RIB.23.050 Begrotingswijziging VRLN

Stuknummer: 23.0003160

Raad 20-06-2023 RIB.23.050

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: R. Palmen

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 19/04/2023

status

: Actieve informatie

openbaar

: Ja :

Onderwerp Begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 Veiligheidsregio Limburg- Noord

Aanleiding De Veiligheidsregio Limburg Noord (VRLN) heeft haar begrotingswijziging 1 2023 en ontwerpbegroting 2024 aan de gemeenteraad aangeboden. De ontwerpbegroting 2024 is opgesteld op basis van de Kaderbrief 2024. Deze kaderbrief is in december 2O22 aan de raad toegezonden, waarbij de raad de gelegenheid is geboden eventuele opmerkingen daarover kenbaar te maken. Begrotingswijziging 1 2023 is de eerste wijziging van de door het Algemeen Bestuur d.d. 8 juli 2022 vastgestelde begroting 2023. De voorliggende wijziging heeft een wijziging van de gemeentelijke bijdrage tot gevolg. Met in achtneming van de bepalingen in de Wet gemeenschappelijke regelingen wordt de raad de gelegenheid geboden om een zienswijze uit te brengen voordat besluitvorming in het Algemeen Bestuur van de VRLN plaatsvindt op 7 juli 2023. De zienswijzetermijn loopt tot 6 juli 2023. Met het oog op tijdige doorgeleiding naar het Algemeen Bestuur wordt de raad verzocht, indien mogelijk, vóór 15 juni 2023 een zienswijze kenbaar te maken. Omdat deze termijn niet haalbaar is en de toegezonden begroting overeenkomstig de gemaakte afspraken is, op hoofdlijnen een begroting met staand beleid, wordt voorgesteld geen zienswijze in te dienen en de raad te informeren.

De gehanteerde deadline van 15 juni 2023 voor het indienen van een zienswijze op de ontwerpbegroting 2024 is weliswaar naar de letter van de wet, maar niet naar de geest van de wet. Op dit moment is de planning van de AB-vergadering van de VRLN leidend. De VRLN dient bij de volgende ontwerpbegroting of wijziging van de begroting de gemeenteraad meer ruimte te geven en ook te handelen naar de geest van de wet. De burgemeester zal tijdens de AB vergadering mondeling opmerkingen inbrengen om te benadrukken dat bij een volgende cyclus meer ruimte gegeven moet worden.

Bezoekadres: BezoekAdres, PlaatsBA

Postadres / PostCodePA PlaatsPA

T TelefoonNummer

F FaxNummer

Pag. 2 van 4

Informatie

Hieronder informeren wij de raad over de aandachtspunten die in de jaarverantwoording 2022, begrotingswijziging 1 2023, begroting 2024 en Oprichting Stichting Waarborgfonds al dan niet financieel zijn vertaald. De veiligheidsregio blijft zich ondanks de grote werkdruk inzetten voor de veiligheid en gezondheid van onze inwoners. De veiligheidsregio zet zich ondanks de grote crisissen van afgelopen jaren in voor de veiligheid en gezondheid van onze inwoners. Ondanks de covid19 crisis, Hoogwater 2021, de huidige vluchtelingenstroom uit Oekraïne en de crisisnoodopvang van asielzoekers zet de veiligheidsregio zich in voor de reguliere programma’s. Dit is zeer intensief en doet een beroep op alle medewerkers van de veiligheidsregio in de gezondheidszorg en crisisbeheersing, want de personele capaciteit is niet oneindig. De veiligheidsregio blijft zich ondanks de impact van de crisissen ook inzetten op het doorontwikkelen van haar werkzaamheden en gaat de komende jaren invulling geven aan de visie publieke gezondheid 2030 en het repressief brandweer organisatieplan die afgelopen jaren zijn opgesteld. 1. Jaarverantwoording 2022 Jaarverantwoording 2022: het financieel resultaat over 2022 bedraagt + € 965.000,Het positieve resultaat wordt veroorzaakt door: 1. Bijdrage Rijk Hoogwater 2021 (€ 346.000,-) 2.

Aanvullende bijdrage in gemeentefonds voor de zorg aan kinderen uit Oekraïne door het Rijk (€ 403.000,-) 3. Incidentele baten (€ 216.000,-) Wanneer de eerste twee bijdragen vanuit het Rijk buiten beschouwing worden gelaten is er sprake van een positief resultaat van € 216.000,- Een positief resultaat stort de VRLN over het algemeen terug aan de deelnemende gemeenten, maar gezien de stijgende kosten in 2023 en dat het bedrag voor de zorg aan Oekraïense kinderen een voorschotbedrag is, stelt de VRLN voor om het voordelig rekenresultaat in te zetten voor; 1. De zorg aan Oekraïense kinderen voor aanvullende zorg door artsen en verpleegkundigen (€ 403.000,-) 2. Het waarborgen van de paraatheid van de brandweer en de dienstverlening van de GGD. De geplande uitstroom van medewerkers is de komende jaren veel hoger en medewerkers stoppen daarnaast eerder door het inzetten van opgespaarde verlofuren. In roosterfuncties moeten per direct vervanging plaatsvinden. Het versneld werven en opleiden van personeel is daardoor noodzakelijk. (€300.000,-) 3. Investeren in informatieveiligheid. Door technologische maatregelen te nemen, stijgende ICT lasten op te vangen en het aanscherpen van interne procedures wil de VRLN de informatieveiligheid verbeteren. (€100.000,-) 4.

Een bedrag reserveren om na bestuurlijke besluitvorming over dit onderwerp een bijdrage te kunnen leveren aan het voor een deel vergoeden van schadeclaims als gevolg van het verbieden van evenementen op de 11 van de 11 door de VRLN in 2021 (€ 100.000). De VRLN tracht de schade te laten dekken door andere overheden, maar de VRLN reserveert dit bedrag om een bijdrage te kunnen leveren in de dekking van gevolgschade

2

Pag. 3 van 4

2. Begrotingswijziging 1 2023 De begrotingswijziging 1 2023 zorgt voor een verhoging van de financiële bijdrage aan de VRLN vanuit de gemeente Horst aan de Maas, De gemeentelijke bijdrage van Horst aan de Maas in onze begroting voor 2023 was € 5.019.530 en wordt door deze begrotingswijziging € 5.393.288. Net zoals de gemeentelijke CAO hebben de medewerkers van de veiligheidsregio een nieuw CAO akkoord. De gestegen loonkosten en daarnaast ook de gestegen prijzen voor materieel zorgen voor de verhoging van de bijdrage vanuit de gemeente voor 2023. Voor een doelmatige inrichting van de brandweerzorg is het noodzakelijk het materieel tijdig te vervangen en daarbij te anticiperen op de technologische vernieuwing. Daarnaast zien we dat de prijsontwikkeling in deze sector hoog is. De VRLN ziet door de hoge inflatie op groot transport, tankautospuiten maar ook communicatieapparatuur prijsstijgingen tot wel 30% ten opzichte van enkele jaren geleden. 3. Begroting 2024 Begroting 2024 Voor de begroting 2024 wordt aangesloten bij de door het Algemeen Bestuur vastgestelde indexeringssystematiek.

De gemeentelijke bijdrage van de gemeente Horst aan de Maas bedraagt € 5.668.000 Naast de structurele stijgingen van loon- en materiaalkosten, zoals verwerkt in de 1e begrotingswijziging 2023, zijn de volgende kostenstijgingen conform de kaderbrief 2024 verwerkt in de ontwerpbegroting 2024: • Indexatie loonstijging 2024 (3,3%): €1.348.000,• Indexatie materiële kostenstijging (5,9%): € 1.404.000,• Verhoging budget voor medische milieukunde vanaf 2024: € 150.000,• Verhoging van het budget voor de dekking van de kapitaallasten van de brandweer 2024: € 524.000, Het Kabinet heeft aangegeven bij voorjaarsnota 2023 het accres in het gemeentefonds te verhogen om de doorrekening van de prijsstijging op te vangen. In de begrotingswijziging 2023 van de VRLN wordt een voorschot op deze verwachte verhoging genomen. Voor de gemeentelijke bijdragen betekent dit een verhoging van € 1.436.000,-. Verhogingen zijn mede het gevolg van loonontwikkelingen en de prijseffecten. 4. Stichting Waarborgfonds De raad eerder heeft ingestemd met deelname aan Stichting Waarborgfonds. In de raadsvergadering van 8 februari 2022 heeft de raad besloten wensen en bedenkingen in te dienen over de oprichting van en deelname aan de Stichting Risicobeheer Veiligheidsregio’s. Wensen en bedenkingen zijn meegenomen in de besluitvorming.

Het Algemeen Bestuur VRLN heeft op 1 april 2022 ingestemd met de oprichting van de landelijke Stichting Expertisebureau Veiligheidsregio's. Hiermee kunnen veiligheidsregio's collectief een ongevallenverzekering inkopen en per 1 januari 2024 de schades afwikkelen. Op 16 december 2022 heeft het Veiligheidsberaad, het overlegorgaan van de 25 voorzitters veiligheidsregio's, mede op advies van de Bestuurlijke Advies Commissie Brandweer, het principebesluit genomen tot het oprichten van een Stichting Waarborgfonds Veiligheidsregio's.

3

Pag. 4 van 4

Bijlagen 1) Jaarverantwoording 2022 2) Brief jaarverantwoording 2022 3) Jaarverantwoording 2022 in een oogopslag 4) Brief begrotingswijziging 1 2023 5) Bestuursbegroting 2024 6) Begroting 2024 in een oogopslag 7) Ontwerpbesluit oprichting Stichting Waarborgfonds 8) Brief oprichting Stichting Waarborgfonds

4

veiligheidsregio ^

A limburg-noord

Jaarverantwoording 2022

Versie: concept voor bespreking in Bestuurscommissie GGD en Bestuurscommissie Veiligheid Datum: 14 maart 2023

Voorwoord Met de inval in Oekraïne maakt Europa een oorlog op het eigen continent mee. Deze oorlog leidt tot een grote vluchtelingenstroom en heeft impact op de wereldwijde economische ontwikkeling. In dit jaarverslag komt op meerdere plaatsen het effect van de oorlog op onze veiligheidsregio in beeld. De veiligheidsregio’s vormen bij veel crises een cruciale schakel tussen het Rijk en gemeenten. De rol die de veiligheidsregio’s krijgen toebedeeld in recente crises als COVID, opvang van Oekraïners en noodopvang van asielzoekers is intensief. De recente crises hebben ook een stevige publieke gezondheidscomponent en dat doet een fors beroep op de GGD. Het uitgangspunt is: we staan paraat in de beheersing van de crisis en dat doen we samen met onze gemeenten, partners en inwoners om de weerbaarheid van de samenleving te vergroten. De afgelopen jaren investeerden we in een betere informatiepositie via het Veiligheid Informatieknooppunt en kregen we meer inzicht in hoe onze inwoners risico’s inschatten en een crisis beleefden via panelonderzoeken. Nieuwe risico’s kregen een plek als scenario in de Risk Factory. Het uitgangspunt is: we voeren ook in tijden van crisis het reguliere uitvoeringsprogramma zo veel mogelijk uit. De extra taken zetten de uitvoering natuurlijk wel onder druk omdat personele capaciteit niet onbeperkt beschikbaar is.

Voor de GGD geldt dat het uitvoeringsprogramma voor het leeuwendeel is uitgevoerd. In de JGZ zijn nog wel achterstanden door corona zichtbaar. Daarnaast staat de doorontwikkeling van de GGD niet stil. In 2022 is de visie op de publieke gezondheid naar 2030 vastgesteld. Onze missie is het vergroten van gelijke kansen op positieve gezondheid en het makkelijker maken van gezond leven. Daartoe versterken we de operationele slagkracht van de GGD. Tijdens de coronapandemie is duidelijk geworden dat GGD’en in de infectieziektebestrijding tegen hun grenzen aanlopen. Het Rijk stelt in 2023 en 2024 extra middelen beschikbaar voor versterking van de infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid. Voor de brandweer geldt dat het repressief brandweer organisatieplan voortvarend in uitvoering is genomen. De bestuurlijke aandachtspunten zijn de wijziging van het stelsel van de vrijwillige brandweer, de huisvestingsplannen en de vervangingsinvesteringen in het materieel van de brandweer. Voor crisisbeheersing geldt alle hens aan dek. Daarnaast is de toekomstvisie 2030 door het bestuur vastgesteld. Ook in de bedrijfsvoering hebben crises impact. De medewerkers van ICT en gebouwenbeheer faciliteren corona-locaties. Daarnaast brengen specifieke vergoedingsregelingen een verantwoordingsdruk met zich mee.

Voor de bedrijfsvoering geldt daarnaast dat de doorontwikkeling stap voor stap wordt voortgezet. U mag er op vertrouwen dat onze veiligheidsregio paraat staat voor uw veiligheid en gezondheid.

Carolien Angevaren Directeur

Jaarverantwoording 2022 VRLN

-2-

14 maart 2023

Inhoudsopgave Voorwoord.....................................................................................................................2 DeelA Algemeen......................................................................................................... 4 1

Financiële samenvatting.................................................................................. 4

1.1 1.2 1.3

Financieel resultaat 2022......................................................................................................... 4 Bestemming resultaat 2022..................................................................................................... 6 Bestrijding corona en coördinatie opvang ontheemden en asielzoekers................................ 6

Deel B Jaarverslag...................................................................................................... 7 2

Programmaverantwoording.............................................................................. 7

2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

Programma Publieke Gezondheid............................................................................................7 Programma Brandweerzorg....................................................................................................14 Programma Crisisbeheersing................................................................................................ 23 Bedrijfsvoering/Overhead....................................................................................................... 28 Risk Factory............................................................................................................................30 Algemene dekkingsmiddelen ................................................................................................ 31

3

Paragrafen..................................................................................................... 32

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7

Weerstandsvermogen en risicomanagement........................................................................ 32 Bedrijfsvoeringsparagraaf: In Control Statement................................................................... 35 Overzicht bezetting.................................................................................................................37 Onderhoud kapitaalgoederen................................................................................................ 37 Vennootschapsbelasting........................................................................................................ 38 Financiering.............................................................................................................................39 Verbonden partijen................................................................................................................ 40

Deel C Jaarrekening.................................................................................................. 41 4

Balans per 31 december................................................................................41

5

Het overzicht van baten en lasten..................................................................43

6

Toelichtingen................................................................................................. 44

6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.7

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling.............................................................. 44 Toelichting op de balans........................................................................................................ 46 Toelichting op het overzicht van baten en lasten................................................................... 55 Covid-19 bestrijding............................................................................................................... 64 Sisa-bijlage bij de jaarrekening.............................................................................................. 65 Bijlage met gerealiseerde baten en lasten per taakveld........................................................ 67 Bijlage met toelichting op langlopende verplichtingen........................................................... 68

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant............................................... 70 Lijst van afkortingen.................................................................................................... 71

Jaarverantwoording 2022 VRLN

-3-

14 maart 2023

Deel A

Algemeen

1

Financiële samenvatting

1.1

Financieel resultaat 2022

In de jaarverantwoording 2022 wordt de realisatie afgezet tegen de begroting 2022. De begroting 2022 is op 9 juli 2021 vastgesteld door het Algemeen Bestuur van Veiligheidsregio Limburg-Noord (VRLN). Na vaststelling van de begroting 2022 zijn er 4 begrotingswijzigingen vastgesteld, te weten: 1

Verhoging gemeentelijke bijdrage vanwege meningokokken, prenataal huisbezoek en HPV mannen.

2 Technische en programma-overstijgende wijzigingen die te maken hebben met het verschuiven van baten en lasten inzake huisvesting en teamleiders tussen het programma Publieke Gezondheid en Overhead. Verder zijn bij het programma Crisisbeheersing in het kader van het multidisciplinair oefenen voor derden, lasten vervallen en daarmee ook baten. 3 Technische wijziging die niet leidt tot een mutatie in de gemeentelijke bijdrage. De belangrijkste mutaties hebben te maken met: -

Het wegvallen van de inkomstenderving reizigersvaccinatie uit de coronavergoeding; Het onderbrengen van ondersteunende taken dichter bij de operationele processen;

-

Het centraal afwikkelen van specifieke vergoedingen personele aangelegenheden; Het opvangen van een toename kosten informatieveiligheid en licentiestructuur Office 365.

4 Mutaties voortkomend uit de bestuursrapportage 2022. Ook deze wijziging leidt niet tot een mutatie in de gemeentelijke bijdrage. Begrotingswijziging 1 en 2 zijn door het Algemeen Bestuur vastgesteld op 17 december 2021. In de vergadering van het Algemeen Bestuur van 14 december 2022 zijn wijziging 3 en 4 vastgesteld. Het financieel resultaat over 2022 bedraagt na mutaties in de reserves C 965.000 voordelig. Resultaat exclusief Corona

(bedragen in duizenden euro's)

Resultaat begroting na wijziging

Jaarrekening 2022

Verschil begroting realisatie

Publieke Gezondheid

0

209

209

Brandweerzorg

0

530

530

Programma

Crisisbeheersing

0

-27

-27

Overhead

0

254

254

Resultaat

0

965

965

Het financieel resultaat over 2022 is het gevolg van aanvullende subsidies en bijdragen waarbij de hiermee samenhangende extra personele lasten lager zijn. Daarnaast is een positief rentevoordeel ingezet om tegenvallers zoals hogere energielasten, hogere kapitaallasten en stijgende ICT-lasten op te vangen.

Jaarverantwoording 2022 VRLN

-4-

14 maart 2023

In het resultaat 2022 is tevens de vergoeding van het Rijk ter grootte van C 346.872 voor de kosten van de bestrijding van het Hoog Water in juli 2021 meegenomen. Ook zit in het resultaat een vergoeding van C 403.000 samenhangend met de jeugdgezondheidzorg aan kinderen uit Oekraïne. De kosten van aanvullende taken in het kader van coronabestrijding, coördinatie opvang ontheemden Oekraïne en coördinatie crisisopvang asielzoekers worden volledig door het Rijk vergoed. Inflatie De oorlog in Oekraïne leidt tot hoge energielasten. Dat vertaalt zich in prijsstijgingen. In de begroting was een prijsindexatie meegenomen van 15/0. Dat is te laag. Het effect van de inflatie is in uitvoeringsjaar 2022 gelukkig nog niet zo groot, omdat prijsafspraken met leveranciers pas in de loop van het jaar zijn gewijzigd. In 2023 zal de prijsstijging stevig doortikken. We ramen een stijging van gemiddeld 7/. Naast de generieke inflatie in 2022 zien we al een aantal jaren de kosten van technologie stijgen. Dat vertaalt zich in fors hogere investeringen in het materieel van de brandweer en stijgende ICT-lasten. Stijgende rente op geld- en kapitaalmarkt De Europese Centrale Bank heeft in de strijd tegen de inflatie de rente verhoogd. Dit betekent dat geld lenen voor de VRLN duurder is geworden. In de begroting was gerekend met een rente omslagpercentage van 2,25/.

Dit percentage was in 2022 toereikend maar het verschil met het werkelijke rentelasten zal naar verwachting in 2023 beduidend kleiner worden. De tijd dat de VRLN met name de stijgende kapitaallasten kon dekken uit een saldo op de financieringsfunctie zal achter ons liggen als de rente verder wordt verhoogd. Loonkostenontwikkeling De loonkostenontwikkeling is afhankelijk van de onderhandelingen over een nieuwe cao. Bij het opmaken van het jaarverslag 2022 is een principeakkoord afgesproken. In 2022 vertaalde een eenmalige eindejaarsuitkering zich in een beperkte verhoging van de loonkosten. We zien dat met name door de inzet in de coronabestrijding en de coronamaatregelen het aantal resterende verlofuren fors is toegenomen. In het kader van duurzame inzetbaarheid worden medewerkers gestimuleerd verlof te genieten. Er worden maatregelen genomen om het verlofstuwmeer leeg te laten stromen. We zien dat het ziekteverzuim bij de GGD is gestegen. Daar liggen verscheidene oorzaken aan ten grondslag en uit ervaring in de zorgsector weten we dat corona een rol speelt. Huisvestingskosten De VRLN streeft naar een beperking van huisvestingskosten door de hogere onderhoudslasten op te vangen door het afstoten van een kantoorpand. Het Algemeen Bestuur heeft in juli 2022 ingestemd met het strategisch huisvestingsplan en het meerjarig onderhoudsplan.

De duurzaamheidsmaatregelen verdienen zich in de huidige tijd met hoge energielasten snel terug en worden met voorrang uitgevoerd.

Jaarverantwoording 2022 VRLN

-5-

14 maart 2023

1.2

Bestemming resultaat 2022

Het Algemeen Bestuur ontvangt bij vaststelling van de jaarrekening een voorstel voor de bestemming van het resultaat. Daarover vindt afstemming met het Dagelijks Bestuur plaats. We geven in overweging het financiële resultaat 2022 te reserveren voor de versterking van de paraatheid en dienstverlening van de GGD. Het is in de komende jaren noodzakelijk personeel te werven en op te leiden voor de vervanging van personeel dat met functioneel leeftijdsontslag/pensioen gaat. Daarnaast zit in het resultaat een vergoeding van C 403.000 samenhangend met de zorg aan kinderen uit Oekraïne. Dit budget is in 2023 nodig voor de aanvullende inzet van artsen en verpleegkundigen. Tot slot geven we in overweging te investeren in het vergroten van de informatieveiligheid.

1.3

Bestrijding corona en coördinatie opvang ontheemden en asielzoekers

Coronabestrijding Op basis van artikel 40 van de Wet veiligheidsregio’s (Wvr) heeft de voorzitter, in overeenstemming met de burgemeesters uit het regionaal beleidsteam, verslag uitgebracht over zijn besluiten in het kader van de bestrijding van de coronapandemie en het verloop van de gebeurtenissen. In dat verslag staat ook of een burgemeester aantekening heeft laten maken van zijn eventuele bezwaren tegen besluiten van de voorzitter. Dit verslag is naar de gemeenteraden gestuurd. In de jaarverantwoording verwijzen wij naar deze verantwoording van de voorzitter van de veiligheidsregio. De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) heeft toegezegd de kosten in het kader van de bestrijding van de coronacrisis volledig te vergoeden. Bij het rijk is aan kosten in 2020 C 19,9 mln., in 2021 C 48,9 mln. en in 2022 C 26,9 mln. gedeclareerd. In paragraaf 6.4 is de financiële Covid-verantwoording over 2022 opgenomen. Eerste opvang ontheemden uit Oekraïne C 441.250 Op basis van het Bekostigingsbesluit eerste opvang ontheemden Oekraïne door veiligheidsregio’s worden kosten gedeclareerd bij het ministerie van Justitie & Veiligheid. De VRLN heeft het bestuurlijk proces ondersteund en de coördinatie van de crisisnoodopvang uitgevoerd. Vanzelfsprekend heeft dat veel communicatieve activiteiten met zich mee gebracht. Er zijn geen opvanglocaties door de VRLN ingericht.

Deze taak is door de gemeenten in onze regio ingevuld. De brandweer en GGD vervulden hierin een adviserende taak gericht op de veiligheid en hygiëne van de locaties. De GGD heeft zorgtaken ingevuld. Denk daarbij in de eerste plaats aan vaccineren en coronabestrijding. Daarnaast is er sprake van medische/psychosociale hulp en de daaruit voortvloeiende afstemming met zorgverleners (huisartsen, andere zorgpartijen e.d.). Het uitgangspunt is dat de reguliere zorgaanbieders zo snel mogelijk in beeld komen. Coördinatie crisisnoodopvang asielzoekers C 19.732 Op basis van afspraken met het ministerie van Justitie & Veiligheid worden kosten van de coördinatie van de crisisnoodopvang bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) gedeclareerd. Ook hier speelt mee dat de VRLN niet zelf crisisnoodopvang locaties heeft ingericht. Deze taak wordt in onze regio uitgevoerd door de gemeenten.

Jaarverantwoording 2022 VRLN

-6-

14 maart 2023

Deel B 2

Jaarverslag

Programmaverantwoording

In dit onderdeel staat de inhoudelijke toelichting op de uitvoering en het verloop van de programma’s van de veiligheidsregio, te weten Publieke Gezondheid, Brandweerzorg, Crisisbeheersing en Bedrijfsvoering/Overhead.

2.1

Programma Publieke Gezondheid

De GGD Limburg-Noord maakt zich sterk om onze inwoners gezond en veilig te houden, of waar nodig dit te verbeteren. De GGD bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de inwoners van Limburg-Noord. Met een duidelijke visie richt de aanpak zich op: 1 2

Het vergroten van gelijke kansen op positieve gezondheid en Het makkelijker maken van gezond leven.

Het programma Publieke Gezondheid bestaat uit drie programmaonderdelen: ^ ^

Publieke gezondheidszorg voor de jeugd; Publieke gezondheidszorg algemeen en

^ Publieke gezondheid tijdens crisissituaties. Voordat deze programmaonderdelen worden toegelicht, worden er een aantal relevante algemene ontwikkelingen vermeld. Corona Het jaar 2022 kenmerkte zich door de COVID-19 piek in met name het eerste kwartaal van het jaar, met in totaal ruim anderhalf keer zoveel meldingen als in 2021. Dit was voornamelijk toe te schrijven aan de introductie van de omicronvariant. De GGD heeft de taak mensen te testen op corona, bronen contactonderzoek (BCO) uit te voeren bij bepaalde groepen mensen en om grootschalig en fijnmazig te vaccineren. De GGD was in 2022 continu paraat (conform de landelijke richtlijnen) om deze rol te kunnen vervullen en waar nodig op te schalen. In de praktijk zagen we lage aantallen op het gebied van BCO en testen. De focus lag met name op de vaccinatiecampagnes. Monkeypox De monkeypox-epidemie deed in 2022 een stevig beroep op de GGD. Ook hier betreft het diagnostiek, uitvoeren van BCO en het adviseren van de besmette persoon en zijn contacten. En daarnaast de uitvoering van een vaccinatiecampagne. Ontheemden In 2022 hadden we te maken met een toenemend aantal ontheemden. Ontheemden zijn kwetsbaarder voor (uitbraken van) infectieziekten. Deze kwetsbaarheid zorgt voor risico’s voor de omgeving. Migranten zijn kwetsbaarder doordat zij veelal reizend zijn en in grote groepen verblijven.

Mogelijke infectieziekterisico’s vanuit hun land van origine nemen zij mee naar Nederland. De vaccinatiegraad voor de RVP- en COVID-vaccinatie is over het algemeen lager. Daarnaast komt in Oost-Europa

Jaarverantwoording 2022 VRLN

-7-

14 maart 2023

tuberculose voor die niet geneest met de gangbare antibiotica zoals in Nederland wordt voorgeschreven. Vanuit het team technische hygiënezorg zijn alle opvanglocaties geïnspecteerd. Tuberculosebestrijding De eerste helft van 2022 werkte de COVID pandemie door met als mogelijk gevolg een verlate diagnostiek voor tuberculose (TBC). Ook wereldwijd staat de gezondheidszorg onder druk waardoor de tuberculosebestrijding wereldwijd in gevaar komt. Dit zal uiteindelijk ook doorwerken in Nederland. De oorlog in Oekraïne bracht een nieuwe groep vluchtelingen naar Nederland. Door de enorme druk in Ter Apel kwamen niet gescreende asielzoekers in de opvangcentra terecht. Dit brengt een reëel volksgezondheidsrisico met zich mee. Verandering van (fysieke) leefomgeving De energietransitie zal versneld plaats gaan vinden door de huidige problemen met de gasvoorziening. Daarnaast verandert het klimaat merkbaar en sneller dan verwacht. Als gevolg hiervan worden keuzes gemaakt rondom de inrichting van de leefomgeving. De GGD krijgt steeds meer vragen over de gevolgen van deze keuzes op de gezondheid. Samen met de mogelijke inwerkingtreding van de omgevingswet, wordt het thema gezondheid/gezonde leefomgeving dus steeds belangrijker. Forensische geneeskunde De grote druk op de forensische geneeskunde blijft zorgelijk.

Lokaal wordt met name gewerkt aan de implementatie van de samenvoeging van de forensische geneeskunde Noord- en Zuid-Limburg. Landelijk richt de discussie zich met name op de noodzaak voor investeringen in het vak forensische geneeskunde. Seksuele Gezondheid In 2022 heeft de GGD de deskundigheid op Seksualiteit en Relaties vanuit het oogpunt van preventie versterkt. De GGD investeert daarmee in een nieuwe generatie die gemakkelijk gezonde keuzes maakt rondom relaties en seksualiteit. Lokale uitvoeringsplannen In vier gemeenten wordt gewerkt aan de ‘lokale uitvoeringsplannen’ waarin op lokaal niveau afspraken worden gemaakt tussen gemeente en GGD over de dienstverlening en samenwerking op publieke gezondheid. De in dit proces opgedane ervaringen worden gebruikt bij de totstandkoming van de lokale uitvoeringsplannen in de overige 11 gemeenten. De eerste inventariserende gesprekken met deze gemeenten vinden op korte termijn plaats. Daarbij gaat het in eerste instantie om per gemeente een beeld te schetsen van de taken en de inzet van de GGD. Gezondheidsmonitor De resultaten van de Gezondheidsmonitor Jeugd zijn in mei 2022 gedeeld met de gemeenten. Een van de meest in het oog springende resultaten is de verslechtering van de mentale gezondheid van jongeren tijdens de coronaperiode. Bijna een kwart van de jongeren uit onze regio heeft psychische klachten.

Vooral eenzaamheid en stress gaan vaak gepaard met een verminderde mentale gezondheid. Ook hebben meer meisjes last van psychische klachten dan jongens. Verder valt op dat de jongeren uit onze regio meer alcohol zijn gaan drinken. De Gezondheidsmonitor Jeugd is in onze

Jaarverantwoording 2022 VRLN

-8-

14 maart 2023

regio in het najaar van 2021 afgenomen onder bijna 6000 jongeren uit klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. In het najaar van 2023 wordt een volgende versie van deze monitor afgenomen op de scholen. De dataverzameling van de Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen en de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen is eind 2022 afgerond. De resultaten worden in het voorjaar van 2023 gedeeld.

2.1.1 Publieke gezondheidszorg voor de jeugd De jeugdgezondheidszorg is in 2022 weer op reguliere wijze uitgevoerd. Er waren in 2022 85.773 kinderen tussen 0-18 in zorg. In totaal werden voor al deze kinderen 72.863 consulten uitgevoerd. In onze regio werden in 2022 4.358 baby’s geboren. Het aantal geboortes is gedaald ten opzicht van het jaar 2021, waarin we te maken hadden met een geboortegolf, maar laat een stijging zien ten opzichte van de jaren ervoor. Rijksvaccinatieprogramma (RVP) In 2022 werd net als het jaar ervoor gekozen voor vaccinatie op individuele afspraak uitgevoerd op consultatiebureau’s in plaats van grootschalige uitvoering. Dit lijkt invloed te hebben op de vaccinatiegraad en mede daarom richten de plannen voor 2023 zich op grootschalige uitvoering. Naast de reguliere vaccinaties binnen het RVP werd de inhaalcampagne voor HPV uitgevoerd en kregen zwangeren de kinkhoestvaccinatie (3.456 vaccinaties) aangeboden. Binnen het RVP zijn in 2022 70.012 vaccinaties gezet. Het rapport van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) over de vaccinatiegraad dat medio 2022 is verschenen, beschrijft de vaccinatiepercentages op 31-12-2021. Specifiek voor de GGD Limburg-Noord zien we net als landelijk een daling van de vaccinatiepercentages. Voor de meeste vaccinaties zitten we nog boven het landelijk gemiddelde.

Voor DTP 9 jaar, BMR 9 jaar en HPV meisjes 13 jaar zijn we onder het landelijk gemiddelde uitgekomen. Programma Kansrijke start Met het actieprogramma ‘Kansrijke start’ zetten we in op samenwerking en het bouwen van coalities in de regio, waarbij gebruik wordt gemaakt van de reeds bestaande samenwerkingen en overlegstructuren. Een goede koppeling tussen sociaal- en medisch domein, inclusief de publieke gezondheid, is essentieel. Deze coalities realiseren ketenafspraken tussen alle organisaties die een rol spelen in de keten voor, tijdens en na de geboorte. Er worden mooie resultaten behaald met o.a. de projecten ‘Nu niet zwanger’ en ‘voorzorg’ waarbij er in 2022 een toenemend aantal verwijzingen/casussen gezien werden. Procesoptimalisatie jeugdgezondheidszorg (JGZ) Binnen de JGZ is een project gestart met als doel het planproces te optimaliseren. Samen met de professionals wordt gekeken naar benodigde capaciteit en het efficiënt inzetten van die capaciteit. Ook binnen JGZ ervaart men de gevolgen van de krapte op de arbeidsmarkt, gecombineerd met een relatief hoog verzuim. Vanuit diverse werkgroepen en thema’s wordt er een optimalisatieslag gemaakt, waarbij duidelijk wordt dat er op diverse onderdelen een behoorlijke achterstand is binnen de JGZ.

Jaarverantwoording 2022 VRLN

-9-

14 maart 2023

Daarnaast wordt het project taakherschikking verder gecontinueerd in 2023. Doel van het project is om in 2024 op alle locaties taak-herschikt te werken. Daarmee bereiken we een verplaatsing van taken bij de jeugdartsen naar de verpleegkundigen, om het artsentekort op te vangen. Jeugdgezondheidszorg voor Oekraïense kinderen

Sinds de start van de crisis in de Oekraïne in 2022 biedt de GGD zorg aan de kinderen. Die zorg bestaat uit een intake die wordt opgevolgd in het aanbod om de kinderen de vaccinaties volgens het rijksvaccinatieprogramma aan te bieden. De groep kinderen 0-2 jaar wordt op het consultatiebureau gezien en voor de groep kinderen 2 -18 jaar is een aangepaste werkwijze geïntroduceerd. Er zijn ongeveer 730 kinderen in onze regio en 2022 heeft naast de primaire zorg vooral ook in het teken gestaan om deze zorg zo goed mogelijk te laten aansluiten op de reguliere GGD zorg en reguliere processen in de organisatie. Realisatie

Indicator Uitvoeren basispakket JGZ

-

Aanbieden van contactmomenten conform Landelijk Professioneel kader en professionele richtlijnen

1000Zo

Aanbieden van extra zorg voor kinderen met extra zorgbehoeften

-

Aanbieden van extra contactmomenten

ja

Uitvoeren lokaal aanbod JGZ

-

Aanbieden zorg op maat Differentiatie in aard, frequentie en discipline van contactmomenten

Ja Ja

Rijksvaccinatieprogramma

-

De algemene vaccinatiegraad is 950Zo (RIVM streefwaarde) De HPV vaccinatiegraad is 6007o (RIVM streefwaarde)

93,70Zo 44,007o

2.1.2 Publieke gezondheidszorg algemeen A

Infectieziektebestrijding

Naast de twee noemenswaardige uitbraken Monkeypox en COVID werd een opvallende toename in het aantal invasieve groep A streptococ infecties waargenomen, een ziektebeeld dat kan variëren van een bovenste luchtweginfectie tot hele ernstige infectie met risico op overlijden. Het hogere aantal infecties kan deels te maken hebben met een inhaalpiek van waterpokkeninfecties, waarbij een grotere vervolgkans op infecties met de groep A streptococ ontstaat. In het afgelopen jaar werd namelijk een toename van het aantal meldingen/clustertjes van verschillende vlekjesziekten (waaronder waterpokken) door scholen en kinderopvang gezien. Tevens zagen we ten opzichte van het afgelopen jaar, een ruime verdubbeling van het aantal STEC’s (Shigella Toxine producerende E. coli’s), een bacterie die tot een ernstige darminfectie kan leiden. Met toename van het reisgedrag in het tweede helft van dit jaar werd daarnaast een opvallende toename van het aantal mensen gezien die op reis door een krab of beet van een dier mogelijk blootgesteld werd aan hondsdolheid (rabiës). Het aantal mensen dat hiervoor behandeld moest worden in onze regio, is nog nooit zo hoog geweest.

Jaarverantwoording 2022 VRLN

- 10 -

14 maart 2023

Verder zagen we een hoog aantal meldingen van invasieve pneumokokkenziekten, met name in het laatste kwartaal van 2022. Mogelijk is dit een gevolg van de vele virale luchtweginfecties in het najaar en winter met als bijkomende complicatie deze bacteriële infectie, waarvoor de afweer in de bevolking afnam door verminderde blootstelling gedurende de COVID-maatregelen. Tenslotte zagen we dit jaar juist een opvallend laag aantal kinkhoest meldingen. Het vrijwel verdwijnen van kinkhoestinfecties kan een combinatie zijn van alle maatregelen ter bestrijding van COVID-19 en misschien ook al van de invoering van de 22-weekprik voor zwangeren. Naast de reguliere taken op het gebied van infectieziektebestrijding ligt er een stevige opdracht voor alle GGD’en: de versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid. De afgelopen twee jaar werd de wereld geconfronteerd met een pandemie die (nog steeds) een ongekende impact heeft. Tijdens de pandemie liepen GGD’en tegen hun grenzen aan, zoals beperkte mogelijkheden om op te schalen, verouderde informatievoorziening, beperkte kennisoverdracht tussen de regio’s en niet uniforme werkwijzen en systemen. Tijdens de pandemie is gebleken dat er alleen kan worden opgeschaald en een uitbraak van een infectieziekte alleen effectief bestreden kan worden als de basis op orde is.

Het landelijke project Versterking infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid GGD’en heeft als doel te zorgen dat GGD’en voldoende geëquipeerd zijn om hun rol op het gebied van infectieziektebestrijding kwalitatief goed uit te voeren om zo goed voorbereid te zijn op een mogelijke lauwe en warme fase bij een infectieziekte-uitbraak met (potentieel) landelijke impact. Om deze beleidsagenda uit te kunnen voeren heeft het ministerie een bedrag uitgetrokken voor de jaren 2023-2024 van jaarlijks C 37 miljoen, vooruitlopend op structurele financiering vanaf 2025 en vormt hiermee de basis voor de structurele versterking. Reizigerszorg De hoeveelheid werk van zowel reizigers- als beroepsgebonden vaccinaties is ten opzichte van 2021 toegenomen, maar bereikt nog niet het niveau van voor de pandemie. Dit heeft te maken met een afname van capaciteit binnen het team reizigerszorg door natuurlijk verloop. Gezien de onzekere situatie rondom COVID is er in 2022 voor gekozen dit niet aan te vullen. De vraag van de bevolking om zich te beschermen tegen infectieziekten is dusdanig dat de formatie in 2023 weer op pijl gebracht wordt. Tuberculosebestrijding In 2022 zijn er 24 patiënten met actieve tuberculose behandeld en/of begeleid. Daarnaast werden er in 2022 61 cliënten met een latente tuberculose infectie (niet ziek, wel geïnfecteerd) door de GGD behandeld.

Deze cliënten worden minimaal 3 maanden behandeld en i.v.m. therapietrouw en bronopsporing door de GGD begeleid. De GGD verzorgt tevens de BCG vaccinaties voor bepaalde risicogroepen. Daarnaast zijn er dagelijks spreekuren bij de GGD waar personen uit risicogroepen en contactgroepen worden onderzocht middels röntgen, Mantoux of bloedonderzoek. Seksuele gezondheid De SOA en Sense spreekuren worden goed bezocht. Er is sprake van een stijging ten opzichte van vorig jaar.

Jaarverantwoording 2022 VRLN

- 11 -

14 maart 2023

B

Medische milieukunde

In 2022 zijn 78 vragen van instellingen (o.a. gemeenten en scholen) en 94 vragen van burgers afgehandeld. Deze vragen zijn gericht op onder andere de aspecten bodem, lucht, geluid, elektromagnetische velden, asbest, rookoverlast en (intensieve) veehouderij. De vragen van burgers zijn ook gericht op het binnenklimaat. Tevens zijn er 13 verslagen opgeleverd door de gezondheidskundig adviseur gevaarlijke stoffen (GAGS). C Forensische geneeskunde Binnen de forensische geneeskunde is er een flinke toename van de medische arrestantenzorg en de forensisch medische onderzoeken, met name door een toenemend aantal bloedproeven. De politie zet steeds vaker speekseltesten in en zodra deze positief zijn, wordt forensisch medisch onderzoek door middel van een bloedproef ingezet. De groei van medische arrestantenzorg is te verklaren door de toename van kwetsbare gevangenen met onder andere verslavings- en/of psychische problematiek. Ook het aantal lijk- en euthanasieschouwingen is gestegen ten opzichte van 2021. D

Toezicht houden

Wet kinderopvang

Rode draad vanuit de inspecties is het toenemend personeelstekort binnen de kinderopvang en daardoor gaat binnen de kinderopvang steeds meer aandacht naar het vullen van roosters, wat ten koste gaat van de pedagogische kwaliteit van de opvang. In 2022 is 1000Zo van de voorziene inspecties uitgevoerd. Er zijn 322 kinderdagverblijven, 264 buitenschoolse opvanglocaties, 20 gastouderbureaus en 205 gastouders geïnspecteerd. Dit is een forse stijging ten opzichte van 2021. Technische hygiënezorg

Op het gebied van de technische hygiënezorg zijn in 2022 in totaal 88 inspecties uitgevoerd; 38 inspecties bij tattoo- en piercingshops; -

5 inspecties asielzoekerscentra; 3 inspecties verblijfplaats arbeidsmigranten;

-

4 vrijstellingen voor evenementen met tattoo-artist; 28 inspecties opvang vluchtelingen Oekraïne en

-

3 inspecties bij seksinrichtingen.

Indicator

Realisatie

Voorkomen of vroegtijdig signaleren van besmettelijke infectieziekten

-

2.200 consulten seksuele gezondheid

3.394

-

11.500 reizigersconsulten

4.847

-

15.000 reizigersvaccinaties

6.079

Jaarverantwoording 2022 VRLN

- 12 -

14 maart 2023

Beschermen bevolking tegen gezondheidsbedreigende factoren en het stimuleren van een gezonde leefstijl en -omgeving -

Uitvoeren van lijkschouwingen (300)

633

-

Uitvoeren van euthanasieschouw (230)

310

-

Afname alcohol- en drugscontroles (600)

1.497

-

Uitvoeren medische arrestanten zorg

2.187

-

Advisering medische milieukunde (200)

185

Houden van toezicht -

1000Zo van de instellingen kinderopvang is geïnspecteerd

ja

-

50 inspecties technische hygiënezorg

88

2.1.3 Publieke gezondheidszorg tijdens crisissituaties Dit onderdeel is belegd binnen het programma crisisbeheersing. Zie hiervoor paragraaf 2.3.

2.1.4. Wat heeft het gekost? De gemeentelijke bijdrage voor het programma Publieke Gezondheid bedraagt C 14,85 miljoen (exclusief overhead), omgerekend is dat een bedrag van C 28,46 per inwoner. Totaal Programma Publieke Gezondheid Bedrag per inwoner**

Begroting 2022 na wijziging

Realisatie 2022*

Totaal lasten

19.513

20.051

C 38,44

Totaal baten

19.300

20.247

C 38,81

-213

196

É 0,38

Toevoegingen aan reserves

2

2

C 0,00

Onttrekkingen aan reserves

215

15

C 0,03

0

209

É 0,40

Saldo van baten en lasten excl. Corona

Gerealiseerde resultaat excl. Corona Lasten Corona

26.093

Baten Corona

26.955

Gerealiseerde resultaat incl. Corona

0

1.071

* bedragen in duizenden euro's bedragen in euro's

Jaarverantwoording 2022 VRLN

- 13 -

14 maart 2023

2.2

Programma Brandweerzorg

Het programma Brandweerzorg bestaat uit drie onderdelen: ^ ^

Risicobeheersing; Incidentbestrijding;

•

Preparatie.

Risicobeheersing Risicobeheersing biedt gemeenten deskundige hulp bij het voorkomen en beperken van (brand)incidenten en bij het indammen van brandrisico’s. Daarnaast wordt er specifiek aandacht gegeven aan het voorkomen van branden en ongevallen door het stimuleren van brandveilig gedrag bij burgers, organisaties en bedrijven (voorheen Brandveilig Leven). In vergunningstrajecten zorgt de veiligheidsregio voor deskundige advisering op het gebied van de ruimtelijke, industriële en gebruiksveiligheid en in bouwtrajecten. Incidentbestrijding De veiligheidsregio voert de operationele brandweerzorg uit. Deze omvat het voorkomen en bestrijden van branden en van ongevallen anders dan brand die gevaar voor mens en dier (kunnen) opleveren (verkeersongevallen, bedrijfsongevallen, waterongevallen en ongevallen met gevaarlijke stoffen). Naast de basiszorg omvat incidentbestrijding ook het grootschalig en specialistisch optreden van de brandweer. Bij incidenten van grotere omvang zoals natuurbranden is een adequate slagkracht nodig. Dit is in onze regio de som van de eigen eenheden versterkt met eenheden uit andere regio’s en Duitsland en België. Voor het bestrijden van complexe incidenten - denk aan ongevallen met gevaarlijke stoffen of ingewikkelde branden en hulpverleningen - beschikt de brandweer over specialistische teams.

Preparatie De kwaliteit van de incidentbestrijding is sterk afhankelijk van de vakbekwaamheid van de medewerkers, de inzetbaarheid van het materieel en de operationele voorbereiding/planvorming. Deze aspecten zijn verenigd in het onderdeel preparatie.

2.2.1. Risicobeheersing Reeds in 2021 zagen we een stijging van het aantal adviezen dat risicobeheersing heeft geleverd aan gemeenten. In 2022 zien we dat deze trend zich doorzet. Met name het aantal adviezen op evenementenveiligheid is met meer dan 10007o (190 adviezen) gestegen ten opzichte van 2021. Het aantal adviezen bouwveiligheid is gestegen met 70Zo (85 adviezen). Ondanks deze stijging en een lockdown in verband met corona aan het begin van 2022 is het aantal uitgevoerde controles nagenoeg gelijk gebleven. Na een flinke stijging van de ruimtelijke en externe veiligheid adviezen in 2021 is het aantal adviezen op dit thema in 2022 gedaald. Uit de gesprekken met gemeenten lijken we de conclusie te kunnen trekken dat er minder initiatieven zijn die een dergelijk advies vragen. Dit kan komen door de stikstof problematiek, het tekort aan grondstoffen in de bouw en de onzekerheid over de invoering van de omgevingswet volgens diverse gemeenten.

Jaarverantwoording 2022 VRLN

- 14 -

14 maart 2023

Risicobeheersing is, naast de genoemde adviezen en controles, in 2022 ook aan de slag geweest met een aantal beleidsproducten. Enkele voorbeelden: ^ Voor de invoering van omgevingsplannen in gemeenten zijn de landelijke bouwstenen ^

veiligheid gecontroleerd op toepasbaarheid in onze regio. We hebben bijgedragen aan de verdere uitwerking van het Digitaal Stelsel Omgevingswet

^

(DSO) op het gebied van brandveiligheid. Met betrekking tot de veilige energietransitie hebben we maatwerkadviezen geleverd en deze verwerkt tot handreikingen voor standaardadvisering.

Veilige energietransitie Fossiele brandstoffen, zoals steenkool, bruinkool en aardgas gaan langzaam plaatsmaken voor duurzamere en groenere energie. Denk dan aan de windmolens en zonnepanelen, maar zeker ook aan de elektrische auto. Binnen onze veiligheidsregio zijn we hier ook volop mee bezig. In november kwam er goedkeuring voor de start van het programma ‘Veilige Energietransitie’. Via het programma zijn we landelijk (en zelfwereldwijd) aangesloten bij verschillende werkgroepen en netwerken om kennis uit te wisselen. Deze kennis bundelen en vergelijken we met wat we al weten over dat onderwerp. Ook zoeken we contact met leveranciers, installateurs, bedrijven en andere partners om te praten over de ontwikkelingen en uitdagingen. De meeste kennis van de producten ligt bij de ontwikkelaar. Deze kennis kan heel belangrijk zijn bij de vertaling naar de risico’s per product. Brandveilige opvang van ontheemden Als brandweer zijn wij een belangrijke partner voor gemeenten bij de locaties waar ontheemden worden opgevangen. We zijn meestal betrokken vanaf de opstart van een locatie en blijven dat ook zo lang de locatie in gebruik is. We kijken mee bij de uitvoering, houden het toezicht en komen in actie bij een eventueel incident. Het is echter niet vanzelfsprekend dat wij tijdig door de gemeenten en provincie betrokken worden.

We houden steeds contact en hebben vooral een flexibele houding. Bij een incident is het ook belangrijk dat de mensen die in de opvanglocatie wonen, weten wat ze moeten doen. Al snel na de aankomst en huisvesting van de eerste vluchtelingen uit Oekraïne stelde de brandweer een informatiefolder op over brandveiligheid in Nederland en hoe je de hulpdiensten moet alarmeren. Deze folders deelden we via de gemeenten in onze veiligheidsregio uit aan de vluchtelingen uit Oekraïne. Activiteiten per taakveld

Het programmaonderdeel risicobeheersing bestaat uit meerdere taakvelden: ruimtelijke veiligheid, industriële veiligheid, bouwveiligheid, gebruiksveiligheid en onderzoek en beleid. In 2022 is het aantal geleverde producten verder gestegen met 8,40Zo ten opzichte van 2022. A

Ruimtelijke veiligheid

Raming

Realisatie

250-300 adviesaanvragen externe veiligheid

353 adviezen ruimtelijke en externe veiligheid

Jaarverantwoording 2022 VRLN

- 15 -

14 maart 2023

B

Industriële veiligheid

Raming

Realisatie

10-20 aanvragen milieuvergunning

79 adviezen industriële veiligheid

12 BRZO-inspecties

32 behandelde incidentmeldingen 10 BRZO-inspecties

C

Bouwveiligheid

Raming

Realisatie

900 adviesrapporten

1.327 adviezen bouwveiligheid

20 controles

35 controles bouwveiligheid

D

Gebruiksveiligheid

Raming

Realisatie

1.500 gebruikscontroles 300 adviezen brandveilig gebruik

253 adviezen gebruiksveiligheid 725 controles gebruiksveiligheid

300 adviezen evenementenadvisering

377 adviezen evenementenveiligheid

Het aantal evenementenadviezen lag in 2022 flink hoger dan in 2021 en ook hoger dan pre-corona. Het aantal geleverde adviezen valt nog hoger uit als de deeladviezen op incomplete aanvragen of adviezen die opnieuw gegeven moeten worden na aanpassingen allemaal apart geteld worden. E

Onderzoek en beleid

Indicatoren risicobeheersing

Realisatie

- Goed en snel: wij adviseren in een vroegtijdig stadium vanuit vakinhoudelijke professionaliteit, onafhankelijkheid en risicogericht. - Co-creatie: wij werken samen met partners aan veiligheidsvraagstukken, leveren een onderbouwde bijdrage aan integraal advies en maken waar mogelijk de verbinding op inhoud. - Informatiegestuurd: wij faciliteren gemeentelijke beleidskeuzes en beïnvloeden

Zie toelichting

brandveilig gedrag door het verzamelen, analyseren en duiden van data en vertalen dit naar een regionaal brandrisicoprofiel en regionaal/lokaal veiligheidsbeleid. Goed en snel Met gemeenten en ketenpartners zijn in 2022 afspraken gemaakt over de procesgang voor intake, omgevingstafels en het vergunningsverleningsproces. Inmiddels lopen bij enkele gemeenten al gezamenlijke intake- en omgevingstafels om de werking hiervan voor de omgevingswet te ervaren. De resultaten hierbij zijn positief. Het vroeg kunnen geven van een (informeel) advies op fysieke veiligheidsaspecten biedt initiatiefnemers de kans om de adviezen in een vroeg stadium van ontwikkeling mee te nemen in plaats van aanpassingen door te moeten voeren tijdens de realisatie van een project.

Jaarverantwoording 2022 VRLN

- 16 -

14 maart 2023

Uit de accountgesprekken blijkt wederom dat gemeenten tevreden zijn met de dienstverlening van de afdeling risicobeheersing. Hierbij wordt vooral korte lijnen met de adviseurs benoemd als kracht van de afdeling. Door de korte lijnen worden knelpunten snel en adequaat opgelost. Co-creatie Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO): in steeds meer gemeenten werken bedrijven samen aan veiligheid in een KVO. De brandweer is in deze KVO's vertegenwoordigd door Risicobeheersing. In deze samenwerkingsverbanden kunnen we het (brand)veiligheidsbewustzijn bij bedrijven versterken. De zelfscan is hierbij een gewild hulpmiddel voor bedrijven om hun eigen brandveiligheidsniveau te kunnen checken.

2.2.2. Incidentbestrijding Incidenten en ingezette vrijwilligers Na twee jaar met beperkende maatregelen door de COVID pandemie, was 2022 een relatief normaal jaar voor incidentbestrijding. Voor een groot gedeelte van het jaar kon regulier geoefend worden. Het aantal prio 1 uitrukken is licht gestegen ten opzichte van 2021, het aantal prio 2 uitrukken is licht gedaald. Het aantal langdurige inzetten (meerdere dagen) was beperkt. Bij onze vrijwilligers zien we dat het opstarten met oefenen na een heftige en intense periode van corona heel goed is gegaan. Iedereen is opgelucht dat naast de verplichtingen weer ruimte komt voor de sociale kant, een drankje met je collega vrijwilligers. Toch heeft corona veel vrijwilligers ook bewuster gemaakt van hun vrije tijd en het thuisfront. Meer dan voor corona gaan vrijwilligers op tijd naar huis na een oefening of slaan een feestje over. Het lukt in de meeste gemeenten goed om vrijwilligers te werven en de meeste posten blijven goed op sterkte. De nieuwe vrijwilligers zijn echter gemiddeld genomen minder beschikbaar en blijven minder lang bij de brandweer dan vorige generaties. De leidt tot een toenemende vraag om opleidingen en kostenstijgingen. De natuurbrand in de Mariapeel bestreek ongeveer een week en vroeg inzet van vele posten en medewerkers vanuit zowel onze als omliggende veiligheidsregio’s.

Ook de nasleep van een dergelijk incident brengt veel werk met zich mee. Onderhoud en reparatie van schades aan materieel en voertuigen brachten extra kosten met zich mee. Bovenal overheerst een gevoel van trots. Vele beroeps en vrijwilligers werkten zij aan zij dag en nacht door om de schade te beperken. Repressief Brandweer Organisatieplan 3.0 Op 11 juni 2021 heeft de Bestuurscommissie Veiligheid het Repressief Brandweer Organisatieplan (RBOP 3.0) vastgesteld. In het RBOP 3.0 zijn keuzes gemaakt voor een toekomstig bestendige inrichting van de repressieve functie. De uitvoering van het plan verloopt conform planning. Er is sprake van een budgettair neutrale invulling van het RBOP 3.0: de besparingen worden ingezet voor noodzakelijke nieuwe investeringen en een noodzakelijke uitbreiding van de beroepscapaciteit. Door de gerichte werving van nieuwe medewerkers met een repressieve component in hun functie, is het aantal dagdienstmedewerkers gestegen, de 24 uursdienst is formatief versterkt. De

Jaarverantwoording 2022 VRLN

- 17 -

14 maart 2023

gekazerneerde diensten door vrijwilligers zijn inmiddels bijna volledig afgebouwd, dit om niet in strijd te handelen met Europese regelgeving. Er zijn extra investeringen gedaan voor het bestrijden van natuurbranden. Zo zijn er twee extra waterwagens aangeschaft. In 2022 is geregeld dat de korpsen uit andere provincies door onze meldkamer rechtstreeks gealarmeerd kunnen worden. Dit maakt het regiogrens-overschrijdend optreden nog effectiever. Het samen met vijf andere regio's oprichten van een specialistisch team voor natuurbrandbestrijding (Handcrew) verloopt conform planning; het team is in april 2023 operationeel. Versterking paraatheid brandweer Conform beleidsplan 2020-2023 is voor incidentbestrijding en preparatie uitvoering gegeven aan de bestuurlijk vastgestelde derde jaarschijf versterking paraatheid. Voor het jaar 2022 heeft het bestuur een bedrag van C 220.000 beschikbaar gesteld om de paraatheid niet achteruit te laten gaan en zo mogelijk te verbeteren. Het beschikbare bedrag is ingezet om extra repressief personeel te werven, voor het vergroten van de opleidingscapaciteit, om de specialistische brandbestrijdingseenheid op te leiden en om de paraatheid van de vrijwillige posten zoveel mogelijk op peil te houden.

2e loopbaanbeleid Doel van het 2e loopbaanbeleid is er voor zorgen dat medewerkers werkzaam in een bezwarende functie actief werkend en gezond de pensioengerechtigde leeftijd halen en ook nadien van een prettig en gezond bestaan kunnen genieten. Om dit te realiseren hebben werkgever en vakcentrales vertegenwoordigd in het Landelijk Overleg Arbeidsvoorwaarden Veiligheidsregio’s (LOAV) de Universiteit Maastricht gevraagd onderzoek te doen naar de belemmerende en bevorderende factoren voor duurzame inzetbaarheid en arbeidsparticipatie van mannen en vrouwen in repressieve brandweerfuncties. Het laatste onderzoek, waarop het huidige 2e loopbaanbeleid gebaseerd is, dateert van 2005 en is aan actualisatie toe. Het onderzoek van de Universiteit Maastricht neemt ruim 4 jaar in beslag; de eerste tussentijdse onderzoeksresultaten worden verwacht in het eerste kwartaal van 2023. Dit pleit ervoor voorlopig geen wijzigingen door te voeren en eerst de resultaten van het onderzoek af te wachten. Voor het 2e loopbaanbeleid is een voorziening gecreëerd uit de restgelden van 2020. Daarnaast is er een structureel bedrag opgenomen in de begroting van brandweerzorg. In 2022 bleven de uitgaven binnen budget en heeft geen onttrekking aan de voorziening plaatsgevonden. Klimaatverandering Klimaatverandering heeft een merkbare invloed op het brandweeroptreden.

De voorbereidingen voor een nieuwe INTERREG subsidie in het kader van natuurbrand zijn gestart, samen met interregionale en internationale partners. Ter overbrugging van de twee INTERREG subsidies is een provinciale subsidie toegekend. Naar verwachting gaat de nieuwe INTERREG subsidie in 2023 lopen.

Jaarverantwoording 2022 VRLN

- 18 -

14 maart 2023

Kengetallen

In 2022 zijn 2.754 prio 1 uitrukken geweest naar een incident. Bij sommige incidenten rukken meerdere voertuigen en/of posten uit. Dat kan zijn in verband met de omvang van het incident, maar ook uit voorzorg om de paraatheid te garanderen. Daarnaast is de brandweer 2.099 maal prio 2 uitgerukt. Indicatoren

Realisatie

Regionaal: in de praktijk wordt 500Zo van de maatgevende incidenten (brand in een gebouw) binnen de wettelijke opkomsttijd

4507o

voor dat specifieke soort gebouw bereikt door de eerste eenheid. Bij prio-1 meldingen is het streven een uitruktijd van maximaal 5 minuten te halen bij vrijwillige posten en anderhalve minuut bij

Beroeps: 1.31 minuut Vrijwillig: 5.01 minuut

beroepsposten (moment van alarmering tot aan moment van de uitruk).

2.2.3. Preparatie Voor de werkvelden van preparatie is het van belang dat zij zich zodanig inrichten dat zij flexibel kunnen inspelen op de ontwikkelingen binnen incidentbestrijding. Dat vergt aanpassing in materiaal, vakbekwaamheid en operationele voorbereiding. Vakbekwaamheid Het Regionaal Opleidingsinstituut heeft de behoeftevraag in kunnen vullen waarbij ook weer gestart is met een instructeursopleiding. In 2021 hebben we de audit gehaald waarbij we in 2022 verder zijn gegaan om de kwaliteits prestatie indicatoren nog beter te borgen in ons reguliere werk. Er is een programma uitgewerkt voor kwaliteit instructeurs dat jaarlijks uitgevoerd wordt. In 2022 is, na corona, het reguliere oefenprogramma weer opgepakt. De posten hebben een volwaardig programma gekregen waarbij de regionale visie de behapbare basis sterk naar voren is gekomen. Datgene beoefenen dat we op straat tegenkomen. Ook in het realistisch oefenprogramma is deze visie geborgd. Er worden minder scenario's gedraaid, maar er is veel meer ruimte om zaken uit te proberen en te experimenteren. We krijgen veel positieve geluiden terug van de posten en zetten deze ingeslagen weg de komende jaren voort. Waar we voorheen elk jaar nieuwe programma's draaiden, vindt er nu meer herhaling en verdieping plaats.

Voor brandbestrijding zijn specialistische brandbestrijdingsteams opgericht die een uitgewerkt opleidings- en oefenprogramma hebben doorlopen. Hetzelfde geldt voor de specialistische hulpverleningsteams. Naast de vaste programma's zijn er specifieke trainingen geweest om deze teams diepgang te geven op de thema's waar ze voor aan de lat staan. Een actueel thema dat veel aandacht heeft is de veilige energietransitie. Er zijn diverse ontwikkelingen, waarbij er een afweging gemaakt wordt wat in het oefenprogramma terugkomt.

Jaarverantwoording 2022 VRLN

- 19 -

14 maart 2023

Huisvesting In 2021 is het RBOP vastgesteld, een belangrijk moment op onder andere het gebied van huisvesting. Dit plan is namelijk de uitgangspositie om het gesprek te openen bij een aantal kazernes in relatie tot toekomstbestendigheid. Momenteel beschikt VRLN over 30 brandweerposten. Kazerne Venray zit volop in de ontwikkelfase van oriëntatie op herbouw of nieuwbouw. Ook voor nieuwbouw in de gemeente Leudal, waarbij de posten Roggel en Heythuysen worden gefuseerd, lopen de voorbereidingen. Daarnaast zijn in de gemeente Roermond en Peel en Maas verkennende gesprekken gevoerd op het gebied van huisvesting voor een nieuwe locatie. Dit zal in 2023 meer geconcretiseerd worden. Door de inflatie en sterk gestegen kosten van bouwmaterialen, zien we dat er een sterke stijging op de kosten van nieuwbouw is. Dat heeft zijn weerslag op de kredieten en bijbehorende kapitaallasten. Hoewel de gestegen kosten in 2022 door enkele meevallers (waaronder lagere vrijwilligerskosten) binnen de eigen begroting zijn opgevangen, zijn de kapitaallasten op huisvesting voor de komend jaren een aandachtspunt binnen de brandweerbegroting. Materieel In de realisatie van team materieel zien we de gevolgen van de inflatie en prijsstijgingen binnen brandweerzorg het meest. Kosten van onderhoud, materieel, keuringen, onderdelen en schades zijn hoger dan ooit tevoren.

Ook de brandstofkosten waren met name in het begin van 2022 hoog. Door slimme keuzes te maken wordt het tekort binnen materieel beperkt. In 2022 zijn veel aanbestedingen gedraaid; bepakking tankautospuit, elektrisch aangedreven redgereedschap, Hosemasters, schuimblusvoertuigen en Mobiele Commando Unit (MCU). Dit zijn trajecten waar zowel de organisatie als de gebruikers veel profijt van hebben. VRLN omdat daarmee aankopen juridisch juist en rechtmatig zijn, de brandweermensen omdat ze de beschikking krijgen over de juiste middelen. Daarnaast is veel tijd besteed aan opleidingen en oefeningen. Goede samenwerking tussen de clusters, het adopteren van bepaalde opleidingen door clusters, door materiaal en personeel uit te wisselen is het toch elke keer gelukt om de klant te bedienen. Een mooie prestatie van het hele team. Grote branden of langdurige inzetten leiden tot veel extra werk bij materieel. Na de Peelbranden zijn bijvoorbeeld alle luchtfilters en interieurfilters van ingezette voertuigen vervangen omdat deze vol met zand zaten. Alle pompen van de watercontainers waren zwaar vervuild met zand. Van alle tankautospuiten die vanuit geboorde putten water gebruikt hebben, moesten de pompen gespoeld worden om ze weer vrij van aangezogen zand te krijgen.