RIB.23.044 Evaluatie prestatie-afspraken

Stuknummer: 23.0002454

Raad 16-05-2023 RIB.23.044

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: R. Bouten

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 25/04/2023

status

: Actieve informatie

openbaar

: Ja

Onderwerp Prestatieafspraken 2023 – 2026 en evaluatie prestatieafspraken 2022 Aanleiding Het is onze ambitie om in de komende jaren de woningmarkt in Horst aan de Maas weer in balans te brengen en vitale wijken te realiseren. We werken aan nieuwbouw en we nemen regie door onder andere het invoeren van een doelgroepenverordening en het voorbereiden van een huisvestingsverordening. De woningcorporaties zijn belangrijke partners in het realiseren van onze ambitie. In de afgelopen maanden hebben we in nauwe samenwerking met Wonen Limburg en Woonwenz meerjarige samenwerkingsafspraken opgesteld (ook wel prestatieafspraken genoemd). In deze raadsinformatiebrief informeren wij u over de gemaakte afspraken. Eind mei 2023 ondertekenen bestuurders de samenwerkingsafspraken. Beantwoording Het college is akkoord gegaan met het aangaan van samenwerkingsafspraken met Wonen Limburg en Woonwenz voor de periode 2023 tot en met 2026 (bijlage 1). Met de gemeenteraad is afgesproken dat ze voor ondertekening geïnformeerd wordt over de inhoud van de afspraken. De samenwerkingsafspraken bestaan uit twee delen. Deel I is een meerjarige raamovereenkomst waarin afspraken zijn gemaakt over de wijze waarop we samenwerken en wat de gezamenlijke ambities zijn voor de periode 2023 tot en met 2026. In Deel II is uitgewerkt hoe we uitvoering geven aan de jaarafspraken voor 2023 en 2024.

Er zijn afspraken gemaakt over de volgende thema’s: • Beschikbaarheid: ontwikkeling vastgoed en sociale huursector • Betaalbaarheid en bereikbaarheid • Wonen en Zorg • Leefbaarheid, aandachtsgroepen • Duurzaamheid

Bezoekadres: BezoekAdres, PlaatsBA

Postadres / PostCodePA PlaatsPA

T TelefoonNummer

F FaxNummer

Pag. 2 van 2

De zorgpartijen die deelnemen in het ‘koplopersoverleg woonzorg’, PSW, De Zorggroep, La Providence en Vincent van Gogh, verklaren middels een addendum dat zij zich op hoofdlijnen scharen achter de inhoud en intenties van de samenwerkingsafspraken voor het onderdeel Wonen en Zorg. De samenwerkingsafspraken zijn tot stand gekomen in een zorgvuldig proces onder begeleiding van Companen, met inhoudelijk deskundigen en in afstemming met Gemeente Venray die voor een belangrijk deel vergelijkbare afspraken heeft gemaakt met Wonen Limburg. De Huurdersbelangenvereniging Noord Limburg heeft te kennen gegeven de prestatieafspraken niet mede te ondertekenen omdat zij als gevolg van hun financiële situatie niet bij de gesprekken konden aansluiten. Bij het opstellen van de afspraken zijn we extra alert geweest op het belang van de huurders, door ons telkens af te vragen wat een huurder eraan heeft. Tevens worden na vaststelling door het college de samenwerkingsafspraken voorgelegd aan de Burger Advies Raad. Als input voor de nieuwe afspraken zijn de prestatieafspraken uit 2022, die verlengd zijn tot en met het eerste deel van 2023, door partijen geëvalueerd (bijlage 2). Afspraken die nog aandacht behoeven zijn geborgd in de nieuwe samenwerkingsafspraken.

Bijlagen 1. Samenwerkingsafspraken Wonen Gemeente Horst aan de Maas - Deel I: Meerjarige raamovereenkomst 2023 tot en met 2026 2. Evaluatie prestatieafspraken 2022 en eerste deel 2023

2

Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas Deel I: Meerjarige raamovereenkomst 2023 tot en met 2026

Gemeente Horst aan de Maas, Wonen Limburg, Woonwenz, Huurdersvereniging Noord-Limburg 25 april 2023 Concept

DATUM

25 april 2023

TITEL

Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

OPDRACHTGEVER

Gemeente Horst aan de Maas, Wonen Limburg, Woonwenz, Huurdersvereniging Noord-Limburg

AUTEUR(S)

Sander Reith

PROJECTNUMMER

984.113

STATUS

Concept

Tivolilaan 205 6824 BV Arnhem Postbus 1174 6801 BD Arnhem www.companen.nl info@companen.nl 026 351 25 32 KvK-nummer: 09035291 BTW-nummer: NL001826517B01

Inhoud 1 1.1 1.2 1.3

Inleiding Landelijke context biedt nieuwe sturing en kaders Meerjarige raamovereenkomst, concrete afspraken voor twee jaar Raamovereenkomst

4 4 6 6

2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

Proces: hoe we samenwerken Afspraken over samenwerking Taken en verantwoordelijkheden Onze werkcyclus rond samenwerkingsafspraken Overlegstructuur Geschillen

7 7 8 9 10 11

3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

Inhoud: onze gezamenlijke ambities Basis: Woonprogramma, Rijksprioriteiten, Woondeal Beschikbaarheid: ontwikkeling vastgoed en sociale huursector Betaalbaarheid en bereikbaarheid Wonen en zorg Leefbaarheid, aandachtsgroepen Duurzaamheid

12 12 13 16 18 20 22

Bijlage 1: activiteitenoverzichten Wonen Limburg en Woonwenz

25

Bijlage 2: Addendum Wonen-Welzijn-Zorg

26

1 Inleiding Wonen in een goed, duurzaam en betaalbaar huis in een leefbare wijk is een eerste levensbehoefte. In Horst aan de Maas is de vraag naar woningen, waaronder sociale huurwoningen, in de laatste jaren sterk toegenomen waardoor voor de doelgroep van corporaties de kans van slagen in de zoektocht naar een woning is afgenomen en de wachttijd is toegenomen. Maar het gaat om meer: goed wonen in een leefbare wijk gaat ook om ondersteuning met welzijn en zorg voor mensen die dat nodig hebben (een sluitend netwerk, formeel en informeel). Dat vraagt om een sterke coalitie op het terrein van wonen. De gemeente Horst aan de Maas, Wonen Limburg, Woonwenz en Huurdersvereniging Noord-Limburg werken met elkaar samen en maken zich ook de komende jaren samen sterk om de huidige en toekomstige huurders in Horst aan de Maas op de beste manier een goed, duurzaam en betaalbaar (t)huis te bieden. Het Masterplan Wonen 2021-2025 van de gemeente Horst aan de Maas is daarvoor het vertrekpunt. Deze visie is een uitnodiging voor alle partijen in Horst aan de Maas om samen aan de slag te gaan: samen voor een woningmarkt waar mensen hun woonwensen zo goed mogelijk kunnen vervullen en het wonen in de wijken en dorpen van Horst aan de Maas fijn, comfortabel, veilig en duurzaam is voor alle inwoners. Belangrijk onderdeel van het wonen in Horst aan de Maas is de sociale huursector.

Volgens de Woningwet zijn corporaties verplicht hun bijdragen aan het gemeentelijk woonbeleid en de voorgenomen activiteiten helder te maken en in te dienen bij gemeente en huurdersorganisatie (zoals de corporaties in Horst aan de Maas ook daadwerkelijk hebben gedaan). Op basis daarvan worden prestatieafspraken gemaakt. Voor u liggen de samenwerkingsafspraken voor de gemeente Horst aan de Maas tussen de gemeente, Wonen Limburg, Woonwenz en de Huurdersvereniging Noord-Limburg voor de periode 2023 tot en met 2026. We noemen het bewust samenwerkingsafspraken. Samen beseffen we dat het niet alleen gaat om eenzijdig vragen van prestaties van de ander. Maar juist om samen prestaties leveren, waarin iedere partij vanuit eigen kracht en verantwoordelijkheden haar eigen bijdragen levert aan die gezamenlijke prestaties en de ander biedt wat zij nodig heeft om prestaties te leveren. Met deze afspraken wordt uitvoering gegeven aan het Masterplan Wonen van de gemeente Horst aan de Maas. Wonen Limburg en Woonwenz leveren samen met de gemeente en de Huurdersvereniging Noord-Limburg een forse inspanning om de doelen zoals gesteld in het Masterplan te kunnen behalen.

Het gaat in de periode 2021-2025 dan met name om het samen met particulieren, woningcorporaties en private ontwikkelaars vergunnen van ongeveer 1.000 nieuwe woningen, versnelling van de woningbouwproductie, het verduurzamen van bestaande woningen, keuzemogelijkheden voor de woonconsument (waaronder het bieden van passende woningen voor verschillende (zorg)doelgroepen) en betaalbare woningen in huur en koop.

1.1 Landelijke context biedt nieuwe sturing en kaders Op landelijk niveau is sinds het voorjaar van 2022 een stevig stelsel van ambities ten aanzien van wonen in brede zin opgetuigd. Op basis van de Nationale Woon- en Bouwagenda, waarin onder andere het voornemen van realisatie van 900.000 woningen tot 2030 waarvan 2/3 betaalbaar is opgenomen, zijn diverse programma’s uitgewerkt die de komende jaren zullen doorwerken richting provincies, regio’s en gemeenten.

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

4

De programma’s zijn: • Woningbouw: gericht op versterking van de regie van het Rijk, versnellen van het proces van initiatief naar realisatie, stimuleren van snelle woningbouw en bouwen op grote locaties; • Een thuis voor iedereen: gericht op huisvesting aandachtsgroepen (sociale/medische urgentie, statushouders, uitstroom uit instellingen, arbeidsmigranten, studenten en woonwagenbewoners); • Betaalbaar wonen: gericht op meer betaalbare woningen voor middeninkomens, aanpakken te hoge woonlasten voor lage inkomens, huurders en kopers beter beschermen; • Verduurzaming gebouwde omgeving: gericht op isolatie van woningen, uitfaseren slechte labels woningen en utiliteitsbouw, overstap naar duurzame installaties of warmtenet, inzet duurzame bronnen; • Leefbaarheid en veiligheid: gericht op verbeteren leefbaarheid en veiligheid van de meest kwetsbare gebieden in Nederland (verbeteren fysieke leefomgeving, bieden breder perspectief en vergroten veiligheid); • Wonen en zorg voor ouderen: gericht op versnellen Wonen en zorg: addendum woningbouw voor ouderen, informeren/ontzorgen en Parellel aan het maken van deze samendoorstroming verbeteren, leefomgeving die uitnodigt werkingsafspraken werken betrokken partijen in de gemeente Horst aan de Maas tot bewegen en ontmoeten.

De belangrijkste thema’s en doelstellingen vinden hun vertaling in de voorliggende afspraken voor de gemeente Horst aan de Maas. Maar nog niet alle zaken en gevolgen van de landelijke wet- en regelgeving zijn uitgekristalliseerd. Dat zal in de komende periode steeds duidelijker worden,

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

aan verdere afstemming en afspraken over de opgaven in het kader van wonen en zorg. In een apart addendum maken partijen helder hoe zij zich verhouden tot de voorliggende prestatieafspraken, of zij zich herkennen in de ambities en dat zij mee willen werken vanuit het principe van coalition of the willing.

5

bijvoorbeeld in de aanstaande Wet versterking regie volkshuisvesting, wet goed verhuurderschap en de regulering van middenhuur. Partijen zullen dat samen scherp houden en bij volgende stappen in de samenwerking indien nodig en gewenst doorvertalen in lokale afspraken.

1.2 Meerjarige raamovereenkomst, concrete afspraken voor twee jaar Wij hebben als samenwerkende partijen gekozen voor twee documenten die nauw met elkaar verbonden zijn: • Deel I: een Raamovereenkomst voor de periode 2023 tot en met 2026: met procesafspraken over onze samenwerking en gezamenlijke inhoudelijke ambities en langjarige afspraken op de belangrijkste thema’s; • Deel II: concretere jaarafspraken voor de komende twee jaar (2023-2024). Binnen het kader van deze Raamovereenkomst stellen de corporaties een activiteitenoverzicht op voor twee in plaats van één jaar. Op basis daarvan worden afspraken gemaakt voor een periode van twee jaar. Een dergelijke periode is goed te overzien en gaat net iets verder dan de vaak al bekende en in beton gegoten investeringen voor één jaar. Bovendien beperkt deze werkwijze de werkdruk voor alle partijen. Door partijen gewenste tussentijdse bijstelling van de raamovereenkomst en jaarafspraken kan te allen tijde plaatsvinden als de partijen hierover overeenstemming bereiken.

1.3 Raamovereenkomst Voor u ligt deel I, de meerjarige Raamovereenkomst Samenwerkingsafspraken Horst aan de Maas voor de periode 2023 tot en met 2026. Hierin komt achtereenvolgens aan de orde: • op welke manier partijen in de komende jaren willen samenwerken; • welke thema’s centraal staan; • welke ambities partijen in de komende jaren willen nastreven (de stip op de horizon) en wat daar op hoofdlijnen voor nodig is. Dat maken we in deel II specifieker in tijd, aantallen en taakverdeling voor de komende twee jaar (2023 en 2024).

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

6

2 Proces: hoe we samenwerken Gemeente Horst aan de Maas, Wonen Limburg, Woonwenz en Huurdersvereniging Noord-Limburg willen verder werken aan de uitdagende opgaven die op het gebied van het wonen en leven in Horst aan de Maas en haar wijken en dorpen spelen. De komende vier jaar zetten we dit voortvarend voort en verbeteren we dat waar mogelijk en noodzakelijk.

2.1 Afspraken over samenwerking Het is wellicht wat overdreven, maar in de praktijk blijkt het niet altijd vanzelfsprekend: aandacht voor samenwerking. Welke principes en uitgangspunten vinden wij belangrijk, ook om elkaar aan te herinneren en op aan te spreken als het wat minder goed loopt? Uitgangspunten van samenwerking: • Vertrouwen staat voorop; • Het waarom centraal: we houden steeds de gemeenschappelijke ambitie voor ogen. We zijn er primair niet voor onszelf en voor elkaar, maar we staan schouder-aan-schouder voor de inwoners van Horst aan de Maas; • Praktische manier van werken; • Flexibel: we schakelen bij indien de omstandigheden wijzigen; • Wederkerigheid: wederzijdse inspanningen leiden tot de beste resultaten; • Transparant over en weer, ook over ieders mogelijkheden qua menskracht en middelen; • Goede, snelle communicatie over en weer, ook als er knelpunten in de uitvoering zijn, en weten bij wie je moet zijn om doorbraken te bewerkstelligen; • Aanspreekbaar bij knelpunten in de uitvoering van deze samenwerkingsafspraken; • Afspraak is afspraak, in gesprek blijven met elkaar; • Kennis delen en elkaar inspireren: tussen partijen, bestuurlijk, met de raad; • Respectvol en professioneel: we respecteren elkaars positie, verantwoordelijkheden en inbreng; • Stevig en professioneel op de inhoud, zacht en respectvol op de persoon; • Samenwerken in wijken en buurten,

zichtbaar voor de inwoners.

Op basis van deze uitgangspunten spreken we het volgende af: • We delen informatie en kennis die relevant is in het kader van deze afspraken in vroegtijdig stadium met elkaar; • We organiseren het ambtelijk en bestuurlijk overleg volgens een heldere cyclus. We kijken in deze Raamovereenkomst met name naar de overlegcyclus voor de samenwerkingsafspraken. Daarnaast hebben gemeente, corporatie en de huurdersvereniging een intensieve band en treffen we elkaar regelmatig op verschillende thema’s en rond concrete projecten. Dat willen we behouden; • Hoor en wederhoor: we zoeken elkaar actief en snel op als er “ruis op de lijn” is; • We verdelen taken evenwichtig (naar redelijkheid en mogelijkheden van partijen); • Onderzoek dat betrekking heeft op onderwerpen in deze samenwerkingsafspraken voeren we zoveel mogelijk gezamenlijk uit. Dat betekent dat data gedeeld worden en partijen samen de analyse duiding ervan uitvoeren; • We werken daarnaast samen met andere partnerorganisaties in vernieuwende netwerken (gezondheid, onderwijs, financiën, veiligheid, leefbaarheid, welzijn); • We hebben oog voor de couleur locale van de wijken en dorpen van Horst aan de Maas;

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

7

•

•

Ook hebben we oog voor de potenties van de bestaande voorraad koopwoningen met betrekking tot de verschillende thema’s in deze samenwerkingsafspraken (transformatie van bestaand vastgoed, kamerverhuur/splitsing, betaalbaarheid/woonlasten, herstructurering, duurzaamheid); Tot slot achten partijen het wenselijk om meer naar de bedoeling te kijken. Over en weer zijn we bereid om de goede dingen te doen die soms onconventioneel zijn of niet altijd helemaal passen, maar wel het gewenste resultaat opleveren.

2.2 Taken en verantwoordelijkheden Op hoofdlijnen onderscheiden we formeel de volgende taken en verantwoordelijkheden van de drie partijen, waar iedere partij door de andere partijen op aanspreekbaar is. Corporatie

Huurdersvereniging

Gemeente

De corporaties richten zich met name op: • het huisvesten van personen die door hun inkomen of door andere omstandigheden niet in staat zijn zelfstandig te voorzien in passende huisvesting, en; • het bijdragen aan vitale wijken en dorpen waar de corporatie bezit heeft. In het verlengde hiervan mogen corporaties specifiek omschreven maatschappelijk vastgoed realiseren en verhuren en bepaalde diensten voor leefbaarheid uitvoeren.

De Huurdersvereniging houdt zich bezig met alles waar corporaties zich ook mee bezig houden, alleen dan vanuit het perspectief van de huurder. Belangrijke onderwerpen zijn bijvoorbeeld de jaarlijkse huurverhoging, onderhoud en renovatieprojecten van de corporatie en de samenwerkingsafspraken: • behartigen belangen van huurders in overleg met corporatie; • gevraagd en ongevraagd adviseren van corporatie op beleidsniveau; • raadplegen en mobiliseren achterban; • ondersteunen bewonerscommissies die op buurt-/complexniveau actief zijn; • vertegenwoordigen huurdersbelang bij samenwerkingsafspraken; • controlerende taak. De huurders van Woonwenz zijn verenigd in de HBV-Venlo. In deze prestatieafspraken vertegenwoordigt Huurdersvereniging Noord-Limburg de Huurdersbelangenvereniging Venlo conform een samen overeengekomen mandaat.

‘Bevordering van voldoende woongelegenheid is voorwerp van zorg der overheid’, zo stelt de Grondwet. En met name de gemeente staat hiervoor aan de lat. Het is aan de gemeenteraad om een Woonprogramma op te stellen (wettelijk verplicht). De gemeente bouwt en beheert woningen niet zelf, maar stelt hiervoor kaders. De gemeente voert de regie op het woonbeleid en de aanpalende beleidsthema’s. Het gemeentelijk woonbeleid raakt ook veel andere thema’s waar de gemeente een verantwoordelijkheid draagt, bijvoorbeeld: • ruimtelijke ordening; • wonen en zorg; • maatschappelijke ondersteuning; • duurzaamheid; • leefbaarheid; • beheer openbare ruimte.

Dit zijn de formeel wettelijke taakstellingen. Deze worden door iedere partij opgepakt vanuit de eigen visie en koers. Die zijn richtinggevend voor de samenwerkingsafspraken. Op hoofdlijnen: • Wonen Limburg zorgt ervoor dat bewoners zich thuis voelen in hun huis en in hun buurt. Ze zet in op het versterken van sociale infrastructuren in wijken en heeft als doel om iedereen mee te laten doen in de maatschappij. Daarnaast zorgt Wonen Limburg voor voldoende betaalbare woningen en werkt zij aan een duurzame samenleving door de woningen enerzijds energetisch aan te pakken en anderzijds in gebiedsontwikkelingen met partners en bewoners te werken aan een optimale wisselwerking tussen vastgoed, sociale en ecologische opgaven. • Woonwenz heeft als missie “Goed en betaalbaar wonen voor iedereen in gevarieerde en duurzame wijken, in een vitale regio”. Deze missie vat zij ruim op: Woonwenz biedt niet alleen huisvesting, maar wil een thuis mogelijk maken. Betaalbaar door huur én woonlasten laag te houden. Versnellen in de

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

8

•

•

energietransitie ondersteunt dat. Voor hen die tot de ‘sociale doelgroep’ behoren, maar ook voor starters én het middensegment. Zowel in Venlo als in nabije gemeenten, voor iedereen die zich duurzaam met de regio verbonden voelt. Huurdersvereniging Noord-Limburg geeft voorlichting en advies over volkshuisvestelijke zaken en zaken die met het huren van een woning te maken hebben. Zij geeft individuele dienstverlening voor leden over bijvoorbeeld huurtoeslag, onderhoud, medehuurder van een huurwoning worden, leefbaarheidszaken en overlastklachten. Zij voert structureel overleg met de verhuurder over beleidszaken. Zij ondersteunt de aangesloten bewonerscommissies conform de rechten en plichten die zijn vastgelegd in de Overlegwet. Zij verricht onderzoek om over een specifiek (huur)onderwerp conclusies/aanbevelingen te kunnen maken (in samenwerking met eventuele partners/stakeholders). Gemeente Horst aan de Maas: zie §3.1.

Specifiek noemen we hier het volgende. Het geschikt maken van woningen voor een aardgasvrije verwarming is complex. Niet alleen qua techniek, maar ook organisatorisch, juridisch en ten aanzien van het draagvlak bij inwoners. Partijen zien dit als een gezamenlijk opgave, waarbij iedere partij haar rol en verantwoordelijkheid neemt om voldoende inzicht en draagvlak te creëren.

2.3 Onze werkcyclus rond samenwerkingsafspraken Partijen hebben gekozen voor een praktische, lokale invulling van het proces rond samenwerkingsafspraken. Deze ziet er als volgt uit.

Q1

2023 Q2 Q3

Q4

Q1

2024 Q2 Q3

Q4

Q1

2025 Q2 Q3

Q4

Q1

2026 Q2 Q3

Q4

Monitoring en evaluatie Samen in gesprek Activiteitenoverzicht corporaties Samenwerkingsafspraken (2 jaar) Update regionaal WBO Update gemeentelijk WBO Omgevingsvisie VHV-programma gemeente Raadsverkiezingen Nieuwe raamovereenkomst

De werkcyclus toegelicht Monitoring en evaluatie Vóór 1 april van ieder jaar vindt monitoring en evaluatie plaats van de voortgang van de samenwerkingsafspraken en de ambities: • aan de hand van een aantal belangrijke indicatoren (druk op de sociale huurmarkt, opleveringen totaal en sociale huur, woningbouwplanning totaal en sociale huur, voortgang en effecten instrumentarium, gegevens demografie en woningvoorraad, splitsingen, huisvesting bijzondere doelgroepen, et cetera). Onderdeel is een analyse van de toewijzing van sociale huurwoningen;

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

9

•

•

de gemeente stelt jaarlijks een ‘Jaarbrief Wonen’ op waarbij ze de gemeenteraad in april informeert over de voortgang van het Masterplan, de samenwerkingsafspraken en andere ontwikkelingen op het gebied van wonen; monitoren van lopende afspraken, bijstellen of aanvullen van afspraken indien partijen daar aanleiding voor zien, agendering eventueel aanvullende thema’s voor komende periode.

Activiteitenoverzicht corporaties De corporaties brengen eens in de twee jaar een activiteitenoverzicht uit. De huidige activiteitenoverzichten die vóór 1 juli 2022 bij de gemeente zijn ingediend, hanteren wij als overzicht voor de periode 2023-2024. Het volgende activiteitenoverzicht van de corporaties wordt uiterlijk 1 juli 2024 ingediend voor de periode 2025-2026. In het activiteitenoverzicht maken de corporaties ook helder wat zij van de andere partijen nodig hebben om de ambities waar te kunnen maken en activiteiten uit te kunnen voeren. Dat is een opmaat voor de wederkerigheid van de afspraken. De financiële investeringsvoornemens maken deel uit van de samenwerkingsafspraken en worden op een transparante en begrijpelijke manier door de corporatie inzichtelijk gemaakt. Nieuw Volkshuisvestingsprogramma, nieuwe Raamovereenkomst en samenwerkingsafspraken vanaf 2026 In 2025 - begin 2026 wordt een nieuw Volkshuisvestingsprogramma (de vervanger van het Masterplan) voor de gemeente Horst aan de Maas gemaakt. Die is dan mede gebaseerd op de Omgevingsvisie die einde 2025 gereed zal zijn. In 2026 werken partijen op basis van het VHV-programma aan een nieuwe Raamovereenkomst 2027 tot en met 2031 en samenwerkingsafspraken voor 2027-2028.

2.4 Overlegstructuur Gemeenten en corporaties hebben regulier overleg over thema’s en projecten die bijdragen aan het halen van doelstellingen. Dit wordt voortgezet. Specifiek met betrekking tot de samenwerkingsafspraken wordt de volgende overlegstructuur gehanteerd.

Ambtelijk overleg (AO) Partijen houden elkaar op de hoogte van zaken die spelen bij gemeente en corporaties bij de uitvoering van de samenwerkingsafspraken. Dit betreft ook de eventuele knelpunten in de uitvoering van de samenwerkingsafspraken. Hiervoor vinden er zes ambtelijke tripartite overleggen (drie partijen) per jaar plaats. Voor de tripartite overleggen kunnen alle partijen punten aandragen waar ze het uitgebreider over willen hebben. In het jaar waarin nieuwe tweejaarlijkse afspraken worden gemaakt, zal het overleg vaker plaatsvinden. In het AO hebben de beleidsadviseurs wonen van gemeenten en corporatie zitting, alsmede de vertegenwoordiger(s) van de huurdersorganisatie. De beleidsmedewerker Wonen van de gemeente Horst aan de Maas zorgt voor inplannen en agenderen van het AO, in nauwe afstemming met de overige partijen. Het AO kan worden uitgebreid met deskundigen op specifieke onderwerpen, afhankelijk van de behoefte van partijen.

Bestuurlijk overleg (BO) Het Bestuurlijk Overleg (BO) wordt op de hoogte gehouden, agendeert en bediscussieert thema’s betreffende samenwerkingsafspraken en overige relevante ontwikkelingen en vraagstukken, bespreekt en monitort de voortgang van de uitvoering van de afspraken en neemt binnen de bevoegdheden die ze hebben besluiten. Eventuele knel- of geschilpunten worden in het AO besproken en voorbereid voor

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

10

besluitvorming in het BO. Jaarlijks vindt driemaal BO plaats over de samenwerkingsafspraken, waarbij vanzelfsprekend ook de huurdersorganisatie aanwezig is. Het BO bestaat uit de voor de thema’s van de prestatieafspraken verantwoordelijke wethouders van de gemeente Horst aan de Maas, de directeur-bestuurders van de corporaties en de voorzitter van de Huurdersvereniging Noord-Limburg, naar behoefte met ambtelijke ondersteuning. Afstemming met overige wethouders vindt naar behoefte plaats tijdens informele overleggen.

Sessies met de gemeenteraad De gemeente informeert de gemeenteraad tweemaal per jaar over het thema Wonen. In het voorjaar middels de Jaarbrief Wonen en in het najaar vindt een Themasessie Wonen plaats. Waar nodig en gewenst dragen partijen hieraan bij. Corporaties organiseren jaarlijks een bijeenkomst voor gemeenteraadsleden en het college om hen te informeren over hun activiteiten en actuele ontwikkelingen op de sociale huurmarkt.

2.5 Geschillen …. bij het maken van afspraken Indien tussen partijen geschillen ontstaan tijdens het maken van samenwerkingsafspraken, dan hanteren we de volgende lijn: • Partijen proberen er eerst in goed overleg uit te komen. Onderdeel daarvan kan zijn het inschakelen van een (juridisch) adviseur; • Indien dat niet leidt tot een oplossing van het geschil, dan proberen we het geschil te beslechten met behulp van mediation (conform het reglement van de Stichting Nederlands Mediation Instituut, NMI); • Mocht het geschil er ook daarna toe leiden dat er in het geheel geen samenwerkingsafspraken tot stand komen, dan wordt het geschil voorgelegd aan de minister (artikel 44, lid 3 Woningwet). In het Besluit Toegelaten Instellingen Volkshuisvesting (Btiv) is geregeld dat de minister zich over dit geschil laat adviseren door een adviescommissie: de Adviescommissie geschilbeslechting prestatieafspraken Woningwet. Haar advies vormt de basis voor de uitspraak van de minister.

…. bij het niet nakomen van afspraken Mochten naar aanleiding van deze of andere overeenkomsten tussen partijen geschillen ontstaan over het niet nakomen van afspraken, dan hanteren we de volgende lijn: • Partijen leggen verantwoording af en spreken elkaar aan als een afspraak niet wordt nagekomen. Partijen zien het in eerste instantie als een gezamenlijk probleem, waarover goed overleg moet plaatsvinden; • Partijen proberen er eerst in goed overleg uit te komen. Onderdeel daarvan kan zijn het inschakelen van een (juridisch) adviseur; • Indien dat niet leidt tot een oplossing van het geschil, dan proberen we het geschil te beslechten met behulp van mediation (conform het reglement van de Stichting Nederlands Mediation Instituut, NMI); • In het uiterste geval kan een gerechtelijke uitspraak uitkomst bieden. Partijen zien dat echter als een ongewenste situatie die een negatieve impact heeft op de samenwerkingsrelatie. Indien landelijke wetgeving dwingende consequenties heeft voor de te volgen rechtsgang bij conflicten, dan spreken partijen af deze wetgeving te volgen.

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

11

3 Inhoud: onze gezamenlijke ambities 3.1 Basis: Woonprogramma, Rijksprioriteiten, Woondeal Als vertrekpunt presenteren we eerst kort de basis voor de meerjarige samenwerkingsafspraken. De uitwerking van de afspraken per thema in de volgende paragrafen zijn mede hierop gebaseerd.

Masterplan gemeente Horst aan de Maas Uitgangspunt is het Masterplan 2021-2025 van de gemeente Horst aan de Maas. Daarin is het woonbeleid van de gemeente geformuleerd. Conform de Woningwet wordt de corporatie geacht hierop haar bijdrage in de vorm van voorgenomen activiteiten te formuleren (ook wel genoemd het ‘bod’). Op hoofdlijnen stelt het Masterplan het volgende: • Een stevige ambitie: 1.000 nieuwe woningen tussen 2021 en 2025. Nieuwbouw als accelerator voor doorstroming; • Bouwen naar behoefte: 30% sociale huur, 30% vrije sector huur en 40% koop (vooral betaalbare (starters); • Woningen en nultredenwoningen zoals appartementen, grondgebonden woningen met badkamer en slaapkamer op de begane grond en aanpasbare eengezinswoningen); • Realiseren tijdelijke woningen; • Kaders, verwachtingen en eisen aan de voorkant helder; • Zicht houden op de veranderende vraag en voortgang; • Maatwerk per kern (Dorpsplannen Wonen); • Samenwerken op basis van vertrouwen; • Goede participatie en communicatie; • Transformatie van de bestaande woningvoorraad (verduurzamen en geschikt maken voor (mantel)zorg; • Inclusieve woningmarkt: huisvestingsopgaven voor statushouders, Maatschappelijke Opvang, Beschermd wonen, internationale werknemers, woonwagenbewoners).

In december 2022 is naar aanleiding van actuele ontwikkelingen en ervaringen en de uitkomsten van de Dorpsplannen Wonen een verfijning van het woonprogramma vastgesteld waarbij meer gestuurd wordt op betaalbaarheid in plaats van op de genoemde 30/30/40. Het betaalbare programma uit het Masterplan Wonen 2021-2025 is voor projecten vanaf 12 woningen nader vastgesteld op: • 30% sociale huur; • 5% goedkope koop; • 32% middenhuur of betaalbare koop.

Rijksprioriteiten wettelijke basis Behalve het Woonprogramma moeten ook de volkshuisvestelijke prioriteiten van het Rijk onderdeel van de voorgenomen werkzaamheden van de corporatie. Deze prioriteiten worden door de Minister eenmaal per 4 jaar vastgesteld. Voor 2021-2025 zijn dat: 1. Bijdrage aan de bouwopgave: door het versnellen van nieuwbouw sociale huurwoningen;

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

12

2. 3. 4. 5. 6.

Zorg voor de betaalbaarheid en bereikbaarheid van sociale huurwoningen door lokaal maatwerk; Investeringen in de verduurzaming van de voorraad sociale huurwoningen; aandacht voor kwaliteitsaspecten en inzet op isolatie en energietransitie; Wonen en zorg, aanbod van passende woonvormen en samenwerking; Huisvesten van spoedzoekers, door aanbod van tijdelijke en minder conventionele oplossingen; Investeren in leefbaarheid, door differentiatie van wijken, ontmoeting van bewoners en sociaal beheer.

Woondeal Inmiddels is de regionale Woondeal gereed. Voor de gemeente Horst aan de Maas brengt dit een opgave met zich mee voor het bouwen voor de huishoudensgroei. Dit komt neer op het bouwen van minimaal 1.450 woningen in de periode 2022 tot en met 2030, waarvan 2/3e in de betaalbare categorie. Horst aan de Maas heeft voldoende plancapaciteit om hieraan te kunnen voldoen en stuurt met een doelgroepenverordening al op de doelstellingen ten aanzien van betaalbaarheid. In de Woondeal is ook het streven opgenomen om te groeien in het aandeel sociale huur in de bestaande voorraad als dit nu lager is dan 30%. Op dit moment is het aandeel sociale huur in bezit van de corporaties 15,4% in Horst aan de Maas. Met de ambitie om 30% van de nieuwbouw in sociale huur te realiseren wordt voldaan aan dit streven.

3.2 Beschikbaarheid: ontwikkeling vastgoed en sociale huursector GEZAMELIJKE AMBITIE: STIP OP DE HORIZON Het ambitieniveau en de urgentie van de Nationale Woon- en Bouwagenda zijn hoog: de corporatiesector moet in Nederland de komende tien jaar 900.000 woningen bouwen. Die woningen zijn keihard nodig om iedereen een prettig en betaalbaar huis te bieden. Die noodzaak neemt alleen maar toe, want de groep woningzoekenden groeit. Het is van belang dat we samen blijven nadenken over en werken aan huisvesting op de lange termijn. Partijen hebben we gezamenlijke verantwoordelijkheid en zorg voor voldoende aanbod van betaalbare huisvesting voor de doelgroep van beleid: de lage inkomens die voor hun huisvesting zijn aangewezen op sociale huurwoningen. Uitgangspunt is, dat 30% van de nieuwbouw uit sociale huurwoningen bestaat, 30% uit vrije sector huurwoningen en 40% uit overige woningsegmenten. Partijen werken toe naar: • groei van de voorraad in Horst aan de Maas met netto 1.450 woningen in de periode 2022 tot en met 2030, waarvan ongeveer 450 sociale huurwoningen. Hiervan wordt een groot deel door de corporaties gerealiseerd. De nieuwbouw richt zich in grote mate op woningen die betaalbaar zijn voor huishoudens binnen de primaire doelgroep; • groei van de voorraad middenhuurwoningen met ongeveer 140 woningen in de periode 2022 tot en met 2030.

Wonen Limburg Accent en Woonwenz pakken waar mogelijk ook actief de bouwopgave in middenhuur op; • groei van het segment sociale koop, daar waar het de balans in de wijk ten goede komt. Partijen zoeken hierbij samenwerking met ontwikkelaars. In de gemeente Horst aan de Maas zijn vooralsnog voldoende locaties aanwezig om ook op de lange termijn te voldoen aan de bouwopgave. Samen maken we werk van evenwichtige, gemengde wijken (met maatwerk in verband met de juiste balans) bij nieuwbouw en herstructurering.

Meerjarige afspraken 1.

Vanwege de grote druk op de woningmarkt en de oplopende wachttijden zetten partijen maximaal in op het versnellen van woningbouw. Samen zorgen partijen voor optimalisering van het planproces, procedures en het snel wegnemen van barrières. Onderdeel daarvan is het hebben van korte lijnen,

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

13

2.

3.

4.

5.

6.

7.

snelle besluitvorming en zo vroeg mogelijk signaleren van knelpunten. Partijen delen kennis en ervaring en gezamenlijk verkennen partijen mogelijke verbeterpunten (zie jaarafspraken 2023-2024); Uitgangspunt voor de periode van deze samenwerkingsafspraken is de realisatie van 280 sociale huurwoningen op een totaal van circa 900 nieuwe woningen. A. Wonen Limburg realiseert minimaal 150 sociale huurwoningen in de periode 2023 tot en met 2026, met de juiste kwaliteit (de juiste woningen voor de juiste doelgroep op de juiste plek); B. Woonwenz realiseert minimaal 130 sociale huurwoningen in de periode 2023 tot en met 2026, met de juiste kwaliteit (de juiste woningen voor de juiste doelgroep op de juiste plek); Voor de langere termijn maakt de gemeente Horst aan de Maas met de regio een toekomstvisie, waarin de specifieke opgave voor de periode 2025-2030 nader wordt uitgewerkt en de opgave voor na 2031 in beeld wordt gebracht, mede op basis van tussentijdse woningbehoefteonderzoek (naar jaarafspraken 2023-2024); Partijen hanteren een eensluidende definitie van sociale huurwoningen en middenhuur: - Woningen zijn bestemd voor lagere inkomens (onder DAEB-inkomensgrens), met uitzondering van de afspraak over 15% vrije toewijzingsruimte (zie betaalbaarheid); - Huurprijs voor sociale huurwoningen is maximaal liberalisatiegrens; - Instandhoudingstermijn als sociale huurwoning en middenhuur

voor langere termijn (conform de gemeentelijke doelgroepenverordening); - In ieder geval sociale huurwoningen aanbieden via een transparant, rechtvaardig systeem van woonruimtebemiddeling. Onderdeel van de belangenafweging is dat woningen ook beschikbaar zijn voor aandachtsgroepen en eventuele exploitatieoverschotten worden ingezet ten behoeve van de volkshuisvestelijke opgaven in de gemeente Horst aan de Maas; Samen zorgen we voor de juiste woningen voor de juiste prijs op de juiste plek (afgestemd op de lokale behoefte). De gemeente hanteert voor alle woningbouwontwikkelingen met meer dan 12 woningen een differentiatie in verschillende typologieën, huur en koop, in verschillende prijsklassen; Liberalisatie en verkoop van sociale huurwoningen door de corporaties vindt zeer beperkt plaats, rekening houdend met de volgende voorwaarden: - 1.A Als het bijdraagt aan de leefbaarheid in wijken, en; - 1.B. Als het bijdraagt aan een vergroting van de differentiatie van het woningaanbod in de wijken, en; - 1.C Als het verlies aan sociale huurwoningen elders gecompenseerd wordt, binnen de kaders van afspraak 1, of; - 2. In het geval van versnipperd bezit (waardoor een goed beheer in het geding is), of; - 3. Als er een financiële noodzaak is voor de corporaties (maatschappelijk verantwoord). De corporaties geven inzicht in de woningen die op de verkooplijst staan.

De gemeente zet actief beleid, middelen en instrumentarium in om de nieuwbouw van sociale huurwoningen (30%) en middenhuurwoningen door de corporaties mogelijk te maken en voor langere termijn in stand te houden: - Bestuursrechtelijk door inzet van het ruimtelijk juridisch instrumentarium en via bestemmingsplannen gecombineerd met een Doelgroepenverordening en een Huisvestingsverordening; - Privaatrechtelijk bij anterieure overeenkomsten en de verkoop en uitgifte van grond en gemeentelijk vastgoed. De gemeente hanteert bij verkoop van gronden in haar eigendom waar bouw van sociale huurwoningen geprogrammeerd is een selectieleidraad, op basis waarvan de kopende partij wordt verplicht om tegen vooraf overeengekomen specificaties en prijs een bepaald aantal woningen te realiseren voor afname door Wonen Limburg c.q. Woonwenz (conform bestuurlijke afspraken);

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

14

- Op gronden van derden is het uitgangspunt dat de corporaties preferred supplier zijn voor de realisatie van sociale huurwoningen; - Financieel door impulsen vanuit rijk, provincie of gemeente. 8. De gemeente onderzoekt de mogelijkheden van fondsvorming indien de realisatie van de gewenste differentiatie van nieuwbouwprojecten niet goed van de grond komt; 9. De gemeente verkent samen met betrokken partijen de mogelijkheden van het hanteren van uniforme bouwvoorschriften, bij voorkeur in regionaal verband, in lijn met de voornemens van de minister van Vro voor de Wet versterking regie volkshuisvesting (naar jaarafspraken 2025-2026); 10. Partijen constateren dat er behoefte is aan tijdelijke huisvesting voor mensen die met spoed op zoek zijn naar een woning, statushouders, bijzondere groepen (waaronder arbeidsmigranten) en starters. De gemeente Horst aan de Maas wil 200 flexibele woningen realiseren. Gestart wordt met 3 projecten in Meerlo, America en Horst. Wonen Limburg levert een bijdrage aan deze opgave en neemt deel aan de gezamenlijke inkoop via Aedes (8.000 woningen) (zie jaarafspraken 2023-2024); 11. Partijen maken hierbij gebruik van regelingen op provinciaal- en rijksniveau; 12.

De gemeente betrekt de corporaties vroegtijdig bij nieuwe initiatieven voor woningen of mogelijkheden voor transformatie van bestaand vastgoed (verzorgingshuizen, kantoren, schoolgebouwen, et cetera) zodat partijen weten wat er in de gemeente op de rol staat en welke kansen er liggen voor sociale huurwoningen; 13. De gemeente betrekt Wonen Limburg, Woonwenz en de Huurdersvereniging Noord-Limburg vroegtijdig bij het op- en bijstellen van de Omgevingsvisie en Omgevingsplannen. Zo kunnen plannen tijdig optimaal op elkaar worden afgestemd; 14. Partijen blijven samen alert op het voorkomen van speculatie en ondermijning op het gebied van vastgoedontwikkeling in Horst aan de Maas; 15. Het onderwerp parkeernormen staat op de agenda van de C8 (samenwerkingsverband van de acht grootste Limburgse woningcorporaties). Wonen Limburg en Woonwenz delen de resultaten met de overige partijen. De gemeente overweegt of de resultaten aanleiding zijn voor heroverweging van het parkeerbeleid (zie jaarafspraak 2023-2024); 16. De gemeente stelt een Huisvestingsverordening op, bij voorkeur in regionaal niveau verband. De corporaties worden hierbij betrokken (zie jaarafspraken 2023-2024); 17. De corporaties onderzoeken samen met de gemeente en de Huurdersvereniging Noord-Limburg de toegevoegde waarde van een sociale urgentieregeling.

Implementatie op regionaal niveau is uitgangspunt voor de corporaties (zie jaarafspraken 2023-2024); 18. Partijen zetten het bevorderen van doorstroming steviger op de agenda. De corporaties werken met een aantal pilots. Partijen zoeken de maximale ruimte in regels om doorstroming in eigen wijk of dorp op gang te krijgen (zie jaarafspraak 2023-2024).

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

15

3.3 Betaalbaarheid en bereikbaarheid

GEZAMELIJKE AMBITIE: STIP OP DE HORIZON Naast voldoende aanbod van betaalbare woningen willen we dat de woonlasten van corporatiehuurders in balans zijn met hun inkomen. We willen voorkomen dat huurders te hoge woonlasten krijgen en daardoor in de problemen komen. De kosten van het dagelijks leven blijven stijgen en de druk op betaalbaar wonen is nog nooit zo hoog geweest. Partijen zetten het thema armoede (waaronder energiearmoede) steviger op de agenda en we pakken het samen breder op. De keuzes die gemeente, Wonen Limburg en Woonwenz maken in het kader van bijvoorbeeld huurbeleid, belastingen, WMO en Jeugdzorg maken een groot verschil in het dagelijks leven van inwoners. We moeten daarom gezamenlijk optrekken om te komen tot een zo effectief mogelijk pakket aan betaalbaarheidsmaatregelen. Uitzettingen door huurachterstand worden tot een minimum beperkt. Landelijke regelgeving stelt hiervoor de kaders via huurprijsbeleid, passend toewijzen, de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening en de energieprestatievergoeding (EPV).

Meerjarige afspraken 1.

2.

3.

4.

5.

De corporaties sluiten aan bij de wettelijke toewijzingsnormen. Wonen Limburg en Woonwenz willen de maximaal wettelijk mogelijke bandbreedte hanteren om tenminste 85% van de vrijkomende sociale huurwoningen aan de primaire doelgroep te verhuren, en dus maximaal 15% van de vrijkomende woningen te verhuren aan woningzoekenden afkomstig uit de secundaire doelgroep en hogere inkomens. Met de ruimte voor 15% borgen we dat er geen woningzoekenden tussen wal en schip vallen, is er extra ruimte om de keuzevrijheid van de huurder te borgen en kunnen we gevarieerde buurten en leefbaarheid blijven versterken. Daarbij hoort dat we ons samen blijven inzetten om daar waar nodig woningen toe te voegen, zodat iedere woningzoekende uitzicht houdt op een betaalbare woning; In het kader van passend toewijzen zet Wonen Limburg het twee-hurenbeleid voort. Daarbij bepaalt het inkomen en de samenstelling van een huishouden de daadwerkelijke huurprijs. Jaarlijks bekijkt Wonen Limburg de inzet van tweehurenbeleid mede in het licht van landelijke regelgeving, met de intentie om het meerjarig door te zetten. Woonwenz handhaaft strikt passend toewijzen, met in achtneming van de 15% onder afspraak 1.

Woonwenz zorgt voor passende huren binnen de diverse huurklassen; De Huurdersvereniging Noord-Limburg geeft vanuit de Werkgroep Betaalbaarheid (bestaande uit een vertegenwoordiging van huurdersorganisaties, adviseert de corporaties ten aanzien van huurbeleid) een gedegen en onderbouwd advies aan de gemeente en corporaties ten aanzien van prijs/kwaliteit en betaalbaarheid van huurwoningen in Horst aan de Maas. Daartoe haalt ze zelf actief informatie op bij de huurders; Wonen Limburg, gemeente en de Huurdersvereniging Noord-Limburg spreken af dat de noodzaak om een huurverhoging te hanteren van meer dan inflatievolgend besproken wordt tussen Wonen Limburg en de Huurdersvereniging Noord-Limburg middels de jaarlijkse adviesaanvraag (zie afspraak 3) en een bijbehorende toelichting. Woonwenz stemt jaarlijks af met de Huurdersorganisatie (op basis van gekwalificeerd adviesrecht van de Huurdersorganisatie); Partijen spreken af dat het thema armoede samen breder wordt opgepakt. Daarbij wordt gekeken naar een effectieve inzet van de middelen die de gemeente van het rijk ontvangt voor onder meer energiearmoede. De gemeente zet in op realiseren van zo laag mogelijke lasten en stuurt op zo laag mogelijke gemeentelijke heffingen voor huurders (waaronder herijking kwijtschelding gemeentelijke belastingen).

Gezamenlijk evalueren en herijken we de inzet van middelen en preventieve activiteiten (incassobeleid, vroegsignalering, budgetcoach). Daarna concretiseren we dat in jaarafspraken (zie jaarafspraak 2023-2024);

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

16

6.

Omdat er vraag is naar goedkope sociale huurwoningen (kwetsbare jongeren onder 23 jaar) wil de gemeente dat er ook woningen met een huurprijs tot de kwaliteitsgrens worden aangeboden. Gemeente en Wonen Limburg onderzoeken samen op welke wijze ingespeeld kan worden op deze behoefte. Onderdeel daarvan is de mogelijkheid bestaande woningen (daar waar zorg en veiligheid in het geding is) af te toppen naar de kwaliteitskortingsgrens voor 23-jarigen (mogelijk per 1-1-2024 naar 21 jaar) en het verschil in huursom gezamenlijk door Wonen Limburg en de gemeente te dragen (zie jaarafspraak 2023-2024); 7. Wonen Limburg en Woonwenz verbeteren de betaalbaarheid van huurders door voor de woningen die energetisch worden aangepakt geen huurverhoging te vragen voor deze verbetering waardoor de netto woonlasten van de huurder omlaaggaan. Jaarlijks bekijken de corporaties deze inzet opnieuw mede in het licht van landelijke regelgeving, met de intentie om het meerjarig door te zetten; 8. De corporaties bieden nieuwe huurders inzicht in de woonlasten van de woningen (huur- en energiekosten) met behulp van de Woonlastentool van Thuis in Limburg. Hier wordt ook aandacht besteed tijdens intakegesprekken met nieuwe huurders; 9.

Partijen blijven de huurders en overige inwoners tijdens momenten waarop contact plaatsvindt met inwoners proactief wijzen op de mogelijkheden die er al zijn, zoals regelingen om de energielasten deels te compenseren (zie Duurzaamheid afspraak 5) en overige gemeentelijke regelingen voor lagere inkomens. De corporaties doen dit tijdens momenten waarop er contact met nieuwe huurders is (‘warme’ overdracht tijdens bijvoorbeeld sleuteloverdracht en andere momenten); 10. Partijen werken samen op het gebied van vroegsignalering van schulden. De afspraken hierover zijn vastgelegd in het convenant Schuldhulpverlening (2018). Per 1-1-2021 is dit wettelijk verankerd en wordt aangesloten bij het landelijk convenant. De werkwijze is aangepast op basis van een evaluatie. Partijen vinden het van belang om blijvend aandacht te besteden aan wat wel of niet goed werkt. Op casusniveau maken gemeente en corporaties afspraken over het financieel ontzorgen van huishoudens door het betalen van de huur direct vanuit de uitkering; 11. Partijen zetten energiecoaches in. De gemeente werkt vanaf 1 maart 2023 met 20-25 energiecoaches. Zij geven bewoners praktisch advies over hoe ze zelf energie kunnen besparen.

Bij woningen met E-, F- en G-label, waar mensen wonen met een inkomen tot 150% van de inkomensgrens, brengt de gemeente op basis van de rapporten van de energiecoaches kleine energiebesparende maatregelen aan. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen huurders van corporaties of particuliere huurders; 12. Met de stijgende energielasten is die bewustwording nóg belangrijker geworden. Partijen delen kennis en ervaringen van hun coaches en spreken af dat de wijze waarop de coaches worden ingezet waar nodig en nuttig wordt afgestemd.

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

17

3.4 Wonen en zorg GEZAMELIJKE AMBITIE: STIP OP DE HORIZON Het aantal mensen met een ondersteuning- of zorgbehoefte dat thuis of dicht bij huis in eigen dorp blijft wonen neemt toe. Dat willen de mensen zelf, met het oog op de kwaliteit van leven in een vertrouwd ‘ecosysteem’. Het is de ambitie van partijen om deze opgave optimaal te faciliteren. Corporaties, welzijns- en zorgorganisaties en gemeente hebben elkaar nodig en zijn afhankelijk van elkaar om deze ambitie te kunnen realiseren. Het is cruciaal dat gemeenten, woningcorporaties en zorgpartijen (strategisch) steeds beter op elkaar afgestemd zijn. Naast kwaliteit van leven draagt deze ambitie ook bij aan een toekomstbestendige en duurzame zorg (met hot oog op personeelstekort en de toename van de zorgbehoefte). Uitgangspunt is: wonen doe je thuis in je eigen vertrouwde omgeving, dat zorgt voor kwaliteit van leven. De zorg kan daar waar nodig passend op aansluiten. Samen voelen wij een verantwoordelijkheid voor het welzijn en de gezondheid van onze inwoners. Gemeente, corporaties, zorg- en welzijnspartijen werken aan vergelijkbare thema’s die elkaar beïnvloeden, met name waar het gaat om het faciliteren en stimuleren van vitale en gezonde gemeenschappen en wijken en het vastgoed en de accommodaties die daarvoor nodig zijn.

Om dit te realiseren willen we komen tot een partnership op basis van een gezamenlijke (meerjarige) ambitie en doelen tussen genoemde partijen. Zodoende kunnen we plannen beter op elkaar afstemmen, verbindingen leggen tussen ontwikkelingen, elkaar informeren en helpen in de opgave waar we voor staan. We versterken de verbinding tussen formele en informele zorg in wijk en dorp. Ook zorgen we er zo voor dat we niet allemaal als losse partijen optrekken naar inwoners, maar dat zoveel mogelijk gezamenlijk en altijd afgestemd op elkaar doen. We willen elkaar versterken en zorgen dat we van één en één en één vier maken. De basis is de Woonzorgvisie van de gemeente Horst aan de Maas. Onze gezamenlijke ambitie: In Horst aan de Maas hoort iedereen erbij en voelt iedereen zich thuis. Thuis in de woning of woonvorm, met zorg en begeleiding als dat nodig is. Thuis in de buurt en het dorp. Onderdeel van de samenleving, met brengen en halen, geven en nemen, elkaar respecteren en helpen. Deze ambitie bestaat uit de volgende pijlers: 1. Een passende woning: voor ouderen, mensen met een psychische aandoening of een verstandelijke beperking moet een thuis soms aan iets meer eisen voldoen (levensloopbestendig). Iedereen die dit nodig heeft, krijgt passende zorg en ondersteuning thuis. 2. De buurt, een fijne en gezonde omgeving: Horst aan de Maas is een levendige gemeente met bruisende dorpen.

Thuis ligt in een fijne, frisse en groene omgeving, in de nabijheid van een inlooplocatie of nabij familie en bekenden, in een beschermde omgeving. Er zijn formele en informele mogelijkheden voor ontmoeting. 3. Samen leven, elkaar respecteren en helpen: een samenleving waar mensen naar elkaar omkijken en elkaar helpen, waar iedereen wordt gerespecteerd en mee kan doen, waar mensen met elkaar leven (in plaats van naast elkaar), in een vitale gemeenschap. 4. Integrale, gebiedsgerichte zorg. De zorg komt naar de mensen toe. Specialistische intramurale zorg blijft beschikbaar als vangnet wanneer thuis niet meer lukt.

Meerjarige afspraken 1.

Samen zetten partijen in op vergroting van de bewustwording en activering van inwoners over de mogelijkheden zorgeloos thuis of dicht bij huis te kunnen blijven wonen en om zelf regie te blijven voeren over het leven. We voeren tijdig het gesprek met bewoners over mogelijkheden (woningaanpassing, verhuizing, tijdige informele en formele ondersteuning). We zijn alert op kansen en voorkómen dat we als partijen individueel naar inwoners gaan. Dit doen we onder andere door:

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

18

•

het gezamenlijk werken aan een digitaal platform ‘zorgeloos wonen’ (vanuit gedeeld publiekprivaat eigenaarschap, inclusief fysieke hubs en digitale technologie). Zoals het bestaande ‘huis van morgen’. Op welke manier partijen bijdragen aan de uitvoering wordt nader concreet afgesproken. (zie jaarafspraak 2023-2024); • het gezamenlijk werken aan uitbreiding van het aantal dorpsondersteuners/makelaars/ arrangeurs in nader te bepalen dorpen. Op welke manier partijen bijdragen aan de uitvoering wordt nader concreet afgesproken. (zie jaarafspraak 2023-2024); 2. We werken samen met zorgorganisaties die onze ambitie delen en mede willen uitvoeren vanuit een gezamenlijk eigenaarschap. Dit herkennen we aan: • aantoonbaar sector- en domeinoverstijgend denken en werken (welzijn, basiszorg en maatwerk gericht op het ondersteunen en behandelen van mensen in de thuissituatie); • meedenken bij het ontwerpen en realiseren van vernieuwende flexibele zorgbuurthuisconcepten in nieuwbouw in uitbreidingswijken, in bestaande inbreidingsprojecten of in bestaand vastgoed.

Hierbij hebben partijen oog voor innovatieve concepten en structuren die al bestaan; • mede-eigenaarschap op het thema bewustwording inwoners, mogelijk middels het nader te onderzoeken digitaal platform zoals hiervoor genoemd; • bijdragen aan de mogelijkheden om langer thuis te wonen (bijvoorbeeld kostendelersnorm, woningaanpassingen, mantelzorgwoning) en/ of verhuisbeweging op gang te brengen zonder dwang (bijvoorbeeld huurprijs “meenemen”). Dit verbinden we aan het verkennen van een bredere doorstroomstrategie (zie Beschikbaarheid). Wanneer zorgorganisaties met bovenstaande instemmen worden ze opgenomen in het op pagina 5 genoemde addendum; 3. De hiervoor genoemde afspraken worden in gang gezet en gemonitord vanuit een structureel lokaal Woonzorg koplopersoverleg (zie jaarafspraak 2023-2024); 4. In de ‘Uitvoeringsovereenkomst WMO Woonvoorzieningen’ (2022-2023) is de samenwerking tussen de gemeente en Wonen Limburg en Woonwenz op het gebied van woningaanpassingen geformuleerd. De uitvoeringsovereenkomst wordt tweejaarlijks geëvalueerd samen met Venray. Het initiatief voor de evaluatie ligt bij de gemeente (zie jaarafspraak 2023-2024, 1e helft 2023); 5. We handelen naar het afsprakenkader “doorstroming beschermd wonen en opvang Noord- Limburg”. Aandachtpunt is dóórontwikkeling transferpunt en doordecentralisatie beschermd wonen vanuit centrumgemeente Venlo.

Het transferpunt wordt doorontwikkeld om zo passend huisvesting van alle kwetsbare burgers met een ondersteuningsvraag in begeleiding van een zorgaanbieder aan te kunnen bieden. Het gaat hier om burgers waar zorg en wonen met elkaar verbonden zijn. We blijven deze dóórontwikkeling, ook bestuurlijk, aanjagen. Actie ligt bij de gemeente Venlo, besluitvorming en implementatie volgt (zie jaarafspraak 2023-2024, 1e helft 2023) 6. De corporaties investeren in passende woningen en woonvormen (zoveel als mogelijk levensloopbestendig), zoals woongroepen/hofjes voor gezonde mix in wijken en buurten, waaronder groepswonen voor kwetsbare groepen en ouderen in groepsverband te huisvesten. Kansen worden gepakt als onderdeel van het portefeuillebeleid van de corporaties. Zij baseren zich daarbij mede op de Woonzorgvisie van de gemeente Horst aan de Maas; 7. Corporaties, gemeenten en zorgorganisaties zetten zich in om de sociale infrastructuren in de wijken te bevorderen, met als doel dat mensen op een goede manier langer thuis kunnen blijven wonen en de druk op de zorgorganisaties verlicht wordt (zie jaarafspraak 2023-2024, 2023).

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

19

3.5 Leefbaarheid, aandachtsgroepen GEZAMELIJKE AMBITIE: STIP OP DE HORIZON We werken samen aan inclusieve leefgemeenschappen. Samen sturen we op het leefgeluk van de bewoners van onze wijken, buurten en dorpen, waarbij iedereen in staat is zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen in eigen woning of omgeving. We streven naar gemengde wijken en dorpen met sociale huurwoningen, duurdere huurwoningen en koopwoningen, met een goede balans in draagkracht en draaglast. Behalve menging is ook voldoende en goede begeleiding en zorg voor kwetsbare doelgroepen een voorwaarde voor vitale wijken en dorpen. En we zorgen voor voldoende mogelijkheden tot ontmoeting waar alle inwoners zich welkom voelen, met als doel: vergroten van de sociale infrastructuur door het kennen van je buren en sociale interactie. We sluiten aan bij bestaande bewegingen van buurt- en dorpsbewoners om meer naar elkaar om te zien en faciliteren waar dit gevraagd wordt. Uitdaging is om meer vanuit een gedeelde visie op wat er nodig is in een wijk te komen tot een samenhangende aanpak op wonen, leefbaarheid, sociale inzet, veiligheid, openbare ruimte, economie en mobiliteit. In kwetsbare wijken zetten we extra in op de sociale kracht van wijken en buurten, met het oog op het creëren van vitale leefgemeenschappen.

Daarbij zetten we meer dan in het verleden in op het faciliteren van bewoners om zelf in te grijpen en in de kracht te komen. Het is onze ambitie dat wijk- en dorpsbewoners zich verantwoordelijk voelen voor hun eigen leefomgeving en naar elkaar omkijken.

Meerjarige afspraken leefbaarheid 1.

2.

3.

4.

5.

Het borgen van leefbaarheid is maatwerk en vraagt om een gedegen samenwerking. Binnen de mogelijkheden blijven corporaties bijdragen aan het behouden en bevorderen van de leefbaarheid. Samen met alle partijen wordt bezien welke concrete acties partijen oppakken. De vraagstukken worden vanuit een netwerkaanpak (wijk-overheid-maatschappelijke partners) opgepakt. De woningcorporaties pakken hierin een rol die past bij het woningbezit in betreffende wijk. Samen gaan we aan de slag met het Programma Vitale Kernen (zie jaarafspraak 2023-2024). Voor de integrale gebiedsontwikkeling Horst-West is in 2021 door de wijkraden een sociale agenda opgesteld met de thema's Wonen, Werk/inkomen, Bijzondere doelgroepen, Positieve gezondheid en Besturen. Diverse werkgroepen geven uitvoering aan projecten die bijdragen aan bovenstaande thema's. Daarnaast zorgen gemeente en Wonen Limburg door fysieke ingrepen voor een betere balans in woningtype in de wijken die samen Horst-West vormen; In Tienray zijn gemeente en Wonen Limburg voornemens een integrale gebiedsontwikkeling te starten. Hierbij wordt gekeken naar de accommodaties in het dorp en een goede inrichting van de kloostertuin en directe omgeving. Doel is om het dorp toekomstbestendig te maken voor wat betreft benodigde accommodaties en woningen.

Inwoners worden hierbij betrokken (net als in Horst-West) (zie jaarafspraak 2023-2024); Alle nieuwe bewoners worden door de woningcorporaties thuis bezocht met als doel verbindingen te leggen tussen hen en hun nieuwe woonomgeving (in “welkom-thuisgesprekken door Wonen Limburg en “welkom in de wijk” door Woonwenz). Corporaties doen dit in nauw overleg met het dorp en gebruiken bestaande netwerken waar beschikbaar; Het Expertteam Ervaringsdeskundigheid van Wonen Limburg wordt in de gemeente Horst aan de Maas ingezet om bewoners te helpen die kampen met meervoudige problemen en zo ontruimingen te voorkomen. Daarnaast is het Expertteam in 2022 gestart met overwegingsgroepen in de gemeente Horst aan de Maas waarin bewoners elkaar bijstaan bij meervoudige problemen op basis van ervaringsdeskundigheid van bewoners. De werkwijze wordt geëvalueerd (zie jaarafspraak 20232024, 2e helft 2023);

984.113 | Samenwerkingsafspraken Wonen gemeente Horst aan de Maas

20

6.

Partijen hebben afspraken over laatste-kansbeleid. Doel is te voorkomen dat wanbetalers en veroorzakers van extreme overlast dak- en thuisloos worden. Partijen willen met dit beleid bijdragen aan het terugwinnen en herstel van de zelfstandigheid en zelfredzaamheid van de huurders. En hen de gelegenheid te bieden om een ‘normaal’ leven op te bouwen en een probleemsituatie te voorkomen. Partijen spreken af dat uitgangspunt is dat in de meest schrijnende situaties niemand op straat komt te staan; 7. Gemeente en Wonen Limburg verkennen hoe het Kwaliteitskader voor complexe bewonerscasuïstiek kan aansluiten op de Stabiliteitsaanpak in Horst aan de Maas. De Stabiliteitsaanpak is een manier van denken die we inzetten bij complexe casuïstiek om vanuit de inhoud tot een effectieve en duurzame oplossingsrichting te komen. Het Kwaliteitskader kan handvaten bieden in de processtappen die op basis van die inhoudelijke analyse gezet dienen te worden (zie jaarafspraak 2023-2024); 8. Wonen Limburg zet de ‘Welkom Thuis Bus’ in, waarmee toevallige ontmoeting gerealiseerd wordt. Partners kunnen hierbij aanhaken. De gemeente gaat dat in ieder geval doen (zie jaarafspraak 20232024); 9. Wonen Limburg zet talentmakelaars in. Dit zijn mensen die weten hoe ze de talenten in hun buurt (die de schouders kunnen zetten onder ontwikkelingen in de buurt) in beeld kunnen brengen.

Wonen Limburg wil deze actieve bewoners graag ondersteunen, maar ze zijn nog niet bekend; 10. Partijen stellen gezamenlijk een convenant op over de aanpak van woonfraude en voorkomen/ handhaven illegale bewoning van sociale huurwoningen. Onderdeel hiervan is de aanpak van illegale onderverhuur aan internationale werknemers. De gemeente heeft de regie. De corporaties melden onderverhuur en pakken het in samenwerking met de gemeente op (toezichthouder BRP) (zie jaarafspraak 2023-2024).