Bijlage 1 Collegeprogramma 2022 - 2026.pdf

Samen met inwoners bouwen aan een toekomstbestendig Houten COLLEGEPROGRAMMA 2022 - 2026

20 SEPTEMBER 2022 Pagina 1 van 41

Inhoudsopgave 1. Algemeen bestuurlijk perspectief ......................................................................................................................................... 3 1.1 Inleiding........................................................................................................................................................................... 3 1.2 Missie van het college ..................................................................................................................................................... 3 1.3 Financieel perspectief ..................................................................................................................................................... 4 1.4 Verhouding collegeprogramma 2022-2026 – begroting 2023 ......................................................................................... 5 2. Beleidsambities ..................................................................................................................................................................... 6 2.1 Programma Betrokken bij de samenleving ...................................................................................................................... 6 2.1.1 Een gemeente die er is voor de inwoners ...............................................................................................................

6 2.1.2 Financiële samenvatting.......................................................................................................................................... 7 2.2 Programma Samen Leven ................................................................................................................................................ 8 2.2.1 Sociaal domein ........................................................................................................................................................ 8 2.2.2 Kunst en cultuur .................................................................................................................................................... 12 2.2.3 Financiële samenvatting ........................................................................................................................................ 14 2.3 Programma Duurzame leefomgeving ............................................................................................................................ 15 2.3.1 Bouwen en ruimtelijke ordening ........................................................................................................................... 15 2.3.2 Energietransitie en duurzaamheid ........................................................................................................................

18 2.3.3 Buitengebied en de dorpen Schalkwijk, Tull en ’t Waal en ‘t Goy ......................................................................... 20 2.3.4 Openbare ruimte, natuur, klimaatadaptatie en afvalbeleid.................................................................................. 22 2.3.5 Bedrijvigheid en economie .................................................................................................................................... 24 2.3.6 Cultureel erfgoed .................................................................................................................................................. 26 2.3.7 Financiële samenvatting........................................................................................................................................ 27 2.4 Programma Goede bereikbaarheid ............................................................................................................................... 28 2.4.1 Bereikbaarheid en mobiliteit ................................................................................................................................. 28 2.4.2 Financiële samenvatting........................................................................................................................................

31 2.5 Programma Veilige leefomgeving .................................................................................................................................. 32 2.5.1 Veiligheid en openbare orde ................................................................................................................................. 32 2.5.2 Financiële samenvatting........................................................................................................................................ 34 2.6 Algemene dekkingsmiddelen en ondersteuning organisatie ......................................................................................... 35 2.6.1 Financiën en organisatie: het fundament op orde ................................................................................................ 35 2.6.2 Financiële samenvatting........................................................................................................................................ 36 3. Financiën ............................................................................................................................................................................. 37 3.1 Ontwikkelingen..............................................................................................................................................................

37 3.2 Structurele en incidentele kosten collegeprogramma ................................................................................................... 38 3.3 Ombuigingen ................................................................................................................................................................. 39 3.4 Incidentele lasten uit nieuw te vormen bestemmingsreserves ..................................................................................... 39 3.5 Bestemmingsreserve Bouwen voor Houten 2023 - 2026 .............................................................................................. 40 3.6 Investeringen................................................................................................................................................................. 40 3.7 Slotwoord ...................................................................................................................................................................... 41

Pagina 2 van 41

1. Algemeen bestuurlijk perspectief 1.1 Inleiding Op 20 juni presenteerden de onderhandelaars van ITH, NH, VVD en SGP het Coalitieakkoord 20222026 “Samen met inwoners bouwen aan een toekomstbestendig Houten”. Voor u ligt ons collegeprogramma, waarin wij de ambities uit het coalitieakkoord en een aantal belangrijke maatschappelijke ontwikkelingen concreet (financieel) hebben uitgewerkt.

1.2 Missie van het college Het college staat in de bestuursperiode 2022 – 2026 voor het samen met inwoners bouwen aan een toekomstbestendig Houten. De ideeën vanuit inwoners, bedrijven en (maatschappelijke) organisaties zullen in grote mate leidend zijn voor ons handelen. We willen inwoners laten zien dat het om hen gaat. Met dit college gaan Houtenaren meer meedenken, meebeslissen en meedoen. De gemeente bestaat uit Houten met zijn prachtige Oude Dorp, de energieke wijken daaromheen en de landelijke kleine kernen ’t Goy, Schalkwijk en Tull en ’t Waal en kenmerkt zich door haar veelzijdigheid, groene, open karakter en fietspaden. Wij zijn trots op het Houtense DNA en willen dat Houten haar dorpse karakter blijft behouden. Nieuwe woonwijken bouwen we volgens dit Houtense DNA. Daar gaan we met het Programma Bouwen voor Houten de komende jaren voortvarend mee aan de slag, zodat er voor (toekomstige) Houtenaren betaalbare, duurzame en goed bereikbare woningen zijn. Onze openbare ruimte is schoon, heel en veilig. We streven er naar dat Houten in 2040 energieneutraal is. Om daar te komen moeten we nog flinke stappen zetten in de uitvoering van de Regionale Energiestrategie (RES) en het Energieplan. We streven naar energie die lokaal en duurzaam wordt opgewekt.

Daarbij moet er een goede verhouding zijn tussen wat goed is voor het milieu, wat betaalbaar is voor inwoners en wat past bij de leefomgeving en landschap. De gemeente Houten is een bruisende en veilige gemeente, waar inwoners op elkaar letten en voor elkaar klaar staan. Cultuur en sport worden ingezet voor zorg, welzijn en gezonde vrijetijdsbesteding. Vrijwilligers, zoals mantelzorgers, spelen hierin een belangrijke rol. Voor jongeren bieden we een plek om elkaar te ontmoeten, bouwen we betaalbare woningen en stellen we alles in het werk voor een kansrijke start. Nabuurschap, zelfredzaamheid en bestaanszekerheid zijn voor ons belangrijke elementen. Zeker nu deze bestaanszekerheid door inflatie, stijgende energieprijzen en dalende koopkracht onder druk komt te staan. Ondernemers spelen een belangrijke rol voor het behouden van een bloeiende economie en levendige samenleving. De bloeiende economie van Houten creëert werkgelegenheid. Het college draagt innovatief en duurzaam ondernemen een warm hart toe, ook in de buitengebieden. Onze ambities bekijken we ook vanuit een regionale invalshoek. Goede afstemming met onze buurgemeenten leidt tot betere plannen voor onze inwoners. Daarnaast hebben we ondersteuning en financiering van de Rijksoverheid en provincie nodig om ambities te realiseren. Dan gaat het bijvoorbeeld om er voor te zorgen dat we snel, woningen bouwen.

Ook het grip krijgen op de stijgende kosten in de jeugdhulp vergt goede regionale samenwerking. Het college zet bij het realiseren van de doelen altijd de uitvoerbaarheid en betaalbaarheid (voor inwoner en gemeente) centraal. De inwoners van Houten mogen hiervoor vertrouwen op hun gemeente. We streven naar een open en betrouwbare cultuur, waarin het college samenwerkt met zowel de inwoner als de gemeenteraad aan een nog mooier Houten. Pagina 3 van 41

1.3 Financieel perspectief De actuele prognose van het financieel meerjarenperspectief vormt de basis voor de uitwerking van de (meerjaren)begroting 2022 – 2026 en dus voor het collegeprogramma (weergegeven in tabel 1). Het financiële beeld is redelijk in balans tot en met 2025 (zie ook hoofdstuk 3, waar de financiële doorvertaling van het collegeprogramma te vinden is). Het jaar 2026 laat een negatief exploitatieresultaat zien, doordat diverse grote posten in de uitkering van het gemeentefonds (zoals herverdeling gemeentefonds en opschalingskorting) tegelijkertijd ongunstig uitpakken. Dit geldt niet alleen voor Houten, maar dit is een landelijk probleem. Omschrijving Stand meerjarenbegroting 2022-2026 (op basis van besluitvormende raad t/m 7 juli 2022) Voorgenomen raadsbesluiten

2022

2023

(Bedragen x €1000) 2024 2025 2026

1.495 2.384

55 3.820

-84 3.537

-156 4.658

-1.023 -1.685

- Verduurzaming Fort Honswijk (raadsvoorstel 4 ok tober 2022)

-275

-

-

-

- 2e bestuursrapportage 2022 (raadsvoorstel 10 november 2022)

2.739

-53

-53

-53

-53

-

3.873

3.590

4.711

-1.632

3.875

3.453

4.502

-2.708

- Begroting 2023 (raadsvoorstel 10 november 2022) - Maandelijk se begrotingswijziging ok tober 2022

Prognose financieel meerjarenperspectief 2022-2026

-

-80

3.879

Tabel 1: Actuele prognose financieel meerjarenperspectief

Ten aanzien van het financieel meerjarenperspectief bestaan er nog een aantal onzekerheden. De precieze uitwerking van de herverdeling van het gemeentefonds blijft onduidelijk (zie ook het raadsvoorstel financieel kader 2023- 2026 en de meicirculaire vastgesteld in de raad van raad van 5 juli jl.). Per 1 januari 2023 wordt geleidelijk op basis van maatstaven een nieuwe verdeling van de rijksmiddelen voor gemeenten ingevoerd. De gemeente Houten wordt hierdoor hard getroffen. We maken ons samen met andere nadeel-gemeenten1 hard voor aanpassingen in het Gemeentefonds. Daarnaast is er nog veel onzekerheid over de rijksmiddelen in specifiek het jaar 2026. Een redelijke aanname op dit moment is dat de gekorte bedragen voor een belangrijk deel zullen worden opgelost. Onder andere de Vereniging Nederlandse Gemeenten is hierover nog in gesprek met het Rijk. We kiezen er vanwege deze onzekerheid voor om, net als andere gemeenten, het jaar 2026 niet als uitgangspunt te nemen voor ons financieel beleid. We verwachten dat de komende circulaires meer duidelijkheid zullen geven over het beeld voor het jaar 2026. Naast onzekerheden in het gemeentefonds krijgen we ook te maken met een toenemende inflatie en steeds hogere energiekosten (zoals beschreven in paragraaf 1.3).

We hebben voor de inflatie vooralsnog een prijsindex van 4,8% in de begroting opgenomen en voor de salarissen een loonindex van 3,3% (volgens de begrotingsrichtlijnen die bij het Financieel Kader 2023-2026 in de raad van 5 juli 2022 zijn vastgesteld). Vanwege het nieuwe energiecontract dat per 1 januari zal moeten ingaan, is door de inkooporganisatie een inschatting gemaakt van € 750.000 hogere kosten. Deze worden in de begroting 2023-2026 opgenomen. De verwachting is dat de kosten wellicht nog hoger worden door de huidige ontwikkelingen op de energiemarkt, onduidelijk is nog voor hoeveel. Voor de jeugdzorg geldt dat er komende jaren een besparingsopgave is, welke een Rijksverantwoordelijkheid is gemaakt. Concreet betekent dit dat het aan de Rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het gaat daarbij om maatregelen waardoor 1 ‘New Towns’ (ex-groeikernen), zoals Houten, worden extra hard getroffen. Dat komt met name door een verandering in

de maatstaf ‘centrumfunctie’, die in het nieuwe model fors hoger is gewaardeerd. Steden in de omgeving van centrumgemeenten profiteren hier veel minder van. Namens de groep ‘New Towns’ is recent een brief verstuurd aan de minister van Binnenlandse Zaken. Deze hebben wij van harte ondertekend. Pagina 4 van 41

gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden. Ook draagt het Rijk het budgettaire risico in geval (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang vinden. Voor Houten is als gevolg hiervan een post ‘nog te realiseren ombuigingen’ onder het budget van jeugdzorg opgenomen in de begroting. In hoeverre de maatregelen van het Rijk de gewenste besparing voor Houten gaan opleveren is nog niet bekend. Vanwege alle onzekerheden willen we toch een aanvang maken met het bezien van ombuigingsmogelijkheden via een op te zetten Houtens model (analoog aan het Zeistermodel, zie nr. 04). In 2023 bereiden we het traject voor, zodat we eind 2023 van start kunnen. Dit moet leiden tot een taakstellend bedrag in de begroting van 2024. De maatregelen krijgen vervolgens een plek in de perspectiefnota 2025 en begroting 2025.

1.4 Verhouding collegeprogramma 2022-2026 – begroting 2023 We gaan voortvarend aan de slag met onze ambities uit het coalitieakkoord. Hoe we dat doen is terug te vinden in dit collegeprogramma. Ook laten we zien hoe we aan de slag gaan met een aantal belangrijke ontwikkelingen die op ons af komen. Daarnaast hebben we de ideeën vanuit de inwoners (inspiratiebundel van de raad) en de inbreng vanuit de oppositiepartijen meegenomen. De beleidsambities zijn in dit collegeprogramma opgenomen als activiteiten. In het collegeprogramma zijn enkel de nieuwe ambities beschreven, voortzetting van het huidige beleid is niet los opgenomen. Er is alleen een financiële vertaling opgenomen wanneer er nieuw budget noodzakelijk is, niet wanneer er bestaande middelen/capaciteit beschikbaar is. De begroting 2023 bevat het doorlopend beleid. Het collegeprogramma bevat de beleidsvoornemens van het college voor de komende vier jaar. In die zin is het een perspectiefnota voor de komende jaren en wordt deze door de raad vastgesteld. De ambities beschrijven we aan de hand van de indeling van de programmabegroting. Door deze indeling te gebruiken is het eenvoudiger het meerjarig verband van de programma’s te volgen. De volgorde van de programma’s wisselen we om, het programma ‘Betrokken bij de Samenleving’ geven we daarmee de aandacht die het verdient.

Dit collegeprogramma maakt samen met de begroting 2023 onderdeel uit van de planning en control cyclus van de gemeente. En verwerken we als begrotingswijziging bij de begroting 2023.

Figuur 1: Relatie collegeprogramma en P&C cyclus

Pagina 5 van 41

2. Beleidsambities 2.1 Programma Betrokken bij de samenleving 2.1.1 Een gemeente die er is voor de inwoners ‘Een inwonersgerichte overheid’ Er ligt een grote opgave voor ons als bestuur om het vertrouwen tussen de inwoner en de overheid te verbeteren. Inwoners betrekken we zo vroeg mogelijk bij nieuwe plannen, vanuit een inwonersgerichte overheid. De deskundigheid van onze inwoners helpt ons bij het besturen van de gemeente. Als participatie niet volgens de Leidraad is gelopen, moet het opnieuw. De bewonersparticipatie krijgt in dit collegeprogramma een extra impuls.

01. Huidige en nieuwe instrumenten voor participatie We maken bij alle plannen steeds duidelijk zichtbaar wanneer en op welke wijze inwoners kunnen participeren en wat er gedaan is met de uitkomsten. Bij de uitvoering van de Leidraad Participatie & Omgevingsinitiatieven speelt het E-platform www.houtenpraatmee.nl een belangrijke rol. Hierop kun je in één oogopslag zien welke participatieprojecten er binnen de gemeente spelen en wat de uitkomsten zijn. Het platform biedt veel online participatiemogelijkheden (peilingen, enquêtes, mogelijkheden om ideeën op te halen). Dit draagt bij aan participatie van een groter en meer divers publiek. De Leidraad werd begin 2022 vastgesteld door de raad. Samen met het online platform houtenpraatmee.nl hebben we twee goede instrumenten in handen. We gaan nu actief sturen op het gebruik ervan door initiatiefnemers en door de gemeente zelf. We monitoren het gebruik en kijken of er verbeteringen denkbaar zijn. Er is ook ruimte voor nieuwe instrumenten als flitspeilingen, straat- en buurtreferenda en het Zeistermodel (zie nr. 04). We gaan de visie Communicatie en Participatie 2017-2021 evalueren en actualiseren in 2023. We verkennen hoe we inwoners meer kunnen laten meebeslissen. We betrekken mensen die om wat voor reden dan ook drempels ervaren om te participeren, de zwijgende meerderheid wordt gehoord.

We gaan nadenken over hoe participatietrajecten beoordeeld kunnen worden op zorgvuldigheid. Zo nodig passen we de participatieverordening aan. 02. Impuls aan participatieadvies We investeren in extra capaciteit voor participatieadvies in de gemeentelijke organisatie. De Leidraad participatie en omgevingsinitiatieven en de eisen die vanuit de Omgevingswet worden gesteld, vormen hierbij ons start- en uitgangspunt. Deze gelden natuurlijk voor de gemeente zelf (wij willen en moeten het goede voorbeeld geven), maar ook voor anderen zoals individuele inwoners, ondernemers, verenigingen, bewonersgroepen en (project)ontwikkelaars. Dit alles vraagt veel capaciteit van de organisatie voor advies, steun en begeleiding zowel intern als extern. Omschrijving 2 fte participatieadvies (één in 2023)

2022

2023 € 97.000

2024 € 194.000

2025 € 194.000

2026 € 194.000

I/S S

03. Stimuleren inwonersinitiatieven Voor het extra ondersteunen vanuit de gemeente van inwonersinitiatieven stellen we jaarlijks €75.000 beschikbaar. Inwonersinitiatieven stimuleren nabuurschap, doordat groepen inwoners zich vrijwillig met elkaar inzetten voor maatschappelijke thema’s, zoals duurzaamheid, veiligheid, leefbaarheid, gezondheid en cultuur. Ook het in eigen beheer nemen van openbaar groen is hier een Pagina 6 van 41

mooi voorbeeld van. Het goed begeleiden daarvan vraagt extra inzet. Tot slot willen we ook experimenteren met nieuwe vormen van democratie. We zoeken naar vormen die helpen om groepen die een kloof tussen inwoners en politiek ervaren weer meer bij besluitvormingsprocessen te betrekken. We beginnen niet bij nul, maar we willen grote stappen maken. Daarom gaan we eerst goed nadenken over wat onze aangescherpte doelen worden en hoe we die met elkaar kunnen bereiken. Het college ziet het als opdracht om alle lagen van de bevolking te betrekken bij de inwonersparticipatie. We willen graag weten wat kinderen vinden van hun leefomgeving, we vragen aan jongeren naar hun ideeën en we betrekken mensen die om wat voor reden dan ook, een drempel ervaren om in te spreken. Omschrijving Stimuleren inwonersinitiatieven

2022

2023 €75.000

2024 €75.000

2025 €75.000

2026 €75.000

I/S S

04. Inwoners betrekken bij eventuele bezuinigingen In het voorjaar van 2023 (bij de Meicirculaire 2024) krijgen we naar verwachting meer duidelijkheid over het begrotingsjaar 2026. We gaan samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers zoeken naar ombuigingsideeën langs de weg van het Zeistermodel. De ervaringen van Zeist willen wij gebruiken voor een Houtens model. Het Zeistermodel is een voorbeeld uit de praktijk waar een gesprek met de samenleving over de taken en inspanningen van de gemeente en haar partners heeft geleid tot nieuwe keuzes. Nieuwe keuzes die financieel ook impact hebben. Het doel van dit proces is om de prioriteiten van inzet van mens en middelen weer centraal te zetten en de kracht van samenleving daarvoor te gebruiken. In 2023 bereiden we dit traject voor, zodat we eind 2023 van start kunnen. Dit moet leiden tot een taakstellend bedrag in de begroting van 2024. De maatregelen krijgen vervolgens een plek in de perspectiefnota 2025 en begroting 2025. Omschrijving Uitvoering Houtens model

2022

2023 € 75.000

2024 € 75.000

2025

2026

I/S I

05. Eén loket principe voor gemeentelijke dienstverlening We vinden het belangrijk dat inwoners en ondernemers niet van het kastje naar de muur worden gestuurd. Inwoners moeten kunnen terugvallen op zoveel mogelijk één aanspreekpunt. Wij gaan werken aan een sterkere één-loket functie voor inwoners en ondernemers. Wij denken daarbij o.a. aan de mogelijkheid een ondernemersloket direct toegankelijk op onze internetpagina te realiseren. Maar ook aan het verbeteren van de digitale toegang voor inwoners door samenwerking met o.a. de bibliotheek en andere maatschappelijke partners. We betrekken hierbij ook de ideeën van maatschappelijke partners over een Sociaal Plein in Houten.

2.1.2 Financiële samenvatting In onderstaande tabel zijn de incidentele en/of structurele financiële effecten voor het programma ‘betrokken bij de samenleving’ samengevat: Nummer Omschrijving 2.1 Programma Betrokken bij de samenleving 2.1.1 Een gemeente die er is voor inwoners TOTAAL waarvan incidenteel waarvan structureel

2022

2023

2024

Bedragen x € 1.000 2025 2026

-24 -24

-295 -295

-392 -392

-317 -317

-317 -317

-24

-75 -220

-75 -317

-317

-317

* Kosten extra wethouder 0,4 fte zijn financieel verwerkt in programma Betrokken bij de samenleving. Pagina 7 van 41

2.2 Programma Samen Leven 2.2.1 Sociaal domein ‘Omzien naar elkaar’ Nabuurschap Wij streven naar een vitale woongemeenschap in een gezonde leefomgeving, waar inwoners elkaar kennen en veilig voelen. Het Houtense DNA is niet alleen een stedenbouwkundig concept. Het is vooral onze manier van samenleven. Inwoners van Houten doen graag wat voor elkaar en voor de gemeenschap. Houten is ook een welvarende gemeente, waarin het met veel Houtenaren goed gaat. We moet daarbij de kwetsbaren in onze samenleving niet vergeten. Achter de goede sociale cijfers zitten vele schrijnende verhalen van mensen met wie het minder goed gaat. Mensen vragen niet altijd om de hulp, waar zij recht op hebben. Bijvoorbeeld mensen met een baan die de eindjes niet aan elkaar kunnen knopen. Het college zet in op het voorkomen van bijvoorbeeld eenzaamheid, geldproblemen en schulden, want de impact van geldproblemen zijn groot. Zeker als daar ook nog eens kinderen bij betrokken zijn. De komende tijd bekijkt het college de mogelijkheden die de gemeente heeft vanuit de herijking van het minimabeleid en de landelijke ontwikkelingen rondom de participatiewet, armoede en schulden. Zonder te vervallen in discussies over koopkrachtplaatjes en gemiddelden, maar door de gevolgen voor inwoners te verzachten.

Ondersteuning Het is noodzakelijk om ervoor te zorgen dat de beschikbare middelen terecht komen bij de meest kwetsbaren. Gemeentelijke voorzieningen zoals de ‘WMO-middelen’, staan al jaren onder druk. De druk wordt naar verwachting alleen maar groter gezien de vergrijzing. Bovendien worden we als samenleving geconfronteerd met personeelstekorten, ook in de zorgsector. We gaan ook meer inzetten op preventie. Landelijk zien we een trend waarbij steeds meer wordt ingezet op informele zorg. Bijvoorbeeld door het bieden van plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten en een praatje kunnen maken. Deze algemene voorzieningen blijven we voor inwoners gratis aanbieden. Jeugd en Jongeren Jeugdbeleid kent veel aspecten. Dat kinderen en jongeren veilig kunnen opgroeien en zich kunnen ontwikkelen is van groot belang. De gemeente heeft een belangrijke rol in het ondersteunen van ouders en jongeren daarbij. Onze verantwoordelijkheid gaat bijvoorbeeld uit naar adequate huisvesting van scholen, toegang tot jeugdhulp, sociaal welbevinden en voldoende plek in onze openbare ruimte. Jeugd en jongeren hebben in onze gemeente plek om zichzelf te zijn, te chillen, krijgen goed onderwijs. Waar nodig een steuntje in de rug. De gemeente organiseert via haar partners dat steuntje en ouders/opvoeders weten de weg te vinden. We zijn daar blij mee en wellicht kan het ook nog een tandje beter.

06. Sociale Koers evalueren In de komende bestuursperiode evalueren we het programma Sociale Koers dat loopt tot eind 2023. Een beleidskader op Jeugdhulp en Wmo is wettelijk verplicht. Om de opgaven in het sociaal domein goed te kunnen realiseren, vinden we een breed integraal beleidskader wenselijk. We nemen zaken als sport, cultuur, jeugdbeleid, gezondheid, welzijn, LHBTI+ en onderwijs hierin ook mee.

Pagina 8 van 41

In het proces voor totstandkoming van een opvolging van het programma betrekken we maatschappelijke organisaties, zorgverleners, de Adviesraad Sociaal Domein (ASD), ervaringsdeskundigen en inwoners. 07. Op Koers en Houtense Werktafel Op Koers We zetten het pilotproject ‘Op Koers’ om in een structurele aanpak. Binnen Op Koers worden inwoners, die problematiek ervaren op meerdere levensgebieden op weg geholpen door een integraal team. Mensen vertellen hun verhaal aan een aantal professionals tegelijkertijd (wonen, zorg, welzijn, werk en inkomen). Samen werken ze stap voor stap aan de oplossing van de problemen en proberen ze het participatieniveau te verhogen. Er worden afspraken gemaakt en de voortgang wordt regelmatig in de groep besproken. De partners Van Houten&co, Houtense Werktafel, Sociaal team en WIL/jongerenloket hebben de ambitie uitgesproken om in 2023 het integraal ondersteunen nog verder door te ontwikkelen. Houtense Werktafel Het college kiest voor structurele voortzetting van de huidige vorm van de Houtense Werktafel. Dit sluit aan bij de oproep van de raad, unaniem aangenomen in motie vreemd aan de orde van de dag nr. 53 van 2022. De Houtense Werktafel is ons lokale team om inwoners uit het hele bijstandsbestand te activeren en naar werk te begeleiden. Door een structureel budget boven op de Rijksmiddelen wordt er op drie vlakken ingezet: • • •

Medewerkers met voldoende tijd om elke doelgroep passende begeleiding te geven vanuit de werkcoach; Projecten, waarin mensen intensieve begeleiding krijgen naar participatie en werk, waardoor zij een stap in hun ontwikkeling kunnen maken; Extra inzet voor speciale doelgroepen, zoals marginaal ondernemerschap (ondernemen binnen de bijstand) en plaatsing van statushouders.

Tegenover de kosten staan verwachtte kostenbesparingen op andere terreinen en de bijstand. Vanaf 2024 verwachten we van onze samenwerkingspartners dat integraal werken onderdeel is van de standaardwerkwijze. Dit moet ook blijken uit het op te leveren plan integraal werken van de partners. Daarmee voorzien we een besparing van €50.000. Omschrijving Op Koers + Houtense Werktafel

2022

2023 €466.000

2024 €416.000

2025 €416.000

2026 €416.000

I/S S

08. (Herijking) minimabeleid In mei 2022 is het onderzoek naar de herijking van de minimaregelingen van start gegaan. De uitkomsten worden in 2022 opgeleverd. Op basis van de aanbevelingen hervormen we in 2023 het minimabeleid. In 2024 zijn de aanbevelingen in het lokaal inkomensbeleid geïntegreerd. Duidelijk moet worden: (1) welk bereik we momenteel realiseren dankzij de bestaande inkomensregelingen, (2) of en hoe dit bereik vergroot kan worden, (3) waar de overlap zit tussen verschillende regelingen en (4) of het daarbij wenselijk is om inkomens- en vermogensgrenzen op een gelijke wijze toe te passen. Op basis van een beleidsanalyse, een armoede index, interviews en een groepsgesprek met de ketenpartners worden er een viertal scenario’s doorberekend die richting geven aan het toekomstig minimabeleid.

Pagina 9 van 41

09. Garantiebanen We willen als gemeente ook zelf het goede voorbeeld geven door mensen met afstand tot de arbeidsmarkt een volwaardige baan binnen onze organisatie of contractpartners te geven. Dit doen we door het huidige beleid voor het bieden van garantiebanen voort te zetten. Daarbij hoort ook het bieden van de noodzakelijke begeleiding en faciliteiten. Onze werkgeversrol geven we vorm via het werkconcept van de Houtense Werktafel (HWT). Om in Houten woonachtige kandidaten te plaatsen werken we samen met zowel inwoners als met het team Samenleving (Werk & Inkomen), het werkgeversservicepunt (WGSP-WIL) en de al eerdergenoemde HWT. Zo werken we samen aan een toekomstbestendig Houten. 10. Waardering mantelzorgers en vrijwilligers Mantelzorgers zijn het fundament van ons zorgstelsel. Zonder hen stort het zorggebouw in. We verhogen de jaarlijkse vergoeding aan mantelzorgers met €20 per jaar. Mantelzorgers helpen bij het ontlasten van de zorg en ondersteuning en bieden inwoners steun. Mantelzorgen overkomt je als een naaste wegens ziekte extra zorg nodig heeft of niet meer voor zichzelf kan zorgen. Door de vergrijzing zal het aantal mantelzorgers in Houten blijven groeien. We vragen actief inwoners van Houten om een mantelzorger die ze kennen op te geven voor de waardering.

We houden daarnaast in 2022 een mantelzorgcampagne om zo mantelzorgers bewust te maken van hun rol en van de ondersteuningsmogelijkheden. Hiermee erkennen we de belangrijke rol die mantelzorgers spelen in de maatschappij. Met hoeveel liefde de mantelzorg ook gegeven wordt, soms is het té zwaar. Samen met vrijwilligersorganisaties gaan we inzetten op het organiseren en geven van respijtzorg – het tijdelijk overnemen van de mantelzorg, om de mantelzorger even rust te gunnen. In Houten zijn daarnaast veel actieve vrijwilligers die zich dagelijks inzetten voor de Houtense samenleving. Zonder hun inzet zouden veel activiteiten voor de inwoners in onze gemeente geen doorgang kunnen vinden. Deze vrijwilligers waarderen wij dan ook zeer. Vrijwilligers doen het niet voor het eigen gewin. Toch gaan we bekijken of er behoefte is aan een vrijwilligerswaardering. Omschrijving Mantelzorgwaardering

2022

2023 €22.000

2024 €22.000

2025 €22.000

2026 €22.000

I/S S

11. Ouderenagenda We stellen in het eerste kwartaal van 2023 een ouderenagenda op, in verband met vergrijzing. Het is belangrijk dat ouderen zoveel en zo lang als mogelijk zelfstandig, gezond en veerkrachtig zijn en blijven en de regie hebben over hun eigen leven. Binnen het gemeentelijke beleid breed is er gerichte aandacht voor zowel vitale als kwetsbare ouderen. De ouderenagenda maakt dit inzichtelijk en brengt mogelijke hiaten in beeld. Voor eventuele nieuwe initiatieven, voortkomend uit de agenda, zullen we zoeken naar budget. 12. Opvang Essenkade Op 10 mei 2022 heeft de raad ingestemd met de Essenkade 2 als mogelijke tijdelijke locatie voor de opvang van vluchtelingen, huisvesting van maatschappelijke organisaties en huisvesting van spoedzoekers voor maximaal 15 jaar. De door de raad vastgestelde kaders worden door de initiatiefnemers in 2022 uitgewerkt naar een concreet plan. Inzet is om eind 2022 het definitieve plan ter vaststelling voor te leggen aan de raad, waarna de planologische procedure gestart kan worden. Voor de uitwerking van de plannen is door de raad een uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld van € 150.000. In de uitwerking van de plannen is nadrukkelijk de inzet gericht op

Pagina 10 van 41

participatie bij de planvorming, geen belemmering voor de bestaande bedrijven en een voortdurende dialoog organiseren met omwonenden na realisatie van de opvanglocatie. 13. Taalatelier Vanaf 19 september 2022 start het Taalatelier in Houten. Het Taalatelier, voorheen taalklas, bevordert kansengelijkheid in het primair onderwijs voor kinderen die de Nederlandse taal onvoldoende beheersen om mee te komen in de klas (kinderen met Nederlands niet als moedertaal). Onvoldoende beheersing van de Nederlandse taal heeft gevolgen voor de algehele ontwikkeling van kinderen (rekenen, sociaal-emotioneel, etc.) en vraagt (te) veel tijd van leerkrachten. Financiering komt uit een drietal bronnen: 1. NPO-middelen (Nationaal Programma Onderwijs) (€ 110.000 voor 2 jaar; half 2022 – half 2024 (schooljaren)); 2. Subsidie van de Gelijke Kansen Alliantie (€ 100.000 tot eind 2023); 3. De schoolbesturen. De NPO-middelen zijn tijdelijk. We vinden het belangrijk dat het taalatelier blijft bestaan. Hiervoor stellen we budget beschikbaar. Omschrijving Taalatelier

2022

2023 €0

2024 € 27.500

2025 €55.000

2026 €55.000

I/S S

14. Het Sport-, beweeg- en preventieakkoord voortzetten In de komende bestuursperiode wordt het sport-, beweeg- en preventieakkoord voortgezet. De doelen van dit akkoord worden uitgevoerd in samenwerking met de ruim 50 partners. Extra speerpunten zijn: 1. 2. 3. 4.

de inzet van de sportpedagoog; het project breed motorische ontwikkeling; inspirerende topsport; Healthy Houten communicatiemiddelen benutten (partnernetwerk inzetten).

Omschrijving Sportakkoord

2022

2023 € 20.000

2024 € 20.000

2025 € 20.000

2026 € 20.000

I/S S

15. Audit werkwijze en kosten Samen Veilig Het college zet zich regionaal in voor een gezamenlijke audit (onderzoek) naar de werkwijze en de kosten van Samen Veilig. In het najaar van 2022 vinden meerdere gesprekken plaats tussen de samenwerkende gemeenten en Samen Veilig Midden Nederland. Onderwerp van gesprek vormen de uitdagende omstandigheden onder het huidige contract, in hoeverre de werkwijze efficiënt en effectief is en de onder druk staande tarieven. Resultaat van de gesprekken moet duidelijkheid scheppen in deze vraagstukken en mogelijke oplossingsrichtingen aandragen met toekomstperspectieven. De kosten voor de audit moeten gedragen worden door alle gemeenten. Omschrijving Audit Samen Veilig, Houtense bijdrage aan audit

2022

2023 €5.000

2024

2025

2026

I/S I

Pagina 11 van 41

16. Regionale vertegenwoordiging en advisering Sociaal Domein Vanwege toegenomen belangen en complexiteit in de regio investeren we in regionale vertegenwoordiging en advisering in het sociaal domein. Binnen het Sociaal Domein werken we met de Lekstroomgemeenten aan een samenwerkingsagenda, met een groeiend aantal onderwerpen o.a. vanwege landelijke ontwikkelingen. Denk hierbij aan de decentralisatie Beschermd Wonen en de toekomstige hervormingsagenda Jeugd. Een belangrijk aandachtspunt is voor ons het voorkomen van bestuurlijke drukte en ongewenste overlap tussen bestuurlijke overleggen. Voor de uitvoering van de samenwerkingsagenda levert elke gemeente een aandeel (ureninzet). Houten kan hiervoor al langere tijd niet de gewenste aantal ureninzet leveren. Met de impuls van 0,5 fte in regionale vertegenwoordiging komen wij gedeeltelijk tegemoet aan de benodigde inzet. Omschrijving 0,5 fte regionale vertegenwoordiging

2022

2023 € 49.000

2024 € 49.000

2025 € 49.000

2026 € 49.000

I/S S

2.2.2 Kunst en cultuur ‘Een boeiend, bloeiend, bruisend Houten’ In Houten hebben we een rijk cultureel verleden en zijn er veel organisaties en initiatieven actief met muziek, theater, dans, beeldende kunst en welzijn. In dit bloeiende en ondernemende culturele leven willen we gericht investeren.

17. Het Nieuwe Huis van Houten Deze bestuursperiode willen we samen met inwoners en betrokken organisaties het nieuwe huis van Houten (voorheen project Forum) verder vormgeven. We betrekken dit ook bij een bredere visie op het centrumgebied. Het gaat hierbij om het gebied van het Huis van Houten, het oude politiebureau en het gemeentehuis. De betreffende locatie is één van de zeven bouwlocaties uit het raadsbesluit n.a.v. motie 120 voor woningbouw op korte termijn. De huidige gebouwen, met maatschappelijke functie, in dit gebied zijn verouderd en toe aan vernieuwing. Het gemeentelijk kantoorvastgoed moet bovendien vanaf 2030 voldoen aan energielabel A. We zien kansen om met het Nieuwe Huis van Houten te komen tot goede huisvesting van belangrijke maatschappelijke functies. Zo ontstaat een inspirerende plek van ontmoeting in het centrum van de Houtense samenleving waarin cultuur, kunst, media, zorg, welzijn en onze dienstverlening als overheid thuishoren. Het college neemt regie in de gebiedsontwikkeling en gaat hiermee voortvarend aan de slag. Bij de ontwikkeling zijn veel partijen betrokken. Een positieve business case zien we als een gezamenlijke verantwoordelijkheid. 18. Jongerencentrum Enter We vinden het belangrijk dat er voor jongeren in Houten een plek is om samen te komen, waar ze zichzelf kunnen zijn en waar nodig een steuntje in de rug kunnen krijgen.

In deze bestuursperiode onderzoeken we het toekomstige gebruik van het gebouw Enter waar veel activiteiten voor jongeren worden georganiseerd. In het pand zijn flinke investeringen nodig. De nieuwe opdracht om de scenario’s voor dit pand te bekijken, incl. de mogelijke verkoop, zal een bredere invalshoek hebben dan de opdracht waarover de raad in maart 2022 is geïnformeerd.

Pagina 12 van 41

19. Evenementenfonds Vanaf 2023 wordt het jaarlijkse budget van het evenementenfonds verhoogd van €25.000 naar €50.000. Het Evenementenfonds stimuleert de samenwerking tussen lokale ondernemers en maatschappelijke organisaties en draagt bij aan een aantrekkelijk en bruisend Houten. Houtense organisaties, die beeldbepalende en identiteitsversterkende evenementen voor de inwoners van Houten organiseren, ontvangen daarvoor subsidie. Hierbij kan het gaan om evenementen die levendigheid brengen in een commerciële omgeving of evenementen van culturele aard. Hiermee dient een breed publiek te worden bereikt. Omschrijving Evenementenfonds

2022

2023 € 25.000

2024 € 25.000

2025 € 25.000

2026 € 25.000

I/S S

20. Bibliotheek Vanaf 2023 wordt het budget van de bibliotheek structureel verhoogd met €100.000 per jaar. Deze middelen zijn bedoeld om de maatschappelijke opdracht van de bibliotheek uit te voeren en hiervoor voldoende zichtbaarheid te creëren. De professionele basis maakt de ontwikkeling naar een educatief-maatschappelijke instelling mogelijk. Zo kan o.a. het informatiepunt digitale overheid (IDO) goed uitgevoerd worden, de VoorleesExpress, Boekwerk, Bibliotheek op School en alle kinderen een Boekstartpakket. Hiervoor worden ook externe fondsen geworven. Omschrijving Bibliotheek

2022

2023 € 100.000

2024 € 100.000

2025 € 100.000

2026 € 100.000

I/S S

21. Impuls cultuurevenementen We investeren in een structurele bijdrage voor het realiseren van minimaal twee festivals per jaar, om continuïteit te waarborgen en vernieuwing mogelijk te maken. Door het cultureel ondernemerschap van Aan de Slinger wordt er additioneel voor meer dan 75% fondsen geworven om deze festivals te realiseren (gemiddeld 2.000 bezoekers per festival). Omschrijving Overig cultuur

2022

2023 € 25.000

2024 € 50.000

2025 € 50.000

2026 € 50.000

I/S S

22. Impuls aan muziekeducatie We vinden goed en toegankelijk muziekonderwijs belangrijk voor onze jeugd. Daarom geven we een impuls aan het Houtens muziekonderwijs, door op zoek te gaan naar cofinanciering en fondsen. Daarnaast stimuleren we binnen– en buitenschoolse muziekeducatie door vanaf 2023 het jaarlijkse budget van Het Houtens Muziek Collectief (HMC) structureel te verhogen met €11.000. Daarnaast vraagt externe fondsenwerving en het landelijk project Meer Muziek in de Klas een match met het HMC-aanbod. Ook het lesaanbod van Kunst Na Arbeid (KNA) en St. Caecilia vraagt onderzoek naar mogelijke samenwerking en afstemming. Samen met het HMC wordt dit nader verkend. Omschrijving HMC

2022

2023 € 11.000

2024 € 11.000

2025 € 11.000

2026 € 11.000

I/S S

23. Muziekvereniging Kunst na Arbeid (KNA) In overleg met muziekvereniging Kunst na Arbeid (KNA) gaan we gezamenlijk op zoek naar een oplossing voor het huisvestingsvraagstuk van KNA. Daarbij wordt gekozen voor een integrale aanpak (maatschappelijk vastgoed, educatie, cultuur, ondernemerschap en vereniging).

Pagina 13 van 41

24. Een tweede balkon in de theaterzaal van Aan de Slinger We verkennen de mogelijkheden voor een tweede balkon in de theaterzaal Aan de Slinger. Hierbij geldt de randvoorwaarde dat het een budgetneutrale aanpassing aan het gebouw is. Aan de Slinger betaalt het jaarbedrag van de kosten van de lening door een vermindering van de subsidie. Door het toevoegen van een tweede balkon worden 90 extra stoelen gecreëerd. De zaal voldoet hiermee aan de vraag van het publiek voor zowel professionele als Houtense programmering.

2.2.3 Financiële samenvatting In onderstaande tabel zijn de incidentele en/of structurele financiële effecten voor het programma ‘samen leven’ samengevat: Nummer 2.2 2.2.1 2.2.2

Omschrijving Programma Samen leven Sociaal Domein Kunst en cultuur TOTAAL

2022

2023

2024

Bedragen x € 1.000 2025 2026

-

-562 -161 -723

-535 -186 -721

-562 -186 -748

-562 -186 -748

waarvan incidenteel waarvan structureel

-

-5 -718

-721

-748

-748

0

Pagina 14 van 41

2.3 Programma Duurzame leefomgeving 2.3.1 Bouwen en ruimtelijke ordening ‘We zien onszelf als schatbewaarders van het Houtens DNA’ De woningnood is hoog in Houten. We bouwen betaalbare woningen voor jongeren en starters, senioren, jonge gezinnen en inwoners met extra zorgbehoeften. Zowel sociale huur- als betaalbare koopwoningen, en van flexwoningen tot appartementen en eengezinswoningen volgens de verdeling in Woonvisie 2021. De opdracht uit de Woonvisie 2021 om zo’n 4.800 extra woningen te realiseren tot aan 2040, pakt het college op met de hoogst mogelijke prioriteit. Op dit moment zijn er zo’n 21.000 woningen in Houten. De groei naar 26.000 woningen betekent dat er voor elke vijf huizen die we nu hebben, er één extra bijkomt. Het is een grote en ingewikkelde opgave, maar niet onmogelijk als we het met elkaar doen. We gaan bouwen met visie. We nemen afscheid van de periode van uitnodigingsplanologie, maar met behoud van het particuliere initiatief. Alles wat we gaan bouwen past in ons uitgangspunt van het Houtense DNA. We zien onszelf als de schatbewaarders van dat DNA. We omarmen de stedenbouwkundige traditie, waarbinnen ruimte is voor nieuwe, moderne woonvragen als seniorenhofjes, tiny houses of loftachtige appartementen. We staan op de schouders van visionairen. Dat maakt ons bescheiden, bedachtzaam en zorgvuldig.

Ook de discussies over de toekomst van Houten vraagt om een zorgvuldig proces, waarin Houtenaren vroegtijdig betrokken worden. We kiezen volgens het coalitieakkoord voor dorpse verdichting binnen de Rondweg en bouwen in Houten Oost.

25. Programma ‘Bouwen voor Houten’ Een goede planning voor het bouwen aan Houten is een essentieel vertrekpunt. Het college start meerdere trajecten die deels parallel lopen en deels na elkaar moeten worden gepland. Eind 2022 is het spoorboekje (programmaplan Bouwen voor Houten) gereed. De activiteiten op het terrein van de ruimtelijke ordening, de bouwactiviteiten en de besluitvormingsprocessen, inclusief participatie, krijgen hierin gecoördineerd een plaats. Over dit spoorboekje neemt de gemeenteraad een besluit. We ontwikkelen de komende jaren gebiedsvisies, waarbij we sturen op de samenhang tussen uiteenlopende belangen. De ontwikkeling van de gebiedsvisies pakken we samen op met (toekomstige) bewoners, huidige eigenaren en gebruikers. De ontwikkeling van de gebiedsvisies loopt samen met de ontwikkeling van de Omgevingsvisie (de gebiedsvisies als gebiedsgerichte uitwerking). Het gaat onder meer om: -

Houtens DNA herbevestigen; De kernwaarden van het Houtens DNA worden de uitgangspunten voor bouwen in Houten. Stedelijke hoogbouw maakt daar geen onderdeel van uit.

-

Selectie stedenbouwkundig bureau; We selecteren een bureau dat ons begeleidt bij de grote opgave die ons te wachten staat.

-

Uitvoeren raadsbesluit ‘blijven bouwen, vertraging voorkomen’ (n.a.v. motie 120 – 2021); We gaan door met de voorbereidingen van de bouw van 500 woningen op de zeven kansrijke locaties.

-

Revitaliseren van het Rond; We gaan leegstand tegen en verlevendigen de openbare ruimte. Pagina 15 van 41

-

Gebiedsvisies voor het Centrum, De Molenzoom, De Koppeling; Voor het gebied Centrum, De Molenzoom, De Koppeling starten we de voorbereidingen van ongeveer 1.500 woningen.

-

Samenhangende visie voor buitengebied; We maken een samenhangende visie voor het buitengebied, die inwoners meer duidelijkheid en perspectief geeft op ontwikkelingen en vraagstukken.

-

Houten-Oost; We ontwikkelen een marsroute naar het bouwen van ongeveer 2.750 woningen in HoutenOost. Voor de uitwerking gebruiken we de lijnen van het Houtens Manifest. Het gaat hierbij om een wijze van bouwen van woningen die bijdragen aan een energiepositieve, klimaatadaptieve en biodiverse voorbeeldwijk.

-

Tijdelijke en specifieke woonvormen; We verkennen locaties voor flexwoningen (zoals tiny-houses) om starters in de komende jaren snel een plek te geven. De behoefte aan seniorenhofjes is groot in Houten. Voor een voorgenomen seniorenhofje zijn al ruim 400 aanmeldingen. Daarom staan die hoog op de agenda van het college.

Uitvoering woningbouwopgave – Programma Bouwen voor Houten Het huidige beleid (uitnodigingsplanologie, Programma Ruimte 2017) gaat uit van markinitiatieven en volstaat niet voor de toekomstige ambitieuze opgaven. Voor een goede gemeentelijke regie op de ambities uit de gebiedsvisies is een investering nodig in de organisatie met een groeipad. De versterking betreft ervaring en expertise op het vlak van gebiedsontwikkeling, stedenbouw en planeconomie en plannen/budgetteren. De werkelijke kosten zijn medeafhankelijk van de verhaalmogelijkheden van de kosten en eventuele subsidies van de Provincie Utrecht voor de versnelling van de woningbouw. Dekking kosten woningbouw door kostenverhaal Om de kosten te verhalen bij ontwikkelaars actualiseren we het grond(prijzen)beleid en de verhaalinstrumenten. Door vanaf het begin financiële instrumenten in te zetten voor kostenverhaal, kunnen we de meeste kosten voor de (ambtelijke) inzet verhalen op de ontwikkelende partijen. Het verhaal van bovenwijkse kosten (voorzieningen voor openbaar nut: wijkgroen, aanvullende ontsluitingen, ed.) zal ook worden ingezet. In het najaar van 2022 nemen college en raad een besluit over de actualisatie van het grondbeleid en de nota kostenverhaal. Begin 2023 volgt de nota Bovenwijkse voorzieningen met een uitwerking voor de projecten uit motie 120.

Omschrijving Voortzetting raadsbesluit ‘Blijven bouwen, vertraging voorkomen’ Verhaalopbrengsten raadsbesluit ‘Blijven bouwen, vertraging voorkomen’ Gebiedsvisies voor Molenzoom, Centrum, Koppeling en Oost, Woningbouwopgave vanaf 2022 – 2024 (fte’s) Woningbouwopgave vanaf 2025 – 2026 (fte’s) Verhaalopbrengsten woningbouwopgave 2022-2026

2022 €0

2023 €300.000

2024 €200.000

2025 €200.000

2026 €50.000

I/S I

€-/-225.000

€-/-150.000

€-/-150.000

I

-

€150.000

€175.000

€175.000

€175.000

I

-

€300.000

€600.000

€600.000

€600.000

I

-

-

-

€300.000

€300.000

I

-

-

€-/-225.000

€-/-450.000

€-/-750.000

I

Pagina 16 van 41

26. Woningen zonder bouwen We gaan nieuwe, creatieve wegen bewandelen om het aantal beschikbare en passende woningen te vergroten zonder te bouwen. Het optimaliseren van de bestaande woningvoorraad is duurzaam, relatief goedkoop, het speelt in op de huidige woonvraag en het kan snel. We kijken met inwoners naar de mogelijkheden voor het bevorderen van samenwonen, woningruil en woningsplitsing. 27. Zelfbewoningsplicht koopwoningen invoeren In Houten voeren we de zelfbewoningsplicht in (2023). Zelfbewoningsplicht houdt in, dat een woning voor een bepaalde termijn door de koper zelf moet worden bewoond en niet gelijk doorverkocht of verhuurd mogen worden. Het doel hiervan is: het betaalbaar houden van woningen. Het is van toepassing op nieuwbouwwoningen (inclusief woningen die worden toegevoegd na een bestemmingsplanwijziging, zoals bij transformatiegebieden). De regels voor zelfbewoningplicht stellen we vast in 2023. De beleidsregels maken dan onderdeel uit van o.a. intentieovereenkomsten, anterieure overeenkomsten, koopovereenkomsten en gronduitgiftevoorwaarden. 28. Toewijzing woningen voor eigen inwoners We bezien deze bestuursperiode de mogelijkheden voor het toewijzen van koopwoningen aan eigen inwoners. De Huisvestingwet gaat echter uit van het recht op vrije vestiging.

De Huisvestingswet wordt herzien, waarbij de mogelijkheden voor het toewijzen van sociale huurwoningen aan eigen inwoners worden verruimd. Daarop spelen we in met de herziening van de Huisvestingsverordening. De nieuwe regionale huisvestingsverordening stelt de gemeenteraad vast voor 1 juli 2023. De verordening heeft van rechtswege een looptijd van vier jaar. 29. Ondertekenen convenant duurzaam bouwen De Provincie Utrecht heeft samen met een aantal partners het Convenant Duurzame Woningbouw (verder Convenant) opgesteld. Bedoeling is om de duurzaamheidsambities makkelijker en tegen lagere kosten onderdeel te maken van de grote woningbouwopgave. In het Convenant worden de verschillende duurzaamheidsthema’s bij elkaar gebracht, waarbij er boven het wettelijk minimum extra pakketten mogelijk zijn in de vorm van de ambitieniveaus brons, zilver en goud. Brons ligt dicht tegen het wettelijk minimum aan, zilver stijgt daarboven uit en goud is een echte koplopers ambitie. De provincie vraagt zoveel mogelijk gemeenten om ook het Convenant Duurzame Woningbouw te ondertekenen met daarbij een keuze voor de niveaus brons, zilver of goud. De raad heeft een de wens uitgesproken om voor een zo hoog mogelijke ambitie te gaan. De gemeente Houten zet in op niveau zilver. Dit is door de gemeenteraad op 22 september 2022 besloten.

30. Regionale vertegenwoordiging en advisering ruimtelijk domein Vanwege toegenomen belangen en complexiteit in de regio investeren we op regionale vertegenwoordiging en advisering in het ruimtelijk domein. Om de Houtense ambities te realiseren en belangen te borgen is het noodzakelijk om in te zetten op goede vertegenwoordiging, lobby en advisering. Specifiek in het ruimtelijk domein geldt dit voor mobiliteitstrajecten zoals U-Ned, de woningbouwlocatie Houten-Oost en subsidies vanuit de Woondeals voor woningbouwprojecten. Omschrijving Fte regionale vertegenwoordiging ruimtelijk domein

2022

2023 € 97.000

2024 € 97.000

2025 € 97.000

2026 € 97.000

I/S S

Pagina 17 van 41

31. Omgevingswet implementatie De gemeente bereidt zich voor op de komst van de Omgevingswet. Bij inwerkingtreding van deze wet staat de organisatie voor de uitdaging gesteld de taken als bevoegd gezag te kunnen blijven uitoefenen. In deze bestuursperiode zetten we ons beleid, regelgeving en uitvoeringsprogramma’s om naar de eisen en standaarden van de Omgevingswet. Dit betreft meer dan honderd beleidstukken, bestemmingsplannen, verordeningen en uitvoeringsprogramma’s. Dit leidt tot een integrale Omgevingsvisie, een gebiedsdekkend Omgevingsplan en Omgevingsprogramma's. We doen dit met een gecombineerde aanpak van thematisch en gebiedsgericht werken. Door Houten voor het nieuw te maken Omgevingsplan op te delen in 10 tot 15 gebieden en deze gebied voor gebied om te zetten, willen we het werk én de kosten beheersbaar houden. Uit onderstaand bestedingsoverzicht blijkt dat de kosten in de aanloopjaren 2023 en 2024 het hoogst zijn. In deze jaren wordt de Omgevingsvisie op- en vastgesteld en wordt tegelijkertijd gewerkt aan het maken van het Omgevingsplan. Het omzetten van de huidige regelgeving en meer dan honderd bestemmingsplannen naar een Omgevingsplan loopt nog door in de jaren 2025 e.v. Omschrijving Omgevingswet

2022 -

2023 € 1.105.000

2024 € 720.000

2025 € 425.000

2026 € 250.000

I/S I

2.3.2 Energietransitie en duurzaamheid ‘100 procent lokaal en duurzaam’ Wij zetten volop in op de ondersteuning van inwoners om zelf energie te besparen, duurzame energie op te wekken en (uiteindelijk) van het aardgas af te gaan. Daarbij benutten we waar mogelijk innovatieve oplossingen. Betaalbaarheid en zeggenschap voor onze inwoners staan voorop. We streven er naar dat Houten in 2040 energieneutraal is. Om daar te komen moeten we nog flinke stappen zetten in de uitvoering van de Regionale Energiestrategie en het Energieplan.

32. Uitbreiding en efficiëntere benutting netcapaciteit door Stedin Het elektriciteitsnet is op veel plekken in Nederland, ook bij ons, overbelast. Stedin en TENNET zijn hiervoor verantwoordelijk. Dit is een rem op de energietransitie. In Houten wordt momenteel een nieuw elektriciteitsstation gebouwd. Op de lange termijn (vanaf 2026) zitten verdere uitbreidingen van het net in de planning. Voor de kortere termijn (2022-2026) blijft de gemeente Houten in overleg met Stedin en buurgemeenten zoeken naar oplossingen. Dit is een belangrijk onderdeel van de doorlopende uitvoering en tweejaarlijkse actualisatie van de Regionale Energie Strategie. We staan daarin open voor innovatieve oplossingen, zoals (buurt)batterijen of het lokaal delen van opgewekte elektriciteit. Daar waar dat binnen onze bevoegdheden ligt (denk aan vergunningverlening), spannen we ons maximaal in om oplossingen snel mogelijk te maken. 33. Hulp bieden bij alternatieven voor aardgas en uitvoering collectieve regelingen Rijk Via www.jouwhuisslimmer.nl en de voortzetting van deelname aan het regionale programma UTHUIS bieden we inwoners online hulp en informatie over het verduurzamen van de eigen woning. Offline kunnen inwoners terecht bij één van de lokale energie-initiatieven. In 2022 starten deze initiatieven als pilot met een fysiek Energiecentrum, waar inwoners terecht kunnen voor ondersteuning.

De gemeente ondersteunt deze pilot met subsidie.

Pagina 18 van 41

Vanuit de Rijksoverheid krijgt de gemeente (eenmalig) geld voor de aanpak van energiearmoede. In overleg met diverse belanghebbenden ontwikkelt de gemeente daarvoor een aanpak die in 2022 en 2023 uitgevoerd zal worden. Eventuele nieuwe gelden voor dit doel pakken we op dezelfde participatieve wijze aan. 34. Open warmtenet Verschillende inwoners hebben de gemeente benaderd om de mogelijkheden voor een (klein) collectief warmtenet te verkennen. Tot op heden zijn veel woningen (meer dan 100) nodig om zo’n systeem rendabel te krijgen. Wij willen in 2024 kijken of er mogelijkheden zijn voor kleinere warmtenetten en/of open warmtenetten (meerdere aanbieders op één groter net). De resultaten betrekken we bij de actualisatie van de Transitievisie Warmte in 2026. Afhankelijk van de uitkomsten, zullen we daar waar mogelijk in 2025 al met een verdere uitwerking van kleinere en/of open warmtenetten starten. De kosten voor het onderzoek bekostigen we uit de te ontvangen middelen van het Rijk voor de warmtetransitie. 35. Collectieve aanpakken aardgasvrije wijken Vanaf 2023 krijgen gemeenten structureel financiële ondersteuning van de Rijksoverheid voor de uitvoering van het nationale Klimaatakkoord. Deze middelen willen we met name inzetten voor collectieve aanpakken voor aardgasvrije wijken, zoals vastgelegd in de Transitievisie Warmte.

In 2023 leggen we de gemeenteraad een voorstel voor, over de besteding van deze gelden. Dan zijn ook de uitkomsten bekend van de nadere verkenningen in Houten-Zuid en ligt de keuze voor welk deel van Houten-Zuid het eerste wijkuitvoeringsplan gemaakt gaat worden. In 2026 actualiseren we de Transitievisie Warmte. 36. Bedrijven stimuleren om te verduurzamen samen met !MPACT De gemeente neemt deel aan het duurzame ambassadeursnetwerk van !MPACT Houten en ondersteunt dit netwerk financieel vanuit het Actieplan Circulaire Economie. In dit netwerk zoeken deelnemers samen naar kansen voor de verduurzaming van de Houtense bedrijven. De gemeente is actief deelnemer en ondersteunt bedrijven met kennis, eigen ervaringen én haar netwerk. 37. Zonnevelden Ná vergunningverlening voor het laatste zonneveld evalueren we het beleidskader zonnevelden. Dat is naar verwachting in 2024. Op basis van de evaluatie maken we vervolgens (in 2025) nieuw zonneveldenbeleid. In dat beleid is alleen ruimte voor zonnevelden op voor landbouw onvruchtbare grond en langs snelwegen. 38. Zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed Een bestaande doelstelling is dat de gemeentelijke gebouwen energieneutraal zijn per 2040. Hiervoor moet in kaart worden gebracht wat er per gebouw gedaan moet worden. Naar verwachting is dit eind 2023 in beeld.

Vooruitlopend op de uitkomst van deze inventarisatie starten we met het aanleggen van zonnepanelen op de meest kansrijke gemeentelijke gebouwen. Het totaalbedrag schatten we in op €700.000. We willen in 2023 en 2024 tien panden per jaar voorzien van zonnepanelen. Voor de overige panden moet het toekomstbeeld duidelijk worden (o.a. het gemeentehuis) en/of moet er meer onderzoek worden uitgevoerd naar de technische haalbaarheid (o.a. dakconstructie). Deze panden zijn in 2025 aan de beurt. Uiteindelijk leidt dit tot een structurele last in de vorm van kapitaallasten van € 46.000. Hier staat een verwachte energiebesparing tegenover. Omschrijving Zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed Opbrengsten energiebesparing (verwachting)

2022

2023 -

2024 -

2025 -

2026 € 46.000 € -/-46.000

I/S S S

Pagina 19 van 41

39. Innovaties zonne-energie Op het gebied van energieproductie worden steeds nieuwe technieken ontwikkeld. Denk aan verticale zonnepanelen of zonne-ramen. Wij willen vooroplopen in de toepassing van deze technieken. Dat doen we door drempels aan de kant van de gemeente op te ruimen. Daarbij denken we bijvoorbeeld aan het vergunningsvrij maken van dergelijke maatregelen in nieuwe omgevingsplannen. 40. Realistisch heroverwegen windpark Goyerbrug In de zomer van 2022 heeft het nieuwe college opdracht gegeven voor de heroverweging van Windpark Goyerbrug. Daarin is gekeken of er een tijdig te realiseren alternatief is, dat binnen de termijnen van de RES te realiseren is. De financiële en juridische risico’s van zowel stoppen als doorgaan met het windpark zijn in beeld gebracht. De uitkomsten zijn betrokken bij de besluitvorming over de nog af te handelen vergunningaanvraag. De raad heeft op 22 september 2022 een ontwerp-VVGB afgegeven voor het planologisch mogelijk maken van Windpark Goyerbrug. Daarin heeft de raad milieunormen vastgesteld. De stukken liggen momenteel ter inzage. De ingediende zienswijzen worden beantwoord en betrokken in het definitieve besluit. Het definitieve besluit van het college is nu voorzien eind november 2022. Afhankelijk van de aard van de zienswijzen is besluitvorming door de raad aan de orde, uiterlijk in december 2022. 41.

Streven naar 100% lokaal eigendom duurzame energie-opwek Bij grootschalige energieprojecten (elektriciteit en warmte) is ons uitgangspunt dat dit zoveel mogelijk in lokaal collectief eigendom is. Het streven is 100%. Dit verankeren we in relevante gemeentelijke beleidskaders, zoals het nieuwe zonneveldenbeleid (voorzien in 2025).

2.3.3 Buitengebied en de dorpen Schalkwijk, Tull en ’t Waal en ‘t Goy ‘Meer aandacht voor wat er leeft in het buitengebied’ Het mooie buitengebied van Houten met de dorpen Schalkwijk, Tull en ’t Waal en ’t Goy wordt zeer gewaardeerd en dat willen we ook zo houden. Het gebied wordt gekenmerkt door landelijke dorpen, een agrarisch karakter, veel ondernemers, eigen initiatief en op elkaar betrokken inwoners. We willen meer stem geven aan deze inwoners door hen meer te betrekken bij gemeentelijk beleid. De dorpsvertegenwoordigers zijn hierbij een belangrijke gesprekspartner. Er komen veel thema’s en uitdagingen samen in het buitengebied, denk aan landbouw en fruitteelt, energie, mobiliteit, erfgoed, woningbouw, recreatie en natuur. De afgelopen jaren hebben veel inwoners uit het buitengebied samenhang gemist in ontwikkelingen. Daarom gaan we een samenhangende visie opstellen voor het buitengebied. Daarbij hebben we ook oog voor het landelijke gebied aan de noordwestkant van Houten. Bij het dorpse karakter van het buitengebied passen geen grootschalige, overlast gevende evenementen die ten koste gaan van leefbaarheid. Om in de woningbehoefte te voorzien willen we woningbouw die qua schaal, programma en aantallen passend is bij de dorpen. Met bijzondere aandacht voor woningen voor jongeren en ouderen met lokale binding. 42.