RIB.23.034 Beleidsplan Politie 2024-2027

Stuknummer: 23.0001545

Raad 11-04-2023 RIB.23.034

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester

portefeuillehouder

: R. Palmen

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 06/02/2023

status

: Actieve informatie

Onderwerp Concept Regionaal Beleidsplan Politie eenheid Limburg 2024 – 2027 (hierna: RBP) Aanleiding De Politiewet 2012 bepaalt dat eenmaal in de vier jaar een politie-eenheid een RBP vaststelt. Deze wet bepaalt tevens dat vóór vaststelling de burgemeester van een gemeente zijn/haar gemeenteraad in de gelegenheid stelt hier een reactie op te geven. Aangezien het huidige RBP in 2023 afloopt, heeft de politie een nieuw RBP opgesteld. De burgemeesters en hoofdofficier van justitie bespreken dit concept in de vergadering van het Regionaal Bestuurlijk Overleg (hierna: RBO). De burgemeester biedt u met de aanbieding van het concept RBP via deze RIB de gelegenheid om te bepalen of u de burgemeester nog zaken mee wilt geven voor de bespreking in het RBO of niet. Beoogd resultaat Door de aanbieding van het concept RBP kunt u bepalen of u de burgemeester nog zaken mee wilt geven voor het RBO of niet. Als het RBP vastgesteld wordt, ligt er een duidelijk en gedragen plan waarin de hoofdopgaven voor de politie eenheid Limburg zijn vastgelegd, de wijze van werken is beschreven en er ruimte voor lokaal geprioriteerde veiligheidsvraagstukken blijft. Onderdeel van het RBP is tevens de formatieverdeling binnen de eenheid Limburg, waarmee duidelijkheid ontstaat in een langslepende discussie hierover. Daarover leest u hieronder meer.

Inhoud De geschetste problematiek en geprioriteerde (gemeenschappelijke) thema's zijn herkenbaar Het voorliggende concept RBP geeft inzage in de gemeenschappelijke thema’s en de opdracht van de politie daarbinnen. Thema’s als georganiseerde en ondermijnende criminaliteit en de verdeelde samenleving spelen binnen het hele werkgebied alsook daarbuiten, al kan de aard en omvang binnen de verschillende gemeenten verschillend zijn. Het RBP helpt om de gemeenschappelijke aanpak van de daarin genoemde thema’s te verstevigen, soms op het niveau van het basisteam, voor andere thema’s op regionaal, provinciaal of landelijk niveau. Samenwerken betekent namelijk problemen met elkaar aanpakken en over de eigen (gemeente of organisatie)grenzen heen kijken. Alleen op deze manier lukt het om de meer onzichtbare en/of lastig grijpbare vormen van onveiligheid, (digitale) criminaliteit en maatschappelijk ongenoegen, die zich overigens aan geen enkele grens houden, goed in beeld te krijgen en aan te pakken en liefst te voorkomen.

Bezoekadres: BezoekAdres, PlaatsBA

Postadres / PostCodePA PlaatsPA

T TelefoonNummer

F FaxNummer

Pag. 2 van 2

2. Het concept RBP laat ruimte voor inzet op lokaal geprioriteerde veiligheidsvraagstukken Het RBP biedt kaders ten aanzien van juist die thema’s, die zich over gemeentegrenzen heen en binnen de hele provincie Limburg voordoen. Daarmee kan het voorliggend RBP beschouwd worden als een aanvulling op het lokaal veiligheidsbeleid (ons huidig integraal veiligheidsplan loopt tot en met dit jaar), dat later dit jaar ter vaststelling aan uw raad wordt voorgelegd. Vanuit de overtuiging dat er in concrete situaties door de lokale driehoek bepaald moet kunnen worden wat de lokale prioritaire veiligheidsvraagstukken zijn en hoe daarop passend te reageren, zijn de thema’s in het voorliggend RBP (evenals in de Landelijke Veiligheidsagenda) op hoofdlijnen beschreven. Dit impliceert dat het gezag (lees: de lokale driehoek) de ruimte heeft om lokaal keuzes te maken voor wat betreft de inzet van de beschikbare politiecapaciteit op lokale veiligheidsvraagstukken. 3. Het resultaat van het werklastonderzoek is vertaald naar de formatieverdeling 2024-2027 Conform het besluit het RBO Eenheid Limburg in juni 2021 is de uitkomst van het werklastonderzoek meegenomen in het voorliggend beleidsplan. Dit betekent dat de formatie voor het basisteam Horst- Peel en Maas in de genoemde periode zal toenemen van 73.2 fte naar 85,5 fte in 2027. Kanttekeningen Ad.

2 en 3: De komende jaren blijft de politiecapaciteit knellen. Buiten dat we met elkaar van mening zijn dat er nooit genoeg politiecapaciteit is, leert de huidige praktijk dat het piept en kraakt binnen de eenheid Limburg en zo ook binnen het basisteam Horst-Peel en Maas. Het gegeven dat het voorliggende RBP ruimte biedt voor inzet op lokale veiligheidsvraagstukken, wil dus niet zeggen dat hiervoor ook altijd voldoende politiecapaciteit beschikbaar is. De politie binnen Limburg, zo ook binnen het basisteam Horst- Peel en Maas, moet alle zeilen bijzetten om de basispolitiezorg overeind te houden. De gestarte lobby door het Netwerk Veilig Limburg in de richting van Den Haag en Brussel voor meer politiecapaciteit in Limburg is en blijft hard nodig. Steun vanuit de gemeenteraden is daarbij van harte welkom. Ad. 3: Vaststelling is nog geen gelopen ‘race’ Het werklastonderzoek heeft voor de basisteams in Zuid-Limburg negatief uitgepakt in die zin dat de formatie van een aantal basisteams behoorlijk afneemt binnen de looptijd van het voorliggende beleidsplan. De kans bestaat dan ook dat Zuid-Limburgse gemeenten zich zullen verzetten tegen vaststelling van het RBP. Er wordt momenteel ook gesproken over een variant waarin het RBP niet vastgesteld wordt, als signaal naar het Rijk dat er te weinig politiecapaciteit voor Limburg is. Er zou dan wel gewerkt worden conform RBP.

Bijlagen • Oplegnotitie/aanbiedingsbrief concept Regionaal Beleidsplan Politie • Regionaal Beleidsplan politie Limburg 2024-2027

2

Eenheid Limburg | 2024 - 2027 Alleen ga je sneller, samen kom je verder.

RBP 2024-2027

Voorwoord Voor u ligt het Regionaal Beleidsplan Politie (RBP) van de

Deze brede samenwerking vormt een voorwaarde om

politie-eenheid Limburg voor de periode 2024 – 2027. In dit

veiligheidsvraagstukken van een adequaat antwoord te voorzien.

beleidsplan zijn ambities en doelstellingen uit de lokale integrale

Criminaliteit houdt zich immers niet aan grenzen. Daarom zijn in

veiligheidsplannen (IVP) samengebracht met landelijke beleids-

dit beleidsplan twee specifieke ambities opgenomen die een

doelstellingen uit de nationale Veiligheidsagenda 2023 - 2026.

bijdrage leveren aan een gezamenlijke, Limburg-brede aanpak

Deze zijn bezien vanuit brede maatschappelijke ontwikkelingen

van gemeentegrensoverschrijdende thema’s.

en de specifieke Limburgse context, om zo tot regionale

De komende jaren gaan we de intergemeentelijke samenwer-

prioriteiten, doelstellingen en ambities te komen. Daarmee

king op veiligheidsvraagstukken versterken, met als doel om de

neemt dit Regionaal Beleidsplan de verbindende positie in

effectiviteit van (overheids)maatregelen te vergroten. Een

tussen het lokale en nationale veiligheidsbeleid. Hierbij is het

belangrijke voorwaarde om deze integraliteit te ondersteunen

uitgangspunt dat het lokaal bevoegd gezag voldoende ruimte

en bewerkstelligen is de realisatie van een ‘Informatiehub’. Een

behoudt om invulling te geven aan de lokale thema’s.

plek waar wordt samengewerkt aan intelligencebeelden voor zowel overheidsdiensten als het lokaal bestuur, ten behoeve van

Dit heeft geresulteerd in twee voor Limburg overkoepelende

de advisering van de lokale driehoeken. Deze beelden kunnen

veiligheidsvraagstukken, te weten: georganiseerde en ondermij-

helpen om vooruit te kijken waardoor het mogelijk is om

nende criminaliteit en de verdeelde en verharde samenleving /

(vroegtijdig) maatregelen te nemen voor de opgaven waar de

maatschappelijke onrust. Een aantal onderwerpen, waaronder

gemeenten voor staan.

uit de nationale Veiligheidsagenda, is zo nadrukkelijk aanwezig binnen alle Limburgse veiligheidsvraagstukken, dat deze als

Deze ambities waarmaken kost tijd. De desbetreffende

rode draden zijn gedefinieerd. Dit betreffen cyber- en gedigitali-

stakeholders hebben gedurende de looptijd van dit plan de

seerde criminaliteit, jeugdcriminaliteit, en internationalisering.

ruimte om deze ambities nader in te vullen. Uitgangspunt hierbij

Het zijn deze thema’s die in Limburg de extra aandacht en

is, dat iedere partner vanuit de eigen rol en verantwoordelijkheid

inspanning vragen van de verschillende veiligheidspartners.

en op basis van de eigen bevoegdheden, die instrumenten inzet die het meest effectief zijn, in hun onderlinge samenhang en op

Tegelijkertijd biedt dit plan de ruimte en flexibiliteit om in te

basis van een gemeenschappelijke analyse en visie.

kunnen spelen op de actualiteit. Veel meer dan anders, hebben de laatste jaren laten zien dat meerjarige beleidsontwikkeling

Daarnaast zijn formatie, bezetting en inzetbaarheid belangrijke

om flexibiliteit vraagt. Kunnen inspelen op actualiteiten is

factoren voor de komende jaren. Op dit moment is de verwach-

daarom noodzakelijk. De politie is als geen ander, in gezamen-

ting dat gedurende de looptijd van dit beleidsplan de formatie

lijke afstemming met het bevoegd gezag, de wendbare

en bezetting van de politie-eenheid Limburg in balans komen.

organisatie die kan inspelen op wat een continu veranderende

Maar we weten ook, dat de omvang en aard van de Limburgse

omgeving en samenleving van haar vraagt.

veiligheidsvraagstukken groot en complex zijn en een grote internationale component bevatten. Dit betekent, dat het

Nauwe samenwerking en afstemming met de veiligheidspart-

onderwerp ‘inzetbaarheid’ ook in de looptijd van dit beleidsplan

ners (gemeenten, Openbaar Ministerie en politie) hebben dan

de aandacht van het bevoegd gezag zal vragen. Het Netwerk

ook geleid tot dit kaderbeleidsplan dat ik hierbij, mede namens

Veilig Limburg zal daarom de komende jaren een belangrijke

de leden van de Regionale Driehoek, aan u aanbied. Door deze

bijdrage aan deze uitdaging leveren.

opzet hebben de lokale driehoeken de maximale ruimte om keuzes te maken voor de prioritering van de lokale politie-inzet.

De diverse vraagstukken op voornoemde veiligheidsthema’s, de

Een integrale aanpak van veiligheids- en leefbaarheidsvraag-

integrale aanpak, de samenwerking, maar ook de benoemde

stukken is daarbij het leidend principe, waarbij optimaal wordt

ambities in dit plan, zullen voor ons allemaal een zoektocht zijn.

samengewerkt onder regie van de eigenaar van het vraagstuk.

Samen staan we voor de veiligheid in Limburg aan de lat.

Regioburgemeester van de eenheid Limburg, mr. J.M. Penn - te Strake

RBP 2024-2027

Inhoudsopgave Inleiding

4

1.1

Waarom dit regionaal beleidsplan?

4

1.2

Wat is de positie en ambitie van het Regionaal Beleidsplan Politie?

5

1.3

Hoe is dit Regionaal Beleidsplan Politie tot stand gekomen?

5

1.4

Waar leveren we toegevoegde waarde?

6

1.5

Hoe monitoren we?

7

1.6

Andere afspraken in dit Regionaal Beleidsplan

8

1.

Limburg, de poort naar Nederland

9

2.1

Wie sjoen os Limburg is

9

2.2

Wat betekent dit voor de politie in Limburg?

10

2.3

Strategische netwerkontwikkeling

11

2.4

Gezamenlijke doelstelling en ambities

12

Samenwerken aan veiligheidsvraagstukken

13

Inleiding

13

2.

3. 3.1 3.2

Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit

13

3.2.1

Aanleiding

13

3.2.2

Actualiteiten

14

3.2.3

Collectief betekenisvol handelen

15

3.3

Een verdeelde en verharde samenleving

16

3.3.1

Aanleiding

16

3.3.2

Actualiteiten

16

3.3.3

Collectief betekenisvol handelen

18

3.4

Rode draden tussen de maatschappelijke vraagstukken

19

3.4.1

Aanleiding

19

3.4.2

Cyber- en gedigitaliseerde criminaliteit

19

3.4.3

Collectief betekenisvol handelen

20

3.4.4

Jeugdcriminaliteit

21

3.4.5

Collectief betekenisvol handelen

22

3.4.6

Internationalisering

23

3.4.7

Collectief betekenisvol handelen

23

Verdeling van de capaciteit

24

4. 4.1

AEF Werklastonderzoek

24

4.1.1

Onderzoek in drie fasen

24

4.1.2

Wat betekent dit onderzoek voor de formatie van de basisteams?

25

4.1.3

Bespreking uitkomsten werklastonderzoek in het RBO

25

4.1.4

Aanpassing formatie basisteams n.a.v. landelijke ontwikkelingen en eerdere besluitvorming

26

4.2

Verdeling formatie over basisteams (op basis van het werklastonderzoek)

26

4.3

Aanpassing van de formatie basisteams gedurende 2024 - 2027

27

4.4

Verdeling formatie over sectoren

28

RBP 2024-2027

1.Inleiding 1.1 Waarom dit regionaal beleidsplan? Artikel 39, eerste lid, van de Politiewet 2012 schrijft voor dat de burgemeesters van de gemeenten in het gebied waarin de regionale eenheid de politietaak uitvoert, alsmede de hoofdofficier van justitie, ten minste éénmaal in de vier jaren een Regionaal Beleidsplan Politie (RBP) vaststellen. Voor de eenheid Limburg is dit het vierde RBP sinds de vorming van de Nationale Politie in 2013. Evenals in de vorige drie, zijn in deze editie de verschillende beleidslijnen van het bestuur, het Openbaar Ministerie (OM) en de Nationale Politie samengebracht. Van daaruit zijn regionale kaders en ambities geschept ten dienste om de lokale veiligheid te versterken. Vanzelfsprekend speelt de politie hierin een belangrijke rol. Van belang hierbij is om te benadrukken dat de politie onder duaal gezag staat, wat betekent dat voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid en bij hulpverlening het gezag bij de burgemeester ligt en voor de strafrechtelijke handhaving van de rechtsorde ligt het gezag bij de officier van justitie. Dit duale gezag zien we terug op lokaal, regionaal en nationaal niveau:

Lokaal

Nationaal In het Landelijk Overleg Veiligheid en Politie (LOVP), dat tenminste vier keer per jaar plaatsvindt, spreken de minister van Justitie en Veiligheid, de regioburgemeesters, en de voorzitter van het College van

,

t

d

n

v

s

t

a

a

l

vastgesteld, waarin de landelijke beleidsdoelstel-

n

a

r

i

e

d

t

e

v

t

e

a

p

m

g

Politie. Ten minste éénmaal in de vier jaren wordt

e

k

j

a

j

beheer van en de taakuitvoering door de Nationale de Veiligheidsagenda door de minister van J&V

z

i

n

i

n i

l e

e

p

n

e

r

e

r

m

n k

e

e

m fi

m

e

i

a

t c

z

s

f

e

e

a

p

k

i

n

g

e

s

e

r

e

d

r

e

e

m

l

e

e

r

u

t

c

u

r

t

s

t

a

d

,

g

e

l

r

e

v

o

s

k

e

o

h

e

e

d

d

e

i

t n

r

i

t e

e

s )

v

u

o

j

P

V

I

n

n (

e

a n

k

v a a

l

r

r

e

i p

p

c

s s

f

ffi

a

,

i

d

o

e

h

m

e g

a

d e

i

l

i

t

n s e

v

i

e s

) e

a

s

(

l

a

r

b

r

e e g

i

t t

s i e

t

l

e n

o

e i

t

p

m e

t

e h

e

g h

r

u a

n

b

a v

v

e

g

f

d

n

i

e

n

h r

e

c

e

k

a

m

e

a

o

v

t

i

u

t

m

Regionaal

n

i

r

d

t

e

h

van de korpschef van de Nationale politie, over het

n

procureurs-generaal periodiek en in aanwezigheid

doorgaans ééns in de vier jaren geactualiseerd. I

politie op lokale prioriteiten inzake criminaliteitsbestrijding. Dit IVP wordt

lingen voor de taakstelling voor de politie zijn gezamenlijke uitvoering van het RBP en regionale thema’s omtrent

opgenomen. Hierbij kan gedacht worden aan

criminaliteitsbestrijding. Ten minste éénmaal in de vier jaren wordt

(lands)grensoverschrijdende problematieken en of aanpak van criminele samenwerkingsverbanden

-

s

t

a

a

l n

p

i

r

,

e

i

a t

i

a

j t

r

s

u

e j

p n

a

n v

e

r

e

r

e

i

k c

e

r ffi

e o

d d

r

f

e

e

o

o

h

m

s

e

d

n

e n

e

n

e

r

e e

v t

e s

e

e e

k

l

e

m

e

w g

, r

k u

e b

o o

h

i

e

g

i

r

e

r

d e

e d

l

a

(CSV’s).

n

n e

o

i

k

a

g

e

r

m

,

d

n

e

t

d

n

i

v

I

vastgesteld.

e

d

r

e

v

o

n

e

k

a

r

p

s

f

a

,

d

i

e

h

n

e

e

e

l

a

n

o

i

g

e

r

e

d

n

a

v

f

e

h

c

e

i

t

i

l

o

p

e

d

t

e

m

g

n

i

m

m

e

t

s

f

a

De Limburgse burgemeesters hebben binnen het Regionaal Bestuurlijk Overleg (RBO) op voorgaande edities van het RBP teruggeblikt en concludeerde dat hier mooie stappen in zijn gemaakt, waaronder het wijzigen van de tijdlijn waarin een ontwerp beleidsplan wordt P

B

R

t

e

h

opgesteld. Zodoende kan beter worden aangesloten op de gemeentelijke veiligheidsplannen als op de nationale Veiligheidsagenda. Ze t

d

r

o

w

e

t

k

r

e

t

s

e

i

t

i

l

o

p

e

d

n

a

v

g

n

i

l

l

e

t

s

t

s

a

v

e

d

k

o

o

n

i

r

a

a

w

,

d

l

e

t

s

e

g

p

o

zagen echter ook ruimte tot verbetering, specifiek ten aanzien van doelstellingen en ambities versus de uiteindelijke realisatie daarvan. Met dit voorliggende ontwerpbeleidsplan is gepoogd een nieuwe stap in de gewenste richting te zetten.

Pagina 4 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

RBP 2024-2027

1.2 Wat is de positie en ambitie van het Regionaal Beleidsplan Politie? Vorige versies van het RBP bevatte veelal lokale prioriteiten

Anders dan voorheen zijn nu een aantal thema’s geselecteerd,

die, op basis van overeenstemming binnen diverse werkgroep-

waarop gezamenlijke ambities zijn opgesteld om vanuit een

en werden verheven tot regionale thema’s om zo de aandacht

collectieve en gedeelde verantwoordelijkheid een bijdrage te

van de politie hiervoor te borgen. In de praktijk werd de

leveren aan een veiliger Limburg. Daarmee is dit RBP congruent

meerwaarde van deze plannen als zeer beperkt ervaren. Met

aan, en de verbindende schakel, tussen het lokale veiligheids-

de coronapandemie is opnieuw bevestigd dat de idee van een

beleid van de verschillende Limburgse gemeenten en de nationale

maakbare samenleving een weerbarstig concept blijkt dat zich

Veiligheidsagenda. 1

moeizaam in plannen laat vangen en zaken anders verlopen dan verwacht en specifieke en ambitieuze doelstellingen niet

Om de collectieve doelstellingen en gedeelde ambities te

worden waargemaakt. Een gedeelde constatering van zowel

realiseren is noodzakelijk om het RBP richtinggevend te laten zijn

de politie-eenheid Limburg als het bevoegd gezag. Dit heeft

en als meetlat te gebruiken in de gesprekken tussen politie en het

geleid tot een herpositionering van het RBP.

bevoegd gezag in het prioriteren en maken van keuzen. Dit geldt voor de zogenoemde regionale driehoek, de verschillende lokale

Deze editie van 2024 - 2027 bevat nog steeds de strategische

driehoeken maar ook in binnen de stuurploegen alwaar de inzet

focus ten aanzien van het politiewerk in Limburg.

op (grootschalige) strafrechtelijke onderzoeken wordt bepaald.

1 Uitwerking Veiligheidsagenda 2023-2026

1.3 Hoe is dit Regionaal Beleidsplan Politie tot stand gekomen? Begin 2022 is een ambtelijke werkgroep gestart waarbij het openbaar ministerie en politie zijn aangesloten. Zoals gebruikelijk is er eveneens een werkgroep van de politie geformeerd die dit proces intern heeft begeleid. Beide werkgroepen zijn gestart om de informatie uit de verschillende beleidslijnen bij elkaar te brengen. Deze zijn afkomstig uit de bestaande, dan wel aanstaande Limburgse gemeentelijke veiligheidsplannen, de nationale veiligheidsagenda, maar ook intelligence-rapportages en trendbeelden opgesteld door de politie-eenheid Limburg Nadien is deze informatie gecombineerd, geduid en is getracht een doorkijk te maken naar toekomstige ontwikkelingen binnen het veiligheidsdomein. Het vertrekpunt is bezien vanuit een context waarin maatschappelijke en technologische ontwikkelingen steeds sneller gaan en veiligheidsvraagstukken steeds complexer worden. Deze complexiteit is onder andere gelegen in de hoge mate van onvoorspelbaarheid en het ontembare karakter van verschillende problematieken. Dit binnen een tijdframe waarin de fysieke en digitale wereld zich steeds verder met elkaar vermengen. Hieruit kan opgemaakt worden dat huidige inzichten mogelijk onvoldoende zullen aansluiten op de realiteit van overmorgen.

Hierop kunnen anticiperen, vraagt naast een wendbare politieorganisatie ook een wendbaar (bestuurlijk) proces, waarbij alle betrokken partijen in staat zijn zich snel aan te passen. Daarin ligt de sleutel tot betekenisvol politiewerk, nu en in de toekomst! Er ligt een stevige opgave, waarin de vraag naar politie onverminderd hoog blijft, terwijl deze juist al langere tijd onder spanning staat. Deze spanning wordt enerzijds veroorzaakt doordat de eenheid Limburg te maken heeft met een hogere uitstroom van medewerkers versus het aantal nieuwe medewerkers dat instroomt. Anderzijds, en dat is mede een gevolg van voornoemde reden, is dat wanneer formatie en bezetting niet op orde zijn, de werk- en roosterdruk verder toenemen en daarmee ernstig nadelige gevolgen kunnen hebben voor de vitaliteit en inzetbaarheid van de overige medewerkers. Hierin schuilt het gevaar dat wanneer (langdurig) verzuim verder toeneemt uiteindelijk brede nadelige consequenties kent in de uitvoering van de politietaak en verwachtingen naar burgers toe. Evenals binnen de diverse samenwerkingsverbanden die de politie met allerlei partners is aangegaan en de doelstellingen die onderling afgesproken zijn.

In tijden van krapte en schaarste, piept en kraakt het waardoor het behoudt van vitaliteit en gezondheid, maar ook het terugdringen van verzuim bij politiemedewerkers absolute prioriteit heeft, we doen dit onder de beweging: ‘Fit for the job’

Pagina 5 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

RBP 2024-2027

Dit alles samen maakt kiezen in werk noodzakelijk, waarbij de maatschappelijke impact leidend behoort te zijn. Dit vraagt scherpe en transparante keuzen van het bevoegd gezag, genomen in overeenstemming met de politie en gecommuniceerd naar de burgers. Dit alles om het vertrouwen in, en legitimiteit van de overheid te behouden. In de totstandkoming van dit Regionaal Beleidsplan Politie 2024 - 2027, een proces dat zorgvuldig verlopen is, zijn keuzen gemaakt. Om een herkenbaar, gedragen en realiseerbaar plan op te stellen dat voldoende ruimte biedt om de (bestuurlijke) wendbaarheid en weerbaarheid te faciliteren, is besloten om veiligheidsthema’s echt vanuit een regionaal perspectief te bezien. Dit heeft geresulteerd in het benoemen van een aantal abstract geformuleerde thema’s, die meerdere en met elkaar verbonden criminaliteitsvormen bevatten. Het zijn veiligheidsthema’s die zich over gemeentegrenzen heen en binnen de hele Limburgse provincie voordoen, maar qua verschijningsvorm en/of omvang kunnen verschillen. Het zijn deze thema’s alwaar we tussen 2024 en 2027 in gezamenlijkheid, met een gedeelde verantwoordelijkheid extra aandacht voor hebben, te weten:

Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit De verdeelde samenleving Gedurende dit proces viel op dat andere thema’s niet langer opzichzelfstaand zijn, maar als rode draad met talloze maatschappelijke (veiligheids)vraagstukken verbonden zijn, terugkeren en de onderlinge verwevenheid steeds sterker wordt. Daarmee zijn ze van grote invloed op de voornoemde thema’s, maar gaat hun reikwijdte in Limburg veel verder. Dit betreffen: Cyber- en gedigitaliseerde criminaliteit Jeugdcriminaliteit Internationalisering

Met deze abstracte benadering en uitwerking blijft het lokaal gezag in positie en is er ruimte om vanuit de lokale context en integrale veiligheidsplannen focus aan te brengen, te prioriteren en richting te geven aan de operatie om tot de meest betekenisvolle aanpak te komen.

1.4 Waar leveren we toegevoegde waarde? Voor de politie en andere overheidsinstanties is het van belang om aangesloten blijven op de digitale transformatie die zich grenzeloos en in alle facetten van het veiligheids- en leefbaarheidsdomein voltrekt. We slagen hierin door slimme allianties aan te gaan waarbij we kennis en techniek steeds beter weten te verbinden aan en/of te integreren in het werk. De specifieke context van de eenheid Limburg, waarover meer in het volgende hoofdstuk, maakt dit nog gecompliceerder. Een effectieve aanpak daarvan vergt een gezamenlijke kwalitatieve en flexibele benadering, zowel ten aanzien van beleidsvorming als uitvoering. Intensivering van intergemeentelijke samenwerking is hierbij onontbeerlijk, net als de versterking en verbetering van de samenwerking binnen (inter)nationale veiligheidscoalities. Tegelijkertijd wordt ingezet op een regionale integrale samenwerking met uitwisseling van elkaars specialisme, competenties en capaciteiten om zo tot een efficiëntere en effectievere lokale en bovenlokale aanpak te komen.

Pagina 6 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

RBP 2024-2027

Om dit te realiseren wordt de regionale veiligheidscoalitie verder uitgebouwd. In paragraaf 2.3 en 2.4 wordt hier een nadere uitwerking op gemaakt. Maatwerk is noodzakelijk, maar vanuit het perspectief: één overheid, worden in Limburg gezamenlijk heldere afspraken over wat we wel en niet tolereren in onze samenleving Het behalen van deze ambitie kan vanuit verschillende invalshoeken worden benaderd en gerealiseerd. Onder andere door een versterkte samenwerking en afstemming op regionale thema’s, zoals voetbal en evenementen. Ook liggen er kansen vanuit het perspectief van een integrale handhavingsvisie, waarbij straf- en bestuursrecht aanvullend aan elkaar worden toegepast. Daarvoor heeft het lokaal bevoegd gezag, vanuit ieders eigen verantwoordelijkheden, specifieke bevoegdheden die complementair aan elkaar ingezet kunnen worden, om zo tot de meest betekenisvolle en efficiënte aanpak te komen. Dit vraagt verdere voortzetting op de professionalisering en actieve inzet van de bestuurlijke rapportage, binnen zowel de politieorganisatie als binnen gemeenten. Vanuit deze visie wordt eveneens de samenwerking met de boa’s verder versterkt. Een ander voorbeeld betreft de beweging naar ‘1 opsporing’ welke binnen de eenheid Limburg ingezet is. Hierbij werken de verschillende rechercheteams gezamenlijk toe naar collectiviteit in keuzes, sturing en samenwerking.

Dit heeft als doel om flexibiliteit en synergie tussen de focus, keuzes en de werking tussen de organisatieonderdelen, waartoe ook ZSM behoort, onderling te verbeteren. Zodoende zijn de bevoegde gezagen beter gepositioneerd wanneer in politiewerk gekozen moet worden en draagt deze inspanning bij aan de versterking van de strafrechtketen als geheel.

1.5 Hoe monitoren we? Bovenstaande geeft te denken over de opmaak en inrichting van een nieuw beleidsplan. Zoals eerder benoemd wordt vanuit de politie en het bevoegd gezag erkend dat meerjarenplannen steeds minder goed aansluiten op de dynamische samenleving en daarmee op het werk dat op de politie afkomt. Met dit beleidsplan is een beweging ingezet om uit deze rigiditeit te komen. Met de gekozen abstractie worden kaders voor politiewerk geschept. Voor een specifiekere uitwerking van de uitvoering zal nadrukkelijker aansluiting worden gezocht op de bestaande Plan & Control cyclus, namelijk via het jaarplan en jaarverslag van de politie-eenheid Limburg. Kijkend naar de wijze waarop de niet-geregistreerde criminaliteit zich manifesteert, ligt het voor de hand om de monitoring meer te richten op inhoud. Een kwalitatieve benadering waarbij we de maatschappelijke impact benadrukken en minder gericht zijn op een cijfermatige verantwoording. Om dit te realiseren zijn grondige en uitgebreide intelligence rapporten noodzakelijk. Binnen de eenheid Limburg noemen we dit ‘rijker verantwoorden’ en kent paralellen met de nationale Veiligheidsagenda waarin gewerkt wordt aan nieuwe indicatoren om het effect van de inspanning te kunnen meten.

Opgemerkt dient te worden dat deze vorm van verantwoorden een tijdrovend proces betreft en uitbreiding hiervan consequenties heeft voor andere werkzaamheden binnen de eenheid. Tenslotte is het noodzakelijk dat de bevoegde gezagen, op lokaal en regionaal niveau, dit RBP beter te incorporeren binnen de prioritering van én besluitvorming over de aanpak van veiligheidsvraagstukken, alsmede de daaraan verbonden inzet van politie en andere veiligheidspartners. Vooruitkijkend naar 2027, dan resulteert genoemde aanpak en monitoring in een meer integrale, samenhangende en effectievere beleidscyclus. Hierin vindt flexibele sturing en operationele inzet plaats als reactie op de ontwikkelingen en context, met oog op de maatschappelijke impact.

Pagina 7 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

RBP 2024-2027

1.6 Andere afspraken in dit Regionaal Beleidsplan Tot slot maakt dit plan inzichtelijk hoe de politiesterkte over de eenheid is verdeeld en ingericht. De verdeling van politiesterkte binnen de eenheid Limburg stond al jaren ter discussie. De toegenomen spanningen in de samenleving en de daaraan verbonden politie-inzet, heeft dit versterkt en geresulteerd in een onderzoeksopdracht vanuit de leden van het RBO, om inzicht te verkrijgen naar de objectieve verdeling van de werklast over de basisteams in de eenheid Limburg. Het onderzoeksbureau Anderson Elffers Felix (AEF) heeft deze bestuurlijke opdracht aanvaard met het zogenoemde ‘werklastonderzoek’ als resultaat. De uitkomsten van deze werklast zijn vertaald naar de formatie van de basisteams, waarbij geconcludeerd werd dat een herverdeling van formatie het meest passend zou zijn. In het RBO van oktober 2021 is afgesproken dat de uitkomsten van het ‘werklastonderzoek’ en de overeengekomen realisatie daarvan verwerkt worden bij de vaststelling van dit beleidsplan. In Hoofdstuk 4 wordt uitgebreid hierop ingegaan en zijn de resultaten schematisch weergegeven.

Pagina 8 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

RBP 2024-2027

2. Limburg, de poort van Nederland 2.1 Wie sjoen os Limburg is De Limburgse context is bezien vanuit het perspectief dat Limburg een kernpunt vormt in een gebied met 18 miljoen inwoners en de daaraan gerelateerde (internationale) veiligheidsvraagstukken (zie afb 1). Limburg ligt economisch gezien centraal in Noordwest-Europa en kent grofweg drie verschillende regio’s met een sterke diversiteit in geografische context. De uitstekende infrastructuur, in de vorm van snelwegen, spoorlijnen, vaarwegen, logistieke centra en Maastricht Aachen Airport, verbindt Limburg met de rest van Europa. Deze strategisch economische ligging heeft ervoor gezorgd dat Limburg, weliswaar één van de kleinste provincies van Nederland, na de Randstad het dichtstbevolkte gebied van Nederland is.2 2 Taskforce BEST. (2020). Limburg na Corona. De kunst van richting te veranderen.

Afbeelding 1: De centrale ligging van Limburg in Noordwest-Europa

Amsterdam Schiphol

Den Haag Rotterdam The Hague

Niederrhein

Eindhoven

Essen Duisburg Düsseldorf

Antwerpen

Köln Bonn

Hasselt Brussels Airport

Bonn Liège

Namur Brussels South Charleroi

Dortmund

RBP 2024-2027

Grenzeloos 34% van de landsgrenzen in Nederland liggen in Limburg. Met 351 km, oftewel 75% van onze provinciegrens, is Limburg zelfs meer verbonden met het buitenland dan met Nederland. Via de 80.000 (onbewaakte) grensovergangen komen en gaan miljoenen mensen jaarlijks ons land in en uit. Limburgers maken in hun dagelijks leven gebruik van de vrijheden die in de Europese Unie van kracht zijn. Denk aan werk, familiebezoek, vakantie, cultuur, boodschappen, winkelen en brandstof tanken, waarbij de grenzen tussen Nederland, België en of Duitsland nauwelijks als een belemmering worden ervaren.3 Dit vrije verkeer van personen, goederen, kapitaal en diensten kent echter ook een keerzijde. Criminele (samenwerkingsverbanden) reiken zowel fysiek als digitaal over gemeente- en landsgrenzen heen en maken daarbij optimaal gebruik van onze open samenleving om zo hun activiteiten te ontplooien, te verbergen en winsten te investeren. Dit terwijl overheden geconfronteerd worden met onzichtbare barrières in de vorm van (inter)nationale wet- en regelgeving. De centrale ligging van Limburg heeft een aantrekkingskracht op criminelen en daardoor een grote impact op de context waarbinnen onze eenheid haar politietaken uitvoert. Criminelen concentreren hun activiteiten in of rondom deze regio van waaruit de achterlanden worden bediend.

Ze maken dankbaar gebruik van de goede fysieke, digitale en juridische infrastructuur. Ingrijpen in Limburg is daarom direct voelbaar op andere plekken in Nederland, in Europa, zoals in de havens van Antwerpen of Rotterdam, de Randstad of het Ruhrgebied in Duitsland. Het maakt Limburg dé poort naar Nederland en andersom dé poort naar de rest van Europa.4 3 Brennenraedts, R., e.a. (2019). Digitale samenleving Limburg. Een strategische verkenning. Provincie Limburg. 4 Provincie Limburg (2020). Beleidskader Veiligheidsagenda Limburg.

2.2 Wat betekent dit voor de politie in Limburg? De politie staat in een wereld die continue in beweging is en steeds onvoorspelbaarder lijkt te worden. Het resulteert in toenemende polarisatie binnen onze Limburgse samenleving. Globalisering, migratie, groeiende ongelijkheid, tanende bestaanszekerheid en de coronacrisis voeden gevoelens van onbehagen, ontevredenheid en onbeheersbaarheid. Overal ter wereld, ver weg en heel dichtbij, voelen grote groepen mensen zich niet vertegenwoordigd en dankzij sociale media kunnen zij elkaar steeds makkelijker vinden. Ze komen vaker tegenover elkaar én tegenover de politie te staan. Ontwikkelingen in de (informatie)technologie veroorzaken en/of versnellen een groot deel van deze maatschappelijke veranderingen, maar helpen ook om het politiewerk slimmer aan te pakken en zowel in- als extern beter samen te werken. De politie kan én wil het niet alleen doen en smeedt daarom allianties voor het politiewerk van nu én voor de toekomst. Veiligheid(sbeleving) is het resultaat van een samenspel tussen burgers, overheid, bedrijven en instanties. Daarom wordt actief geïnvesteerd in strategische allianties op alle niveaus: wijk, web en wereld zijn daarbij leidend.

Zoals eerder benoemd heeft Limburg meer dan andere provincies te maken met grensoverschrijdende criminaliteit, waardoor wij op internationaal niveau intensief samenwerken met onze buitenlandse ketenpartners. Dit heeft een begrijpelijke maar buitensporige impact onze manier van werken. De komende jaren wordt een groot beroep gedaan op onze politiemensen en -organisatie om betekenisvol politiewerk te blijven leveren. Met respect voor het verleden en koesteren van bestaand kapitaal waarin iedereen ertoe doet. Dit binnen de context van het heden en met een open vizier naar de toekomst. Om in verbinding te blijven met de complexe en hybride samenleving is het noodzakelijk om de visie op de politiefunctie steeds te blijven bezien. Deze organisatieontwikkeling vraagt om nieuwe werkwijzen te ontwikkelen, innovatieve en creatieve oplossingen te bedenken. Het is onderdeel van de digitale transformatie die we in de eenheid Limburg zijn gestart. Het vraagt ook verandering van cultuur en leiderschap dat begrenst, bekrachtigt en beschermt om het vertrouwen van de eigen mensen en de samenleving te behouden. Onder de noemer ‘Politie Limburg Beweegt’ bouwen we hieraan verder. Een stevige opgave die tegelijkertijd nooit af is.

Pagina 10 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

RBP 2024-2027

Ondanks de vele uitdagingen blijft de eenheid Limburg streven om een politie van nabijheid te zijn, die zowel in het fysieke als het digitale domein met gezag aanwezig is. Een politie die dicht bij de burger staat, benaderbaar is, open staat voor contact en kritiek, zichtbaar is, herkend en gekend wordt in de wijk, op het web en in de wereld. Maar ook vanuit wederkerigheid, in open- en eerlijkheid aangeeft over de (on)mogelijkheden en daarbij tegelijkertijd samen met partners naar alternatieven zoekt. Een politie die lokaal verankerd wil zijn, is meer dan alleen de wijkagent. Het is iets van alle vrijwilligers, volontairs, ondersteuners, specialisten, collegae in de opsporing, gebiedsgebonden medewerkers, leidinggevenden en mensen in de verschillende organisatieonderdelen. Het is de hele organisatie die deze waarden moet uitdragen, in woord en daad, om het vertrouwen en legitimiteit van de bevolking te behouden. De Limburgse politie is een onderdeel van de samenleving en zij beschermt, begrenst en bekrachtigt, samen met partners, op een transparante, eigentijdse en geaccepteerde manier.

2.3 Strategische netwerkontwikkeling Het Limburgse bevoegd gezag constateert al langere tijd dat de eenheid onvoldoende capaciteit heeft om de koers in optima forma te kunnen realiseren. Oplossingen worden gevonden in het slimmer organiseren -lokaal, regionaal, nationaal en internationaal-, al kent ook dit zijn grenzen. Het zijn ontwikkelingen die niet alleen in Limburg, maar in heel Nederland spelen. Ondanks verschillende initiatieven die zowel een kwantitatieve als kwalitatieve impuls beogen, om antwoord te geven op de verwachtte personeelsplanning, wordt de politie evenals andere sectoren getroffen door een zeer krappe arbeidsmarkt. 5, 6, 7 De Limburgse overheden hebben geconcludeerd dat krachten meer gebundeld dienen te worden. Derhalve is eind 2020 de behoefte uitgesproken om anders naar beïnvloeding van overheidsdomeinen te kijken. Hierin is een vernieuwde, duurzame en integrale aanpak als uitgangspunt genomen, waarbij een gezamenlijke boodschap voor de Limburgse overheidskolommen is geformuleerd en een stabiele netwerkontwikkeling wordt geborgd, met als resultaat het Netwerk Veilig Limburg. 5 Politie. (2017). Arbeidsmarkt en politie. Een verkenning van de wervingskansen. 6 SER. (2022). Advies arbeidsmarktproblematiek maatschappelijke sectoren. 7 Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. (2022). Kamerbrief aanpak arbeidsmarktkrapte.

Het doel van deze strategische netwerkontwikkeling betreft: inhoud en vormgeven aan een beïnvloedingsstrategie voor de middellange en lange termijn door middel van het opzetten van een integraal strategisch netwerk, die het Limburgse gedachtegoed kan verspreiden; lobbyen ten behoeve van: -

het toekennen van extra financiële middelen voor meer politiecapaciteit;

-

een duurzame gezamenlijke aanpak van complexe Limburgse veiligheidsvraagstukken (bijvoorbeeld door het effectief partnerschap en een nieuwe manier van samenwerking);

in onderlinge samenwerking en met inzet van ieders eigen kracht, expertise en verantwoordelijkheid te komen tot een integrale strategische veiligheidsaanpak die aansluit bij de behoefte van de veranderende Limburgse samenleving binnen haar (inter)nationale context.

Pagina 11 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

RBP 2024-2027

2.4 Gezamenlijke doelstelling en ambities In de totstandkoming van ambities en veiligheidsthema’s is, meer dan voorheen, rekening gehouden met de ligging en (digitale) infrastructuur van onze provincie. Dit beleidsplan kenmerkt zich in de mogelijkheid om vanuit abstractie focus aan te brengen voor lokale veiligheidsbehoeften. Door de flexibiliteit in de beleidscyclus te versterken kan beter rekening worden gehouden met tussentijdse veranderende veiligheidsvraagstukken en trends, die zich verspreid én op verschillende manieren binnen Limburg manifesteren. Dit vraagt lokaal maatwerk, opgezet vanuit regionale, landelijke en of internationale contouren. Hiervoor is het noodzakelijk om beter inzicht in de veiligheidsproblematieken te krijgen zodat we als veiligheidscoalitie effectiever en gerichter kunnen samenwerken in bestaande en nieuwe strategische allianties. De recentelijk drie aangedragen Limburgse voorstellen ten behoeve van de vierde tranche inzake de Regio Deal, waarbinnen het thema veiligheid is geprioriteerd, zijn hier een voorbeeld van, waarbij op dit moment, zijnde december 2022, de optie wordt verkend om een Regio Deal Limburg aan te vragen en daarmee financiële ruggensteun geeft om deze beweging nog beter te faciliteren. Dit heeft geresulteerd in de twee onderstaande ambities.

Gezien de geschetste context zijn deze voorwaardelijk om als de politie-eenheid Limburg en als partner in de Limburgse veiligheidscoalitie, de in dit RBP geprioriteerde maatschappelijke veiligheidsvraagstukken aan te kunnen pakken. Dit wordt als een collectieve verantwoordelijkheid gevoeld die eveneens binnen de strategische netwerkontwikkeling, als in de Veiligheidsagenda Limburg (2020) benoemd zijn. 8, 9 8 Knottnerus, J.A. (2021). Koersen op brede welvaart, navigeren op kennis. Advies over de inzet van kennis voor brede welvaart in Limburg. 9 Provincie Limburg (2020). Veiligheidsagenda Limburg. Het beleidskader inzake ‘Vernieuwend Verbinden’.

1. (Inter)gemeentelijke samenwerking op gemeente overstijgende veiligheidsvraagstukken versterken Criminelen en criminaliteit stoppen niet bij de gemeente- en of landgrens. In de aanpak van criminaliteit is integrale samenwerking tussen gemeenten, politie het OM en ketenpartners onontbeerlijk. Daarin bestaat de behoefte om zowel een kwantitatieve als kwalitatieve doorontwikkeling te maken die gericht is op het verkrijgen van ‘zicht’, ‘inzicht’ en ‘interventiemogelijkheden’. Hiermee wordt een multi-problem aanpak beoogd, waaraan deskundigen vanuit het publieke én het private domein verbonden zijn. Dit gecombineerd met de duale aanpak van straf- en bestuursrecht levert betere en bestendigere resultaten op. 2. Slimmer samenwerken door innovatie op intelligence. Samen investeren in informatie gestuurd werken ten behoeve van leefbaarheid en veiligheid op basis van zowel kwantitatieve als kwalitatieve data, die gezamenlijk, zicht en inzicht geven in de veiligheidsbeleving en -behoeften van de Limburgse samenleving. Gemeenten, politie en het OM genereren afzonderlijk verschillende data, de veelal statisch gepresenteerd worden. Om de ernst, omvang en effecten van een veiligheidsvraagstuk in kaart te brengen, is het noodzakelijk om deze data, dynamisch, op een grotere schaal samen te brengen en integraal te duiden, ondersteund met gebruik van informatie uit open bronnen.

Hierdoor wordt een veiligheidsvraagstuk vanuit een breder perspectief bezien en kan de (mogelijke) interventie alsook de (mogelijke) effecten daarvan, voor de verschillende Limburgse gemeenten worden opgesteld. Dit willen we samen doen met het RIEC. Hierdoor wordt het lerend vermogen van de individuele partners vergroot; kan een waterbedeffect vroegtijdig worden gesignaleerd en is een gezamenlijke en effectievere aanpak van deze vraagstukken voor de langere termijn mogelijk.

Pagina 12 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

RBP 2024-2027

3. Samenwerken aan veiligheidsvraagstukken 3.1 Inleiding Dit hoofdstuk zoomt allereerst in op de meest voor Limburg relevante thema’s die extra aandacht behoeven. Deze zijn deels afgeleid uit de nationale Veiligheidsagenda 2023 - 2026, maar belangrijker zijn deze tot stand gekomen door de gemeentelijke IVP’s te combineren met diverse intelligence en trendrapportages afkomstig van de politie-eenheid Limburg. Dit betreffen georganiseerde en ondermijnende criminaliteit en de verdeelde samenleving. Tevens wordt aangegeven welke prioriteiten binnen deze thema’s in samenspraak met het bevoegd gezag zijn gesteld, en wordt kort stilgestaan bij de actualiteiten omtrent deze criminaliteitsvorm. Nadien wordt ingegaan op diverse thema’s, die op basis van de verschillende informatierapportages zichtbaar werden en zich in Limburg als rode draden door het leefbaarheids- en veiligheidsdomein heen begeven. Denk hierbij aan cyber- en gedigitaliseerde criminaliteit, Jeugdcriminaliteit en Internationalisering.

3.2 Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit 3.2.1 Aanleiding Georganiseerde en ondermijnende criminaliteit is ontwrich-

De concretisering en verschijningsvorm is grotendeels afhankelijk

tend voor de samenleving. Het gaat veelal om stelselmatig

van de logistieke mogelijkheden om criminele activiteiten te

gepleegde criminaliteit, die onwettige vermogens genereert en

ontplooien. De samenstelling van deze kleine verenigingen is

leidt tot gecorrumpeerde economische machtsposities,

dynamisch en wordt bepaald door kansen, expertise, criminele

marktverstoring en verwevenheid tussen onder‐ en boven-

concurrentie en of politieke maatregelen, waardoor criminelen

wereld. Deze criminaliteit is vaak onzichtbaar, maar kan zich in

steeds meer in wisselende samenstelling opereren. Deze

de publieke ruimte manifesteren door intimidatie en geweld.

professionalisering en flexibilisering van CSV’s biedt ze de

Waar daders vaak bovenregionaal of internationaal opereren,

mogelijkheid om zorgvuldig te kiezen waar en hoe zij werken en

hebben ondermijnende criminaliteit en de effecten ervan

verplaatsen zich eenvoudig tussen en naar andere gebieden

tegelijkertijd veel uitingsvormen en verbindingen op lokaal

alwaar hun activiteiten het best renderen. Juist dit aspect maakt

niveau. Dit alles leidt tot aantasting van het rechtsgevoel en

onze provincie interessant voor de georganiseerde criminaliteit

van de rechtsstaat en zijn instituties.

en daarmee extra kwetsbaar voor ondermijning.12

Al geruime tijd staat georganiseerde en ondermijnende

De politie-eenheid Limburg heeft in samenspraak met het

10, 11

criminaliteit hoog op de prioriteitenlijst van opsporingsdiensten en overheden. Ondanks de versterkte inzet op het voorkomen en bestrijden van deze ontwrichtende criminaliteitsvormen zijn de negatieve gevolgen op de reguliere maatschappij onverminderd groot. Het is én blijft een taai en

parallelle samenlevingen tegen te gaan en het vertrouwen in het

omvangrijk vraagstuk. Deels gelegen in de wijze waarop criminele organisaties georganiseerd zijn. Tegenwoordig

beleidsplan vier criminaliteitsvormen geprioriteerd die direct

kunnen criminele samenwerkingsverbanden het beste worden

verbonden zijn aan georganiseerde en ondermijnende crimina-

omschreven als systemische en fluïde netwerken. Ze bestaan vaak uit kleinere verenigingen geleid door enkele hoofdper-

Verdovende middelen, Witwassen, Mensenhandel en

sonen met daaromheen coördinatoren, hulpkrachten en

Excessief geweld.

:

k

j

i

l

e

m

a

n

,

t

i

e

t

i

l

Pagina 13 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

n

e

r

, t

i

e

n

e

,

d

n

i

z

e

d

n

a

v

k

a

p

n

a

e

m n

g

d

e

j

i

i

n

d z

d

i

o m

e n

e

o

r

b

s e

g

v m

r

n

i

e

t

n

s

i

l

e

d o

t

e

i

t a

e e

r

t

e

o t

i

v l g e

e

d

n

a

v

n

e

r

e

v

i

s

n

e

t

n

i

t

e

h

a

d

e a

n u

r t

t

i

b

i

o m

i

z i

m

d

r m

O

L

c

m

o

e i .

n

, d t n

e

t

a

n

d

r

e

e a o

t

e

n

j r

m

i g

l

i

i

r m k

r

e

s

r

o

i

r d

e r

e e

t

v

p

e m

n

g

o

e

e

n

r

e

e

h

d

r

e

n

v

o

o

e

e

l

e

n

d

n

i

a

m

v

i

r

c

g

e

t

a

z

e

g

h

12 Nelen, H., Noack, J., Spapens, T. (2021). EMR-EYES. Druggerelateerde criminaliteit in de Euregio Maas-Rijn.

d

d

r

e

e

s

i

n

a

g

r

o

e

g

r

o

o

v

11 Europese Commissie. (2021). EU-strategie voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit (2021-2025).

i

e

m

r

o

v

s

t

i

e

t

i

l

a

n

i

m

i

r

c

10 Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (2019). Missies voor het topsectoren- en innovatiebeleid.

n

,

g

a

z

e

g

d

g

e

o

v

e

b

uitvoerders.

RBP 2024-2027

3.2.2 Actualiteiten In deze paragraaf zijn de actualiteiten beschreven ten aanzien van de vier geprioriteerde criminaliteitsvormen uit de voorgaande paragraaf. Er is voor deze criminaliteitsvormen gekozen omdat ze in aantal, ernst, omvang en uitwerking een zeer nadrukkelijke rol spelen in het veiligheidsbeeld van Limburg.

Verdovende middelen In toenemende mate zijn criminelen actief op meerdere

hebben ertoe bijgedragen dat criminelen alternatieve

(poly)drugsmarkten tegelijk. Criminelen, uit Nederland en

handelsplaatsen hebben gezocht. Hiermee heeft de zichtbare

andere windstreken, spreiden op die manier hun risico

straathandel zich verbreed naar de onzichtbare onlinehandel

en spelen in op meerdere verdienmodellen. De

en gebruik van postpakketten. Door de enorme

geografische ligging van Limburg is hier bij uitstek

verdiensten is de verleiding groot om in dit ‘werkveld’

geschikt voor. Steeds vaker verhuizen criminelen

te vertoeven. Deze voedingsbodem vormt een

naar een buurland, of verplaatsen zij (delen van)

ernstig risico voor de samenleving en wordt

hun criminele activiteiten naar een buurland. Ze

zichtbaar in de aanwas en rekrutering van criminele

proberen op deze manier onder de radar te

jeugd in Limburg en de rest van Nederland. De omvang

blijven.

en complexiteit van dit thema, alsmede de diversiteit van

Daarnaast heeft er een verbreding van de afzetmarkt

drugsmarkten over landgrenzen heen, maakt het noodzakelijk

plaatsgevonden. Verschillende handhavingsinitiatieven

om lokaal hierin te prioriteren en focus aan te brengen.13,14,15

13 Europese Commissie. (2021). EU-agenda en actieplan tegen drugs (2021-2025). 14 Politie. (2022). De narcostand van Nederland. Fenomeenbeeld drugs 2021. 15 WODC (2022). Do or Don’t. Kennissynthese ingroeimechanismen en rekruteringsprocessen van jongeren in de georganiseerde criminaliteit

Witwassen Het publieke vertrouwen in het financiële stelsel wordt

investeringen in de lokale gemeenschap, een succesvol

ernstige schade toegebracht wanneer onderdelen daarvan

imago aan te meten of een voorbeeldfunctie te bekleden en

worden misbruikt voor het witwassen van uit misdrijf afkom-

zich daarmee onaantastbaar wanen. Met de inwerking-

stige gelden en of financiering van terrorisme. Het illegaal

treding van de Wet ter voorkoming van witwassen en

verkregen vermogen zorgt voor financiële en (rechts)ongelijk-

financieren van terrorisme (Wwft) is getracht deze verslui-

heid en vormt daarmee oneigenlijke concurrentie

erde geldstromen zichtbaar te maken, waarbij financiële

ten opzichte van legale ondernemers, bedrijven

instellingen ongebruikelijke transacties dienen te

en burgers, in onder andere de vastgoed-

melden. Het verwerken, analyseren en categoriseren

markt. Het stelt deze criminele organisaties in

gebeurt door een internationaal netwerk van

staat invloed te verwerven in maatschap-

Financial Intelligence Units (FIU’s). Binnen de

pelijke sectoren en zo mogelijk ongewenste

EU-lidstaten zijn 22 criminele activiteiten aangemerkt

druk uit te oefenen op de samenleving. Dit kan

als gronddelicten voor witwassen. Van cybercriminaliteit

gepaard gaan met bedreigingen van personen of

tot corruptie, van fraude tot aan seksuele uitbuiting. De

instellingen, waarbij de integriteit van het openbaar bestuur en

FIU-Nederland is organisatorisch ondergebracht bij de

van overheidsambtenaren potentieel kan worden aangetast.

Nationale Politie waarmee de informatiepositie ten behoeve

Verdere maatschappelijke ontwrichting doet zich voor

van opsporing en vervolging wordt versterkt en de integri-

wanneer criminele weldoeners in staat zijn, om met hun

teit van ons financieel stelsel helpt te beschermen. 16

illegale inkomsten, opgebouwd netwerk en 16 FIU-Nederland (2021). Jaaroverzicht 2020.

Pagina 14 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

RBP 2024-2027

Mensenhandel Mensenhandel betreft de moderne vorm van slavernij, waarbij

Onder valse beloften worden kwetsbare jeugdigen overtuigd

slachtoffers worden uitgebuit en in aanraking komen met

om uit de instelling weg te lopen, waarmee in het ergste en

verschillende vormen en gradaties van geweld. Enkele

tevens realistische geval, een nieuw slachtoffer gemaakt is.

voorbeelden hiervan zijn seksuele uitbuiting, criminele

Daarnaast zorgt de oorlog in het Midden-Oosten, de Russische

uitbuiting en arbeidsuitbuiting of gedwongen orgaan-

invasie van Oekraïne en andere maatschappelijke en/of

verwijdering. Het zijn gebeurtenissen die een grove

geopolitieke ontwikkelingen voor een enorme toename van het

inbreuk hebben op de menselijke waardigheid,

aantal vluchtelingen, asielzoekers en gastarbeiders. Met de

lichamelijke en geestelijke integriteit van slachtof-

huidige omvang van de asielmigratie zal het aantal

fers, hun omgeving en naasten. Het betreft veelal

kwetsbare personen in Nederland verder toenemen,

kwetsbare slachtoffers die bekend zijn met

waarbij het zeer aannemelijk is dat een deel van deze

psychische, psychiatrische en of psychosociale

doelgroep slachtoffer wordt van mensenhandel. De

problemen, dan wel een afhankelijkheidsrelatie zijn

onbekendheid met de Nederlandse taal en toegang tot hulp- of

aangegaan of uit wanhoop geen andere uitweg meer

overheidsinstanties, het gebrek aan familie of bekenden en

zagen en letterlijk ten prooi zijn gevallen aan mensen-

buiten de expliciete uitbuiting veelal geen sociale banden

handelaren. Zo ook in Limburg, onder meer de diverse, veelal

hebben, vergroot de onzichtbaarheid van deze slachtoffers en

open, jeugdinstellingen zijn een bron voor mensenhandelaren.

daarmee deze criminaliteitsvorm.17,18

17 European Commission (2021). EU Strategy on Combatting Trafficking in Human Beings 2021 - 2025 18 Int. J. Environ. Res. Public Health 2020. Organ Tracking and Migration: A Bibliometric Analysis of an Untold Story

Excessief geweld We zien en voelen dat onze samenleving steeds meer

Daarnaast zien we excessief geweld ook terug in de vorm van

verhardt en de rechtstaat onder druk staat. Dit speelt

plofkraken en overvallen, al dan niet over de lands- en

binnen het openbare orde domein, alwaar agressie

provinciegrenzen heen, waarbij het gebruik van zwaar

en geweld tegen gezagsdragers en hulpver-

vuurwerk en explosieven normaliseert. Limburg vormt

leners niet geschroomd wordt. Anderzijds is

met haar grensligging een belangrijk logistiek

een toename zichtbaar, waarbij de georganiseerde

knooppunt voor de georganiseerde misdaad en is

misdaad aanslagen pleegt op de advocatuur en

daarmee extra vatbaar voor excessief geweld. Dit uit

journalistiek. Excessief geweld is meestal het

zich in bedreigingen, brandstichtingen, mishandelingen

gevolg van conflicten die gerelateerd zijn aan

en/of ontvoeringen veelal gerelateerd aan de georgani-

drugshandel. In veel gevallen is het motief terug te

seerde misdaad.

herleiden naar geld en/of de verdeling van de drugsmarkt.

3.2.3 Collectief betekenisvol handelen Het bestrijden van georganiseerde en ondermijnende criminaliteit vergt een langdurige, intensieve en integrale aanpak. Het vereist een breed maatschappelijk offensief, aangejaagd door de overheid en opgepakt door verschillende partners, alwaar barrières worden opgeworpen om de weliswaar verschillende maar samenhangende vormen van criminaliteit te bestrijden. Een gedegen en actuele informatiepositie waarbij overheden publieke instellingen en private partijen, integraal samenwerken is daarbij essentieel. Intelligence gestuurde politiezorg in nauwe samenwerking met de partners is daarbij het devies. Niet op de laatste plaats, om met de beperkte capaciteit van zowel de politie als het OM, maar ook de belastingdienst en andere overheidsinstellingen, het maximale resultaat te behalen dient de intelligence positie centraal te staan bij het kiezen van effectieve interventies die maatschappelijk de meeste impact hebben. Daarbij dient weloverwogen gekeken te worden naar preventieve maatregelen, maar ook het mobiliseren van de gemeenschap, om deze criminaliteitsvorm terug te dringen.

Pagina 15 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

RBP 2024-2027

3.3 Een verdeelde en verharde samenleving 3.3.1 Aanleiding De Nederlandse samenleving komt uit een tijdperk van veranderingen. Globalisering, technologisering en individualisering zijn jarenlang door de overheid gestimuleerd en zorgden voor ongekende economische voorspoed en welvaart. Nederland staat nog steeds in de top van vele internationale ranglijsten met betrekking tot onderwerpen als geluk, gezondheid, gelijkheid, tevredenheid en pensioenen. Echter, onder dit metrische en oppervlakkige welbevinden zijn vanaf begin 21e eeuw langzaam scheuren in de idee van een maakbare samenleving ontstaan. Thema’s als veiligheid, immigratie, vluchtelingen, woningbouw, de zorg, verwarde personen en het klimaat baren tot op de dag van vandaag veel mensen zorgen. Het ongenoegen van mensen gaat in mindere mate over hun persoonlijke situatie, maar juist over de staat van de samenleving en het onderling samen leven in bijzonder. Als gevolg van een maatschappij die nadruk legt op individuele vrijheid, diversiteit en het meritocratische denken is er een groeiende onverdraagzaamheid, asociaal gedrag en de verheerlijking van de ik-cultuur ontstaan. Dit resulteert in een verharde samenleving waarin gevoelens van onrechtvaardigheid, machteloosheid en ongelijkheid zijn toegenomen, en een voedingsbodem is ontstaan voor het rechts-populisme.

Daarnaast is de fysieke connectie met elkaar en binnen de gemeenschap steeds minder vanzelfsprekend geworden en grotendeels vervangen door digitaal contact, al zoekt de jeugdige generatie hier meer balans in. De wereldwijde toegankelijkheid tot het internet en sociale media zorgt voor een constante informatiestroom. Men wordt gevraagd en ongevraagd overspoeld met (nieuws)berichten over criminaliteit, crises, oorlogen, natuurrampen, discriminatie, cyberaanvallen, onrecht, ongelijkheid, etc. Het is de optelsom van deze sociologische aspecten die een negatief effect hebben op de veiligheidsbelevenis, waardoor angsten, onzekerheden, stress en frustraties in de samenleving de afgelopen jaren zijn toegenomen. 19, 20, 21 De politie-eenheid Limburg ziet zich gezamenlijk met het bevoegd gezag genoodzaakt om deze gemeenschapszin als vertrekpunt te

Maatschappelijke onrust, Extremisme, radicalisering en terrorisme

Kwetsbare

n

3.3.2 Actualiteiten In deze paragraaf zijn de actualiteiten beschreven ten aanzien van de drie geprioriteerde maatschappelijke vraagstukken. Ze kunnen gezien worden als een gevolg van de bewegingen die in samenleving spelen. Het is echter altijd in samenspel met de bevolking die ziet, hoort, woont, werkt, doet en daarmee de samenleving vormgeeft. ze is de samenleving en daarom onderdeel van de vele problemen. Maatschappelijke onrust Te midden in deze ontwikkelingen ervaart de bevolking dat venijnige problemen, die complex en variërend van aard zijn, in ernst, aantal en omvang toenemen. Het betreffen incidenten die zich overal ter wereld kunnen voordoen, maar steeds vaker een lokale betekenis of verschijningsvorm krijgen. In de snelle opvolging van deze incidenten is er een permanente voedingsbodem ontstaan waarin maatschappelijke onrust kan groeien. Hierin is het gebruik van sociale media vaak de katalysator, maar speelt ook een onmiskenbare rol in het faciliteren en mobiliseren van gelijkgestemden die hun geluid laten horen en bewust de confrontatie met de politie opzoeken.

Pagina 16 - Regionaal Beleidsplan Politie Eenheid Limburg 2024 - 2027

s

r

d

l

e

t

s

r

e

h

t

d

r

o

w

s

r

e

n

t

r

a

p

s

d

i

e

h

g

i

l

i

e

v

r

o

o

d

e

d

e

r

v

e

k

j

i

l

e

p

p

,

i e

n

t

n r

e a

w

u

p

o n

t

r e

r e

i

e t

v i

l

t o

e

h

p

n

e

d o

o

k

e

t r

e

a a

e

a

t

s

r

m a

a

t ,

m

h a

c w

e

r d

e m

d e

n

o

a n

v e

i

t b

t

e n

i e

i

m m

i

t r

e

l

g

o

v

s

e

g

n

i

d t

i

,

n u

e

a

h

c

s

t

a

a :

k

j

i

l

e

m

a

n

,

n

e

d

r

o

w

d

r

e

e

t

n

o

r

f

n

o

c

e

g

21 Rijksoverheid (2020). Naar een inclusieve samenleving. In ons land, niemand aan de kant.

e

t i

r

o

r d

g

r e

e d

v n

e

d

n

e

d

j

i

t

e

g

i

t

s

u

r

n

o

n

e

e

g

i

l

e

o

m

t

e a

l

d

p

e

i s

d

i

h e

r l

a e

a b

b t

r i

e d

e

w

n

i

) n

j

k

j

e i

z

i

l n

r e

u

u

r

e

t s

s i

l

e

b

a

e

(

e

r

n

i

t

a

d

n

e

w

d

e

t

e i

d

m

O

.

n

e

n

n

i

w

e

t

g

u

r

e

t

d

i

e

h

r

e

v

o

e

d

20 Denkwerk. (2019). Onrust in Voorspoed

t

d

n

e

o

o

z

m

O

.

d

r

a

a

w

e

b

n

e

t

k

a

a

w

e

b

19 Veiligheidsmonitor 2021. CBS

d

g

r

o

z

e

t

r

o

o

v

r

e

n

e

n

e

m

e

n

personen met onbegrepen gedag.

RBP 2024-2027

Zo is de politie in Limburg veelvuldig geconfronteerd met activistische protestbewegingen, zoals Black Lives Matter, #Metoo en Extinction Rebellion. Vanuit België en Frankrijk is het fenomeen ‘gele hesjes’ Nederland via Limburg komen binnenvallen. Het protest tegen Zwarte Piet laait jaarlijks op, met een gepolariseerd debat en even gepolariseerde demonstraties daaropvolgend. Nederlandse boeren komen in verzet tegen het - in hun ogen overmatig restrictieve- landbouw - en milieubeleid, dat onder meer leidt tot heftige protestacties van diverse actiegroepen. Dan de aanpak van de Covid-pandemie, die vrijwel geheel gericht was op het tegengaan van besmetting of ziekte. Naarmate de pandemie voortduurde, hebben de daarop afgestemde maatregelen een complexe maatschappelijke dynamiek in gang gezet die verstrekkende consequenties had. Het instellen van de avondklok was hierin memorabel, waarbij Limburg de negatieve primeur had in de talloze demonstraties en rellen die daarop in de rest van Nederland volgden. Demonstraties werden een terugkerende verschijningsvorm die gaandeweg de aantrekkende werking bleek te hebben op échte relschoppers om zich, al dan niet met geweld, tegen de overheid te richten. Het is deze overheid die zich, volgens velen, op een te grote afstand van de bevolking bevindt en niet in staat is gebleken om deze venijnige problemen op te lossen.

Ernstiger nog is dat politieke schandalen, zoals de toeslagenaffaire, het subsidieschandaal en het imago van vriendjespolitiek, niet enkel het vertrouwen in, en de legitimiteit van de overheid ernstig heeft geschaad, maar ook haar stabiliserende functie als moreel anker voor ‘burgers in bange tijden’ heeft aangetast. Hierdoor zijn de sociale stabiliteit, solidariteit en inclusie verder onder druk komen te staan, en de segregatie tussen sociale klasse is verder bevorderd.

Extremisme, radicalisering en terrorisme De bestaande voedingsbodem van maatschappelijke onrust, een instabiele samenleving en toenemende polarisatie kan leiden tot extremisme. De uiterste vorm hiervan is radicalisering en terrorisme. Het Nederlandse extremistische landschap is doorgaans marginaal, gefragmenteerd, niet gewelddadig en ontbeert aansprekende leiders. Online is er meer activiteit zichtbaar, waarbij vanuit rechtsextremistische identitaire- en anti-overheidshoek, incidenteel wordt gedreigd met geweld. Echter dient ook hier specifiek rekening te worden gehouden met de geografische ligging van Limburg. In het verleden hebben zowel vlak over de grens in België als in Duitsland incidenten plaatsgevonden die een extremistisch karakter hadden, dit blijft een aandachtspunt voor de toekomst. Terroristisch geweld blijft ook de komende jaren in Nederland voorstelbaar, waarbij Jihadisme de grootste dreiging vormt. In het kader van radicalisering bestaat er landelijk een grote invloed van salafistische aanjagers. Salafistisch geïnspireerde moskeeën die zich op sociale media profileren, waren tijdens de coronacrisis in staat om in korte tijd grote hoeveelheden geld te verwerven. De aandacht voor geldstromen blijft hierdoor onmiskenbaar belangrijk. De directe geweldsdreiging die van de Nederlandse jihadistische beweging uitgaat lijkt enigszins afgenomen.

De beweging is zowel sociaal als ideologisch gefragmenteerd en ontbeert charismatisch leiderschap, hiërarchie of een sterke structuur. De beweging voelt de druk van repressieve overheidsmaatregelen, waardoor de motivatie om activiteiten te organiseren is afgenomen. Waakzaamheid voor enkelingen uit de beweging blijft echter geboden. Geopolitieke ontwikkelingen in relatie tot bijvoorbeeld afnemende of juist gesteunde militaire druk uit het Westen, toenemende instabiliteit of nieuwe, grootschalige conflicten in de wereld, of het vrijkomen van personen van een Terroristenafdeling (TA) en terugkeerders, kunnen op termijn ervoor zorgen dat de dreiging opnieuw toeneemt. 22 22 Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. (2022). Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland, nr.56.