijk gebruik van een accommodatie binnen 1.000 meter van het schoolgebouw. Zes basisscholen maken daarnaast ook gebruik van een accommodatie verder weg gelegen, evenals één school voor het speciaal onderwijs.

3.3

Behoefte (Georganiseerde) binnensport De behoefte aan sporthallen en sportzalen voor de (georganiseerde) binnensport wordt berekend aan de hand van draagvlakcijfers uit de Planologische Kengetallen. De normatieve behoefte wordt weergegeven in een bandbreedte, met een theoretische minimale behoefte (minimaal aantal benodigde accommodaties) en een theoretische maximale behoefte (het maximaal aantal benodigde accommodaties). De lokale context bepaalt of de minimale of maximale variant het meest van toepassing is (bv. de stedelijkheid van de gemeente (ruraal of urbaan), de sportdeelname of het aanbod aan overige (overdekte) binnensportaccommodaties). In de gemeente Houten bestaat in 2020 voor de (georganiseerde) binnensport een behoefte van drie sporthallen en tussen de vier en vijf sportzalen. Het huidige aanbod van vijf sporthallen overstijgt de normatieve behoefte; de aanwezige sportzaal is onvoldoende om te voldoen aan de behoefte aan sportzalen. De behoefte aan sporthallen en sportzalen in de gemeente vertaalt zich naar een behoefte van tussen de veertien en achttien zaaldelen. Het aanbod aan sporthallen en sportzalen vertaalt zich naar zeventien zaaldelen, waarmee het bovenin de behoeftebandbreedte valt (tabel 3.5). De verwachte bevolkingsgroei leidt tot een beperkte toename in de behoefte aan binnensportruimte.

Deze toename zorgt ervoor dat het huidige aanbod onderin de toekomstige behoeftebandbreedte valt, in plaats van bovenin de bandbreedte zoals in 2020 het geval is (tabel 3.5). Dit houdt in dat de druk op de bestaande binnensportaccommodaties toeneemt.

Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Houten, 2015.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Tabel 3.5 Vraag-aanbodanalyse sporthallen en sportzalen gemeente Houten in 2020, 2025, 2030, 2035 en 2040 (o.b.v. Planologische Kengetallen) (inclusief Ruimtelijke Koers; in aantallen) Behoefte

Overschot (+) / tekort (-)

Aanbod

Minimaal

Maximaal

Minimaal

Maximaal

2020

3 (2,3)

3 (3,0)

2025

3 (2,3)

3 (3,1)

2030

3 (2,4)

3 (3,2)

2035

3 (2,5)

4 (3,3)

2040

3 (2,5)

4 (3,3)

2020

4 (3,6)

5 (4,5)

-3

-4

2025

4 (3,7)

5 (4,7)

-3

-4

2030

4 (3,8)

5 (4,8)

-3

-4

2035

4 (4,0)

5 (4,9)

-3

-4

2040

4 (4,0)

5 (5,0)

-3

-4

2020

14 (14,0)

18 (18,1)

-1

2025

15 (14,4)

19 (18,6)

-2

2030

15 (14,8)

19 (19,1)

-2

2035

16 (15,3)

20 (19,8)

-3

2040

16 (15,4)

20 (19,9)

-3

Type Sporthallen (3 zaaldelen)

Sportzalen (2 zaaldelen)

Zaaldelen

Bovenstaande behoefte betreft de gemeentebrede behoefte. Dat wil zeggen dat dit de behoefte van alle inwoners van de gemeente betreft. De omvang van ’t Goy, Tull en ’t Waal en Schalkwijk is te gering om te komen tot een voldoende groot draagvlak voor een sporthal of sportzaal. Implicaties Ruimtelijke Koers De aanvullende woningbouw in de Ruimtelijke Koers heeft als gevolg dat de behoefte aan binnensportruimte vanuit de (georganiseerde) binnensport zal toenemen. Zonder de Ruimtelijke Koers zal de behoefte geleidelijk afnemen. In 2035 betreft door de Ruimtelijke Koers de afgeronde behoefte twee (sportzaal) tot drie zaaldelen (sporthal) hoger dan in de situatie zonder Ruimtelijke Koers. Bewegingsonderwijs Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Houten stelt jaarlijks het aantal klokuren bewegingsonderwijs vast waarop een school in het daaropvolgende schooljaar in aanmerking komt 5. Scholen zijn echter vrij om minder bewegingsonderwijs te geven dan waar zij volgens de verordening aanspraak op kunnen maken. Anderzijds kunnen scholen bij de gemeente een verzoek indienen voor meer klokuren dan het aantal dat door het college is vastgesteld.

Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Houten, 2015.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Amendement Heerema/Van Nispen De tweede kamer heeft in februari 2020 het amendement Heerma/Van Nispen aangenomen. Scholen in het primair onderwijs (basisonderwijs en speciaal basisonderwijs) worden vanaf 2023 verplicht om hun leerlingen wekelijks minimaal twee lesuren bewegingsonderwijs te geven (1,5 klokuur). Het uitgangspunt in de Houtense verordening voor onderwijshuisvesting is dat de gemeente ruimte ter beschikking moet stellen waarin wekelijks aan elke groep in het basisonderwijs (6- tot 12-jarigen) twee gymlessen van 45 minuten gegeven kan worden (1,5 klokuur); voor het speciaal onderwijs (sbo & (v)so) wordt uitgegaan van wekelijks drie gymlessen van 45 minuten (2,25 klokuur). Deze uitgangspunten voldoen aan de eisen die worden gesteld in het amendement Heerema/Van Nispen. Het aantal klokuren waar een school voor het voortgezet onderwijs aanspraak op kan maken, is afhankelijk van het aantal leerlingen van de school. De basisscholen gevestigd in de gemeente Houten konden voor het schooljaar 2019/’20 in totaal aanspraak maken op binnensportruimte waar 235 klokuren bewegingsonderwijs in kan plaatsvinden. Voor dit aantal klokuren zijn minimaal tien zaaldelen nodig. Voor het normatief aantal klokuren in het speciaal onderwijs (sbo & (v)so) zijn minimaal vier zaaldelen nodig, voor het voortgezet onderwijs minimaal zes zaaldelen (tabel 4.3).

De capaciteit van de binnensportaccommodaties (d.w.z. hoeveel klokuren in een accommodatie kan plaatsvinden) is gebaseerd op het lesrooster. De verwachte leerlingenafname tot en met het schooljaar 2029/’30 zal leiden tot een afname in de ruimtebehoefte ten behoeve van het bewegingsonderwijs. De verwachte leerlingentoename vanaf het schooljaar 2029/’30 zal vervolgens leiden tot een toename. De verwachting is dat de toekomstige behoefte niet hoger zal zijn dan de behoefte in het schooljaar 2019/’20 (tabel 3.6). Het aanbod aan binnensportruimte in de gemeente bestaat uit 26 af te scheiden zaaldelen, waarvan 19 in gemeentelijke eigendom zijn. Het aanbod overstijgt zodoende de gemeentebrede behoefte. Tabel 3.6 Benodigd aantal zaaldelen t.b.v. bewegingsonderwijs scholen gemeente Houten in de schooljaren 2019/’20, 2024/’25, 2029/’30, 2034/’35 en 2039/’40 (inclusief Ruimtelijke Koers; in aantallen) Behoefte

Aanbod

2019/'20

2024/'2025

2029/'30

2034/'35

2039/'40

Basisonderwijs

10 (9,1)

9 (8,5)

9 (9,0)

10 (9,5)

10 (9,9)

Speciaal onderwijs (sbo & (v)so)

4 (3,9)

4 (3,8)

5 (4,0)

5 (4,2)

Voortgezet onderwijs

6 (5,2)

5 (4,9)

5 (4,4)

5 (4,5)

5 (4,6)

Totaal

2020

26 (19)

Toelichting: Het aanbod betreft de zaaldelen in de sporthallen, sportzalen en gymzalen in Houten. Tussen haakjes staat het aantal zaaldelen in eigendom van de gemeente Houten. Bron: Gemeente Houten, 2020. Bewerking: Mulier Instituut.

De grootste behoefte aan binnensportruimte ten behoeve van het bewegingsonderwijs bestaat in Houten Noord-Oost. In deze wijk zijn voldoende zaaldelen aanwezig om het bewegingsonderwijs van de scholen gevestigd in de wijk te accommoderen. In Houten Zuid-West en Tull en ’t Waal zijn onvoldoende zaaldelen aanwezig om het bewegingsonderwijs van de scholen te accommoderen (tabel 3.6). De scholen gevestigd in Houten Zuid-West hebben echter binnen 1.000 meter van het schoolgebouw voldoende accommodaties beschikbaar die niet in de eigen wijk liggen (zie paragraaf 3.2). Voor de school gevestigd in Tull en ’t Waal (PCB Het Mozaïek) regelt de gemeente Houten leerlingenvoer.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

De verwachte ontwikkeling in leerlingenaantallen heeft op kern-/wijkniveau geringe gevolgen voor de behoefte aan binnensportruimte ten behoeve van het bewegingsonderwijs (tabel 3.7). Tabel 3.7 Vraag-aanbod analyse zaaldelen t.b.v. bewegingsonderwijs scholen gemeente Houten naar wijk in de schooljaren 2019/’20, 2024/’25, 2029/’30, 2034/’35 en 2039/’40 (inclusief Ruimtelijke Koers; in zaaldelen) Behoefte Wijk

Onderwijstype

Houten Noord-Oost Basisonderwijs

Aanbod

2019/'20 2024/'2025 2029/'30 2034/'35 2039/'40 2 (1,7)

2 (1,8)

3 (2,1)

3 (2,4)

3 (2,5)

4 (3,3)

4 (3,5)

Voortgezet onderwijs

2 (1,9)

2 (1,8)

2 (1,7)

2 (1,8)

Totaal

2 (1,2)

2 (1,1)

2 (1,3)

2 (1,6)

2 (2,0)

Voortgezet onderwijs

4 (3,3)

4 (3,1)

3 (2,8)

3 (2,9)

Totaal

Basisonderwijs

3 (2,0)

2 (1,9)

2 (2,0)

2 (1,9)

2 (1,8)

Totaal

Basisonderwijs

3 (2,4)

3 2,1

3 2,0

2 2,0

Speciaal onderwijs

1 (0,7)

1 0,6

1 0,7

Totaal

Basisonderwijs

1 (0,6)

1 (0,5)

Totaal

Basisonderwijs

1 (0,4)

Totaal

Basisonderwijs

1 (0,7)

1 (0,6)

Totaal

Speciaal onderwijs

2020

(sbo & (v)so)

Houten Noord-West Basisonderwijs

Houten Zuid-Oost

Houten Zuid-West

13 (10)

7 (5)

3 (3)

(sbo & (v)so)

Schalkwijk

‘t Goy

Tull en 't Waal

1 (1)

1 (-)

- (-)

Inclusief sporthallen De Kruisboog en The Dome. Beiden sporthallen liggen buiten de ring van de kern

Houten op de grens van Houten Noord-Oost en Zuid-Oost. B

Inclusief sporthal De Wetering. De sporthal ligt buiten de ring van de kern Houten op de grens van Houten

Noord-West en Zuid-West. Inclusief gymzaal De Vlinder. De gymzaal ligt buiten de ring van de kern Houten tegen Houten Zuid-Oost

aan. Toelichting: Het aanbod betreft de zaaldelen in de sporthallen, sportzalen en gymzalen in Houten. Tussen haakjes staat het aantal zaaldelen in eigendom van de gemeente Houten. Bron: Gemeente Houten, 2020. Bewerking: Mulier Instituut.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

3.4

Gebruik Het gebruik van de gemeentelijke binnensportaccommodaties is in beeld gebracht aan de hand van de reserveringsoverzichten uit het seizoen 2018/’19. Om te bepalen of het gebruik van de binnensportaccommodaties in de gemeente Houten hoog of laag is, is een benchmark met het gebruik van gemeentelijke binnensportaccommodaties in vergelijkbare gemeenten opgesteld. Jaargebruik In tabel 3.7 staat het totale jaargebruik in gewogen uren van de sporthallen en gymzalen naar doeleinde in het seizoen 2018/’20196. De sporthallen werden in dit seizoen gemiddeld circa 2.300 uur gebruikt, de gymzalen circa 1.600 uur. De gemiddelde jaarbezetting (maandag t/m zondag; van 08:00 tot 23:00) van de sporthallen bedroeg 43 procent, die van de gymzalen 30 procent. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en NOC*NSF hebben een richtlijn voor de bouw en exploitatie van sporthallen op basis van jaargebruik in uren. De VNG adviseert dat voor de bouw en exploitatie van een sporthal een totale minimale behoefte van 1.600 uur per jaar moet bestaan (40 weken maal 40 uur). Dit aantal is inclusief onderwijsgebruik. NOC*NSF adviseert een minimale behoefte van 1.400 uur per jaar voor sportgebruik (35 weken maal 40 uur). Dit aantal is exclusief onderwijsgebruik. In Houten voldoen alle vier gemeentelijke sporthallen aan de VNG-richtlijn.

In sporthal De Kruisboog vindt daarnaast voldoende sportgebruik plaats om te voldoen aan de NOC*NSF richtlijn. Tabel 3.7 Jaargebruik (in gewogen uren) en jaarbezetting (in procenten) gemeentelijke binnensportaccommodatie Houten in het seizoen 2018/’19 Sport en

Jaar-

VNG-richtlijn

NOC*NSF (≥ 1.400 uur sport)

overig

Onderwijs

Totaal

bezetting

(≥ 1.600 uur totaal)

De Kruisboog

1.722

1.104

2.826

52%

Voldoet

De Molenwiek

1.174

637

1.812

33%

Voldoet

Voldoet niet

De Slinger

1.033

1.511

2.544

46%

Voldoet

Voldoet niet

De Wetering

1.077

1.057

2.134

39%

Voldoet

Voldoet niet

Accommodatie Sporthallen

Gymzalen De Bijenkorf

523

866

1.388

25%

n.v.t.

De Plantage

1.113

1.085

2.198

40%

n.v.t.

De Vlinder

622

842

1.464

27%

n.v.t.

Julianastraat

821

530

1.350

25%

n.v.t.

De Velduil

627

994

1.620

30%

n.v.t.

Limes

652

1.118

1.769

32%

n.v.t.

Ridderspoor

415

1.179

1.594

29%

n.v.t.

Het gewogen aantal bezette uren is het aantal bezette uren gecorrigeerd met een deelfactor. Dit betekent dat als de helft van een sporthal bezet is deze uren voor de helft meegenomen worden in het totaal aantal uren.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Ten opzichte van benchmark De Houtense sporthallen en gymzalen worden op jaarbasis gemiddeld meer gebruikt dan het gemiddelde van de sporthallen en gymzalen in de benchmark. Dit is het gevolg van zowel relatief hoog sportgebruik als onderwijsgebruik. De gemiddelde jaarbezetting in de gemeente Houten van de sporthallen bedroeg 43 procent en van de gymzalen 30 procent. In de benchmark is dit lager, respectievelijk 32 en 23 procent (tabel 3.8). Tabel 3.8 Benchmark gemiddelde jaargebruik (in gewogen uren) en jaarbezetting (in procenten) gemeentelijke binnensportaccommodaties Houten Jaargebruik (in gewogen uren) Sporthallen

Gymzalen

Sport

Bewegingsonderwijs

Totaal

Jaarbezetting (in %)

Houten

1.252

1.077

2.329

43%

Benchmark

1.028

738

1.765

32%

Houten

682

945

1.626

30%

Benchmark

503

761

1.264

23%

Bezetting De behoefte aan binnensportruimte, met name aan sporthallen, varieert gedurende het seizoen. Zaalcompetities van ‘veldsporten’ (bv. hockey en korfbal) vinden alleen plaats gedurende de wintermaanden en het bewegingsonderwijs vindt buiten de wintermaanden (deels) op sportvelden plaats. Om de variatie gedurende het jaar verder inzichtelijk te maken, wordt verder in dit hoofdstuk onderscheid gemaakt in het gebruik in de wintermaanden (januari-februari, november-december) en de overige maanden (maart-oktober). Sporthallen De sporthallen in de gemeente Houten zijn doordeweeks overdag (08:00-16:00 uur) zowel in de wintermaanden als daarbuiten gemiddeld voor 65 procent van de tijd bezet. In de namiddag en avond (16:00-23:00 uur) is de bezetting van de sporthallen in de wintermaanden (gemiddeld 76%) hoger dan daarbuiten (41%). Tussen 19:00 en 21:00 uur, de gebruikelijke piekuren, is de gemiddelde bezetting van de sporthallen 54 procent buiten de wintermaanden en tijdens de wintermaanden gemiddeld 95 procent. De Houtense sporthallen worden structureel meer gebruikt dan een gemiddelde sporthal in de benchmark (figuur 3.1).

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

19:00-21:00

16:00-23:00

08:00-16:00

Figuur 3.1 Gemiddelde doordeweekse bezetting gemeentelijke sporthallen gemeente Houten naar tijdsblok en seizoen in het seizoen 2018/’19 (in procenten, vakantie- en feestdagen buiten beschouwing gelaten) De Kruisboog De Molenwiek De Kruisboog De Wetering

Gemiddelde Houten Vergelijkbare gemeenten De Kruisboog De Molenwiek De Slinger De Wetering Gemiddelde Houten Vergelijkbare gemeenten De Kruisboog De Molenwiek De Slinger De Wetering Gemiddelde Houten Vergelijkbare gemeenten 0% Maart-oktober

20%

40%

60%

80%

100%

Januari-februari, november-december

Op zaterdag (09:00-18:00 uur) zijn de sporthallen buiten de wintermaanden gemiddeld voor 37 procent van de tijd in gebruik. In de wintermaanden zijn de sporthallen gemiddeld voor 77 procent van de tijd bezet. Op zondag (09:00-18:00 uur) is de gemiddelde bezettingsgraad buiten de winter (27%) lager dan op zaterdag; tijdens de wintermaanden (83%) is deze hoger dan op zaterdag (figuur 3.2). Ten opzichte van de sporthallen in de benchmark, is de gemiddelde bezetting van de sporthallen in Houten in het weekend structureel hoger. Meest tekenend is de zondagbezetting van de Houtense sporthallen in de wintermaanden, die significant hoger is dan het gemiddelde van de sporthallen in de benchmark (figuur 3.2).

Zondag

Zaterdag

Figuur 3.2 Gemiddelde bezetting op weekenddagen tussen 09:00 en 18:00 uur gemeentelijke sporthallen gemeente Houten naar seizoen in het seizoen 2018/’19 (in procenten, vakantieen feestdagen buiten beschouwing gelaten) De Kruisboog De Molenwiek De Slinger De Wetering Gemiddelde Houten Vergelijkbare gemeenten De Kruisboog De Molenwiek De Slinger De Wetering Gemiddelde Houten Vergelijkbare gemeenten 0% Maart-oktober

20%

40%

60%

80%

100%

Januari-februari, november-december

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Gymzalen In figuur 3.3 is de gemiddelde doordeweekse bezetting van de gymzalen in de gemeente Houten weergegeven voor verschillende tijdsblokken en zowel voor de wintermaanden als de overige maanden. De meeste gymzalen worden voornamelijk gebruikt voor bewegingsonderwijs, waardoor de bezettingsgraad doordeweeks een stuk hoger ligt dan in het weekend. De hoogste gemiddelde bezetting van de gymzalen is ‘s avonds tussen 19:00 en 21:00 uur. De gymzalen zijn dan buiten de wintermaanden voor 60 procent bezet en tijdens de wintermaanden voor 69 procent. Doordeweeks overdag tussen 08:00 en 16:00 uur zijn de gymzalen buiten de wintermaanden voor 59 procent van de tijd bezet, tijdens de wintermaanden 60 procent van de tijd. De bezettingsgraad is in de namiddag en avond (16:00-23:00 uur) gemiddeld een stuk lager. Ten opzichte van de gymzalen in de benchmark is de bezetting van de gymzalen in de gemeente Houten gemiddeld hoog, zowel in de wintermaanden als in de overige maanden (figuur 3.3).

08:00-16:00

Figuur 3.3 Gemiddelde doordeweekse bezetting gemeentelijk gymzalen Houten naar tijdsblok en seizoen in seizoen 2018/’19 (in procenten, vakantie- en feestdagen buiten beschouwing gelaten) De Bijenkorf De Plantage De Vlinder Julianastraat Velduil Limes Ridderspoor

16:00-23:00

Gemiddelde Houten Vergelijkbare gemeenten De Bijenkorf De Plantage De Vlinder Julianastraat Velduil Limes Ridderspoor

19:00-21:00

Gemiddelde Houten Vergelijkbare gemeenten De Bijenkorf De Plantage De Vlinder Julianastraat Velduil Limes Ridderspoor Gemiddelde Houten Vergelijkbare gemeenten 0% Maart-oktober

20%

40%

60%

Januari-februari, november-december

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

80%

100%

In het weekend staan, voornamelijk op zondag, veel van de gymzalen leeg. Dit zorgt voor een gemiddelde bezetting op de zaterdagen (09:00-18:00 uur) in de periode maart-oktober van 20 procent en in de wintermaanden van 31 procent. Op de zondagen ligt de bezettingsgraad een stuk lager (figuur 3.4). Ten opzichte van de gymzalen in de benchmark is de gemiddelde bezetting van de gymzalen in de gemeente Houten op zaterdag zowel tijdens als buiten de wintermaanden een stuk hoger. Op zondag verschilt het beeld, afhankelijk van de periode (figuur 3.4)

Zaterdag

Figuur 3.4 Gemiddelde bezetting op weekenddagen tussen 09:00 en 18:00 uur gymzalen Houten naar seizoen in het seizoen 2018/’19 (in procenten, vakantie- en feestdagen buiten beschouwing gelaten) De Bijenkorf De Plantage De Vlinder Julianastraat Velduil Limes Ridderspoor

Zondag

Gemiddelde Houten Vergelijkbare gemeenten De Bijenkorf De Plantage De Vlinder Julianastraat Velduil Limes Ridderspoor Gemiddelde Houten Vergelijkbare gemeenten 0% Maart-oktober

20%

40%

60%

80%

100%

Januari-februari, november-december

Geplande realisatie blaashal HC Houten Hockeyvereniging HC Houten maakt momenteel gebruik van verschillende sporthallen en gymzalen in de gemeente Houten voor het zaalhockey in de wintermaanden. In totaal heeft HC Houten in het seizoen 2018/’19 circa 1.020 uur afgenomen in gemeentelijke binnensportaccommodaties. Doordeweeks komt dit in totaal neer op zo’n 520 uur, op zaterdagen in totaal circa 80 uur en op zondagen in totaal bijna 425 uur (tabel 3.9). Bijna 90 procent van de doordeweeks gehuurde uren door de hockeyvereniging in de binnensportaccommodaties vindt in de namiddag of avond plaats (16:00-23:00 uur). De realisatie van de blaashal zou ervoor kunnen zorgen dat een deel van deze ruimte in het winterseizoen beschikbaar komt voor andere gebruikers.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Tabel 3.9 Jaargebruik (in gewogen uren) gemeentelijke binnensportaccommodaties Houten door HC Houten in het seizoen 2018/’19 Jaargebruik HC Houten Accommodatie

Doordeweeks

Jaargebruik alle gebruikers

Zaterdag

Zondag

Totaal

Sporthallen De Kruisboog

131

177

2.826

De Molenwiek

148

306

1.812

De Slinger

2.544

De Wetering

129

166

295

2.134

1.769

140

164

1.594

Gymzalen Limes Ridderspoor

3.5

Ervaring In totaal hebben 34 sportverenigingen, die (potentiële) gebruikers zijn van de binnensportaccommodaties in Houten, de gebruikersbevraging met betrekking tot de binnensportruimtes in Houten volledig afgerond. De helft van de verenigingen (50%) geeft aan dat naar hun mening het huidige aanbod aan binnensportruimte niet voldoende is. Een derde van de verenigingen geeft aan dat zij op dit moment een extra behoefte aan binnensportruimte hebben die niet geaccommodeerd wordt of kan worden (33%). Zij geven aan dat, indien het aanbod in Houten wordt uitgebreid, zij (in totaal) meer uren zullen afnemen. Ruim een derde geeft aan geen extra uren te gaan afnemen, mochten er meer binnensportaccommodaties beschikbaar komen in de gemeente (36%). Ruim veertig procent van de verenigingen geven hiernaast aan dat de binnensportruimtes niet beschikbaar zijn op de momenten dat zij het liefst gebruik maken van de accommodatie (figuur 3.5).Voornamelijk wordt aangegeven dat de accommodaties in de winterperiode en op doordeweekse avonden niet beschikbaar zijn, wat ook bleek uit de hoge bezetting van de sporthallen in de piekuren (19:00-21:00 uur). Figuur 3.5 Reactie sportverenigingen die gebruikmaken van een of meerdere binnensportaccommodaties op diverse stellingen in de gemeente Houten in 2020 (in procenten) 100 80 60

18 59

40 20 0

'Er is voldoende ruimte voor binnensport beschikbaar in de gemeente.'

'De binnensportruimtes in 'Wij zouden in totaal meer 'De binnensportruimte(s) in de gemeente zijn goed gebruik maken van de de gemeente zijn verspreid.' binnensportaccommodaties beschikbaar op de in de gemeente wanneer er momenten (dagen en meer accommodaties tijdstippen) dat wij hier het beschikbaar zouden liefst gebruik van willen komen.' maken.'

Zeer mee oneens

Mee oneens

Neutraal

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Mee eens

Zeer mee eens

Vier verenigingen hebben aangegeven ook gebruik te maken van binnensportruimtes buiten de gemeente. Twee van deze verenigingen geven aan dat er in de gemeente Houten voldoende ruimte is aan binnensportaccommodaties, maar bieden lessen op meerdere locaties aan en dus ook buiten de gemeente. De andere twee verenigingen geven aan dat er niet voldoende ruimte beschikbaar is voor binnensport in de gemeente en dat ze meer gebruik zouden willen maken van binnensportaccommodaties in de gemeente als er meer accommodaties beschikbaar zouden komen. HC Houten maakt naast de binnensportaccommodaties in Houten gebruik van een sporthal in Bunnik en een sporthal in Nieuwegein 7. Dit betreft in totaal circa twintig uur per week in de wintermaanden. Casca Dura Academy biedt naast de lessen in Houten, lessen aan in Utrecht, Woerden, Werkhoven en IJsselstein, circa 18,5 uur gedurende 36 weken per jaar in gymzalen, maar geven hiernaast ook aan meer gebruik van binnensportaccommodaties in de gemeente Houten te willen maken7. Een groot deel van de gebruikers van de binnensportaccommodaties in de gemeente Houten geven aan te verwachten dat hun ruimtebehoefte de komende vijf tot tien jaar zal toenemen (40%). Bijna een derde (31%) geeft aan te verwachten dat de ruimtebehoefte nagenoeg stabiel zal blijven (figuur 3.6).

Figuur 3.6 Volgens de sportverenigingen in de gemeente Houten verwachte ontwikkeling in behoefte aan binnensportruimte in de komende vijf tot tien jaar in 2020 (in procenten) Toename 40

Constant

Afname 0

100

Weet niet

Tot slot geven negen verenigingen aan een topsportafdeling of een topsportambitie te hebben. Zij geven aan dat bepaalde faciliteiten of extra zaalruimte hiervoor ontbreken. Hierdoor is het niet mogelijk om te voorzien in een uitbreiding van de trainingsuren voor het hoogste niveau. Sommige verenigingen geven aan dat het mogelijk kan zijn dat sporters hierdoor eerder voor een andere club kiezen, die mogelijk wel kan voorzien in deze behoefte.

De verenigingen hebben toestemming gegeven om deze gegevens in de rapportage weer te geven.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Buitensport In dit hoofdstuk wordt het aanbod en de behoefte aan buitensportaccommodaties in de gemeente Houten uiteengezet. De behoefte wordt bepaald aan de hand van algemeen geaccepteerde richtlijnen en planningsnormen. Buitensportparken Houten In de gemeente Houten liggen negen sportparken waar één of meerdere sportverenigingen actief zijn (tabel 4.1). Alleen in Tull en ’t Waal bevindt zich geen sportpark (kaart 4.1). De sportparken vormen de thuisbasis voor twaalf verenigingen. Het Racketcentrum Houten, waar tennisvereniging T.C. Houten gevestigd is, sluit per 1 juni. Er worden plannen gemaakt voor een doorstart. De eventuele sluiting van het Racketcentrum is niet meegenomen in de behoefteberekeningen in dit hoofdstuk. Tabel 4.1 Buitensportparken in de gemeente Houten in 2020 Kern

Sportpark

Vereniging

Sportvoorzieningen

Houten

Meerpaal

H.C. Houten (hockey)

4 zandkunstgrasvelden 2 watervelden

H.S.V. Houten Dragons (honk- en

1 honkbalveld

softbal)

1 softbal-/jeugdhonkbalveld 1 beeballveld

Weteringhoek

Victum (korfbal)

4 kunstgrasvelden 3 kunstgraspupillenvelden

De Kruisboog

T.C. Atalanta (tennis)

13 buitenbanen

F.C. Delta Sports '95 (voetbal)

4 natuurgaswedstrijdvelden 2 kunstgrasvelden

Racketcentrum Houten

T.C. Houten (tennis)

6 buitenbanen

L.T.V. de Doordraaiers

L.T.V. de Doordraaiers (tennis)

10 buitenbanen

Oud Wulven

S.V. Houten (voetbal)

3 natuurgraswedstrijdvelden 1,5 natuurgrastrainingsveld 2 kunstgrasvelden

Schalkwijk Blokhoven

T.V. Set (tennis)

3 buitenbanen

V.V. Schalkwijk (voetbal)

2,5 natuurgraswedstrijdveld 1 natuurgrastrainingsveld

't Goy

De Eng

V.V. ’t Goy (voetbal)

1 natuurgraswedstrijdveld 1 natuurgrastrainingsveld 1 kunstgrasveld

T.C. 't Goy

T.C. ’t Goy (tennis)

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

3 buitenbanen

Kaart 4.1 Sportparken in de gemeente Houten in 2020 1) Sportpark Meerpaal 2) Weteringehoek 3) Sportpark de Kruisboog 4) Racketcentrum Houten 5) L.T.V. de Doordraaiers 6) Sportpark Oud Wulven 7) Sportpark Blokhoven 8) Sportpark de Eng 9) T.C. ‘t Goy

Kaartvervaardiging: Mulier Instituut.

Herkomst leden hockey, tennis en voetbal Hockey, tennis en voetbal zijn de grootste buitensporten in de gemeente Houten. De Houtense hockey-, tennis- en voetbalverenigingen tellen in totaal circa 7.300 leden. Hiervan zijn ruim 6.100 leden woonachtig in de gemeente Houten (92%). Bijna een kwart van de leden van T.C. Houten woont buiten de gemeente Houten. Het merendeel van deze leden woont in de gemeente Utrecht. Ook S.V. Houten en V.V. ’t Goy halen relatief veel leden van buiten de eigen gemeente (tabel 4.2). De meeste leden van T.V. Set en V.V. Schalkwijk, beiden actief op sportpark Blokhoven in Schalkwijk, zijn woonachtig in Schalkwijk. Opvallend is dat van T.C. ’t Goy en V.V. ’t Goy, beiden gevestigd in ’t Goy, een beduidend deel van de leden uit de kern Houten komen (tabel 4.2).

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

Tabel 4.2 Herkomst leden hockey-, tennis-, en voetbalverenigingen gemeente Houten in het seizoen 2019/’20 (in procenten) Kern Vereniging

Gemeente

Houten

Schalkwijk

't Goy

Tull en 't Waal

Houten

Overig

Hockey H.C. Houten Tennis T.C. 't Goy

T.V. Set

T.C. Atalanta

T.C. Houten

L.T.V. De Doordraaiers

V.V. Schalkwijk

F.C. Delta Sports '95

S.V. Houten

V.V. 't Goy

Voetbal

Bron: Koninklijke Nederlandse Hockeybond (KNHB), 2020; Koninklijke Nederlandse Lawn Tennis Bond (KNLTB), 2020; Koninklijke Nederlandse Voetbalbond (KNVB), 2020. Bewerking: Mulier Instituut.

4.1

Atletiek Atletiek wordt zowel op een atletiekaccommodatie, waar loop- spring-, en werponderdelen kunnen worden uitgevoerd, als in de openbare ruimte beoefend. Een gebruikelijk beeld bij atletiekverenigingen is dat ongeveer de helft van de leden voor sportbeoefening gebruikmaakt van de sportvoorzieningen bij de atletiekaccommodatie. In de eerste tien jaar van de eenentwintigste eeuw heeft de Atletiekunie een sterke ledentoename meegemaakt. Het onderscheid tussen de loopsport en de atletieksport is hierbij van belang. Wat deelnamecijfers betreft, overtreft de loopsport de atletieksport op twee wijzen. Ten eerste is bij de loopsport een duidelijke groei te zien, waar een dergelijke ontwikkeling in de deelname aan atletiek niet of nauwelijks wordt waargenomen. Ten tweede doen beduidend meer mensen aan hardlopen dan aan atletiek. De laatste jaren is het ledenaantal van de Atletiekunie redelijk stabiel. Atletiekvereniging Hellas uit Utrecht heeft een afdeling voor de jeugd in Houten en is de enige atletiekvereniging die actief is in Houten. De vereniging beschikt niet over een volwaardige atletiekaccommodatie in Houten. De afdeling heeft in 2020 in totaal 60 leden. Door de beperkte trainingsruimte is het momenteel niet mogelijk om te groeien voor de vereniging en hanteren zij noodgedwongen een wachtlijst.

De afdeling in Houten zou volgens de gemeente Houten graag een atletiekaccommodatie in de gemeente Houten zien voor de leden. Met het voldoen aan de richtlijnen van de Atletiekunie, dat iedere gemeente met 40.000 inwoners of meer een volwaardige atletiekaccommodatie kan hebben, mits een vereniging aanwezig is die deze gaat gebruiken, zou het niet vreemd zijn om een atletiekaccommodatie in overweging te nemen. Deze conclusie is gelijk aan de eerdere rapportages van het Mulier Instituut. Eind 2019 is Stichting Atletiek Houten opgericht in de gemeente. De stichting heeft de ambitie om in Houten een atletiekaccommodaties te realiseren.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

In aanvulling op de richtlijn is gekeken naar het percentage inwoners van de gemeente Houten dat lid is van een atletiekvereniging en vergeleken met vergelijkbare gemeenten qua inwoneraantal (40.000 tot 60.000 inwoners) die wel over een atletiekaccommodatie beschikken en is het aanbod aan atletiekaccommodaties in de regio in kaart gebracht. Veertig (van de 65) vergelijkbare gemeenten qua inwoneraantal in Nederland beschikken over een atletiekaccommodatie. In deze gemeenten is gemiddeld 1,0 procent van de inwoners lid van de Atletiekunie in 2018 (laagst: 0,5 procent, hoogst: 2,2 procent). In Houten is 0,5 procent van de bevolking lid van de Atletiekunie in 2018. In de omliggende gemeenten van gemeente Houten bevinden zich vijf buitenaccommodaties voor atletiek (kaart 4.2). Kaart 4.2 Atletiekaccommodaties in gemeenten aangrenzend aan gemeente Houten in 2020 1) Sportpark Terwijde 2) Atletiekbaan Galecopperzoom 3) Sportpark Maarschalkerweerd 4) Prinses Amaliapark 5) Overvecht

Kaartvervaardiging: Mulier Instituut.

Ruimte voor sport in Houten | Mulier Instituut

4.2

Hockey Hockey wordt zowel binnen als buiten beoefend. Zaalhockey vindt plaats in de periode dat het veldhockey winterstop heeft (december, januari en februari). Hoewel het zaalhockey de laatste jaren veel aan populariteit wint, wordt veldhockey in Nederland het meest beoefend. In Nederland liggen 901 volwaardige hockeyvelden in 2019, wat neerkomt op 1,3 veld per 25.000 inwoners. De Koninklijke Nederlandse Hockey Bond (KNHB) telt circa 250.000 leden in 2019. Dit betekent dat de hockeyvelden in Nederland gemiddeld door 278 leden worden bespeeld (velddruk). In de gemeente Houten liggen zes hockeyvelden, waarmee het aanbod ten opzichte van het aantal inwoners hoog is. H.C. Houten is de enige hockeyvereniging gevestigd in de gemeente. De vereniging telt ruim 1.350 leden. De resulterende velddruk in Houten is relatief laag ten opzichte van het landelijke gemiddelde (tabel 4.3). Tabel 4.3 Aantal hockeyvelden, ledenpercentage KNHB en gemiddelde velddruk in Houten in 2019 Totaal

Aantal velden Per 25.000 inwoners

Ledenpercentage

Velddruk (in leden)

Gemeente Houten

3,0

3,1%

227

VSG-regio Utrecht

101

1,9

2,3%

Vergelijkbare gemeenten

1,9

1,6%

Nederland

901

1,3

1,4%

278

Bron: Database SportAanbod (DSA), 2020; KNHB via NOC*NSF, 2019. Bewerking: Mulier Instituut.

Behoefte De hockeyvelden op sportpark Meerpaal waar H.C. Houten is gehuisvest, betreffen vier zandkunstgrasvelden en twee watervelden. In totaal heeft de vereniging 98 teams ingeschreven staan bij een zaterdag- of zondagcompetitie van de KNHB in het seizoen 2019/’20. De jeugd speelt hun wedstrijden op zaterdag, de senioren op zondag (tabel 4.4). Tabel 4.4 Aantal velden en teams H.C. Houten in het seizoen 2019/’20 (in aantallen) Aantal velden

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Houten&id=16261705-bb79-4594-ba28-02734daec76b