Bijlage 1 - Integraal Financieel- en beleidskader 2024-2025 (31-05-2024)

Inhoudsopgave Inleiding ........................................................................................................................................................2 Hoofdstuk 1 | Integraal

overzicht 2024 - 2028 .......6

Hoofdstuk 1 | Bijstellingen 2024 ...................................8

eerste bestuursrapportage

Hoofdstuk 3 | Nieuwe programma perspectiefnota

beleidsaanvragen per 2025 .................................22

Hoofdstuk 4 |

Begrotingsrichtlijnen 202530

Integraal Financieel- en beleidskader 2024/2025

11 juli 2024

1

Inleiding Voor u ligt de eerste gecombineerde 1ste bestuursrapportage 2024 en perspectiefnota 2025. Anders dan voorgaande jaren heeft het college besloten, in samenspraak met de ARC, om de twee documenten samen te voegen en daarmee een integraal beeld te kunnen vormen over 2024 en 2025. Na de bestuurlijke beschouwing is de 1ste bestuursrapportage 2024 opgenomen gevolgd door de perspectiefnota 2025 en als laatste het meerjarenperspectief voor Houten.

Bestuurlijke beschouwing financieel perspectief Ten aanzien van de gemeentebegroting zijn we in grote mate afhankelijk van landelijke ontwikkelingen. Nu actueel met de nog uit te werken vertaling van het hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet en dan met name de impact daarvan op de begroting van de gemeente Houten. Wel kunnen we al stellen dat het ravijnjaar niet opgelost wordt met het hoofdlijnenakkoord. De kortingen blijven bestaan en er worden voorlopig geen extra middelen vrij gemaakt om het ravijnjaar op te lossen. Wel kan het college melden dat in de voorjaarsnota besloten is tot het schrappen van de opschalingskorting welke heeft geleid tot een beperktere bezuinigingsopgave in 2026 maar een additionele bezuiniging in 2025. De precieze impact wordt nog verder uitgewerkt met de Meicirculaire. De uitkomsten van de meicirculaire zijn helaas te laat beschikbaar om integraal te verwerken in de perspectiefnota. U wordt door middel van een afzonderlijke raadsinformatiebrief geïnformeerd over de effecten van deze meicirculaire. Het uitgangspunt om te werken aan een nieuw financieel kader voor 2026 en verder met een zoektocht naar oplossingen voor € 7,5 miljoen euro in het kader van de Ronde van Houten blijft daarmee ongewijzigd.

In het coalitieakkoord en collegeprogramma hebben wij de ambitie uitgesproken de financiën van de gemeente Houten gezond te houden: ‘We zoeken een constante balans tussen bestuurlijke ambities, de financiële positie van de gemeente en de capaciteit van de gemeentelijke organisatie’. In deze perspectiefnota presenteren wij daarom zeer beperkt voorstellen voor de komende jaren, wetende dat we de komende jaren nog een substantieel tekort in de begroting hebben. Het financieel perspectief richt zich op de Programmabegroting 2025 waarin maatregelen noodzakelijk zijn om te komen tot een sluitende begroting. Dit mede vanwege het eerder genoemde financieel negatieve effect de voorjaarsnota op 2025. In de strategische discussie houden we het VNG advies aan: ‘prepare for the worst, hope for the best’. Er is geen ruimte om af te wijken van de regels met betrekking tot de begroting, het eerste of het laatste jaar van het meerjarenperspectief moet in evenwicht zijn. We zetten voor 2025 voor het eerst gelden uit de vrije reserve in, conform de richtlijnen van de provincie. Hiermee mogen we incidenteel een tekort dekken. Maximaal 10% van de vrije reserve mag jaarlijks ingezet worden. In deze perspectiefnota 2025 zetten we dat middel vooralsnog in voor € 2,5 miljoen.

In voorbereiding naar de Programmabegroting 2025 beoordelen we of en welke maatregelen uit dit traject al inzetbaar zijn voor 2025 en daarmee de omvang van de inzet van de vrije reserve nog kunnen beïnvloeden. Verder zijn er nog onzekerheden te op te vangen door verschillende ontwikkelingen:

• Stijging kosten jeugdzorg en Wmo Op basis van het voorspelmodel van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en nieuwe inkoop van WMO voorzieningen en jeugdhulp verwachten we een aanmerkelijke stijgingen van kosten voor de gemeente. Hiervoor is nog onvoldoende in zicht wat het Rijk onderneemt om deze kosten voor ons te beperken of compenseren. • Onduidelijkheid over de meicirculaire 2024 We hebben een eerste heel voorzichtige vertaling kunnen maken van het effect van de voorjaarsnota, maar de specifieke detailuitwerking daarvan volgt nog via de RIB meicirculaire.

•

Stijgende loonkosten als gevolg van inflatie (eigen organisatie en gemeenschappelijke regelingen);

De stijgende prijzen en krappe arbeidsmarkt zorgen ervoor dat de loonkosten van de gemeente stijgen. Het principeakkoord cao gemeente 2023 zorgt voor een toename van de loonkosten voor de gemeente Houten. Het grotere structurele effect daarvan drukt ook op de begroting 2025. Ook bij de gemeenschappelijke regelingen stijgen de kosten van het personeel. We zien door de combinatie van inflatie en stijgende personele kosten de kosten voor gemeenschappelijke regelingen ook stijgen. Momenteel is onduidelijk wat de impact hiervan wordt op de begroting voor 2025.

•

Stijgende kosten bij nieuwe aanbestedingen

Wij zien dat nieuwe aanbestedingen fors duurder worden ten opzichte van voorgaande jaren. 2

Financieel perspectief 2025 We bereiden ons vanwege de vele onzekerheden voor op te treffen maatregelen voor het jaar 2025. Naast het voorstel voor voorlopige inzet van € 2,5 miljoen vanuit de vrije reserve betreft dit voor 2025 naar huidig inzicht nog € 1,5 miljoen te treffen maatregelen. Deze maatregelen komen uit de Ronde van Houten waar we tot op heden rekening houden met een structurele opgave van € 7,5 miljoen. Bij de begroting 2025 biedt het college een pakket aan met maatregelen voor 2025 en 2026 inclusief een begrotingsadvies vanuit de samenleving. Na besluitvorming over deze perspectiefnota zullen we in aanloop naar de begroting 2025 de maatregelen concreet vormgeven, waarbij we in eerste instantie putten uit de volgende 4 denkrichtingen: 1. Efficiency op wettelijke taken; 2. Alternatieve vormen van bekostiging en/of effecten op beïnvloedbare kosten niet wettelijke taken; 3. Putten uit de vrije en de beklemde algemene reserve; 4. Belastingen en leges In het collegeprogramma 2022-2026 hebben we ingezet op financiële stabiliteit met als doel een financieel huishoudboekje dat structureel op orde is tot en met 2025. Dit met inbegrip van een solide algemene beklemde reserve van (minimaal € 15 miljoen) en een vrije algemene reserve die ruim voldoen aan de provinciale norm.

Ook ligt met de Verantwoording 2023 aan u voor om het positieve jaarrekeningresultaat over 2023 toe te voegen aan de vrije algemene reserve. Inclusief dit nog te nemen besluit het totaal aan algemene reserve op 30 miljoen, waarvan we voor 2025 voorlopig voorstellen € 2,5 miljoen in te zetten.

Voortvarend aan de slag met het collegeprogramma Het college is voortvarend aan de slag met de uitvoer van het collegeprogramma 2022 - 2026 ‘Samen met inwoners bouwen aan een toekomstbestendig Houten’ en in 2024 zijn we halverwege deze periode. Veel ambities uit het collegeprogramma zijn al gerealiseerd of staan in de startblokken om gerealiseerd te worden. Daar zijn we trots op. In de periode 2024 – 2026 blijven we ons ervoor inzetten om Houten betaalbaar, duurzaam, ondernemend, veilig en goed bereikbaar te houden. Een fijne plek voor jong en oud. Het stimuleren van nabuurschap, preventie en zelfredzaamheid zijn daarbij belangrijke elementen. De toenemende bestaansonzekerheid van onze inwoners en ondernemers blijft een zorg, weliswaar zijn de energieprijzen gestabiliseerd en hebben we doelgroepen kunnen ondersteunen met de maatregelen van het Rijk maar het blijven moeilijke tijden voor inwoners die al kwetsbaar waren. Wat verder de bestaansonzekerheid voor inwoners vergroot is dat Nederland momenteel te maken heeft met een groot tekort aan woningen. Ook in Houten liggen grote uitdagingen voor ons wat betreft betaalbaarheid en voldoende beschikbaarheid van woningen. De lokale bouwopgave is groot, maar wordt bemoeilijkt door gebrek aan ruimte, uitblijven van een duidelijke uitspraak over Houten Oost door de provincie, de gestegen bouwkosten, het blijvende tekort aan personeel.

In het collegeprogramma spraken wij de ambitie uit om voortvarend te bouwen aan een toekomstbestendig Houten met voldoende duurzame, betaalbare woningen. Zonder dat dit ten koste gaat van het dorpse, groene, veelzijdige karakter. Het ontwikkelen van woningen in Houten Oost is essentieel voor het realiseren van voldoende betaalbare woningen. We blijven verder investeren in het gesprek met de provincie en het Rijk om zo deze ontwikkeling mogelijk te maken. Bij de ondertekening van de Woondeal hebben we daarom opgemerkt dat onze gemeente bouwt binnen onze kern(en), maar deze bouwontwikkeling nadrukkelijk in relatie ziet met mogelijkheden om te kunnen bouwen op de locatie Houten-Oost. Deze woningbouwlocatie biedt ruimte voor 2.750 woningen en is daarmee van doorslaggevend belang om de grote bouwambities te kunnen realiseren. Onze ambities en kaders hebben we in 2024 geconcretiseerd en aan de raad voorgelegd door middel van het spoorboekje van de ruimtelijke opgaven tot 2026, programmaplan Bouwen aan Houten en het Houtens DNA. In 2025 gaan we verder met de uitvoering hiervan. We blijven werken aan het woningtekort om als duurzame gemeente klaar te zijn voor de toekomst met alle ontwikkelingen die op ons afkomen. Daartoe dient de provincie Utrecht haar medewerking te verlenen.

Versterken Sociale kracht 3

Samen met onze inwoners bouwen we aan een toekomstbestendig Houten. Daarvoor is sociale kracht nodig. Het programma Samen Leven versterkt deze kracht door een gelijkwaardige kans voor de jeugd, nabuurschap in de wijk en ondersteuning van ouderen. De komende jaren staan we voor de uitdaging deze sociale kracht te behouden, terwijl we minder geld hebben te besteden. Dit vraagt om moeilijke keuzes die onze inwoners raken. De sociale kracht van onze inwoners is goed (Monitor Sociale Kracht 2023) en staat ook de komende jaren centraal. We houden daarbij de balans tussen het meerjarig financieel kader en de voorzieningen voor onze inwoners. We maken deze keuzes met de kennis en ervaring die we de afgelopen jaren binnen de Sociale Koers hebben opgedaan. We starten vanaf 2025 met een nieuwe indeling van de middelen binnen het programma Samen Leven. Hierdoor ontstaat er een goede verbinding tussen doelstellingen, activiteiten en middelen. Het thema gezondheid richt zich op een kansrijke start voor kinderen en een gezonde omgeving voor jong en oud. Het thema Leren en Werken richt zich op gelijke kansen en verbeteren van bestaansonzekerheid. De voorzieningen gericht veilig en gezond thuis wonen voor jong en oud brengen we samen binnen het thema Thuis. Alle activiteiten gericht op de gezamenlijke sociale kracht komen samen binnen het thema Saamhorigheid.

De komende jaren moeten we keuzes maken om binnen de begroting te blijven. Deze keuzes raken onze inwoners. We kiezen ervoor om de gezamenlijke sociale kracht van Saamhorigheid zo veel als mogelijk in stand te houden. Daarmee creëren we nabuurschap in de wijken waarmee we het gebruik van individuele voorzieningen beperken. In 2024 gaan we met onze inwoners en partners in gesprek hoe we het nabuurschap verder versterken. Daarin zoeken we nadrukkelijk naar het stimuleren van nabuurschap waarin plaats is voor alle inwoners, ook voor hen die het moeilijk vinden om mee te doen. Op basis van dit gesprek passen we in 2026 onze subsidieverordening aan. Hiermee zetten we in op bekostiging van activiteiten die een bijdrage leveren aan meedoen van kwetsbare inwoners. Een gezonde fysieke en mentale omgeving is belangrijk en voorkomt hoge kosten. We blijven een gezonde leefomgeving daarom stimuleren. Tegelijk willen we minder vrijblijvendheid en spreken we onze maatschappelijke partners aan op de eigen de eigen verantwoordelijkheid. Wanneer we financieel bijdragen aan verenigingen en andere initiatieven verwachten we een krachtige aanpak op een gezonde omgeving. Veel inwoners van Houten doen mee in de samenleving. Wanneer meedoen moeilijk is, hebben we een gerichte aanpak.

De komende jaren blijven we inzetten op het verlagen van het aantal inwoners in de bijstand, voorkomen we het voortijdig verlaten van school en doen nieuwkomers mee in Houten. We willen een veilig thuis voor al onze inwoners. Dit is niet voor iedereen vanzelfsprekend. We zien het aantal kwetsbare ouderen in de wijken toenemen en het gebruik van jeugdhulp stijgen. Zonder verandering is deze situatie financieel onhoudbaar. We werken daarom naar een aanpak waarin alle inwoners meer dan nu oplossingen in het gewone leven vinden. We zien dat dit kan. Het aantal inwoners met individuele begeleiding is fors afgenomen doordat het Sociaal Team hen versterkt in het gewone leven. We zetten pilots op waarmee we het gebruik van individuele voorzieningen verder beperken. Tegelijk versterken we het gewone leven vanuit de aanpak binnen Saamhorig en Gezondheid. In de Sociale Koers 2024-2028 bepalen we hoe we de sociale kracht van onze inwoners versterken. We zijn voornemens de Sociale Koers ter besluitvorming aan uw raad voor te leggen in de tweede helft van dit jaar.

Bedrijfsvoering en interne organisatie Voor het realiseren van onze ambities en dienstverlening is het noodzakelijk dat de ambtelijke organisatie goed voorbereid is op de toekomst. Een stevige en veilige bedrijfsvoering is integraal onderdeel van een duurzaam en goed functionerende organisatie. Verbeterimpulsen zijn gestart op de verschillende onderdelen, dit is samengevat in het concept programmaplan Bedrijfsvoering: Basis op orde. De nieuwe directie zal dit programmaplan definitief uitwerken en als leidraad gebruiken voor het op orde brengen van de basis in 2024 en verder. In 2024 is vorm gegeven aan de uitbesteding van de ICT-dienstverlening aan het bedrijf AsapCloud, de versterking van de ICT-organisatie en is een Cyber Risk verzekering afgesloten. Ook willen we ter bevordering van duurzaamheid investeren in fairphones. Belangrijk aandachtsgebied nu en de komende jaren blijft de werving en selectie van nieuwe medewerkers. De komende jaren is deze noodzakelijk door de hoge uitstroom alleen al als gevolg van pensionering. Belangrijke reden voor het college om middels voorstellen bij voorliggende perspectiefnota om de werving en selectie te versterken. In 2025 streven we naar verdergaande digitalisering van financiën en control, onder andere door digitalisering van het inkoop- en factuurproces en gebruik data-analyse in de control functie.

Over het boekjaar 2023 hebben we voor het eerst de wetswijziging rondom de rechtmatigheidsverklaring 4

geïmplementeerd, waardoor niet langer de accountant, maar het college de rechtmatigheidsverklaring afgeeft. Dat heeft geleid tot meer inzicht in control en financiën waar we in 2025 mee verder gaan. Na de zomer 2024 verwachten we een nieuwe directie te kunnen presenteren om zo stabiliteit aan de organisatie te bieden en voortvarend verder te kunnen met de (door)ontwikkeling van de ambtelijke organisatie. De voortgang hiervan zullen wij separaat melden aan de raad.

Wijzigingen in wet- en regelgeving Spreidingswet In 2023 is het voorstel ‘gemeentelijke taken mogelijk maken asielopvangvoorzieningen’, de zogenoemde ‘spreidingswet’ aangenomen. Tijdens de onderhandelingen is voorgesteld om deze af te schaffen en te vervangen voor een nieuwe Asielcrisiswet. De provincie heeft laten weten onverkort verder te gaan met het uitvoeren van deze wet en verwacht daar ook medewerking van onze gemeente. Het is onbekend wanneer de wet daadwerkelijk wordt afgeschaft. Het college houdt de ontwikkelingen scherp in de gaten. Wel willen we als gemeente blijven bijdragen aan de grote opgave rondom asielopvang. Dit doen we door de ontwikkeling van de ‘Houten Hub’; een huisvestingsplan voor voornamelijk Houtense woningzoekenden, maatschappelijke organisaties (Voedselbank, KrachtFabriek en DoorGeefLuik) en kansrijke asielzoekers en statushouders (opgevangen in de COA-locatie in afwachting van definitieve huisvesting). Een plek waar wonen, integreren en ondersteuning bij elkaar komen. De drie maatschappelijke organisaties zullen een essentiële, ondersteunende en verbindende rol spelen naar de toekomstige bewoners van ‘Houten Hub’.

Omgevingswet Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024 is het stelsel van ruimtelijke plannen en vergunningen gewijzigd. Gemeenten krijgen taken en bevoegdheden die voorheen van het Rijk waren. In de overgangssituatie is voorzien door de incidentele middelen die beschikbaar zijn gesteld in het kader van het programma Implementatie Omgevingswet. In 2024 en verder zal aan deze implementatie verder vorm worden gegeven. Op basis van ervaringen en adviezen zal duidelijk worden wat incidentele (milieueffectrapportages) en structurele (nieuwe) taken als, het functioneel beheer van de applicaties/automatisering, het uitvoeren van toepasbare regels en het structureel onderhoud van het Omgevingsplan en Omgevingsvisie en eventuele programma’s onder de Omgevingswet, aan inzet kosten. Vanaf 2024 wordt dit verder door de organisatie in kaart gebracht. Verwachting is dat de lasten tot en met 2025 gedekt kunnen worden uit de incidentele middelen. Vanaf 2026 is er nog geen duidelijke toezegging over structurele middelen, dit komt omdat het Rijk de kosten, ondanks eerdere toezegging, niet dekt. Het is wel de verwachting dat er nieuwe incidentele dan wel structurele middelen beschikbaar moeten worden gesteld om de implementatie van de Omgevingswet duurzaam te kunnen voortzetten en afronden.

5

Hoofdstuk 1 | Integraal overzicht 2024 - 2028 Financieel meerjarenperspectief 2024-2028 Hieronder is een samenvattende tabel opgenomen van het begrotingssaldo van financieel meerjarenperspectief 2024-2028. Hiermee heeft u een integraal beeld van alle saldo wijzigingen op de primitieve begroting 2024 zoals besloten in de raad van november 2023. Onder de tabel vind u per regel een korte toelichting. In hoofdstuk 2 en 3 staan de mutaties van de eerste berap en van de perspectiefnota in meer detail uitgewerkt. Omschrijving

2024

2025

2026

20-27

2028

Primitief begroot

12

-4.032

-11.203

-11.384

-11.832

Verwerking gewijzigd amendement 097-2023

-10

-10

-10

-10

-10

1. Mutaties voor bestuursrapportage

-86

-1.060

-980

-1.053

-1.383

Saldo voor bestuursrapportage

-85

-5.103

-12.192

-12.447

-13.225

2. Voorstellen in deze bestuursrapportage

54

88

-187

1.141

1.538

Saldo na bestuursrapportage

-31

-5.015

-12.379

-11.306

-11.687

0

-494

-504

-559

-559

-31

-5.509

-12.883

-11.865

-12.246

4. Voorzichtige inschatting meicirculaire

2.090

2.980

3.130

3.280

5. Inzet vrije en beklemde reserve in 2025

2.500

-

-

-

Te verwachten Saldo

-919

-9.903

- 8.735

-8.966

6. Voorstel richtlijn maatregelen voor begroting 2025 e.v.

1.500

7.500

7.500

7.500

3. Voorstellen in deze perspectiefnota Indicatief saldo na perspectiefnota

Korte toelichting per onderdeel: 1. Mutaties voor bestuursrapportage Het totale meerjarig resultaat van alle reeds genomen raadsbesluiten en de nog vast te stellen raadsbesluiten Reeds vastgestelde raadsbesluiten Nieuwbouw De velduil, verhogen krediet Geactualiseerd vervangingsplan buitensportvelden WIL 1e begrotingswijziging 2024 RAZU Ontwerp-kadernota 2025 RUD kadernota 2025 VRU kadernota 2025 en wijziging begr'24 Nog vast te stellen raadsbesluiten t/m juli 2024

Raadsbesluit dd 22/08/2023 28/11/2023 19/12/2023 19/12/2023 19/12/2023 07/05/2024 09/07/2024

WIL raadsvoorstel GGDrU begroting 2025 RUD 1e begrotingswijzing'24 + def.kadernota '25 RAZU jrk23, 1e wijziging'24, begroting'25 IHP Scholen Molen 48

09/07/2024 18/06/2024 09/07/2024 09/07/2024 18/06/2024

Financiële impact - 85k (extra krediet 3.200k) - 42k in 2026 aflopend (extra krediet 450k) - 125k (incidenteel) - 12k (structureel) - 38k (structureel) + 56k (incidenteel) - 510k in 2025 (aflopend naar 181k) - 53k (incidenteel) + 46k (structureel) - 16k (structureel) - 268k vanaf 2028 (oplopend) - 584k (incidenteel)

2. Het totale meerjarig resultaat van alle onderwerpen in deze nota, deel bestuursrapportage. Voor de details zie hoofdstuk 2.

6

3. Het totale meerjarig resultaat van alle aanvragen in deze nota, deel perspectiefnota. Voor de detail zie hoofdstuk 3 4. Voorzichtige inschatting meicirculaire Het is nog niet mogelijk om de meicirculaire volledig uit te werken, daarvoor ontbreekt op het moment van schrijven van deze nota de informatie. Een heel voorzichtige inschatting is gemaakt op basis van de voorjaarsnota. Na ontvangst van de meicirculaire wordt deze uitgewerkt in een RIB en tegelijkertijd aan de raad aangeboden 5. Vanaf 2024 is het toegestaan om incidenteel een uitname te doen uit de reserve om structurele lasten te dekken. In dit voorstel gebruiken we € 1.000k uit de vrije reserve en € 1.500k uit de beklemde vrije reserve. Daarmee blijven we binnen de ruimte die ons geboden wordt. 6. In de periode tussen besluitvorming in de raad van deze perspectiefnota en de begroting richten we op een pakket aan maatregelen mede als uitkomst van de Ronde van Houten van € 1.500k structureel, Deze voorstellen volgen dan bij de begroting 2025 gelijk met het pakket uit de Ronde van Houten voor 2026 en verder. Voor 2026 en verder bedraagt dit naar huidig inzicht € 7.500k.

7

Hoofdstuk 2 | Bijstellingen eerste bestuursrapportage 2024 Hieronder is een samenvattend beeld gegeven van de mutaties vanuit de eerste bestuursrapportage. Verder in dit hoofdstuk worden de mutaties nader toegelicht. Omschrijving

Saldo 2024

Saldo 2025

Saldo 2026

Saldo 2027

Saldo 2028

Samen Leven

-99

11

18

18

41

Duurzame leefomgeving

-549

-460

-479

-510

-450

Goede bereikbaarheid

-500

162

256

481

-621

Veilige leefomgeving

-61

-135

-135

-135

-135

Betrokken bij de samenleving

-111

-126

-126

-119

-119

Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Totaal bijstellingen excl. Mutaties reserves

1.204

1.174

1.067

2.537

3.033

-115

626

600

2.273

1.749

Mutaties reserves:

Saldo

tableCell1 tableCell2 tableCell3 tableCell4

Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Duurzame leefomgeving

-33

0

0

0

0

82

105

100

107

428

Goede bereikbaarheid

130

-667

-912

-1.263

-664

Samen Leven

-10

24

24

24

24

Totaal bijstellingen

-54

-88

187

-1.141

-1.538

Tabel 1: Bijstellingen 1e bestuursrapportage

De autonome ontwikkelingen zijn het gevolg van de mutaties in de algemene uitkering (totaal positief effect € 636k) en de nieuwe cao-gemeenten (negatief effect € 528k). De ontwikkelingen binnen het bestaande beleid hebben per saldo een positief effect van € 100k. Daarnaast heeft een administratieve correctie plaatsgevonden voor een negatief bedrag van € 152k. (zie Duurzame leefomgeving, wijziging 3).

8

Tabel 2: Bijstellingen 1e bestuursrapportage op hoofdlijnen voor 2024

De bijstellingen in de 1e bestuursrapportage hebben een totaaleffect van € 54k positief. Er zijn meerdere grote mutaties (zowel negatieve als positieve). De twee grootste zijn de septembercirculaire (+€ 775k) en het effect van de cao-gemeenten 2024 (-€ 528k). Het saldo van mutaties kleiner dan € 75k is relatief hoog (totaal effect -€ 174k). Dit zijn 6 bijstellingen tussen - € 20k en - € 42k per item. Tabel 3: Structurele effecten 1e bestuursrapportage

9

Cao ontwikkelingen Op alle programma’s is de nieuwe cao van invloed. De vorige cao-gemeenten liep af op 31 december 2023. De onderhandelingen over de nieuwe cao hebben geresulteerd in een akkoord voor een cao met de looptijd 1 januari 2024 tot en met 31 maart 2025. Voor de gemeente Houten is het totale financiële effect van de loonsverhoging in de nieuwe cao € 1.573k in 2024 en vanaf 2025 op structurele basis € 1.775k. Doordat er in de begroting al deels sprake was van een reservering hiervoor is het netto-effect 528k. De effecten van de nieuwe cao worden niet verder toegelicht in de programma’s.

10

Programma Voor en met inwoners

11

Programma Samen Leven Bedragen x € 1.000

Toelichting

1.Wijzigingsbesluit Jeugdhulp, Wmo, regiotaxi, Leerlingen- en Jeugdhulpvervoer Jaarlijks dienen de kosten voor Jeugdhulp, Wmo, Wmo-regiotaxi, leerlingenvervoer voor de start van het kalenderjaar geïndexeerd te worden. Voor de verschillende regelingen gelden verschillende indexen. De verankering ligt voor Jeugdhulp (inclusief Jeugdhulpvervoer) en Wmo (inclusief Wmo-regiotaxi) in de integrale verordening jeugdhulp & Wmo. Voor Leerlingenvervoer is deze verankerd in het Financieel Kader 2023-2026 van de gemeente Houten en het lopende contract met de aanbieder van Leerlingenvervoer. Ten tijde van het opstellen van de begroting 2024 is een raming voor deze indexaties opgenomen (medio 2023). In december 2023 heeft het college het wijzigingsbesluit genomen over de indexen voor Jeugdhulp, Wmo, Wmo-regiotaxi en Leerlingenvervoer. Gebleken is dat een gedeelte van de raming kon terugvloeien (€ 211k). De raad is hierover geïnformeerd door middel van een raadsinformatiebrief (22-12-2023).

2.Septembercirculaire 2023 In de septembercirculaire heeft het Rijk diverse mutaties in het gemeentefonds doorgevoerd, waaronder:

Onderwerp Bijzondere bijstand en vroegsignalering Rijksvaccinatieprogramma - kinkhoestvaccinatie Diversen Eindtotaal

2024 67 11 7 86

2025

2026

2027

2028

11 7 19

10 7 17

10 7 17

10 -16 -6

Bedragen x € 1.000

3.Specifieke uitkering (SPUK) Oekraïne Leefgeld voor ontheemden Oekraïners in de gemeentelijke - en particuliere opvang en de uitvoeringskosten door WIL.

4. Mutaties reserves De actualisatie van het MJOP zorgt in 2024 voor een lagere onttrekking uit de bestemmingsreserve BOR van € 33k. Door de herverdeling van het armoede noodfonds wordt in 2024 € 23k meer onttrokken uit de bestemmingsreserve overlopende posten. In de jaren 2025-2028 is de onttrekking € 24k hoger.

12

Programma Duurzame leefomgeving

2.Indexatie groenbestek op basis van afspraken cf het afgesloten contract 2022 Het contract is in 2022 afgesloten conform het RAW (de standaard bestek systematiek in de Grond-, Weg- en Waterbouw) bestek en de NHN (Nieuw Houtens Niveau) en gestelde beeldkwaliteit van de gemeenteraad. Conform het contract heeft er geen indexatie plaatsgevonden in 2022 en 2023 maar wel vanaf 2024. Als gevolg van de hoge inflatie de afgelopen jaren heeft dit eenmalig een negatief effect van € 78k op de indexatie over 2024.

3.Correctie toegerekende kosten onkruidbestrijding aan de afvalstoffenheffing in de begroting 2024 In de begroting 2024 is abusievelijk een deel van de kosten voor onkruidbestrijding ad € 152k betaald uit de voorziening egalisatie afvalstoffenheffing. Echter deze kosten mogen niet volledig uit deze voorziening betaald worden volgens de financiële spelregels. Dit wordt in deze 1e Bestuursrapportage 2024 gecorrigeerd.

4.MJOP 2024-2028 Openbare Ruimte (incl. wijzigingen 2023) In november 2023 heeft het college besloten over de actualisatie van het MeerJarenOnderhoudsPlan (MJOP) Gemeente Houten opgesteld (versie 2024-2028) met de planning voor het noodzakelijke groot onderhoud en vervanging (GO+V) in de komende 5 jaar in de openbare ruimte. Het gaat binnen het programma Duurzaam om bomen, grasvelden, vaste planten, bosplantsoenen en speelvoorzieningen. Het MJOP 2024-2028 geeft inzicht en informatie om planmatig te sturen op het GO+V, de ontwikkeling van de bestemmingsreserve BOR én de capaciteitsplanning van de organisatie. De raad is hierover al eerder via een raadsinformatiebrief geïnformeerd. De verwerking van de financiële mutaties vindt plaats in deze 1e bestuursrapportage 2024. De financiële dekking van het MJOP 20242028 past binnen de kaders van de Meerjarenbegroting. Per saldo is sprake van lagere lasten voor plantsoenen van € 32k en speeltoestellen van € 54k. Hiertegenover staat ook een lagere onttrekking uit de bestemmingsreserve Beheer Openbare Ruimte (€ 33k).

5.Aanbesteding verduurzaming openbare verlichting De aanbesteding van de verduurzaming van de openbare verlichting is op basis van de overeengekomen prijsafspraken met de leverancier verwerkt in de budgetten van Straatverlichting. Per saldo is sprake van hogere kosten van € 116k. Hiertegenover staat een hogere onttrekking vanuit de bestemmingsreserve Straatverlichting, waardoor het budgetneutraal is verwerkt.

6.Mutaties reserves De mutaties reserves in hebben betrekking op een lagere onttrekking uit de Bestemmingsreserve Beheer Openbare Ruimte voor groen, bomen en speeltoestellen (nadelig € 33k ) en een hogere onttrekking uit de Bestemmingsreserve Straatverlichting (voordelig € 116k ) en zijn het gevolg van het vaststellen van de actualisatie van het MJOP 2024-2028 en overige mutaties als gevolg van het verschuiven van projecten van 2023 naar 2024. En als gevolg van het financieel verwerken van de aanbesteding verduurzaming openbare verlichting. Zie hierboven bij de toelichting 3 en 4. 13

Programma Goede Bereikbaarheid

Toelichting

2. MJOP2024-2028 Openbare Ruimte (incl. wijzigingen uit 2023) In november 2023 heeft het college besloten over de actualisatie van het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) Gemeente Houten opgesteld (versie 2024-2028) met de planning voor het noodzakelijke groot onderhoud en vervanging (GO+V) in de komende 5 jaar van verschillende assets in de openbare ruimte. Het gaat binnen het programma Bereikbaar om de verhardingen, verkeersregelinstallaties (Vri’s), civieltechnische kunstwerken, straatmeubilair en de bebording. Het MJOP 2024-2028 geeft inzicht en informatie om planmatig te sturen op het GO+V, de ontwikkeling van de bestemmingsreserve BOR én de capaciteitsplanning van de organisatie. Een belangrijke opgave is het binnen 4 jaar naar een minimum terugbrengen van de (huidige ca. 13,6%) verharding met een wettelijk niet toegestaan D-niveau. De raad is hierover al eerder via een raadsinformatiebrief geïnformeerd. De verwerking van de financiële mutaties vindt plaats in deze 1e bestuursrapportage 2024. De financiële dekking van het MJOP 20242028 past binnen de kaders van de Meerjarenbegroting. Na het vaststellen van het MJOP 2024-2028 zijn mutaties nodig gebleken - Vanuit het afsluiten van het jaar 2023 moeten de uitvoeringskosten en de bijdragen van derden (RWS, provincie) verplaatst worden naar 2024. - De uitvoering van een aantal projecten is verschoven in de tijd.

Dit betreft onder andere projecten Kanaaldijk Oost (per saldo € 350k ), Beusichemseweg bebouwde kom tot Nachtdijk (per saldo € 140k ), fietspaden De Gaarde, de Poort en Imkerspad (per saldo € 90k). - Daarnaast is sprake van kleinere mutaties. Per saldo is sprake van verhoging van de lasten met € 518k en een verhoging van de baten met € 185k . Voor een groot deel wordt dit gedekt vanuit de Bestemmingsreserve Beheer Openbare Ruimte, zie hiervoor de mutaties op de reserves.

3.Correctie kapitaallasten Er is een administratieve fout gemaakt bij het jaarlijks handmatig bepalen en verwerken van de kapitaallasten van geplande investeringen bij het opstellen van de begroting 2024-2027.De genoemde bedragen hebben hierdoor tijdelijk onterecht in het saldo van 2025, 2026 en 2027 gezeten. Het corrigeren betekent niet dat we minder saldo hebben maar dat het tijdelijk verkeerd weergegeven is in de begroting. Dit is een eenmalige fout door het handmatig verwerken van de nieuwe investeringsplannen in de begroting.

14

Mutaties reserves In het algemeen mogen kapitaalslasten niet direct met een reserve verrekend worden. Ze moeten verwerkt worden als een correctie op de storting of op een onttrekking aan deze bestemmingsreserve Beheer Openbare Ruimte Deze mutaties zijn het gevolg van het vaststellen van het MJOP 2024-2028 en het verschuiven van projecten van 2023 naar 2024. Hierdoor zijn de kapitaalslasten van projecten van het MJOP 2024-2028 geactualiseerd. Deze kapitaalslasten worden gedekt uit de bestemmingsreserve. Omdat kapitaallasten niet rechtstreeks aan de reserve mogen worden onttrokken worden ze verwerkt als correctie op de storting in deze reserve en zijn dus een voordeel, per saldo betreft dit € 120k . Het vaststellen van het nieuwe MJOP 2024-2028 en de overige mutaties op de uitvoering van groot onderhoud en vervangingsprojecten in de openbare ruimte, leidt tot een mutatie op de onttrekkingen aan de Bestemmingsreserve Beheer Openbare Ruimte. Dit betreffen onder andere de projecten zoals hierboven al aangegeven, Kanaaldijk Oost (€ 350k), Beusichemseweg bebouwde kom tot Nachtdijk (€ 140k), fietspaden De Gaarde, de Poort en Imkerspad (€ 90k ). Met ingang van 2024 worden projecten voor groot onderhoud en vervanging in de openbare ruimte ook gekapitaliseerd als het gaat om bedragen < € 250k.

Dit is besloten door de raad bij het vaststellen van de begroting 2024 als een ombuigingsmaatregel. Daardoor is een correctie nodig op de onttrekkingen aan de Bestemmingsreserve Beheer Openbare Ruimte omdat de uitvoeringsbedragen van deze projecten niet langer meer in een keer onttrokken worden aan de bestemmingsreserve, maar alleen de kapitaallasten van het geactiveerde project. Per saldo gaat dit om een voordelige mutatie van € 400k. Tenslotte is sprake van een aantal kleinere mutaties, per saldo € 50k.

15

Programma Integrale veiligheid

Toelichting

1.SPUK Oekraïne De exploitatiekosten voor de opvang van 163 opvangplekken voor ontheemden Oekraïners in 2024.

2.Meerjaren onderhoudsplan (MJOP) BOR Een aantal verkeersveiligheidsprojecten loopt door uit 2023 naar 2024 doordat de Europese aanbesteding lager heeft geduurd, daarom worden de uitvoeringsbudgetten (€ 69k ) en de subsidieinkomsten (€ 130k ) in 2024 opnieuw begroot. Een ander deel van de uitvoeringskosten staat onder programma Goede Bereikbaarheid.

16

Programma Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie

1.Stelpost salarissen In de meerjarenbegroting was rekening gehouden met een financieel effect van een nieuwe cao van € 1.073k . Deze stelpost valt vrij om de hogere salariskosten in verband met de nieuwe cao te dekken.

2.Septembercirculaire 2023 In de septembercirculaire heeft het Rijk diverse mutaties in het gemeentefonds doorgevoerd: Mutaties septembercirculaire 2023 2024 2025 2026 2027

2028

Ontwikkeling accres

913

899

772

2.330

3.691

Landelijke aanpassing uitkeringsbasis / OZB

-189

-187

-184

-247

-248

-160

-161

Financieringssystematiek Bijzondere bijstand en vroegsignalering

67

Rijksvaccinatieprogramma

11

11

10

10

10

Overige ontwikkelingen

69

35

53

28

67

Mutaties baten (extra inkomsten in gemeentefonds) Vrijvallen van o.b.v. meicirculaire 2023 opgenomen stelpost t.b.v. financieringssystematiek Behoedzame raming (stelpost), 2028 gelijk aan 2027

871

758

651

1.961

3.359

160

161

Mutaties lasten

-903 0

0

0

160

-742

871

758

651

2.121

2.617

- Samen leven

-86

-19

-17

-17

6

- Betrokken bij de samenleving

-7

-7

-7

- Duurzame leefomgeving

-4

-4

-4

-4

-4

775

728

622

2.100

2.619

Mutaties onder algemene dekkingsmiddelen Verschuivingen naar andere programma's:

Mutaties ten gunste van het begrotingssaldo meerjarenbegroting

Bedragen x € 1.000

- = verhoging van de lasten / verlaging van de baten + = verlaging van de lasten / verhoging van de baten In de raadsinformatiebrief van 24 oktober 2023 is een inhoudelijke toelichting op deze mutaties uitgewerkt.

17

3.Decembercirculaire 2023: Ook in de decembercirculaire heeft het Rijk enkele mutaties in het gemeentefonds doorgevoerd: Mutaties decembercirculaire 2023 Landelijke aanpassing uitkeringsbasis

2024 2025 2026 2027 -442 0 0 0

2028 0

Hoeveelheidseffect Houten

303

0

0

0

0

Mutaties baten (ten laste van het begrotingssaldo)

-139

0

0

0

0

Bedragen x € 1.000

In de raadsinformatiebrief van 26 februari 2024 is een inhoudelijke toelichting op deze mutaties uitgewerkt.

4.ICT contracten Razu, Wil en RUD Voor 2024 zijn nieuwe ICT contracten afgesloten met de Razu, WIL en RUD. De toegenomen automatiseringskosten worden doorberekend aan deze afnemers. Via de deelnemersbijdrage voor deze partijen zien wij dit ook deels terug in onze begroting.

5.Mutatie reserves Onderstaande tabel geeft een totaaloverzicht van de mutaties in stortingen en onttrekkingen aan reserves in de 1e bestuursrapportage 2024.

6.Mutaties voorzieningen Onderstaande tabel geeft een totaaloverzicht van de mutaties in stortingen en onttrekkingen aan voorzieningen in de 1e bestuursrapportage 2024.

De onttrekking aan de voorziening afvalstoffenheffing wordt verlaagd. Hierdoor wordt de stand van de voorziening hoger.

18

Mutaties investeringskredieten Verhoging krediet t.b.v. herinrichting gemeentewerf loods: € 30.000 Op dit moment is men bezig met de herinrichting van de gemeentewerf. In de omgevingsvergunning is een vereiste opgenomen om een voorziening te treffen voor de opvang van regenwater. De kosten hiervan zijn niet meegenomen bij de 1e aanvraag van het krediet. Tevens is er wat meerwerk uitgekomen, omdat de standaard deuren aangepast moeten worden, anders past de vrachtwagen niet in de loods. Benodigde verhoging krediet in totaal € 30k (nieuwe hoogte van het krediet is € 265k), structurele verhoging van de kapitaallasten bedraagt circa € 6k per jaar.

Vervroegen vervangingsinvestering vrachtwagen De geplande vervangingsinvestering van de vrachtwagen met laad/lossysteem van € 319k in 2025 naar 2024 te vervroegen. Het eerder aanschaffen van de vrachtwagen op diesel heeft te maken met de milieueisen die vanaf 1 januari 2025 gelden. Het effect van de vervroegde kredietverlening (circa € 32k in 2025) wordt verwerkt in de begroting 2025. De keuze op een vrachtwagen op diesel past binnen het vervangingsbudget en met de vervroegde vervanging voldoen we aan de milieu-eisen zoals ze gelden vanaf 1 januari 2025. Er is onderzoek gedaan naar een vrachtwagen op elektra. Enerzijds is de aanschaf dan minimaal 2 maal zo duur als een diesel en anderzijds kan de vrachtwagen bijvoorbeeld niet optimaal gebruikt worden voor de gladheidsbestrijding aangezien het opladen van de batterij heel erg lang duurt.

Verhoging kredieten sportcomplex De Meerpaal (waterveld 1 en 2) Eind 2023 is de vervanging van watervelden bij sportcomplex De Meerpaal opgestart. De advies-en begeleidingskosten van de externe adviseur blijken niet in de ramingen van de kosten te zijn meegenomen. Tezamen met een kostenstijging op de uitvoeringskosten heeft dit geleid tot overschrijding van het krediet. Per saldo is sprake van een overschrijding van het krediet van € 110k. Dit leidt tot een structurele verhoging van de kapitaallasten van circa € 8k per jaar.

MJOP2024-2028 Openbare Ruimte (incl. wijzigingen 2023) De actualisatie van het MJOP 2024-2028 Openbare ruimte en het doorvoeren van wijzigingen als gevolg van overlopend werk leidt tot de verhoging en verlaging van een groot aantal kredieten waarvan de kapitaallasten zijn opgenomen in het MJOP 2024-2024. Het gaat om: MJOP Autowegen (gespecificeerd) 2024 MJOP De Staart (GO) 2023 MJOP Fietspaden (gespecificeerd) 2024 MJOP Groot onderhoud asfalt 2024 MJOP Inhaalslag asfalt D-niveau 2024 MJOP Inhaalslag elementen D-niveau 2024 MJOP Klein onderhoud elementen 2024 MJOP Rondweg (Oostromsdijkje-De Koppeling) 2024 MJOP Vervangen (delen) bruggen/steigers (2023) MJOP Vervangen (delen) bruggen/steigers 2024 MJOP Vervangen bewegwijzering 2024 MJOP Vervangen speeltoestellen 2024 MJOP Vervangen VRA's door VRI's 2023 MJOP Vervangen VRA's door VRI's 2024 MJOP Voetpaden Houten NO

€ 34.136 € 143.000 € -75.303 € 134.108 € -145.042 € 17.171 € 262.119 € 27.261 € 57.000 € 474.883 € 5.100 € 63.060 € 112.397 € 112.397 € 109.724

De kapitaallasten die samenhangen met deze gewijzigde kredieten hebben geen effect op het toekomstig begrotingssaldo. De kapitaallasten van de kredieten MJOP worden verwerkt als correctie op de storting in de bestemmingsreserve BOR, voor een groot deel zitten deze kapitaallasten er al in.

Openbare Verlichting De aanbesteding van de verduurzaming van de openbare verlichting is op basis van de overeengekomen betaalstaat met de leverancier verwerkt in de budgetten van Straatverlichting. Dit heeft ook geleid tot de aanpassing van een tweetal kredieten: 19

Verduurzaming Openbare Verlichting armaturen 2024 Verduurzaming Openbare Verlichting masten 2024

€ -754.182 € 888.305

De kapitaallasten voor de openbare verlichting worden geëgaliseerd via de bestemmingsreserve. Straatverlichting en mutaties van de kredieten hebben daarom geen effect op het begrotingssaldo.

Laptop's en telefoons en werkplekken beeldschermen In de vervangingsinvesteringen (VVI) is er voor 2024 en 2025 abusievelijk geen bedrag opgenomen voor de aanschaf van werkplekken en laptops + telefoons. Er is een inventarisatie gemaakt op basis van de reeds in gebruik zijnde laptop en telefoons. Hieruit blijkt dat we voor de komende jaren 2024 en 2025 respectievelijk € 190k en € 126k nodig hebben voor de vervanging van de laptops en telefoons. 1. In deze 1e bestuursrapportage vragen we € 190k krediet aan voor de vervanging van laptops en telefoons. Naast de reguliere vervanging van telefoons worden de Nokia's versneld uit gefaseerd in verband met security problemen. In het kader van duurzaamheid wordt er overgaan naar Fairphones. In de PPN vragen we € 126k aan voor de vervanging van laptops en telefoons in 2025. 2. Voor de werkplekken zijn we in 2023 gestart met het vervangen van de beeldschermen. De beeldschermen stonden niet in de VVI en zijn meer dan 14 jaar oud. Voor 2024 hebben we € 75k nodig voor het vervangen van 553 beeldschermen. De verwachting is dat de kredieten doorlopen naar begin 2025 en in 2026 gestart wordt met afschrijven.

Effect op begrotingssaldo 2025 mutaties investeringen Investering Mutatie Herinrichting gemeentewerf loods Verhoging krediet met € 30 duizend Vervanging vrachtwagen Geplande vervanging vervroegen van 2025 naar 2024 Sportcomplex De Meerpaal, Verhoging kredieten met € 110 duizend waterveld 1 en waterveld 2 MJOP Openbare ruimte Actualisatie diverse investeringen, totaal € 1.332 duizend Openbare verlichting Armaturen en masten, totaal € 134 duizend Laptops, telefoons, beeldschermen Nieuwe kredieten, totaal € 265 duizend Totale effect op begrotingssaldo 2025

Bedragen x € 1.000 Effect 2025 6 32 8 0 0 0 46

20

Aanvulling risico’s m.b.t. 2024 Onzekerheden concernbrede personeelskosten De gemeente Houten staat als werkgever de komende jaren voor verschillende ontwikkelingen en uitdagingen. Zo moeten we er in een krappe arbeidsmarkt voor zorgen dat we medewerkers aan onze organisatie binden en ze weten te behouden. Waarbij we faciliteren dat zij gezond aan het werk kunnen zijn en in een veilige werkomgeving zichzelf mogen ontplooien. Borgen van bestaande en het opbouwen van nieuwe kennis en ervaring is daarbij van belang, evenals aantrekkelijk werk en aantrekkelijke voorwaarden. Deze ontwikkelingen en het waarborgen van de continuïteit van onze organisatie, vraagt erom blijvend te investeren in medewerkers en de organisatie. We zien daarbij dat de druk op de concernbrede personeelsbudgetten toeneemt. Bij de Perspectiefnota 2025 komen we hier in combinatie met de effecten van de bezuinigingen op terug. Voor dit lopende jaar 2024 zijn alvast enkele onzekerheden te melden.

Werving en Selectie De afgelopen jaren zien we een trend van een toenemend aantal personele wisselingen en daarbij horende werving- en selectieprocedures (2020: 59, 2021: 81, 2022: 72, 2023:80). Het huidige W&Sbudget is daardoor niet meer toereikend en wordt daarom al enkele jaren op rij via de bestuursrapportages verhoogd. Ook voor dit jaar 2024 voorzien we een overschrijding van het budget. Dit heeft voor een deel te maken met de toename van het aantal vacatures, waar ons budget niet meer op is ingeregeld. En daarnaast heeft het te maken met een aantal te doorlopen W&S-trajecten, die duurder zullen uitvallen dan gemiddeld. Denk aan bijvoorbeeld de W&S van een geheel nieuwe directie. We blijven de uitputting van het budget in 2024 nauw volgen en melden ons zo nodig weer bij de 2e bestuursrapportage 2024 met nadere feiten en cijfers. In de perspectiefnota 2025 volgt een voorstel voor structurele bijstelling.

Persoonlijke toelagen en waarderingsbudget medewerkers Het binden en behouden van (nieuwe) medewerkers is een enorme uitdaging, gezien de krapte op de arbeidsmarkt en de daarbij behorende concurrentie. Het dwingt ons, nog meer dan ooit, om onze aantrekkelijkheid als werkgever te vergroten. We werken hieraan door te investeren in een krachtige en moderne arbeidsmarktbenadering. Uiteraard spelen het bieden van aantrekkelijk werk en kansen op (door)ontwikkeling daarbij een belangrijke rol, maar eveneens moet er worden geïnvesteerd in aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden. De huidige arbeidsmarkt dwingt ons ook steeds meer tot het bieden van toelagen bovenop het basissalaris. Daarnaast blijft het belangrijk om ons personeel tussentijds eens extra te kunnen waarderen. De percentages van de loonsom die we hiervoor begroot hebben zijn zo langzamerhand niet meer toereikend. Daarnaast In de perspectiefnota 2025 volgt een voorstel voor structurele bijstelling. Voor het jaar 2024 voorzien we een overschrijding van het budget persoonlijke toelagen. We blijven de uitputting van het budget in 2024 nauw volgen en melden ons zo nodig weer bij de 2e bestuursrapportage 2024 met nadere feiten en cijfers.

Inhuur / tijdelijke expertise Door de krapte op de arbeidsmarkt neemt ook de zoektocht naar de juiste kandidaat meer tijd in beslag. We zijn daardoor ter overbrugging van het structureel vervullen van een vacature langer aangewezen op externe inhuur. De ruimte in de salarisbegroting die hiervoor beschikbaar is staat onder druk en de uitputting hiervan wordt gedurende het jaar gevolgd. Zo nodig volgen bij de 2e bestuursrapportage nadere feiten en cijfers. Daarnaast is er soms ook behoefte aan incidentele inhuur van extra capaciteit of specifieke expertise om transities/ontwikkelingen mogelijk te maken. Denk bijvoorbeeld aan het extra werk dat op de organisatie af komt, als het gaat om de voorbereiding op en implementatie van de Omgevingswet. Maar ook de Ronde van Houten, ontwikkelingen rondom Bouwen voor Houten of Houten Hub gaan de komende periode extra inspanningen vragen van de organisatie. In veel gevallen zijn hiervoor ook project- en programmabudgetten beschikbaar. Maar de daadwerkelijke overdracht en implementatie van ontwikkelingen in de lijnorganisatie vereist een enorme extra inspanning waarbij tegelijkertijd de continuïteit in het reguliere werk moet worden gewaarborgd.

21

Hoofdstuk 3 | Nieuwe beleidsaanvragen per programma perspectiefnota 2025 Programma Voor en met inwoners Geen nieuwe aanvragen.

22

Programma Samen Leven Wat willen we bereiken? Indexatie Optisport Zo veel mogelijk mensen bewegen. Er ligt een contract met optisport (indexering loopt uit de pas). De index van het contract sluit niet aan bij de indexatie van de Houtense begroting. Indexatie Scholenteam Uitvoering geven aan scenario B van de opdracht ‘Scholenteam 2025 ev’. Bij scenario B voert het scholenteam de voorwaarde uit voor de inkoop Jeugd, segment Jeugdhulp in Onderwijstijd (namelijk: contactpersoon voor elke school en aansluiten bij casuistiek overleggen op de scholen; zogenaamde MDO’s) en zorgt voor de verbinding tussen de ondersteuning op school en de thuissituatie.

Indexatie Inzet extra uren op preventie en gezondheid De huidige adviseurs preventie en gezondheid hebben extra taken gekregen in 2024. Dit gaat om deelname aan de projectgroep omgevingswet (10 uur) en implementatie van Het Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) en de regionale preventiestructuur die volgt uit het integraal zorg akkoord (IZA) (samen 16 uur). In 2024 wordt tijdelijk voor de duur van een jaar een extra medewerker ingezet om taken over te nemen, zodat deze werkzaamheden opgepakt kunnen worden. Ook in 2025 gaan de werkzaamheden op deze dossiers door en wordt extra inzet gevraagd vanuit team samenleving. Daarnaast verschuiven werkzaamheden de komende jaren meer richting preventie en informele zorg, waardoor inzet nodig blijft.

Wat gaan we ervoor doen? Indexatie Optisport De indexering conform het contract laten lopen. Omdat deze afgesproken index voor 2025 sterkt afwijkt van onze indexatie volgens de begrotingsrichtlijnen corrigeren we het voor dit specifiek contract voor dit jaar. Indexatie Scholenteam Scenario B betekent dat de formatie van het scholenteam vanaf 2025 verminderd wordt van 2,4 FTE naar 1,3 FTE. Voor de invulling van de verbinding tussen ondersteuning op school en het gezin worden momenteel gesprekken gevoerd met het onderwijs. De deelname van het Sociaal Team bij casuistiekoverleggen op school (deelname MDO’s) is onderdeel van de regionale afspraken inkoop Jeugd en was onderdeel van het collegevoorstel hierover van 10 januari 2023.

Indexatie Inzet extra uren op preventie en gezondheid Voortzetting van extra inzet medewerker preventie in 2025

Wat mag het kosten? Omschrijving

Saldo

Saldo

Saldo

Saldo

2025

2026

2027

2028

Indexatie Optisport

-21

-21

-21

-21

Jeugdhulp in onderwijstijd

-60

-60

-60

-60

Inzet extra uren op preventie en gezondheid

-75

-

-

-

23

Programma Duurzame leefomgeving Wat willen we bereiken? Starterslening De Houtense starter financieel te ondersteunen om een eerste koopwoning aan te schaffen en ook alleen de Houtense starter toegang te geven tot de starterslening.

Wat gaan we ervoor doen? Starterslening Op 13 februari 2024 is door de Raad de Verordening Starterslening gemeente Houten 2024 vastgesteld. Voor het jaar 2024 is incidenteel € 25k (uitvoeringskosten) onttrokken aan het budget van het inwonersfonds voor het aantrekken van een lening van € 500k. Voor de jaren 2025 en verder zou dit bedrag moeten stijgen naar € 1.000k . In beslispunt 4 van het Raadsvoorstel is opgenomen: Voor het jaar 2025 en verder de uitvoeringskosten te betrekken in de perspectiefnota 2025. De rente is nu lager dan ten tijde van het opstellen van de het college-/raadsvoorstel, door aanpassing van de rentemethodiek (verbeterd inzicht), dit heeft een positieve invloed op de jaarlijkse uitvoeringskosten. Als rente/aflossing van de afgesloten startersleningen na 3 jaar beginnen te lopen, heeft dat ook positieve invloed op de jaarlijkse uitvoeringskosten voor de gemeente. Maar dat is nu moeilijk in te schatten. Voor de jaren 2025 e.v. zijn de kosten gebaseerd op een totaal bedrag van € 1.000k. Deze hogere kosten worden deels gecompenseerd door de andere rentemethodiek, per saldo blijft er -29k extra te dekken over. Er is geen dekking gevonden voor deze uitgave. Wij staan achter deze intensivering.

Wat mag het kosten? Omschrijving Starterslening

Saldo

Saldo

Saldo

Saldo

2025

2026

2027

2028

-29

-29

-29

-29

24

Programma Goede bereikbaarheid Wat willen we bereiken? Locatie voor opslag van fietsen Na de herinrichting van Piazza is er overlast van gestalde fietsen. Het is een veelgehoorde wens van inwoners en raad om dit goed te regelen en de problemen structureel op te lossen. Voorstel is om fietsen die niet in de voorzieningen voor fietsen zijn geplaatst, te verwijderen. Deze fietsen zullen op een andere locatie tijdelijk moeten worden opgeslagen.

Wat gaan we ervoor doen? Locatie voor opslag van fietsen Voor het realiseren van zo’n locatie voor opslag van fietsen is een investering nodig en er zullen ook beheers- en administratie werkzaamheden moeten worden verricht. Voor het vervolgtraject wordt geanalyseerd of een deel van deze kosten verhaald kunnen worden via de leges.

Wat mag het kosten? Omschrijving Bereikbaarheid: locatie voor opslag van fietsen

Saldo

Saldo

Saldo

Saldo

2025

2026

2027

2028

-25

-25

-25

-25

25

Programma Integrale veiligheid Wat willen we bereiken? Bluswatervoorziening Het in stand houden van een betrouwbare en toereikende bluswatervoorziening. Op basis van het bepaalde in de artikelen 2 en 3 van de Wet veiligheidsregio’s is ons college belast met de brandweerzorg. Het in stand houden van een betrouwbare en toereikende bluswatervoorziening behoort tot de brandweerzorg. Dit betreft zowel brandkranen als brandputten Op dit moment is de bluswatervoorziening op orde. Over het beheer en onderhoud van de brandkranen is al jaren overeenstemming met Vitens en dat is structureel begroot. De brandputten zijn de afgelopen jaar op orde gebracht. Voor het onderhouden van de brandputten bestaat nog geen structurele dekking in de begroting. Capaciteitsuitbreiding team veiligheid De vastgestelde prioriteiten uit ons Integraal Veiligheidsprogramma Houten 2024-2027 kunnen uitvoeren en de gemeentelijke regierol op veiligheid voldoende kunnen vervullen.

Reddingsbrigade Het college van burgemeester en wethouders is conform artikel 2 Wet veiligheidsregio’s belast met de organisatie van de brandweerzorg, de rampenbestrijding en de crisisbeheersing en de geneeskundige hulpverlening. Tot de brandweerzorg behoort onder andere het beperken en bestrijden van gevaar voor mensen en dieren bij ongevallen anders dan bij brand. De inzet van de reddingsbrigade draagt bij aan de veiligheid in, op en rondom het water. De vraag is of de gemeente Houten de reddingsbrigade financieel wil ondersteunen.

Wat gaan we ervoor doen? Bluswatervoorziening In de door het algemeen bestuur VRU vastgestelde handreiking bluswatervoorziening en bereikbaarheid 2019 staat als aandachtspunt voor controle en onderhoud van een open of gesloten geboorde put: Frequentie passend bij het soort bodem waarin de put geboord is. In de regel zal een put in zanderige grond vaker beproefd moeten worden dan een put in kleigrond. De afgelopen jaren hebben wij voor de capaciteitsmeting een frequentie van eens per 3 jaar gehanteerd, aangezien onze brandputten zich in kleigrond bevinden. Op basis hiervan kunnen we volstaan met het hanteren van deze lijn voor onderhoud en beheer van brandputten. Jaarlijkse onderhoudscontrole van alle brandputten 1 keer per 3 jaar onderhoudscontrole incl capaciteitsmeting van de brandputten Aanbrengen van 1 nieuwe brandbron (variabel)

Capaciteitsuitbreiding team veiligheid De complexiteit - en daarmee de hoeveelheid werk - binnen het Openbare Orde en Veiligheidsdomein is de laatste jaren toegenomen en wordt ook de komende jaren niet eenvoudiger. Multiprobleem gezinnen, de samenhang tussen het zorg- en veiligheidsdomein, de toename in onzichtbare criminaliteitsvormen, zoals ondermijnende criminaliteit en cybercrime en de impact van maatschappelijke thema’s (waaronder maatschappelijke onrust) op de fysieke leefbaarheid en veiligheid. Daarnaast is er geen ruimte om op incidenten en crises te acteren, dat gaat meteen ten koste van de uitvoering van het IVP. Gelet op alle werkzaamheden is er ondercapaciteit van 1,5 fte bij team veiligheid. Voor de komende 2 jaar is er dekking gevonden uit de Oekraïnegelden, maar voor de jaren erna dient hiervoor een structurele oplossing gevonden te worden. 26

Reddingsbrigade Het college heeft besloten om de reddingsbrigade in 2024 een incidentele subsidie te verstrekken van € 7.250. Dit betrof de helft van het aangevraagd bedrag. Daarnaast heeft het college besloten om het verstrekken van een structurele subsidie in 2025 e.v. te betrekken in deze perspectiefnota, en daarna bij de uitkomsten van de Ronde van Houten en het dan vast te stellen subsidieplafond.

Wat mag het kosten? Omschrijving

Saldo

Saldo

Saldo

Saldo

2025

2026

2027

2028

-18

-18

-18

-18

Uitvoering Integraal Veiligheidsplan

-

-

-

-

Subsidie Reddingsbrigade

-8

-8

-8

-8

Bluswatervoorziening

27

Programma Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie Wat willen we bereiken? 1. Arbeidsmarktvisie In 2023 is een nieuwe arbeidsmarktvisie opgesteld, inclusief uitvoeringsplan. Het geeft de handvatten voor een meer krachtige en moderne arbeidsmarktbenadering, een sneller en effectiever werving- & selectieproces en instrumentarium voor het behoud van medewerkers voor de organisatie. Dit alles is nodig om in de context van arbeidsmarktkrapte nu en in de toekomst succesvol te zijn in het binden en behouden van medewerkers. En daarmee de continuïteit van de uitvoering van het werk zeker te stellen en inhuurkosten te verminderen. 2. Herstel vervangingsinvesteringen laptops, telefoons en schermen We willen onze medewerkers ondersteunen met betrouwbare en goed beveiligde digitale middelen zoals laptops, telefoon en beeldschermen. Daarvoor moeten de huidige middelen vervangen worden waarbij we rekening houden met duurzaamheid, herbruikbaarheid en beveiliging 3. Verhogen loongerelateerde budget persoonlijke toelagen Het aantrekken en behouden van nieuwe medewerkers is met het oog op hoge uitstroom (komende 10 jaar 30% van het personeelsbestand als gevolg van bereiken van AOW-leeftijd) van groot belang. Dit is een enorme uitdaging, gezien de krapte op de arbeidsmarkt en de daarbij behorende concurrentie.

Het dwingt ons, nog meer dan ooit, om onze aantrekkelijkheid als werkgever te vergroten. We werken hieraan door te investeren in een krachtige en moderne arbeidsmarktbenadering. Uiteraard spelen het bieden van aantrekkelijk werk en kansen op (door)ontwikkeling daarbij een belangrijke rol, maar eveneens moet er worden geïnvesteerd in aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden. De huidige arbeidsmarkt dwingt ons ook steeds meer tot het bieden van toelagen bovenop het basissalaris. Daarbij is binnen de CAO de maximale functioneringstoelage verhoogd van 10% naar 15%. Het percentage van de loonsom dat we hiervoor begroot hebben is zeker niet meer toereikend. Hierdoor is het huidige budget persoonlijke toelagen niet meer toereikend. 4. Verhogen loongerelateerde W&S-budget De afgelopen jaren zien we een trend van een toenemend aantal personele wisselingen en daarbij horende werving- en selectieprocedures (2020: 59, 2021: 81, 2022: 72). De verwachting is dat deze trend zich de komende jaren doorzet (SER, 2023).Het huidige budget W&S is een % van de loonsom en is al enige tijd niet meer toereikend. Daarom wordt al enkele jaren via de bestuursrapportages het werving- en selectiebudget verhoogd. Het is zaak om dit budget weer structureel op orde te hebben in de begroting.

Niet de kwantificeren risico’s Blijven volgen ontwikkeling overige loongerelateerde budgetten Het opleidingsbudget is een % van de loonsom. In de komende jaren moeten wij dit % goed blijven volgen, omdat het in het kader van de arbeidsmarktontwikkelingen heel goed mogelijk is dat een stijging van dit % noodzakelijk is. Bijvoorbeeld omdat er, als gevolg van arbeidsmarktkrapte, meer medewerkers worden aangenomen, die nog niet helemaal ‘fit for the job’ zijn. Dit vergt meer scholing en training, met bijbehorende kosten. Uitvoering Risico inventarisatie & evaluatie Er wordt een wettelijk verplichte Risico inventarisatie @ Evaluatie (RIEC) . Het kan zijn dat de uitkomsten hiervan leidden tot extra noodzakelijke middelen. Deze zijn op dit moment niet

Wat gaan we ervoor doen? 1. Arbeidsmarktvisie De noodzakelijke verandering/vernieuwing die voorkomt uit de arbeidsmarktvisie en het uitvoeringsplan kan niet zonder structureel extra middelen. Professionalisering van de arbeidsmarktbenadering (o.a. betaald social media account), de digitalisering van het werving- & selectieproces met behulp van een applicant tracking system (ATS), budget voor het binnenhalen van stagiaires en trainees en de 28

mogelijkheid om periodiek de tevredenheid van medewerkers te meten. Het zijn zo wat voorbeelden van de investeringen die deze professionalisering vraagt. Echter, aangezien er moet worden bezuinigd, wordt voorgesteld om de jaren 2025 en 2026 te overbruggen met incidentele middelen. Om vervolgens de aanvraag voor structurele middelen van 2027 te betrekken bij de PPN2026. 2. Vervangingsinvesteringen laptops, telefoons en schermen In de vervangingsinvesteringen (VVI) is er voor 2024 en 2025 abusievelijk geen bedrag opgenomen voor de aanschaf van werkplekken en laptops + telefoons. Er is een inventarisatie gemaakt op basis van de reeds in gebruik zijnde laptop en telefoons. Hieruit blijkt dat we voor de komende jaren 2024 en 2025 respectievelijk 190k en 126k nodig hebben voor de vervanging van de laptops en telefoons. In de 1e berap 2024 vragen we 190k krediet aan voor de vervanging van laptops en telefoons. Naast de regulier vervanging van telefoons worden de Nokia's versneld uitgefaseerd i.v.m. security problemen. In het kader van duurzaamheid wordt onderzocht of we overgaan naar de fairphone. Voor de werkplekken zijn we in 2023 gestart met het vervangen van de beeldschermen. De beeldschermen stonden niet in de begroting als vervangingsinvestering en zijn meer dan 14 jaar oud. Voor 2024 hebben we 75k nodig voor het vervangen van 553 beeldschermen.

Dit vragen we aan in de 1ste berap 2024. De vervanging van deze hardware wordt stap voor stap en op basis van noodzakelijke vervanging uitgevoerd in de komende jaren.