Bijlage 1 definitieve Jaarrekening 2021.docx

Jaarstukken 2021

Jaarstukken 2021

2

Inhoudsopgave Bestuurlijke beschouwingen 2021 .............................................................................................................................7 JAARVERSLAG.......................................................................................................................................................19 Programma Samen Leven .......................................................................................................................................22 Deelprogramma Gezondheid .............................................................................................................................24 Deelprogramma Saamhorigheid ........................................................................................................................30 Deelprogramma Leren en Werken.....................................................................................................................34 Deelprogramma Thuis........................................................................................................................................40 Programma Duurzame leefomgeving ......................................................................................................................48 Deelprogramma Wonen

.....................................................................................................................................52 Deelprogramma Commerciële voorzieningen....................................................................................................54 Deelprogramma Leefomgeving..........................................................................................................................56 Deelprogramma Gebiedsontwikkeling ...............................................................................................................60 Deelprogramma Duurzaamheid & energietransitie ............................................................................................66 Deelprogramma Landschap en recreatie...........................................................................................................72 Deelprogramma Cultuurhistorie en archeologie.................................................................................................74 Programma Goede bereikbaarheid..........................................................................................................................78 Deelprogramma Verkeersbeleid ........................................................................................................................80 Deelprogramma Autoverkeer

.............................................................................................................................80 Deelprogramma Fietsverkeer.............................................................................................................................85 Deelprogramma Openbaar vervoer ...................................................................................................................88 Programma Veilige leefomgeving ............................................................................................................................94 Deelprogramma Sociale Veiligheid en Openbare Orde .....................................................................................96 Deelprogramma Fysieke veiligheid crisismanagement....................................................................................100 Programma Betrokken ...........................................................................................................................................106 Deelprogramma Politiek en bestuur.................................................................................................................109 Deelprogramma Dienstverlening......................................................................................................................112 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie

.................................................................................115 Paragrafen .............................................................................................................................................................119 Paragraaf Lokale heffingen ..............................................................................................................................120 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .....................................................................................123 Paragraaf Grondbeleid.....................................................................................................................................141 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen..........................................................................................................145 Paragraaf Financiering.....................................................................................................................................150 Paragraaf Bedrijfsvoering.................................................................................................................................156 Paragraaf Ombuigingen ...................................................................................................................................162 Paragraaf Global

Goals....................................................................................................................................165 Paragraaf Verbonden partijen ..........................................................................................................................168 JAARREKENING ...................................................................................................................................................187 Balans per 31 december ..................................................................................................................................192 Toelichting op de balans ..................................................................................................................................194 Staat van baten en lasten per programma.......................................................................................................214 Toelichting op staat van baten en lasten per programma ................................................................................216 Baten en lasten op taakveld BBV / programma ...............................................................................................224 Wet normalisering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector.......................................226 Incidentele Baten en

lasten..............................................................................................................................227 Overzicht van beoogde structurele dotaties en onttrekkingen aan reserves ...................................................230 SISA .................................................................................................................................................................231 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant......................................................................................244

Jaarstukken 2021

3

Jaarstukken 2021

4

Voorwoord De wereldwijde coronacrisis (als gevolg van COVID-19) had ook in 2021 een grote invloed op het economische en sociaal maatschappelijk leven. Grote aantallen besmettingen leidden tot maatregelen die een behoorlijke impact hadden op de Houtense samenleving. Het jaar werd zelfs afgesloten met een nieuwe lockdown in Nederland. Alles bleef erop gericht om een verdere verspreiding van het virus tegen te gaan. Als lokale overheid in Houten moesten we steeds daarop anticiperen. De gevolgen van COVID-19 waren in Houten zichtbaar en voelbaar. Wij zijn trots op de Houtense dynamiek die inwoners, organisaties en bedrijven te weeg hebben gebracht ondanks het feit dat de gebruikelijke activiteiten tot een minimum beperkt werden of zelfs helemaal stil lagen. Hierdoor hadden vele bedrijven, sociaal-maatschappelijke en culturele instellingen nog steeds te maken met omzetderving. Deze maatschappelijk en financieel onzekere tijd vroeg om een andere manier van betrokkenheid en van besturen. Als compensatie voor de effecten van de coronacrisis hebben wij in Houten daarom ook dit afgelopen jaar lokaal maatregelen getroffen om ondernemers, zzp’ers, sociaalmaatschappelijke organisaties, sportverenigingen en culturele instellingen te helpen zodat ons culturele, sociale en bedrijfsleven ook ná de crisis voort kan bestaan. In de tussentijd gingen alle maatschappelijke discussies verder.

Het jaar 2021 was het laatste volledige jaar van de collegeperiode waarin aan gestelde ambities gewerkt kon worden. Bij zowel het opstellen als het uitvoeren van gemeentelijk beleid spraken we af hoe we vraagstukken zouden oplossen en wie wat deed. Kenmerkende aspecten waren: • Meer invloed geven aan maatschappelijke partners; • Gelijkwaardigheid tussen partners; • Relevante maatschappelijke doelen; • Initiatieven uit de samenleving mogelijk maken. Zo speelde de discussie rond de Ruimtelijke Koers en de ambitie om, met oog voor voorzieningen, mobiliteit, duurzaamheid en biodiversiteit, de voor Houten zeer noodzakelijke woningen te realiseren. Het was een bijzonder groot traject/proces waarbij inwoners, ondernemers, beleggers, ontwikkelaars, woningcorporatie Viveste, huiseigenaren en huurders, werden uitgenodigd om hiermee aan de slag te gaan. Het traject kende alle gebruikelijke inspraak- en participatiemomenten en aanvullend nog eens extra inspraakmomenten vanwege de vele insprekers. Desondanks was de beleving over de uitkomsten uit dit proces heel anders. Dit leidde tot een referendum waarbij de inwoners zich uitspraken tegen het voorstel van de Ruimtelijke Koers en stelde de raad de Ruimtelijke Koers vervolgens niet meer vast. De raad nam nog wel in het najaar de motie 120 “Blijven bouwen, vertraging voorkomen” om 4.000 huizen te bouwen aan.

Het jaar 2021 was ook het jaar dat de Raad van State het landelijke Activiteitenbesluit vernietigde en daarmee de daarop eerder verleende vergunningen. Zo ook in Houten waar eerder een omgevingsvergunning voor windpark Goyerbrug in Houten was verleend. Omdat Houten voor de omgevingsvergunning de landelijke windturbinenormen uit het Activiteitenbesluit had gebruikt en de Activiteitenregeling toepaste, werd ook deze vergunning vernietigd. Daarnaast werden in 2021 nieuwe beleidskaders vastgesteld die een aantal duurzaamheidsambities een stap dichterbij brachten: de Transitievisie Warmte, het nieuwe Beleidskader Zonnevelden, de Regionale Energiestrategie en het Klimaatadaptatieplan. Het was ook het jaar waarin het bestuur van kinderboerderij en speeltuin Buitenwereld de wacht werd aangezegd en er een nieuwe exploitant moest worden gevonden. Een jaar waarin het aantal inwoners dat vrijwilligerswerk verrichtte of actief cultuur beoefende daalde. We zagen een groeiende overbelasting in het aantal mantelzorgers. We zagen dat de meest kwetsbaren in onze samenleving het zwaar hadden en nog verder op achterstand kwamen. Sommige inwoners verloren hun baan, werden ziek of stonden psychisch onder druk. Echter, de sterke Houtense saamhorigheid zorgde ervoor dat inwoners door deze lastige periodes kwamen.

Het was mooi om te zien dat we zelfs in perioden die extra uitdagend waren, elkaar bleven vasthouden en naar elkaar bleven omkijken! Voor u liggen de jaarstukken met jaarverslag, jaarrekening en de bestuurlijke beschouwingen.

Jaarstukken 2021

5

Leeswijzer In de Bestuurlijke Beschouwingen wordt voor de vijf programma’s, Samenleven, Duurzame Leefomgeving, Goede Bereikbaarheid, Veilige Leefomgeving en Betrokken bij de Samenleving, eerst de kern van de inhoudelijke resultaten en ontwikkelingen weergegeven. Het gaat dan om de verantwoording over de bereikte doelen en de analyse van de bereikte maatschappelijke effecten. In het Jaarverslag wordt deze verantwoording uitgewerkt voor de vijf programma’s evenals voor de paragrafen. Ieder programma begint met een samenvatting (‘programma in vogelvlucht’) waarbij alle deelprogramma’s binnen een programma in samenhang worden beschouwd. De samenvatting gaat in op de vraag of de maatschappelijke doelen zijn bereikt en de daarmee samenhangende prestaties. Als zesde programma is het conform Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) verplichte programma Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie opgenomen met de onroerendzaakbelasting (OZB), de uitkeringen uit het gemeentefonds en de overhead. Als laatste onderdeel bevat het jaarverslag een overzicht van de verplichte BBV-indicatoren. De verantwoording voor de paragrafen bestaat uit negen onderdelen. Iedere paragraaf belicht vanuit een bepaald bedrijfsmatig aspect de resultaten en de analyse daarvan voor het jaar 2021.

De jaarrekening bevat tenslotte de financiële verantwoording beginnend met de financiële uitgangspunten zoals wettelijke bepalingen en waarderingsgrondslagen. Tenslotte Ondanks het feit dat het de goede kant opging met COVID-19, waren de gevolgen in geheel 2021 voelbaar en merkbaar. Dit had grote invloed op onze voorgenomen activiteiten in 2021 die we deels niet of anders moesten uitvoeren, naast alle extra activiteiten die we niet hadden voorzien. We hebben steeds met elkaar ruimte gezocht en gezamenlijk gevonden om bij te sturen op de actuele ontwikkelingen. We zien de behandeling van de jaarstukken in een constructieve discussie tegemoet. Burgemeester en wethouders van Houten, de secretaris,

de burgemeester

A.J. Barink

G.P. Isabella

Jaarstukken 2021

6

Bestuurlijke beschouwingen 2021 Deze beschouwing gaat in op het financieel resultaat van de jaarrekening 2021 en de afwijking hiervan ten opzichte van de actuele begroting 2021 en de belangrijkste inhoudelijke ontwikkelingen in 2021 binnen de begrotingsprogramma's. Rekeningresultaat 2021 De jaarrekening van de gemeente Houten sluit in 2021 met een positief rekeningresultaat van € 3.088.378. Dit resultaat is een optelsom van het resultaat van de verschillende programma’s en de algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie. Hierin zijn ook de mutaties in de reserves opgenomen, waar de raad al eerder een besluit over heeft genomen. De ‘begroting na wijzigingen’ bestaat uit de vastgestelde begroting 2021 (27 oktober 2020), de eerste en tweede bestuursrapportage 2021 en effecten van tussentijdse raadsbesluiten. In de bestuursrapportages en betreffende raadsvoorstellen zijn deze bijstellingen toegelicht. Het verloop van het resultaat 2021, voor en na mutaties in de reserves, is als volgt: Tabel 1: Rekeningresultaat 2021

bedragen x € 1.000 Rekening 2020

Begroting 2021 na Wijziging

Rekening 2021

Afwijking 2021

Lasten

125.150

139.445

130.308

-9.137

Baten

126.098

132.456

131.739

-717

947

-6.989

1.431

8.420

Toevoeging aan reserves

5.729

9.218

10.900

1.682

Onttrekking aan reserves

8.683

14.935

12.558

-2.378

Saldo mutaties reserves

2.953

5.717

1.658

-4.059

Gerealiseerd resultaat

3.900

-1.272

3.088

4.360

Financieel resultaat

Gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten

Samenstelling en analyse van het resultaat Het verschil tussen het saldo van de begroting 2021 en dat van de jaarrekening 2021 bedraagt positief € 4,4 miljoen. Dit komt door verschillen tussen de begroting na wijziging (maandelijkse begrotingswijziging december 2021) en de realisatie van een aantal onderdelen.

Jaarstukken 2021

7

Tabel 2: Jaarrekeningresultaat 2021

bedragen x € 1.000

Onderwerp Jaarrekeningresultaat 2021 Prognose na maandelijkse begrotingswijziging december 2021 Verschil Analyse op hoofdlijnen - Algemene baten en lasten - Algemene Uitkering - Sociaal Domein - Uitvoerings- en regelingskosten Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) - Onderwijs - Financiering - Grijs - Onroerend zaak belasting(OZB) - Begeleiding psychosociale patiënten - Sport - Overige budgetten: (22 posten van > € 25.000 < € 75.000) (71 posten van ≤ € 25.000) TOTAAL

Bedragen 3.088 -1.272 4.360 1.299 1.040 880 202 169 134 122 102 95 80 249 -12 4.360

Hieronder wordt bovenstaande tabel toegelicht. Algemene baten en lasten (positief effect € 1,3 miljoen). • Dit wordt enerzijds veroorzaakt door de op deze post begrote stelpost salarissen (€ 0,98 miljoenV) voor de gevolgen van een nieuw af te sluiten CAO. Met deze nieuw afgesloten CAO 2021/ 2022 is pas in januari 2022 ingestemd. De gevolgen voor 2021 1,5% loonsverhoging december 2021 en een éénmalige uitkering van € 1.200 zijn nog wel via de salarissen in deze jaarrekening verwerkt (€ 0,43 miljoen). Dit kon begrotingstechnisch niet meer via de salarissen verwerkt worden. • Anderzijds ontstaat er een voordeel doordat de toe te rekenen BTW aan de afvalstoffen- en rioolheffing hoger is dan de verwachting (€ 0,37 miljoenV). • Overige kleine verschillen( € 0,05 miljoenN) Algemene uitkering (positief effect € 1,04 miljoen). • Het verschil wordt veroorzaakt door het effect uit de decembercirculaire 2021 (€ 1,32 miljoenV):  Ontwikkeling uitkeringsbasis (€ 0,11 miljoenV).  Hoeveelheidsverschillen (€ 0,37 miljoenV).  Overige ontwikkelingen (€ 0,52 miljoenV).  Compensatie corona december 2021 (€ 0,32 miljoenV). Deze middelen worden gestort in de bestemmingsreserve Overlopende posten (€ 0,32 miljoenN) om ingezet te kunnen worden in 2022. Sociaal Domein (positief effect van € 0,88 miljoen).

• Jeugd positief € 0,18 miljoen  Landelijk Transitie Arrangement(LTA) (positief € 0,08 miljoen)  Kinderen met een beperking(KmB) & Jeugd & Ondersteuning(JenO) (negatief € 0,08 miljoen)  Geestelijke Gezondsheidszorg(GGZ) (positief € 0,18 miljoen)  Samen Veilig Midden Nederland(SVMN) (positief € 0,05 miljoen)  Overige kleine verschillen (negatief € 0,05 miljoen) De budgetten voor Jeugd zijn op basis van de Q2 rapportage Regionale Backoffice Lekstroom(RBL) bijgesteld met behulp van de productiecijfers zorgaanbieders en cijfers 2020 in de 2e Bestuursrapportage 2021. Deze prognoses waren iets te pessimistisch, waardoor dit voordeel ontstaat zoals door een lichte afname van het aantal cliënten. Zie voor details Raadsinformatiebrief Prognose en jaarrapportage jeugdhulp en Wmo 2021 64-2022. • Aanpak problematiek jeugdzorg: restant middelen wachttijden positief € 0,14 miljoen Jaarstukken 2021

8



•

•

•

In de meicirculaire 2021 heeft het Rijk middelen beschikbaar gesteld om gemeenten in staat te stellen om extra inzet en regie te kunnen voeren op het voorkomen en aanpakken van wachttijden van (regionaal) ingekochte specialistische jeugdzorg op basis van goede data, zodat kwetsbare kinderen de hulp krijgen die ze nodig hebben. In de septembercirculaire is het restantbedrag over de gemeenten verdeeld (voor Houten € 0,14 miljoen). Deze middelen hebben we beschikbaar gehouden voor mogelijke tegenvallers in de zorgkosten jeugd. Op basis van de voorlopige uitkomsten in de Q4-rapportage is dit niet nodig gebleken. Regiotaxi positief € 0,19 miljoen  Dit betreft een incidenteel overschot veroorzaakt door Corona. Er zijn minder ritten gereden dan gepland. Het was vooraf lastig in te schatten hoeveel ritten er gereden konden worden in 2021. Uitvoering Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) positief € 0,08 miljoen  Dit voordeel wordt veroorzaakt doordat de post begroot voor een lagere uitstroom uit UW bedrijf van personeel dan verwachting rijk bij bepaling vergoeding en onvoorziene uitgaven dit jaar nog niet nodig blijken. Overige kleine verschillen ( positief € 0,29 miljoen)

Uitvoerings-/ regelingskosten Werk en Inkomen Lekstroom (WIL) (positief effect € 0,20 miljoen). • Bijzondere bijstand positief effect € 0,15 miljoen Het voordeel wordt enerzijds veroorzaakt door hogere uitvoeringskosten(€ 0,05 miljoenN) door inzet van extra personeel. Dit was noodzakelijk op diverse gebieden binnen het programma Inkomensondersteuning bijvoorbeeld bij schuldhulpverlening. Dit wordt meer dan gecompenseerd door een voordeel doordat dit jaar veel meer ingevorderd is op openstaande vorderingen dan verwacht (€ 0,05 miljoenV). Ook door lagere regelingskosten inclusief uitvoering tegemoetkoming ondernemers noodzakelijke kosten (TONK) (€ 0,15 miljoenV). Dit betreft een ondersteuningsregeling op het gebied van Covid 19. • Debiteuren WIL negatief effect € 0,11 miljoen Voor de debiteuren WIL moet aan het einde van het jaar de waardering van deze debiteuren bepaald worden. WIL bepaalt met behulp van betalingsgedrag de percentages oninbaarheid. Dit levert een nadeel op ( € 0,11 miljoenN). Dit ontstaat vooral doordat WIL dit jaar niet veel oude vorderingen heeft afgeboekt, waardoor het percentage onïnbaarheid ongeveer 6% hoger uitkomt dan vorig jaar.

• Bijzondere bijstand zelfstandigen(BBZ) positief effect € 0,13 miljoen Dit voordeel ontstaat door lagere onderzoekskosten ( € 0,03 miljoenV), minder verstrekte leningen en uitkering levensonderhoud (€ 0,04 miljoenV), afwikkelingsvoordelen tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (TOZO) (€ 0,07 miljoenV), minder invordering (€ 0,02 miljoenN) en overige kleine verschillen (€ 0,01 miljoenV). • Overige kleine verschillen positief effect € 0,03 miljoen. Onderwijs (positief effect € 0,17 miljoen) Er zijn minder schade-uitkeringen uitbetaald (€ 0,02 miljoenV). Op de overige exploitatiekosten is aan belastingen en verzekeringen minder uitgegeven (€ 0,07 miljoenV), de tijdelijke huur School Klaviertje 4 in verband met nieuwbouw is nog niet nodig (€ 0,04 miljoenV). Daarnaast heeft de verhuur van lokalen locatie Plantagepolder aan de Montessori school meer opgebracht (€ 0,03 miljoenV). Ook zijn er nog kleine overige verschillen (€ 0,01 miljoenV). Financiering (positief effect € 0,13 miljoen). Het voordeel ontstaat doordat er voldoende cashflow lopende het jaar was door onder andere inkomsten uit grondverkopen. Hierdoor hoefde minder (her)gefinancierd te worden met langlopende geldleningen en ook nog tegen een lagere rente van 0,49% in plaats van de 1,5% voorgecalculeerde rente (€ 0,11 miljoenV). Daarnaast zijn er nog kleine overige verschillen (€ 0,02 miljoenV).

Grijs (positief effect € 0,12 miljoen). • Civieltechnische kunstwerken positief effect € 0,07 miljoen Er is dit jaar minder budget onderhoud derden gebruikt voor het onderhoud Spoorwegenonderdoorgangen en -terreinen, duikers en fonteinen (€ 0,03 miljoenV). Als gevolg van onderbezetting binnen het team VOB en een niet ingevulde vacature voor medewerker civieltechnische kunstwerken, is een deel van de werkzaamheden aan regulier en groot

Jaarstukken 2021

9

•

•

onderhoud niet uitgevoerd.. Daardoor blijft ook nog het budget overige werkzaamheden door derden onbenut (€ 0,03 miljoenV). Voor deze budgetten is voor € 0,06 miljoen een resultaatbestemming (budgetoverheveling) ingediend. Diverse kleine verschillen (€ 0,01 miljoenV). Straatvegen positief effect € 0,08 miljoen Het extra in 2021 beschikbaar budget voor de onkruidbestrijding is nog niet geheel aangewend. Dit onder andere inclusief minder kosten veegdiensten door derden levert een voordeel op bij onderhoud van derden (€ 0,09 miljoenV). Diverse kleine verschillen (€ 0,01 miljoenN). Overige kleine verschillen negatief effect € 0,03 miljoen.

OZB (positief effect € 0,1 miljoen). De extra opbrengst woningen eigenaren (€ 0,03 miljoenV) wordt veroorzaakt door positieve afloopverschillen nog op te leggen aanslagen 2017 t/m 2020 € 0,01 miljoen en voor 2021 een hoger areaal(meer objecten dan verwacht) € 0,02 miljoen. De extra opbrengst OZB niet-woningen eigenaren en gebruikers (€ 0,08 miljoenV) wordt veroorzaakt door positieve afloopverschillen nog op te leggen aanslagen 2018 t/m 2020 € 0,02 miljoen en voor 2021 een hoger areaal(meer objecten dan verwacht) € 0,06 miljoen. Diverse kleine verschillen (€ 0,01 miljoenN). Begeleiding psychosociale patiënten (positief effect € 0,1 miljoen). Op het budget beschikbaar voor het U16 project Living Lab(Brede aanpak dak- en thuisloosheid) blijft een bedrag over (€ 0,07 miljoenV). Dit project is in het najaar van 2020 gegaan waarbij de procesmatige, inhoudelijke en financiële kaders zijn uitgewerkt. Door omstandigheden is het project in 2021 niet afgerond en loopt door in 2022. Daarom is er voor € 0,04 miljoen een resultaatbestemming (budgetoverheveling) ingediend. Diverse kleine verschillen (€ 0,03 miljoenV). Sport (positief effect € 0,08 miljoen). Lagere energiekosten binnensportaccommodaties (€ 0,13 miljoenV). Dit ontstaat mede doordat er veel minder gebruik gemaakt is van deze accommodaties als gevolg van Covid 19.

Daarnaast er is fors onderhoud door derden uitgevoerd (€ 0,07 miljoenN). Met veel ongebruikte accommodaties was hier ook een goede gelegenheid voor. Door het lagere gebruik zijn ook de schoonmaakkosten lager (€ 0,04 miljoenV). Diverse kleine verschillen (€ 0,02 miljoenN). Overige budgetten (> € 25.000 < € 75.000) (positief effect € 0,25 miljoen). Het positief effect van € 0,25 miljoen is het saldo van alle voor- en nadelen op budgetten met een afwijking tussen € 25.000 en € 75.000. Overige budgetten (≤ € 25.000) (negatief effect € 0,01 miljoen). Een nadelig saldo van € 0,01 miljoen is opgebouwd uit diverse afwijkingen op budgetten van kleiner dan € 25.000. Indien de afwijkingen op de overige budgetten onderdeel uitmaken van relevante overschrijdingen (vanaf € 75.000) op programma-niveau, worden zij in de verschillenanalyses bij de staat van baten en lasten toegelicht. Tabel 3: Prognose vrije algemene reserve

x € 1.000

Stand per 1 januari 2021 Mutaties: Rekeningresultaat 2020(excl. winstneming grondexploitatie Vinex en Niet Vinex 3.129) Resultaatbestemmingen 2020 Onttrekkingen Stand per 1 januari 2022 Mutaties: Rekeningresultaat 2021 Resultaatbestemmingen 2021 Onttrekkingen Prognose stand per 1 januari 2023

Jaarstukken 2021

Bedrag 2.914 771 -313 3.372 3.088 -284 6.176

10

Inhoudelijke resultaten van de programma's Naast het financieel resultaat gaan we ook in op de inhoudelijke resultaten van 2021. In het navolgende wordt voor de vijf programma’s de kern van de inhoudelijke resultaten en ontwikkelingen weergeven. Het gaat dan om de verantwoording over de bereikte doelen en de analyse van de bereikte maatschappelijke effecten. Waar van toepassing wordt ook een toelichting op niet gerealiseerde voornemens gegeven. In die zin was er sprake van een bijzonder jaar door de COVID19-pandemie. De bestrijding van de corona, het opvangen van de gevolgen van de lock-down en het ondersteunen van een groot aantal maatschappelijke organisaties, ondernemers en inwoners vergde veel aandacht van ons. Bijkomend gevolg hiervan is dat we meer dan in andere jaren een deel van onze voorgenomen activiteiten en prestaties niet ten volle hebben kunnen realiseren. Dit is terug te zien in de scores op de prestatie-indicatoren in de programmaverantwoording. Deze zijn wat vaker ‘rood’ dan scores op indicatoren van vorige jaren. Samen leven Iedere inwoner in Houten doet mee, wordt gezien en gehoord. Hierbij kijken we naar wat voor een inwoner mogelijk is. Als het nodig is ondersteunen we. Hierover maken we dan afspraken. Zo kan ieder zich op zijn of haar manier ontwikkelen en inzetten.

Goede uitgangspositie gemiddelde Houtenaar, aandacht voor kwetsbaren nodig In Houten zijn de inwoners relatief hoog opgeleid, mondig en kritisch. Zij hebben een meer dan gemiddeld inkomen. Daarnaast heeft Houten ook inwoners die kwetsbaar zijn, al gaat het in vergelijking met veel andere gemeenten om een relatief kleiner deel van de bevolking. De kwetsbare inwoner heeft veelal te maken met problemen op diverse gebieden. Denk hierbij aan laaggeletterdheid, financiële problemen, gezondheidsproblemen, een minder grote zelfredzaamheid en het gebrek aan een sociaal netwerk en ondersteuning uit de eigen omgeving. Juist die opeenstapeling maakt het complex. Uit de laatste cijfers van de Monitor Sociale Kracht (2021) blijkt dat, ondanks de veerkracht die de totale bevolking liet zien in coronatijd, de kloof tussen de meest kwetsbaren en de rest van Houten de afgelopen twee jaar verder is toegenomen. Het gaat met deze Houtenaren minder goed dan voorheen. En juist deze inwoners stonden al op achterstand. Veerkrachtige samenleving Het afgelopen jaar bleef de sociale samenhang in de buurt stabiel, waarbij deze in het centrum zelfs toenam. Deze sterke saamhorigheid zorgde ervoor dat inwoners door de lastige periodes van de lockdown kwamen.

Het is mooi om te zien dat Houten een sterke sociale samenhang heeft en we zelfs in perioden die extra uitdagend zijn, dit blijven vasthouden met elkaar en naar elkaar blijven omkijken. Corona en de toekomstige vergrijzing laten ons zien dat het op peil houden van ons vrijwilligersbestand onze aandacht nodig heeft. Deze invloed zien we terug in het aantal mantelzorgers dat overbelast is en de stijging van het aantal verstrekte mantelzorgwaarderingen. Nu de maatregelen versoepelen zien we de activiteiten bij de cultuurinstellingen weer opstarten. En zo ook de activiteiten vanuit zorg en welzijn, zodat de mantelzorgers hopelijk weer wat lucht krijgen. De sport- en cultuur sector hadden een zwaar jaar, maar Houten is inventief en zet flexibel in op de dingen die wél mogelijk zijn. Veel organisaties in sport, cultuur, welzijn en zorg hielden contact met vrijwilligers en deelnemers. Door het wegvallen van veel activiteiten en ontmoetingen was 2021 een moeilijk jaar voor de mentale gezondheid. Bij kwetsbare inwoners leidde dit tot onzekerheid, eenzaamheid en soms depressie. Voor onze inwoners is het fijn dat de maatregelen versoepelen en zij fysiek en mentaal een opkikker krijgen nu beide sectoren weer open gaan. Jeugdzorg en Wmo 2021 was een belangrijk jaar, waarin we duidelijke stappen zetten richting de gewenste transformatie.

Zo stelden we de inkoopstrategieën vast voor zowel Wmo als Jeugd, waarmee we nieuwe inkoopcontracten kunnen gaan afsluiten. De inkoopstrategieën zijn gericht op meer resultaatgericht en integraal werken, afschalen (samenwerking tussen formeel en informeel netwerk) en versterken van het gewone leven. Doordat we in 2021 nog meer zijn gaan sturen op contractbeheersing en indiceren zien we een stabilisatie tot lichte daling, ondanks de toename van problematiek (vooral bij jeugd). Hier gaan we in 2022 natuurlijk mee door om te zorgen dat de zorg beschikbaar en betaalbaar blijft voor de inwoners

Jaarstukken 2021

11

die het nodig hebben. We zien dat integraal werken tot positieve resultaten leidt in de pilot van Op Koers voor zowel onze volwassenen als jongeren. De landelijke ontwikkelingen zullen van invloed zijn op het vervolg van deze positieve ontwikkelingen: de hervormingsagenda Jeugd en de financiële kaders vanuit het Rijk. Leren en werken Ook zijn er inwoners, die de negatieve effecten van de Corona-maatregelen hebben ondervonden. Inwoners die als gevolg van de corona de stap van een ontwikkeltraject naar werk net niet hebben kunnen maken. Of leerlingen die veel moeite hadden met de verschillende lockdowns met als gevolg achterblijvende en/ schoolprestaties. Op gebied van onderwijs investeerden we in 2021 extra om te voorkomen dat kinderen als gevolg van de corona met onderwijs achterstanden kwamen te zitten. Ondanks de corona is het aantal bijstand cliënten in 2021 ten opzichte van 2020 licht gedaald. De Houtense Werktafel hielp inwoners aan betaald of onbetaald werk. Duurzame leefomgeving Mensen wonen, werken, leren, ontwikkelen en ontspannen in een omgeving die levensloopbestendig is. Daarbij gaan wij verantwoord om met middelen. Deelprogramma Wonen Als opvolger van de Woonvisie 2016-2025 heeft de gemeenteraad, in december 2021 ingestemd met de Woonvisie 2021-2030.

In deze visie zijn sociaal en duurzaam wonen en bouwen voor Houtenaren en betaalbare woningen belangrijke uitgangspunten. Met deze visie wordt richting gegeven aan het gewenste woningbouwprogramma van 4.750 woningen in de periode tot 2040. Voor ongeveer 1.000 woningen zijn al meer of minder concrete plannen, zodat de resterende opgave bestaat 3.750 woningen. Najaar 2021 heeft de raad Motie 120 (Blijven bouwen, vertraging voorkomen) aangenomen. Op basis van dit besluit is een start gemaakt met het ontwikkelen van woningen op diverse locaties.In 2021 werden in de gemeente Houten 128 nieuw gebouwde woningen opgeleverd. Deelprogramma Commerciële voorzieningen Winkelcentrum Het Rond Om het winkelcentrum levendig te houden hebben we ingezet op herbestemming van leegstaande winkels. Hierbij horen functies zoals wonen, werken, maatschappelijk, cultuur en recreatie tot de mogelijkheden. In verband hiermee hebben wij in gezamenlijkheid een projectplan opgesteld en een subsidieaanvraag bij de provincie gedaan vanuit ‘versterking vitaliteit binnensteden’. Winkelcentrum Castellum De situatie in winkelcentrum Castellum is een stuk rooskleuriger omdat hier naast horeca vooral dagelijkse winkels gevestigd zijn. Castellum heeft daardoor in 2021 veel minder te lijden gehad onder de coronacrisis, met uitzondering van de horeca en enkele niet-dagelijkse winkels.

Daarbij is Castellum veel compacter van opzet. Horeca De horeca sector heeft in 2021 zwaar te lijden gehad onder de coronacrisis. Gelukkig zijn er in 2021 nauwelijks faillissementen geweest in de Houtense horeca, maar een aantal zaken heeft het zwaar. Dit was zeker ook het gevolg van de laatste lockdown zo vlak voor Kerstmis. Om de horeca ondernemers te ondersteunen in deze zware tijden hebben wij begin 2022 actie ondernomen richting het rijk met een oproep om meer maatwerk te verrichten. Daarnaast heeft de raad in januari 2022 de motie ‘steuntje in de rug van de Houtense horeca’ aangenomen met als doel om ook in 2022 de horeca ondernemers lokaal extra (financieel) te steunen. Deelprogramma Leefbaarheid Het beheer en het onderhoud van de openbare ruimte hebben wij uitgevoerd volgens het beeldkwaliteitsplan zoals dat door de raad is vastgesteld. Mede door de inzet van de wijkcoördinatoren is het aantal adoptielocaties en het aantal bewonersinitiatieven ten behoeve van de openbare ruimte in 2021 gestegen.

Jaarstukken 2021

12

Deelprogramma Gebiedsontwikkeling Om de woningbouwproductie (zie deelprogramma Wonen) te ondersteunen heeft de raad in de motie “blijven bouwen, vertraging voorkomen”, ons college gevraagd onderzoek te doen of er (zoek)locaties zijn in Houten, waar op relatief korte termijn, betaalbare woningen in de juiste doelgroepen gebouwd kunnen worden. Op 23 november 2021 is de aanpak hiervoor goed gekeurd. Er zijn zeven locaties binnen de Rondweg aangewezen, waar 400 tot 500 woningen kunnen worden toegevoegd in de komende jaren. In Houten Noord is de transformatie van de Beverakker wederom opgepakt in directe samenspraak met omwonenden. Uit dit interactieve proces is een advies gekomen tot herontwikkeling van de locatie. Vernieuwend is dat eerst de input van bewoners is opgehaald voordat begonnen wordt met de planvorming. Op het Eiland van Schalkwijk zijn verschillende initiatieven verder gebracht en is een goede inhoudelijke en financiële basis gelegd om de ingezette Agrarische structuurversterking verder vorm en inhoud te geven en woningen toe te voegen die aansluiten bij de behoefte van de bewoners van Schalkwijk. Ook in ’t Goy zijn gesprekken gaande met de inwoners over een volgende woningbouwlocatie.

Deelprogramma Duurzaamheid en energietransitie De ambitie is een duurzaam Houten in 2040: klimaat- en energieneutraal, stil, schoon, klimaatproof, met volop groen en water, gesloten kringlopen en natuurlijk materiaalgebruik. In 2021 zijn diverse nieuwe beleidskaders vastgesteld, waarvan de uitvoering deze ambities een stap dichterbij brengen: de Transitievisie Warmte, het nieuwe beleidskader zonnevelden, de Regionale Energiestrategie en het Klimaatadaptatieplan. Tegelijkertijd zijn via de uitvoering van het eerder vastgestelde Water- en Rioleringsplan en Energieplan concrete acties ondernomen voor de verduurzaming van Houten. In 2021 hebben wij stappen gezet in de uitwerking van de beleidskaders. In januari 2021 is het energieteam van start gegaan, dat de lokale initiatieven van de Energietafel ondersteunt. Er zijn stappen gezet met een gezamenlijke communicatie-aanpak en gezamenlijke projecten, zoals zon op grote daken en collectieve inkoopacties. Daarnaast hebben wij in 2021 de openbare ruimte geanalyseerd. Hierbij is inzicht ontstaan in zogenoemde zinloze verharding, die omgevormd kan worden naar groen. Vrijwel altijd is bij het vervangen door groen een “Ons Buiten”-overeenkomst met bewoners afgesloten. Bewoners verzorgen in die situaties zelf het groenonderhoud.

Bij negen bewoners die hun tuin deels ontsteend en vergroend hebben, hebben wij 48 m3 verharding opgehaald en afgevoerd. Ook is op verzoek van bewoners het afgelopen jaar 596 m2 (overbodige) verharding weggehaald en vervangen door groen. Ook hebben we in 2021 subsidieregelingen opengesteld voor bewoners die een groen dak willen aanleggen of regenwater willen afkoppelen en infiltreren op eigen terrein. Wij hebben bijna 200 aanvragen ontvangen en toegekend. Ook is de proeftuin klimaatadaptieve maatregelen van start gegaan. Inwoners, bedrijven en de gemeente kunnen daar kennis maken met de mogelijkheden om de negatieve effecten van klimaatverandering beter op te vangen. Een leuke bijkomstigheid was dat de opening is verricht door minister Cora van Nieuwenhuizen. Op diverse parkeerplaatsen hebben wij geïnvesteerd in water passerende verharding. Voor Windpark Goyerbrug vernietigde de Raad van State in juli de vergunning. De rest van 2021 stond in het teken van beraad over het vervolg. Een besluit daarover is in 2022 aan de orde. Op gebied van afval hebben wij In 2021 is onderzocht of via nascheiding het aandeel gescheiden PMD-afval verhoogd kan worden bij appartementen en in de wijk Castellum (beide inzameling met ondergrondse containers). De eerste resultaten zijn positief. Daarnaast hebben wij stappen gezet in het recyclen van luierafval.

Deelprogramma Landschap en recreatie Om het Fort gereed te maken voor herontwikkeling op basis van het ontwikkelkader, hebben wij een flink bedrag geïnvesteerd in de restauratie van Fort Honswijk. Samen met Mooi ’t Goy hebben wij plannen gemaakt om een doorsteek te maken binnen een wandelroute rond het dorp. Voor de aanleg van een aantal bruggen om deze doorsteek te realiseren is budget vrijgemaakt. Wij zijn erg blij dat De Nieuwe Hollandse Waterlinie in is bijgeschreven op de lijst van UNESCO Werelderfgoed. Wij hebben ons actief hiervoor ingezet.

Jaarstukken 2021

13

Op verschillende locaties hebben wij het landschap een impuls gegeven door onder meer aanplant van bomen en struiken. Deelprogramma Cultuurhistorie en archeologie Voor de wijze waarop wij het cultureel erfgoed willen behouden en onderhouden hebben wij een visie opgesteld. Eind 2021 was de visie grotendeels klaar en wordt begin 2022 aan de raad voorgelegd. In samenwerking met de enkele betrokken inwoners van Houten hebben wij in 2021 weer een Open Monumentendag georganiseerd, vooral rond de forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie op het Eiland van Schalkwijk. Naast subsidie van de gemeente is er ook vanuit de samenleving op verschillende manieren (financieel) bijgedragen. Goede bereikbaarheid Het in stand houden en verbeteren van de infrastructuur voor de bereikbaarheid van Houten. Vanwege de coronacrisis was ook in 2021 het verkeersbeeld anders dan in de jaren vóór de corona crisis. Door de beperkingen (thuiswerken, gedeeltelijke sluiting van sectoren) was er minder autoverkeer op de weg en werd het openbaar vervoer fors minder gebruikt. Ook de bezetting van parkeerplaatsen was anders dan in de jaren ervoor. Dit alles leidde tot een verbeterde doorstroming van het autoverkeer en tot een hogere tevredenheid van inwoners over parkeren en over lagere aantallen reizigers in het openbaar vervoer en in de electro-karren.

Op regionaal gebied zijn diverse studies en onderzoeken vervolgd. We zijn ook in 2021 veelvuldig in gesprek geweest met Rijkswaterstaat, provincie, U10 en andere overheden over onderwerpen zoals de Ring Utrecht, Houten-Hooipolder, het integraal maatregelpakket buitengebied Bunnik Houten, U NEd en IRP. Voor de aansluiting op de A12 heeft dit niet geleid tot verdere voorbereidingsactiviteiten van de provincie voor deze aansluiting. Vanwege de hogere kosten, moet eerst extra financiering worden gevonden. Provincie, Bunnik en Houten blijven samen optrekken om de aansluiting te agenderen, onder andere in de mobiliteitsstrategie van U Ned. Ook in 2021 heeft Houten een weginfrastructuur die voldoet aan de kwaliteitsniveau eisen om zo te voorzien in de behoeften van de gebruikers. Vanwege capaciteitsproblemen hebben er geen inspecties plaats gevonden op civieltechnische kunstwerken. In 2022 vindt een inhaalslag plaats. In 2021 werd de Parkeervisie Houten 2021 vastgesteld. Wijzigingen in het parkeerbeleid zijn: • de aanpak ‘Parkeren op Maat’ wordt geactualiseerd in 2022.

De belangrijkste verandering in de aanpak is een verschuiving van een stappenplan gericht op het oplossen van een parkeerprobleem naar een meer community-gerichte aanpak gericht op het oplossen van een leefbaarheidsprobleem; • Meer pro-actieve aanpak in bijplaatsing laadpalen, parkeerdruk is daarbij geen belemmering meer; • Kaders voor nieuwe bouwontwikkelingen; • Nieuwe nota parkeernormen met zowel kwantiteit- als kwaliteitseisen voor fietsparkeren, toevoeging van een parkeernorm voor sociale huurwoningen en de mogelijkheid om met 5% lagere normen te werken bij aantoonbare stimulering duurzame mobiliteit (waaronder deelauto's). Voor de fiets hebben we veel lange termijn ambities voor Houten geagendeerd. Dit betreft onder meer: fietsbruggen over het Amsterdam Rijnkanaal en de Lek richting Culemborg, fiets-vriendelijkere inrichting van Lekdijk, Kanaaldijk en laatste deel Beusichemseweg. Zo is dat ingebracht voor het Nationaal toekomstbeeld fiets, bij de F10 en de provincie. Een van de projecten die in 2021 met subsidie van de provincie is gerealiseerd is het vrijliggend fietspad aan het Oostrumsdijkje. Verder hebben we in Houten een aantal permanente fiets-telpunten gerealiseerd zodat het fietsgebruik beter kan worden gemonitord.

Gemeente Houten en Ondernemend Houten zijn samen met Goed op Weg (regionaal samenwerkingsverband voor duurzaam vervoer) een project gestart om te kijken of er maatregelen kunnen worden uitgewerkt gericht op verduurzaming van de mobiliteit richting bedrijventerreinen. De vervolgfasen van dit project lopen door in 2022.

Jaarstukken 2021

14

De coronacrisis heeft zijn weerslag gehad op het openbaar vervoer. De provincie heeft vanwege de forse daling van het aantal reizigers, en daarmee de inkomsten uit openbaar vervoer, versoberingen in de dienstregeling van de buslijnen door moeten voeren. De komende jaren zal het een uitdaging worden om het aantal reizigers weer op het niveau van voor de coronacrisis te krijgen. Hierdoor wordt het ook een uitdaging om het openbaar vervoer aanbod weer te krijgen op het niveau van voor de coronacrisis. Veilige leefomgeving Mensen wonen en werken in een omgeving die veilig is en waar mensen zich ook veilig voelen. COVID-19 heeft grote invloed gehad op de veilige leefomgeving in de gemeente Houten in 2021. Het draagvlak voor het naleven van de maatregelen nam af naarmate de pandemie langer duurde. De samenleving kwam in het algemeen meer onder druk te staan. Dit alles heeft uiteraard ook gevolgen gehad op de plannen voor de veilige leefomgeving. Desalniettemin is er ten behoeve van de veilige leefomgeving een enorme prestatie verricht vanwege de coördinatie op COVID-19. Sociale veiligheid In Houten is het nog steeds prettig wonen en werken. De criminaliteitscijfers zijn laag en het gevoel van veiligheid is nog steeds hoog. Inwoners van Houten gaven in 2021 de veiligheid in hun buurt een gemiddeld rapportcijfer van 7,9 (uitkomst burgerpanel onderzoek). Dat is een hele mooie score.

Zeven op de tien inwoners geven een cijfer 8 of hoger. Inwoners voelen zich veilig doordat ze in een rustige, overzichtelijke en goed verlichte buurt wonen. Daar doen zich weinig onveilige situaties voor en daar is weinig sprake van overlast. Er is veelal sprake van een goede sociale controle in de buurt. In 2021 daalde de totale geregistreerde criminaliteit in Houten met 11% ten opzichte van 2020. Dit is gunstiger dan de gemiddelde ontwikkeling in de regio (-10%). Jongerenoverlast Inwoners deden meer meldingen van overlast. Een deel van de verklaring voor de toename van overlast meldingen heeft te maken met de coronamaatregelen. Een groot deel van meldingen van inwoners, dat jongeren zich niet aan de maatregelen zouden houden en geluidsoverlast veroorzaakten, werd door de politie geregistreerd als een melding van jongerenoverlast. Op een enkele locatie was ingrijpen noodzakelijk. Met jongeren is echter ook nauw contact gehouden om te komen tot de keuze voor extra chill-locaties in Houten. Op deze locaties kunnen zij ook ná 22.00 uur ’s avonds chillen, zònder dat dit direct leidt tot overlast voor de omgeving en daarmee tot meer meldingen van jeugdoverlast. In de zomer van 2021 zijn extra chill-locaties gerealiseerd. Houten beschikt nu over vier chill-locaties voor de jeugd.

Als uitgangspunt hierbij geldt dat zowel de jongerenwerkers als de Boa’s 2-3 avonden per week hierop werden ingezet. Cybercriminaliteit In heel Nederland stijgen de cijfers van cybercriminaliteit. Deze trend was in Houten ook goed zichtbaar. Houten is in hoge mate gedigitaliseerd. Onze inwoners kochten bijvoorbeeld graag via internet en dat maakten hen daarmee kwetsbaar voor oplichters. Op basis van de goede ervaringen met een eerste training online over weerbaarheid van 8- tot 12-jarigen werd ingezet op de online weerbaarheid van verschillende doelgroepen. Dit gebeurde via een spannend spel over de gevaren op internet ((Hackshield-actie met cyberagents). Het leert kinderen (online) skills waarmee ze zich kunnen wapenen tegen cybercriminaliteit. Ondermijning In 2021 zijn relatief veel controles uitgevoerd. Er werden maar weinig zaken aangetroffen die niet door de beugel konden. Het aantal opgelegde maatregelen is beperkt geweest. Door de controles is het zicht op het gebruik van panden verder vergroot. Om onze inwoners bewuster te maken en de meldingsbereidheid te vergroten hebben we twee campagnes uitgevoerd. De campagne Vreemd?! richtte zich op het herkennen van activiteiten en geuren die met synthetische drugs te maken hebben. Daarnaast is in district West Utrecht campagne gevoerd voor Meld Misdaad Anoniem.

In het Burgerpanel van het najaar werden vragen gesteld over de veiligheid in Houten en over ondermijning in het bijzonder, om te toetsen of we de juiste dingen doen.

Jaarstukken 2021

15

Veilige Wijk In 2021 hebben we via Social Media en met een aantal campagnes inwoners geïnformeerd over maatregelen die ze konden treffen om de kans om slachtoffer te worden van bijvoorbeeld woninginbraak en autokraak te verkleinen. We hebben nieuw voorlichtingsmateriaal ontwikkeld waar we komend jaar verder mee gaan werken. Bij opvallende trends of hotspots zetten we de Pop-up campagne in met de bakfiets op locatie. Deze inzet werd in 2021 wel belemmerd door de Corona crisis. Zorg en Veiligheid In de afgelopen jaren is gebleken, dat een intensieve aanpak en samenwerking op dit thema gewenst en noodzakelijk is. Het komen tot een effectieve integrale en persoonsgerichte aanpak - waarbij zowel veiligheids- als zorginterventies worden ingezet – vraagt veel capaciteit. Maar, het is van belang voor alle betrokkenen. In 2021 werd het nieuwe PGA-x systeem voor betere samenwerking tussen de partners in de zorgketen en in de veiligheidsketen, intensief gebruikt en verder ingericht.

Deze intensieve samenwerking in 2021 was er op gericht, dat personen die zorg en grenzen nodig hebben, niet verder zouden afglijden, in de criminaliteit belandden of overlast veroorzaakten, We hebben (nieuwe) interventies ingezet waaronder een bestuurlijke aanpak en woningruil met buurgemeenten, inzet van buurtbemiddeling, uitvoering Wet Tijdelijk Huisverbod, nazorg van exgedetineerden en training van boa's/jongerenwerkers voor thema's polarisatie en radicalisering. Fysieke veiligheid Vanuit fysieke veiligheid heeft de focus in 2021 volledig gelegen op de coördinatie van de COVID-19 pandemie. Enerzijds door het vertalen van de landelijke maatregelen tot een lokale aanpak en anderzijds er voor zorgen dat alle inwoners, ondernemers, zorginstellingen, onderwijs, sportverenigingen, culturele instellingen en maatschappelijke instanties antwoord kregen op hun vragen. Maar ook coördinatie op de impact van de crisis in de leefomgeving in Houten, zoals voor toezicht en handhaving, vanwege de afname van het draagvlak voor het naleven van de maatregelen. Betrokken bij de samenleving In het programma 'Betrokken bij de samenleving' gaat het om de mate waarin en de wijze waarop het bestuur de behoeften van Houtense inwoners signaleert, onderzoekt en vertaalt naar passend beleid en hoe de (digitale) dienstverlening op een eigentijdse en persoonlijke wijze wordt uitgevoerd.

Het jaar 2021 werd beheerst door de mogelijkheden en onmogelijkheden als gevolg van corona, Dit had een groot effect op de gevoelens in alle geledingen van de samenleving. Dit is terug te vinden in de cijfers van de Monitor Sociale Kracht die voor Houten lager uitvielen, lager dan de ambities voor 2021 en soms ook lager dan voorgaande jaren. Ten tijde van het opstellen van de begroting wisten we nog niet wat voor een jaar 2021 zou worden. We hadden nog grote ambities. Als gemeente wilden we steviger inzetten op het betrekken van inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers. En dat hebben we ook gedaan. Bij zowel het opstellen als het uitvoeren van gemeentelijk beleid spraken we af hoe we vraagstukken zouden oplossen en wie wat deed. Kenmerkende aspecten waren: • • • •

Meer invloed geven aan maatschappelijke partners; Gelijkwaardigheid tussen partners; Relevante maatschappelijke doelen; Initiatieven uit de samenleving mogelijk maken;

We zouden minimaal 3 participatietrajecten oppakken, en het werden er veel meer. Daarbovenop werden voor specifieke participatietrajecten door de gemeentelijke organisatie nog eens succesvol vele extra inspraakmomenten georganiseerd. De Ruimtelijke Koers was een groot traject waarbij inwoners, ondernemers, beleggers, ontwikkelaars, onze corporatie, aan eigenaren en huurders, werden uitgenodigd om aan de slag te gaan met de ambitie om de zeer noodzakelijke woningen te realiseren. Het ging over meer dan alleen woningen, het ging over de inrichting van de gehele leefomgeving inclusief voorzieningen, mobiliteit, duurzaamheid en biodiversiteit. Naast alle gebruikelijke inspraak en participatiemomenten werden er aanvullend naast het bestuurlijke besluitvormingsproces nog eens 7 inspraakmomenten geregeld om de meer dan 100 insprekers te faciliteren. Kortom, een enorme prestatie, dat we dit allemaal mogelijk konden maken.

Jaarstukken 2021

16

Desondanks was de beleving over de uitkomsten uit deze trajecten heel anders. De uitkomsten waren zeker niet voor iedereen bevredigend. De gemeente ontving bijna 400 zienswijzen op het ontwerp van de Ruimtelijke Koers. Dit heeft bij Ruimtelijke Koers geleid tot een referendum waarbij de inwoners zich uitspraken tegen het voorstel van de Ruimtelijke Koers. Belangrijke lessen die we uit deze participatietrajecten konden leren waren dat we participatietrajecten zo vroeg als mogelijk moeten starten. Transparant aangeven waarover wel en waarover niet geparticipeerd kan worden, is daarbij erg belangrijk. Ook de terugkoppeling wat we met resultaten uit een participatieproces doen, is hierbij cruciaal. Corona dwong ons om versneld digitale concepten uit te werken voor bijvoorbeeld het onlinevergaderen en allerlei gemengde overlegvormen. Technisch was het een uitdaging om snel genoeg te ontwikkelen en te vernieuwen. Dit gold niet alleen voor de gemeente als organisatie maar ook voor onze inwoners. Voor sommigen bood dit nieuwe kansen om aangehaakt te zijn bij de plannen, maar voor anderen werd de afstand tot de overheid juist verder vergroot. Inwoners voelden zich minder betrokken bij plannen, activiteiten en voorzieningen dan we ambieerden. We zien hiervoor een lagere (of in ieder geval niet groeiende) score in de cijfers van de Monitor Social Kracht.

Ook de ruimte die gevoeld werd om ideeën en initiatieven te realiseren was klein. En de waardering voor de wijze waarop inwoners en organisaties betrokken werden door de gemeente bij totstandkoming en uitvoering beleid was zeer laag. Dat was niet de participatiesamenleving die we voor ogen hadden. De inwoners waardeerden ook in 2021 de gemeentelijke diensten. In de Monitor Sociale Kracht zien we dan ook een redelijk stabiele waardering voor de dienstverlening, in lijn met voorgaande jaren. Juist de digitalisering van onze diensten van afgelopen periode bood ons de kans om, ondanks corona, toch te kunnen leveren. Er was al een groot aantal diensten 24/7 beschikbaar voor de inwoners en ondernemers. Dit maakte mogelijk dat we ook maatwerk konden bieden voor hen die dat nodig hadden, voor hen die niet in staat waren gebruik te maken van de digitale dienstverlening. Voor hen bleef persoonlijk bezoek aan de gemeente-ingang altijd mogelijk. Het jaar 2021 was een intensief en interactief jaar waarin we over de gehele breedte gezien, toch goed gepresteerd hebben, al konden we niet altijd volledig invulling geven aan al onze ambities.

Jaarstukken 2021

17

Jaarstukken 2021

18

JAARVERSLAG

Jaarstukken 2021

19

Jaarstukken 2021

20

Programma Samen Leven

Jaarstukken 2021

21

Programma Samen Leven Programma in vogelvlucht Inleiding In de Sociale Koers komen de beleidskaders van Wmo, Gezondheid, Jeugd en Onderwijs en Werk en Inkomen bijeen. Hiermee stimuleren en faciliteren we het integraal werken tussen deze beleidsterreinen. Het stelt ons in staat om mensen en middelen uit verschillende beleidsterreinen gelijktijdig en in samenhang in te zetten om ons doel te bereiken. Waarbij ons doel is dat iedereen meetelt in Houten. We streven naar een positieve gezondheid voor al onze inwoners, waarbij centraal staat wat kan in plaats van wat niet (meer) mogelijk is. Het programma bestaat uit de volgende deelprogramma's: • Deelprogramma Gezondheid • Deelprogramma Saamhorigheid • Deelprogramma Leren en werken • Deelprogramma Thuis

Behaalde maatschappelijke doelen Gerealiseerde maatschappelijke effecten (subdoelen) We hebben in Houten een sterke en veerkrachtige samenleving. Dit is een verdienste van allereerst onze inwoners zelf en daarnaast van onze partners, in samenwerking met onze eigen organisatie. Onze partners stelden zich flexibel op en waren inventief en creatief in het vinden van oplossingen om de inwoners waar nodig te ondersteunen en weer op weg te helpen. Gedurende het tweede jaar van de pandemie zien we dat cijfers over eenzaamheid, saamhorigheid, gezond leven, (financiële) zelfredzaamheid, mentaal welbevinden en een veilige woonomgeving stabiel bleven of soms zelfs ten positieve veranderden. We realiseren ons dat dit een beeld is van de gehele bevolking en dat er op individueel niveau schrijnende situaties zijn ontstaan. Niet gerealiseerde maatschappelijke effecten (subdoelen) De corona heeft ook zijn weerslag gehad op onze inwoners. Zo zien we dat de meest kwetsbaren in onze samenleving het zwaar hadden. Uit de recente cijfers van de Monitor Sociale Kracht (2021) blijkt dat juist de meest kwetsbare inwoners de afgelopen twee jaar nog verder op achterstand zijn gekomen. Dit behoeft extra aandacht. Sommige inwoners verloren hun baan, werden ziek of stonden psychisch onder druk. Dit leidde bijvoorbeeld tot, spanning of depressieve gevoelens.

Dit zagen we bijvoorbeeld terug in de toename van het gebruik van Jeugdhulp. Een aantal geplande activiteiten om een gezonde leefstijl te bevorderen konden helaas niet doorgaan. Zo konden we de verenigingen niet verder ondersteunen bij hun alcoholbeleid i.v.m. de sluiting van de kantines en vroegen inwoners minder ondersteuning aan bij OnsFonds om de saamhorigheid in de eigen omgeving te vergroten. Nu de maatregelen verdwijnen (ten tijde van dit schrijven) verwachten we dat we snel verbetering zullen zien op de nog niet gerealiseerde maatschappelijke effecten en prestaties.

Prestaties In de begroting zijn diverse prestatie-indicatoren opgenomen. Onderstaand wordt schematisch weergegeven welk percentage van de geplande prestatie-indicatoren is gerealiseerd.

Jaarstukken 2021

22

Zoals uit bovenstaande grafiek blijkt is 78% gerealiseerd. De belangrijkste resultaten worden hieronder nader toegelicht. Gerealiseerde prestaties We zien een daling van de Wmo indicaties, wat een gevolg is van de nieuwe verordening Jeugd en Wmo, waarbij we hebben ingezet op meer zelfredzaamheid. Ook hebben we ten aanzien van de met zorgleveranciers afgesloten contracten meer gestuurd op het naleven van deze contracten. Het aantal deelnemers aan de Gecombineerde Leefstijl Interventie, MOTTO, OudersInc., cursus taalen digivaardigheden, koppelingen tussen vraag- en steungezinnen, stichting leergeld en mantelzorgwaarderingen namen toe. Hierdoor werden onze inwoners gezonder, veerkrachtiger, minder eenzaam, zelfredzamer, ontlast en gewaardeerd en nam de kansen ongelijkheid iets af. Niet gerealiseerde prestaties Het aantal verwijzingen van Eerste-Lijns Medisch centrum (EMC) naar de welzijnsconsulent liep helaas achter met de doelstelling als gevolg van de corona. Inmiddels hebben wij actie ondernomen om de dalende lijn om te buigen De aanvragen voor het jeugdcultuurfonds liepen dit jaar achter, door het opzetten van een campagne is het aantal deelnemers aan het einde van 2021 flink gestegen. Hierdoor kwamen we zo goed als uit op onze doelstelling.

Doordat de jeugd hierdoor tijdelijk wat minder kon deelnemen aan sport of cultuur, konden zij hun eigen talenten minder goed ontdekken en ontwikkelen. De activiteiten starten gelukkig weer op. De inwoners waren beperkt door de coronamaatregelen waardoor zij geen activiteiten konden opzetten om de saamhorigheid in de eigen omgeving te vergroten. Hierdoor maakten inwoners weinig gebruik van Ons Fonds in 2021. We zien gelukkig in de cijfers dat inwoners elkaar op een andere manier vonden, want de saamhorigheid en gevoelens van eenzaamheid bleven zo goed als stabiel.

Hoe hebben de gerealiseerde prestaties bijgedragen aan de beoogde maatschappelijke effecten? Zie hierboven.

Jaarstukken 2021

23

Deelprogramma Gezondheid Wat hebben we bereikt? Bij het verbeteren van de gezondheid van de Houtense inwoners, gaan we uit van positieve gezondheid. Positieve gezondheid is een brede blik op gezondheid waarbij gezondheid meer is dan niet ziek zijn. We willen mensen aanmoedigen om zelf het beste uit het leven te halen, met of zonder hulp en ondersteuning. Dat is fijn voor de inwoners, draagt bij aan het terugdringen van de zorgkosten en is een voorwaarde voor een vitale samenleving, Dat doen we door inwoners te verleiden tot een gezonde leefstijl, ondersteunen van goede basisvoorzieningen op het vlak van welzijn, cultuur en sport en aantrekkelijke buitenruimten en tijdig ondersteunen als dat nodig is. Daarbij kijken we naar de mogelijkheden van informele ondersteuning. We konden ook in 2021 niet om corona heen. De fysieke- maar vooral de mentale gezondheid stond sterk onder druk. Veel activiteiten kwamen stil te liggen of konden alleen online doorgang vinden. Steunpakketten om het welzijn van kwetsbare inwoners te verbeteren en om een gezonde leefstijl te bevorderen, leidden tot een uitgebreid pakket van maatregelen. De uitvoering van een gedeelte van de activiteiten moet vanwege corona maatregelen nog plaatsvinden. GG1 GG2 GG3

Concreet willen we de volgende doelen bereiken: 1. Inwoners hebben een positieve gezondheid. 2.

Inwoners ervaren regie over hun eigen leven.

3.

Inwoners hebben een gezonde leefstijl.

4.

Inwoners zijn weinig eenzaam.

5.

Inwoners – en specifiek jongeren – kunnen omgaan met maatschappelijke druk.

6.

Gezinnen met jeugd-GGZ problematiek worden snel geholpen.

Hieronder wordt het deelprogramma per doelstelling uitgewerkt.

Doelstelling 1 Inwoners hebben een positieve gezondheid.