bijlage 1. bestuursrapportage 2026

0

0

Decembercirculaire 2025 - jaar 2026 In de circulaires van het Rijk worden gemeenten geïnformeerd over de hoogte van de inkomsten vanuit het Gemeentefonds. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar een circulaire, de meicirculaire op basis van de Voorjaarsnota, de septembercirculaire op basis van de Miljoenennota en de decembercirculaire op basis van de Najaarsnota van het Rijk. Zie voor toelichting de raadsinformatiebrief over de 'decembercirculaire 2025 gemeentefonds' met kenmerk 899766 d.d. 27-1-2026. Dienstverleningsovereenkomst Sociaal Team 2026 Jaarlijks worden met de Stichting Sociaal Team Houten afspraken gemaakt over de taken en activiteiten die de Stichting in opdracht van de gemeente Houten uitvoert en over het budget en de ondersteuning die het Sociaal Team mag ontvangen om deze taken en activiteiten uit te voeren. In dit voorstel wordt hier voor 2026 invulling aan gegeven. Inhuur voor diverse verbeterprojecten Inhuur om de basis op orde te brengen bij vastgoed. Ondernemersfonds Op basis van de meest recente waardeontwikkeling van niet-woningen wordt voor 2026 een afdracht aan het ondernemersfonds geraamd van circa € 535.000. Conform het addendum op de Legesverordening 2026, zoals vastgesteld in december 2025, wordt deze bijstelling verwerkt in de eerste bestuursrapportage 2026.

Omdat de ontvangen middelen één-op-één worden doorgeschoven naar het ondernemersfonds, werkt deze bijdrage per saldo neutraal door in de gemeentelijke begroting. De definitieve subsidieaanvraag van het ondernemersfonds wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2026 ingediend. Opschoningsactie stelposten De lasten zijn in 2026 € 700.000 lager dan begroot aflopend naar € 170.000 in 2030. De baten zijn structureel € 84.000 lager dan begroot. Bij het opstellen van de Programmabegroting 2026 is namelijk geconstateerd dat er een groot aantal stelposten in onze begroting is opgenomen. Stelposten worden gebruikt om ruimte binnen de begroting te reserveren voor baten of lasten waarvan de omvang nog niet precies bekend is of die nog niet aan een budget toegekend kunnen worden. Denk daarbij aan een stelpost met een inschatting van de kosten voor indexatie. Alle stelposten in onze begroting zijn doorgelopen en getoetst aan criteria. Bij een deel van onze stelposten bleek dat deze (deels) niet meer nodig zijn en daarom kunnen vrijvallen. Per saldo ontstaat daardoor een voordeel van € 856.000 in 2026 aflopend naar € 326.000 in 2030. Septembercirculaire 2025 - effecten m.i.v. 2026 In de circulaires van het Rijk worden gemeenten geïnformeerd over de hoogte van de inkomsten vanuit het Gemeentefonds.

Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar een circulaire, de meicirculaire op basis van de Voorjaarsnota, de septembercirculaire op basis van de Miljoenennota en de decembercirculaire op basis van de Najaarsnota van het Rijk. In de raadsinformatiebrief van 17-10-2025 met onderwerp 'Septembercirculaire 2025 gemeentefonds' (kenmerk 890829) zijn de effecten van de circulaire voor Houten uitgewerkt en toegelicht. Wijzigingsbesluit Jeugdhulp, Wmo en vervoer 2026 De wijziging heeft betrekking op de tarieven 2026 Zorg in Natura en PersoonsGebonden Budget Jeugdhulp en Wmo, het tarief voor de regiotaxi (recreatief Wmo vervoer), het leerlingenvervoer en het jeugdhulpvervoer. Jaarlijks vindt er een indexatie plaats op de tarieven. Voor deze indexatie is al dekking in de begroting 2026 opgenomen.

5. Onzekerheden In deze bestuursrapportage worden diverse afwijkingen toegelicht. Daarnaast zijn er ontwikkelingen waarover wij uw raad graag informeren, maar die we nog niet voldoende kunnen kwantificeren om als begrotingswijziging mee te nemen. Deze onzekerheden worden in dit hoofdstuk nader toegelicht. Stijgende rentelasten Er zijn twee ontwikkelingen waardoor de rentelasten naar verwachting (fors) gaan toenemen. Belangrijkste oorzaak is de omvang van de investeringsportefeuille, die een grote lening behoefte met zich meebrengt en dus de daarbij horende rentelasten. Het gaat dan zowel om vastgestelde investeringen als investeringsambities vanuit vastgestelde visies. Bovendien leiden de huidige geopolitieke ontwikkelingen tot stijgende rentes. De uiteindelijke omvang van onze lening behoefte en daarbij horende rentelasten zijn afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden door de nieuwe coalitie. Daarom wordt de (eventuele) toename in rentelasten verwerkt bij de Begroting 2027 en tweede bestuursrapportage 2026. Begraafplaatsen We verwachten voor begraven een overschrijding, de omvang is nog niet bekend. In tegenstelling tot eerdere verwachtingen dekken de leges niet alle kosten rondom begraven. Het exploitatietekort neemt vanaf 2026 toe door stijgende kosten voor personeel en overhead.

De egalisatievoorziening is vanwege uitputting opgeheven bij de jaarstukken 2025, er is dus geen dekking meer mogelijk vanuit de voorziening. Prijsstijgingen brandstofgerelateerde producten De geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten zullen leiden tot een prijsaanpassing voor alle brandstof gerelateerde producten. Asfalt is direct gelinkt aan de brandstofprijzen waardoor hier de impact hoog is. Onze marktpartij heeft ons al benaderd om hierover met elkaar in gesprek te gaan. Het voorstel is om een voorlopige opslag van 12,5% van het subtotaal te hanteren. De duur en het verloop van het onderliggende conflict is onzeker. Hierdoor is het onmogelijk om te voorspellen wat de impact op lange termijn zal zijn. Het risico is (ook) organisatie breed merkbaar maar de impact zal per onderdeel afgewogen moeten worden welk effect dit heef en ook hoe we hier als gemeente in willen/ moeten acteren. Als voorbeeld: de hogere benzineprijzen, voor inzameling van huishoudelijk afval, zullen mogelijk effect gaan hebben op de afvalstoffenheffing. We houden dit nauwlettend in de gaten en komen hier zo nodig bij de 2e bestuursrapportage op terug. Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer Per 1 januari 2026 is de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) in werking getreden.

Deze wet geeft inwoners en ondernemers het recht om officiële berichten digitaal te sturen aan overheidsorganisaties, waaronder de gemeente. Denk hierbij aan berichten over aanvragen, beschikkingen, besluiten, klachten en zienswijzen. Binnen de gemeente loopt momenteel een interne inventarisatie om te bepalen voor welke formele berichten en processen al wordt voldaan aan de eisen van deze wet en waar aanpassingen nodig zijn. In het derde kwartaal van 2026 worden de uitkomsten van deze inventarisatie verwacht. Op basis hiervan worden ook de eventuele financiële en organisatorische consequenties inzichtelijk gemaakt en, waar nodig, aan de gemeenteraad voorgelegd. Efficiënt digitaal samenwerken Bezuinigingen, uitstroom van personeel, verbreding van taken en snelle technologische ontwikkelingen maken het noodzakelijk om efficiënter te werken. Verdere digitalisering speelt hierin een belangrijke rol. Innovatie en toepassingen zoals AI kunnen helpen om processen te verbeteren en te versnellen. Dat vraagt wel om voldoende digitaal vakmanschap binnen de organisatie, wat blijvend aandacht vraagt. Informatiegestuurd (digitaal) samenwerken Door beter gebruik te maken van data en informatie kunnen we meer inzicht krijgen, gerichter sturen en in sommige gevallen ook beter vooruitkijken. Dit ondersteunt het efficiënter digitaal samenwerken. In Houten staat dit nog in de opstartfase.

Het gaat onder andere om dashboarding en ontwikkelingen zoals smart city- en digital twin-concepten voor gemeente, bestuur, inwoners, organisaties en andere stakeholders. Goede datakwaliteit en beschikbaarheid van data zijn hierbij randvoorwaardelijk. Splitsing van de digitale omgeving (WIL) Het uit elkaar halen van de digitale omgevingen van WIL en Houten, onder andere vanuit beveiligingsoverwegingen voor Houten, kan leiden tot hogere vaste kosten.

Kosten voor werving en selectie Het aantal moeilijk vervulbare vacatures zal verder toenemen, door de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt en de te verwachten uitstroom van personeel als gevolg van het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Specifieke Uitkeringen (SPUK’s) De gemeente Houten ontvangt diverse specifieke uitkeringen (SPUK) van het Rijk. Dit zijn uitkeringen met een vooraf door het Rijk gespecificeerd bestedingsdoel. De hoogte van de uitkering is gelijk aan de uitgaven. Om deze reden worden SPUK’s altijd budgetneuttraal begroot (= de baten en lasten zijn aan elkaar gelijk). Voor enkele SPUK’s was nog geen definitief bestedingsplan gereed of is de hoogte afhankelijk van moeilijk vooraf in te schatten kosten. In deze bestuursrapportage is een zo goed mogelijke inschatting gemaakt van de te verwachten hoogte van de SPUK’s.

6. Bijstellingen reserves, voorzieningen, kredieten en risico’s 6.1 Mutaties reserves Onderstaande tabel geeft een totaaloverzicht van de mutaties in stortingen en onttrekkingen aan reserves. Onttrekkingen Reserve mutaties

Programma

2026

2027

2028

2029

2030

Bestemmingsres.Programma Transities in Samenhang Bestemmingsres.Programma Transities in Samenhang

Uitvoeringsplan Sociale Koers 2026 Transformatiefonds Sociaal Domein jeugd Lekstroom

20

0

0

0

0

96

0

0

0

0

Bestemmingsres.Programma Transities in Samenhang Bestemmingsreserve BOR

Uitvoeringsplan inburgering 2026

0

62

0

0

0

Mutaties bestem.reserve BOR

-190

-186

-190

-182

-182

Bestemmingsreserve BOR

Mutaties bestemmingsreserve BOR 2.0

263

275

235

195

195

190

151

45

13

13

Totaal reserve onttrekkingen

Stortingen Reserve mutaties

Mutatie

2026

2027

2028

2029

2030

Bestemmingsreserve BOR

Mutaties bestemmingsreserve BOR 2.0 Omzetten constructie reserve BOR

-146

-146

-146

-146

-146

1.603 1.387 1.190

580

190

Totaal reserve stortingen

1.456 1.241 1.044

434

44

Totaal reserve mutaties

1.646 1.392 1.089

447

57

Bestemmingsreserve BOR

Toelichting financiële bijstellingen Uitvoeringsplan sociale koers 2026 De aankomende jaren werken we samen met partners en inwoners aan de Sociale Koers. Deze middelen zetten we in voor o.a. communicatie, organiseren van bijeenkomsten en ondersteuning van activiteiten in het kader van het Uitvoeringsprogramma Sociale Koers. Hiervoor is een onttrekking uit de reserve Programma Transities in Samenhang nodig. Transformatiefonds Sociaal Domein jeugd Lekstroom De resterende middelen uit het transformatiefonds zullen in 2026 volledig worden besteed. Deze middelen worden conform de doelstelling van dit fonds ingezet om de regionale transformatie verder vorm te geven. Het betreft met name activiteiten en projecten binnen het beleidsveld jeugd die bijdragen aan de verdere ontwikkeling en verbetering van de jeugdhulp in de regio Lekstroom. De inzet van deze middelen richt zich onder andere op het versterken van de regionale samenwerking, het doorontwikkelen van werkwijzen en voorzieningen binnen de jeugdhulp en het ondersteunen van lopende en nieuwe transformatie-initiatieven. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de doelstellingen uit het transformatieplan Zorg voor Jeugd regio Lekstroom. Uitvoeringsplan inburgering 2026 Het restant in de reserve voor inburgering zetten we in 2027 in voor het uitvoeringsplan 2026.

Mutaties en omzetten constructie reserve BOR Vanwege het overgaan op een nieuwe systematiek met betrekking tot de reserve BOR zijn de begrote lasten en baten vanuit de reserve gemuteerd naar 0. De stortingen in de bestemmingsreserve BOR worden omgezet in een stelpost kapitaallasten. Hierdoor zijn er geen toekomstige stortingen in de reserve meer van toepassing. Omdat deze mutaties via de exploitatie liepen zorgen deze voor een technisch

effect op het begrotingssaldo. Het effect is € 73.000 op de onttrekkingen en € 146.000 op de stortingen. Per saldo een voordeel van € 73.000 in 2026. 6.2 Mutaties voorzieningen Onderstaande tabel geeft een totaaloverzicht van de mutaties in stortingen en onttrekkingen aan voorzieningen. Onttrekkingen (- = verhoging van de onttrekking; + = verlaging van de onttrekking) Voorzieningen onttrekkingen

Programma

2026

2027

2028

2029

2030

Verhoging storting voorziening groot onderhoud ivm reparatie dak Kringloop Totaal ontrekkingen voorzieningen

Duurzame leefomgeving

-10

-10

-10

-10

-10

-10

-10

-10

-10

-10

2026

2027

2028

2029

2030

Financiele ontwikkelingen Huis van Samen Leven Houten (structueel) Grootonderhoudsplan MFA Limes Samen Leven

135

135

135

135

135

50

50

50

50

50

Verhoging storting voorziening groot onderhoud ivm reparatie dak Kringloop Totaal dotaties voorzieningen

10

10

10

10

10

195

195

195

195

195

185

185

185

185

185

Dotaties (- = verlaging van de dotatie; + = verhoging van de dotatie) Voorzieningen dotaties

Programma

Duurzame leefomgeving

Totaal mutaties voorzieningen

6.3 Mutaties investeringskredieten Onderwerp Krediet 2026 vrijgeven voor WRP 2024-2027 Bijstelling krediet voor bomen en elementen Reconstructie parkeereiland Verhoging krediet veegmachine Afsluiten krediet afkoppelen en ontstenen

Bedrag 1.090 -192 27 65 -199

Toelichting mutaties Krediet 2026 vrijgeven voor WRP 2024-2027 - krediet van € 1.090.000 Kredietverlening WRP 2024-2027 (raadsvoorstel 657692 d.d. 31 oktober 2023) voor: 1. Bewonersmaatregelen WRP 2026 - afkoppelen en groende daken 2. Afkoppelen en ontstenen 2026 3. Vervangen riolen 2026 4. Vervanging mech/electr (wrp) 2026 5. Klimaatadaptatie extreme neerslag 2026 Bijstelling krediet voor bomen en elementen kredietverlaging van € 192.000 Het budget wat in het MJOP opgenomen is voor vervanging bomen 2026 is te hoog (42.000). Na herijking van het budget inhaalslag elementen 2026 blijkt er minder nodig te zijn (150.000). Daarom een bijstelling in de 1e bestuursrapportage 2026. Reconstructie parkeereiland krediet van € 27.000 Budget Reconstructie Parkeereiland naar 2026; voortaan activeren we deze middelen (conform BBV) in plaats van dat het budget ten laste van de exploitatie komt. Kredietverhoging veegmachinekrediet van € 65.000

De grote veegwagen moet in 2026 worden vervangen. Deze wordt gebruikt voor straatreiniging, maar ook om de onkruid op te ruimen die vrijkomt door het borstelen van het onkruid op verharding. Voor het bedrag van de investering is rekening gehouden met een standaard indexatie ten opzichte van de investering bij de aankoop van de vorige veegwagen. Uit marktconsultatie is echter gebleken dat er meer geld nodig is om een nieuwe veegwagen te kopen die vergelijkbaar is. Afsluiten krediet afkoppelen en ontstenen (WRP 2024-2027) van € 199.000 Dit krediet is voor 2026 niet nodig, in verband met vertraging, en kan worden afgesloten. Mutaties niet in deze bestuursrapportage meegenomen Voor de projecten herstel kanaaldijk Oost en de doorfietsroute Houten-Nieuwegeid-Utrecht zijn externe bijdragen beschikbaar. Voor kanaaldijk Oost vanuit VWS en voor de doorfietsroute vanuit de provincie Utrecht. We zijn in 2025 gestart met de voorbereidingen voor beide projecten en komen zo snel als mogelijk naar de raad met een raadsvoorstel. 6.4 Mutaties risico’s en onzekerheden Kwantitatieve risico's Er zijn geen nieuwe risico’s gemeld die het weerstandsvermogen van de gemeente raken. (Overige) niet kwantificeerbare risico's Er zijn geen nieuwe risico’s gemeld die het weerstandsvermogen van de gemeente raken.