RIB.21.048 Regio Deal en Investeringsagenda

Stuknummer: 21.0001305

Raad 23-03-2021 RIB.21.048

raadsinformatiebrief van

: Burgemeester en wethouders

portefeuillehouder

: R. Palmen/R. Tegels

aan

: De leden van de gemeenteraad

datum

: 22/02/2021

status

: Actieve informatie

openbaar

: Ja

Onderwerp RIB Projecten 1e tranche Regio Deal en 1e projectenvelop Investeringsagenda Noord-Limburg Aanleiding Met deze raadsinformatiebrief willen wij u informeren over het proces dat de colleges van de acht NoordLimburgse regiogemeenten en de provincie Limburg hebben doorlopen om te komen tot een voorstel voor de invulling voor de 1e tranche Regio Deal en de 1e projectenvelop Investeringsagenda. In juli 2020 hebben wij uw raad middels een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de Regio Deal voor NoordLimburg. In november 2020 heeft er een informatiebijeenkomst plaatsgevonden over de Investeringsagenda en de Regio Deal voor raads- en statenleden. De afgelopen periode is hard gewerkt aan de gezamenlijke regionale agenda voor Noord-Limburg. De Regiovisie en het Uitvoeringsprogramma zijn geactualiseerd met als centrale ambitie het zijn van “De Gezondste Regio”. Om te werken aan deze ambitie hebben we afspraken gemaakt met de Provincie Limburg (Investeringsagenda Noord-Limburg) en het Rijk (Regio Deal). De Investeringsagenda en de Regio Deal zijn verder vertaald naar concrete projecten in de “1e tranche Regio Deal” en de “1e projectenvelop Investeringsagenda”.

Een groot deel van deze projecten zijn zover uitgewerkt dat ze na besluitvorming direct van start kunnen De Investeringsagenda en de Regio Deal bieden veel extra mogelijkheden om de komende jaren aan onze ambitie te werken en veel projecten samen met ondernemers en maatschappelijke partners voor de regio te realiseren. Het inhoudelijke kader staat daarbij als een huis, met daarnaast een ruim financieel kader van € 75 mln. Er is sprake van een aanzienlijke financiële multiplier omdat we als regiogemeenten daarvan een beperkt deel van € 28,75 mln. hoeven bij te dragen. Door deze agenda kunnen we als samenwerkende gemeenten de komende jaren veel bijdragen aan het versterken van de brede welvaart in de regio. In bijlage 1 en 2 treft u een overzicht van projecten als concrete uitwerking voor de 1e tranche Regio Deal en de 1e projectenvelop Investeringsagenda aan. Graag informeren wij uw raad middels deze informatiebrief over het besluit van de Regio Noord-Limburg, de provincie Limburg en het Rijk voor de invulling voor de 1e tranche Regio Deal en de 1e projectenvelop Investeringsagenda.

Bezoekadres: BezoekAdres, PlaatsBA

Postadres / PostCodePA PlaatsPA

T TelefoonNummer

F FaxNummer

Pag. 2 van 7

In 2019 hebben we als acht regiogemeenten de strategische visie van de regio geactualiseerd. Met als centrale ambitie “De Gezondste Regio” vormt de strategische visie het gezamenlijk lange termijn perspectief voor de regio. In aansluiting daarop is ook het Uitvoeringprogramma opgesteld dat zich richt op de middellange termijn (4 jaar). In het Uitvoeringsprogramma staat wat we regionaal concreet gaan doen om onze gezamenlijke ambitie (“Gezondste Regio”) en onze doelen per programma te realiseren. Investeringsagenda Noord-Limburg Als onderdeel van ons uitvoeringsprogramma zijn afspraken gemaakt met de provincie. Hiervoor heeft de regio een Investeringsagenda opgesteld voor de periode tot en met 2023 en deze bekrachtigd met een overeenkomst met de provincie. In de Investeringsagenda zijn de investeringen benoemd die de regio samen met partners gaat doen om de ambitie van de Gezondste Regio te realiseren én een bijdrage te leveren aan het oplossen van regio-overstijgende maatschappelijke vraagstukken. Met de Investeringsagenda zal de Regio Noord-Limburg een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van brede welvaart in Limburg, Nederland en Europa. Op 3 december 2019 is hiervoor het samenwerkingsconvenant Investeringsagenda Noord-Limburg getekend tussen provincie en regiogemeenten.

Hierin zijn afspraken gemaakt over de ambitie, doelen en structuurversterkende icoonprojecten die belangrijk zijn voor provincie en regio. Daarvoor willen provincie en regiogemeenten in de periode 2019-2023 elk € 20 miljoen beschikbaar stellen. Regio Deal Ook heeft de Regio (samen met de provincie) afspraken gemaakt met het Rijk. Die afspraken zijn vastgelegd in de Regio Deal Noord-Limburg ‘Samen op weg naar een gezond, ondernemend en veilig Noord-Limburg’. Door deze Regio Deal-regeling stelt het Rijk middelen beschikbaar om de brede welvaart in de regio te versterken. De inhoud van de Regio Deal en de Investeringsagenda zijn complementair aan elkaar en passen binnen het kader van onze Uitvoeringsagenda. Bij de Regio Deal Noord-Limburg trekken wij als Regio Noord-Limburg (acht gemeenten) samen op met de Provincie Limburg. Het Kabinet heeft voor de Noord-Limburgse deal een rijksbijdrage van € 17,5 miljoen gereserveerd. Dit onder de voorwaarde dat de rijksbijdrage met tenminste een gelijk bedrag door de regionale overheden (in dit geval Provincie en Regio Noord-Limburg samen) ook gefinancierd wordt. De Regio Deal ondersteunt de ontwikkeling van de regio onder meer door bij te dragen aan zaken als het bieden van een duurzame toekomst aan de jeugd in de regio, het maximaal benutten van de kennisontwikkeling in de high tech en agribusiness, o.a.

door het oprichten van een kennisinstituut Future farming, het vergroten van de levensverwachting van inwoners, het vergroten van de veiligheid en het tegengaan van ondermijnende activiteiten. Hieraan leveren diverse maatschappelijke partners in de regio, zoals o.a. Brightlands Campus Greenport Venlo, onderwijsinstellingen, de Stichting Gezondste Regio 2025, de Zorggroep en het RIEC een bijdrage, maar ook private partijen, zoals BASF. De Regio Deal-overeenkomst is in juli 2020 bekrachtigd door het Rijk, de Provincie Limburg en de regiogemeenten in Noord-Limburg. Vertaling van de agenda’s naar de 1e projectenvelop Investeringsagenda en 1e tranche Regio Deal Om verder invulling te geven aan de Investeringsagenda en de Regio Deal zijn projecten opgesteld en toegevoegd aan een projectenvelop. Door het werken met projectenveloppes hoeft niet elke project apart het besluitvormingstraject bij de deelnemende gemeenten te doorlopen, maar kan het bestuur in één keer een besluit nemen op een set van projecten. Om dit proces te faciliteren is het Regiobureau ingericht en de governance bijgesteld. De programmanagers van het Regiobureau hebben samen met programmateams en partners projecten geïnventariseerd voor de projectenvelop. Hierbij zorgden ze voor afstemming met de

2

Pag. 3 van 7

agenda’s van de regio, de provincie en het Rijk. Wat betreft de 1e tranche Regio Deal is er in eerste instantie een propositie opgesteld die is aangeboden aan het Rijk. Voor de 2e tranche volgt de Regio Deal het geschetste proces. De projectvoorstellen zijn vervolgens geagendeerd in de regionale portefeuillehoudersoverleggen. Tijdens deze bestuurlijke overleggen zijn de projecten beoordeeld en gewogen per projectenvelop. Daarbij is inzichtelijk gemaakt welk project aan welke agenda bijdraagt (regio, provincie, Rijk) en voor welke financieringsbron het project in aanmerking komt. Het regiobureau heeft op basis van de uitkomsten van de portefeuillehoudersoverleggen en in samenwerking met de programmamanagers een overzicht gemaakt van de projectvoorstellen per programma. Dit overzicht bevat alle relevante informatie voor het maken van een integrale afweging. Het overzicht is besproken in de bestuurlijke regiegroep. De regiegroep heeft de overall integrale afweging gemaakt met oog voor de verdeling over programma’s en de bijdrage aan regionale ambities. Dit product is besproken in het Burgemeestersoverleg en op basis hiervan is een integraal advies voorbereid aan de acht colleges. In de colleges van B&W vindt besluitvorming plaats over deelname aan regionale projecten.

Na vaststelling worden de nieuwe projecten aan de regionale projectenportefeuille toegevoegd, mits ook vastgesteld door de andere betrokken partijen, zoals de provincie. Per gemeente worden de gemeenteraden geïnformeerd over het proces. Soms is in regiogemeenten ook nog besluitvorming door de gemeenteraden nodig over de bijdrage die ter beschikking wordt gesteld. Regiogemeenten kunnen bijdragen met middelen uit de begroting (voor zover die reeds door hun raad beschikbaar gesteld zijn) of door zelf hun gemeenteraad een besluit te laten nemen over de bijdrage aan projecten indien er nog geen geld begroot is. Resultaat: 1e projectenvelop Investeringsagenda en 1e tranche Regio Deal Inhoudelijke en financiële toelichting Aan de hand van de hiervoor geschetste stappen is een robuuste en gebalanceerde projectenvelop tot stand gekomen. Alle zes regionale programma’s (programmadoelen) worden via verschillende projecten bediend. Alle projecten zijn uitgewerkt in projectfiches. Deze projectenvelop vormt daarmee een prachtig instrument om de komende jaren in samenwerking met onze partners aan onze ambities te werken en veel concrete projecten voor de regio te realiseren. Voor een beknopte inhoudelijke toelichting van de projecten verwijzen we naar de toelichting in de twee projectenboekjes (bijlagen 1 en 2). In het regionale - provinciale bestuurlijk overleg (zgn.

Beejekurf overleg) is het voorstel besproken. Daarbij is overeenstemming bereikt op bestuurlijk niveau over de projecten en dit is vertaald in een voorstel voor besluitvorming in de colleges van Burgemeesters en Wethouders en Gedeputeerde Staten. Alle colleges hebben hiermee ingestemd. Gemeenteraden worden geïnformeerd over de uitkomsten van de besluitvorming in de colleges en over de projecten die aan de regionale projectenportefeuille worden toegevoegd. Per gemeente zal de procesgang richting de gemeenteraad verschillen. In sommige gemeenten moet de gemeenteraad nog instemmen met het beschikbaar stellen van middelen aan bepaalde projecten. Bij andere gemeenten is door eerdere besluitvorming, hiervoor een kader of mandaat gecreëerd voor het college.

3

Pag. 4 van 7

Financiering projecten Regionale bijdrage versus de totale projectomvang Zoals eerder aangegeven bieden de Investeringsagenda en de Regio Deal extra mogelijkheden om de komende jaren aan onze ambitie te werken en veel projecten voor de regio te realiseren. Er bestaat een ruim financieel kader van overheidsbijdragen van € 75 miljoen in de periode tot en met 2023, waarvan we als regiogemeenten € 28,75 miljoen bijdragen. Deze regionale bijdrage bestaat uit € 8,75 miljoen voor de Regio Deal en € 20 miljoen voor de Investeringsagenda. De projecten die nu voorliggen, vragen een regionale bijdrage van bijna € 11 miljoen. Ongeveer 40% dus van de totale bijdrage tot en met 2023. De resterende 60% wordt meegenomen in de volgende projectenveloppes:

Wanneer bij de bijdrage van de Noord-Limburgse gemeenten ook de bijdragen van Rijk, Provincie en derde partijen (bedrijven, instellingen, ondernemers of andere organisaties) worden opgeteld, is de totale projectomvang maar liefst € 80 miljoen. Daarmee wordt een multiplier, een vermenigvuldigingsfactor van onze eigen middelen van ruim 7 gerealiseerd.

4

Pag. 5 van 7

Financiering door de gemeenten Als uitgangspunt voor de financiering is gekozen voor een bijdrage op basis van een inhoudelijke afweging per project per gemeente. Dat betekent dat elke gemeente voor zichzelf, maar ook nadrukkelijk met oog voor het regionale belang, een afweging heeft gemaakt aan welke projecten zij een financiële bijdrage levert. Dit betekent dat bijdragen per gemeente variëren, en dat overeenkomstig ook deze multiplier voor elke gemeente varieert. De gemeente die meer participeert in de regionale projecten, realiseert ook een grotere multiplier. In bijlage 3 is het overzicht opgenomen van de totale financiering van de enveloppe. Het nu voorliggende voorstel voor de financiering wordt breed gedragen door de deelnemende gemeenten. Voor onze gemeente betekent dit een bijdrage van € 1.511.681. Voor de Regio Deal is met de provincie de afspraak gemaakt dat de bijdrage voor de 1e tranche in één keer wordt overgemaakt aan de provincie. Het Rijk en de Provincie hebben reeds aan de verplichting van de 1e tranche voldaan. Inhoudelijke deelname gemeente Horst aan de Maas. Na besluitvorming in de diverse portefeuillehoudersoverleggen hebben wij als college besloten deel te nemen aan de 1e tranche van de Regio Deal. De hierin opgenomen thema’s zoals future farming, vitaal & gezond,

5

Pag. 6 van 7

talent en veiligheid sluiten aan bij onze speerpunten. Naast de samenwerking tussen regiogemeenten, provincie en Rijk vindt er samenwerking plaats met ondernemers, instellingen en onze inwoners. Zoals het Future farming kennisinstituut, het programma Jeugd, voeding & gezondheid, het Ontwikkelplan voor de gezondste regio en het voorkomen van ondermijning. Bij de Investeringsagenda doen wij voor een groot deel mee aan de projecten. Ook deze thema’s passen bij onze doelstellingen en is er sprake van samenwerking met onze partners en inwoners. Een aantal projecten passen minder bij de doelstellingen van onze gemeente, zoals het project Maasheggen, waarbij wij aangegeven hebben niet financieel deel te nemen. Maar andere projecten zoals integrale wijkenaanpak vitale gemeenschappen, gezonde basisschool, crossovers agrofood & leisure, energielandschappen en diverse mobiliteitsprojecten zijn projecten waar wij als gemeente graag in willen investeren samen met de andere partijen. De projectenveloppes treft u aan in de bijlagen, evenals een overzicht aan welke projecten wij als gemeente mee willen doen (bijlage 4). Wij willen u graag in een themabijeenkomst nader informeren hierover. De financiering van de Investeringsagenda kan over meerdere jaren gespreid worden. Hiermee creëren we de mogelijkheid om de financieringslasten te spreiden over meerdere jaren.

Gezien het feit dat de gemeenten verschillende projecten financieren, is ook het kasritme verschillend. Voor onze gemeente wordt de totale bijdrage van € 1.511.681 als volgt verdeeld over de periode 2021-2023. Schema kasritme gemeente Horst aan de Maas

Het vorenstaande betekent dat het budget dat voor 2021 is toegekend voor de Regio Deal en Investeringsagenda niet geheel toereikend is. Uw raad zal worden voorgesteld bij de de 1e bijstelling van de begroting 2021 dit deel van het beschikbare budget voor 2022 over te hevelen naar 2021. Ook zullen voor de 2e tranche Regio Deal en 2e projectenvelop Investeringsagenda naar verwachting meer middelen nodig zijn. Dit zal separaat aan uw raad worden voorgelegd. Vervolgprocedure voor de raad In het kader van het vergroten van de betrokkenheid van de gemeenteraden wordt voorgesteld om (naast raadsbijeenkomsten of raadswerkgroepen die in de verschillende regiogemeenten plaatsvinden) in het 1e of 2e kwartaal van 2021 een regionale raadsbijeenkomst te organiseren. Hier kunnen alle regionale raadsleden en statenleden aan deelnemen. Doel van deze informatiebijeenkomst is om de raadsleden en statenleden mee te nemen in de inhoud van de gezamenlijke projecten die worden voorgesteld.

6

Pag. 7 van 7

Voor de volledigheid wordt nog opgemerkt dat in de loop van 2021 het proces wordt opgestart voor een 2e projectenvelop Investeringsagenda en 2e tranche Regio Deal. De doorlooptijd van dit proces om te komen tot een nieuwe gewogen envelop is enkele maanden.

Bijlagen 1. Projecten Regio Deal 2. Projecten Investeringsagenda 3. Financiering 1e tranche Regio Deal en 1e projectenvelop Investeringsagenda 4. Lijst van projecten deelname gemeente Horst aan de Maas

7

Projecten Regio Deal Regio Noord-Limburg 1ste tranche 2021

Regio Deal Gezondste Regio De Regio Noord-Limburg heeft gekozen voor één nadrukkelijke ambitie: het zijn van de gezondste regio. De Regio Deal die tot stand is gekomen tussen de regio Noord-Limburg, provincie Limburg en het Rijk geeft een extra impuls aan de regionale samenwerking en het gezamenlijk oppakken van activiteiten met als doel de brede welvaart in de regio te versterken. De vijf thema's in de Regio Deal zijn: 1. Future Farming 2. Vitaal en Gezond 3. Talent 4. Veiligheid 5. Grensoverschrijdende samenwerking Samen met partners is gestart met 18 concrete projecten. Dit boekwerk bevat een overzicht met korte beschrijving van de projecten. Dank aan iedereen die hieraan meegewerkt heeft. Op naar een gezonde uitvoering.

Future Farming RD 1.1 Investeren in Future Farming Noord-Limburg is als complete agrifoodsector en als grootste veredelingsregio van Nederland bij uitstek geschikt om hieraan bij te dragen. Om de innovatiekracht van de regio te vergroten, en om bij te dragen aan de technologische vernieuwing die nodig is om antwoorden te vinden op de maatschappelijke vraagstukken in de agrifoodsector, richt Maastricht University (UM) een nieuw kennisinstituut op. De oprichting wordt ondersteund met onderzoeksfaciliteiten, waar ook het MKB onderzoek kan organiseren. Op de Brightlands Campus Greenport Venlo komt dit allemaal samen binnen een ecosysteem met MKB, MKB+ en startups die de wetenschappelijke resultaten valoriseren. Met het instituut wordt de verbinding gelegd tussen de veredelings-en primaire sector enerzijds en de gezondheidsexpertise anderzijds met de belangrijkste maatschappelijke opgaven voor de agrofoodsector. RD 1.2 Pre-development shared research & development facilities De kritieke succesfactoren van een campus zijn: de aanwezigheid van organisaties, R&D faciliteiten, onderzoeksprogramma’s & kennisvelden en het innovatie-ecosysteem. Dit project voorziet in het ontwikkelen van een breed gedragen project om het aanbod van Research & Development Facilities met aansluitende diensten en expertises op de campus te vergroten.

Vitaal & Gezond RD 2.1 Ontwikkelplan Gezondste regio 2020-2022 De stichting Gezondste Regio 2025, in 2015 ontstaan als ondernemersinitiatief, heeft de ambitie om van Noord-Limburg de gezondste regio van Europa te maken door een beweging in gang te zetten die de maatschappij beter zou maken. Zij biedt het podium, is het platform en de verbindende schakel voor burgers, bedrijven, organisaties en iedereen in Noord-Limburg die een bijdrage wil leveren aan een gezonde omgeving. Zij heeft een programma opgesteld op basis waarvan zij deze ambities de komende jaren willen realiseren. RD 2.2 Huisartsenzorg en burgerparticipatie Er is grote zorg bij de Nederlandse Zorg Autoriteit dat met name kwetsbare burgers niet met hulpvragen durven of kunnen komen. Tegelijkertijd geven juist nu heel veel burgers aan iets te willen betekenen voor een andere burger, maar dat het contact met de burger die hulp nodig heeft niet tot stand komt. Dit project biedt burgers die het verschil willen maken de mogelijkheid om met hulp van de huisartsenpraktijk in te gaan op hulpvragen van kwetsbare burgers die niet medisch zijn. Dit ontlast de huisartsenpraktijk wat nodig is om tijd te hebben om zich te kunnen richten op de medische urgente vragen van burgers die nu blijven liggen en tot gezondheidsschade kunnen leiden.

Huisartsenpraktijken in Noord-Limburg maken zich versneld de werkwijze van Positieve Gezondheid eigen passen die toe in hun praktijken. Hierdoor zijn praktijken beter in staat onderscheid te maken in hulpvragen die niet een medische achtergrond hebben en kunnen bestaande burgerinitiatieven rondom die huisartsenpraktijken zich het gedachtegoed van Positieve Gezondheid eigen maken.

Vitaal & Gezond RD 2.3 Jeugd, voeding en gezondheid Rond de helft van de Nederlandse basisscholieren krijgt niet voldoende voedingsstoffen binnen (59% niet voldoende groente, 62% niet voldoende fruit en 49% niet voldoende vis). Tussen de 12,5% en 21% van de basisscholieren kampt dan ook met overgewicht of obesitas. Op Brightlands Campus Greenport Venlo, midden in het agrofood cluster (van veredeling tot retail/consument) heeft als een van de hoofdthema’s: gezonde voeding (inclusief gezonde inhoudsstoffen). Binnen dit thema wordt kennis en ervaring opgedaan op het gebied van jeugd: vanuit de educatie-en valorisatieaanpak enerzijds (basisonderwijs) en wetenschappelijk onderzoek (Maastricht University) anderzijds (o.a. Chair Youth, Health & Nutrition). Dit programma gaat in op gedrag ten aanzien van voeding en hoe dit te beïnvloeden, meten of gezondere keuzes ook echt iets opleveren voor de gezondheid, en aan het programma worden onderwijstaken gekoppeld en wordt valorisatie ingezet.

Talent RD 3.1 Fieldlab Future Farming Het fieldlab Future Farming is een uitdagende ontmoetingsplaats waar experts, wetenschappers, docenten, studenten en mensen uit bedrijfsleven en organisaties gemakkelijk samenkomen om in co-creatie te werken aan innovatie, onderzoek, de toepassing van nieuwe kennis, de valorisatie en verspreiding van kennis. Dit met als doel dat regio zich kan ontwikkelen als belangrijke speler wat betreft de productie van duurzaam, circulair en efficiënt geproduceerd en gezond voedsel. De ontmoetingsplaats omvat onderzoeksfaciliteiten en infrastructuur (bv. kassen, proefvelden, stallen, labs en kweekcellen), op de Brightlands Campus Greenport Venlo en in de omgeving/regio, een (digitaal) platform, goed geëquipeerde werkplekken en expositie-en scholingsfaciliteiten. Onderwerpen variëren van smart farming and smart monitoring, planning & control, tot kringlooplandbouw, natuurinclusieve landbouw en verhogen biodiversiteit, van een vitale en duurzame bodem tot biotechnologie en plant en greenhouse engineering. RD 3.2 Fieldlab Voeding en gezondheid In het Fieldlab Voeding & Gezondheid voeren de samenwerkende partijen een kenniscirculatie-programma en onderzoeksagenda uit, waarbij zij kennis en praktijk rondom voeding in relatie tot leefstijl en positieve gezondheid verbinden in een integrale aanpak van mbo hbo-wo-bedrijfsleven.

Vragen kunnen komen uit het bedrijfsleven, maar kunnen ook ontstaan vanuit een maatschappelijke context of vraagstelling vanuit de instituten zelf.

Talent RD 3.3 Fieldlab Technological innovation & smart logistics Het fieldlab TISL is een ontmoetingsplaats waar mensen uit het bedrijfsleven samenwerken met experts, wetenschappers, docenten en studenten om in co-creatie te werken aan innovatie, de toepassing van nieuwe kennis, de valorisatie en verspreiding van kennis. Dit heeft tot doel om het bedrijfsleven in onze regio te versterken. Daarnaast draagt het bij aan goed en innovatief onderwijs dat direct gekoppeld is aan de vraagstukken die in de beroepspraktijk spelen. Het fieldlab TISL richt zich op het oplossen van de uitdagingen voor de maakindustrie en logistiek, zodat de Regio Noord-Limburg niet alleen nu, maar ook in de toekomst een regio is waar de ambities gezond leven, gezond werken en gezond ondernemen volop gestalte krijgen. RD 3.4 Grenslab Dit project draagt er aan bij dat jongeren en bedrijven in de grensregio de kansen in de grensoverschrijdende regio ook daadwerkelijk kunnen benutten. Van groot belang daarbij is dat vraag en aanbod op de arbeidsmarkt beter met elkaar gematcht worden (war for talent). Ondanks dat er op dit vlak al het één en ander gebeurt, liggen er enorme kansen wanneer het onderwijs de krachten zou bundelen op het gebied van eu-regionale competentieontwikkeling en de opgaven en kansen aan en over de grens meer inzichtelijk zouden zijn.

Veiligheid RD 4.1 Intergemeentelijk interventieteam Noord-Limburg De Regio ambieert een versteviging van de aanpak, zowel preventief als repressief, van ondermijnende criminaliteit om daarmee ondermijnende activiteiten zoveel als mogelijk tegen te gaan, te verstoren en te stoppen. Dit in het streven naar een veilig en passend woon-en leefklimaat in zowel het buitengebied als stedelijke en dorpse woonmilieus met actieve en vitale leefgemeenschappen, waarbij zowel een preventieve als handhavende aanpak gecombineerd wordt ingezet. Het plan voor een regio breed interventieteam is ingediend bij het RIEC en is akkoord bevonden. Dit plan is gericht op het verbeteren van de informatiepositie en regionale toezichthouders en juristen om zo de al nijpende capaciteit bij gemeenten te ontlasten. RD 4.2 Keurmerk veilig ondernemen buitengebied Het doel van dit project is een veilig en een door het Centrum Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) gecertificeerd buitengebied waarin criminelen niet makkelijk hun gang kunnen gaan. Inwoners en ondernemers in het buitengebied zijn, samen met de betrokken publieke en private partners, bekend met de signalen van ondermijning, herkennen deze en reageren er alert op. Hierdoor neemt de criminaliteit in het buitengebied in Noord-Limburg af.

Veiligheid RD 4.3 Innovatie controle methoden Door middel van de inzet van innovatie controle methoden zijn in de strijd tegen ondermijning controles uitgevoerd die hebben geleid tot succesvolle integrale resultaten. Deze controles vinden plaats op basis van signalen dat mogelijk sprake is van misstanden op een locatie. Daarbij kan het gaan om locaties in het buitengebied, maar ook op industrieterreinen, vakantieparken, winkels of ondernemingen in een dorps-of stadscentrum, of in woningen in een wijk. Daarnaast is het mogelijk preventief controles uit te voeren bij deze locaties, om ondernemers en burgers juist bewust te maken van (de gevaren van) ondermijning. RD 4.4 Data driven wijkenaanpak Door middel van data-analyse komen we onregelmatigheden op het spoor die op fraude, criminaliteit of achterstandsituaties duiden. Handhavers worden ingezet op de adressen waar zich onregelmatigheden voordoen. Op deze manier grijpt de overheid zichtbaar in en herstelt situaties waar van toepassing. Het is daarbij essentieel dat op adressen met positief resultaat een juridisch vervolg krijgen. Door middel van een zichtbaar optredende overheid versterken we het normbesef bij wijkbewoners en -ondernemers en moedigen we melden van misstanden aan. We maken de overheid en de wijk weerbaarder en dragen daardoor bij aan een gezond en integer woon-, leef en ondernemersklimaat.

Veiligheid RD 4.5 Bewustwordingscampagne ondermijning en meld misdaad anoniem De regio heeft reeds een eerste stap gezet heeft op weg naar een breder op te zetten bewustwordingsstrategie met een preventieve insteek in de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Concreet betekent dit dat alle inwoners en ondernemers in de acht gemeenten informatie ontvangen hebben over ondermijning, handelingsperspectief geboden hebben gekregen, geleerd hebben hoe te signaleren en uitgedaagd zijn ook daadwerkelijk signalen te melden. Daarnaast hebben de acht gemeenten hun informatiepositie verstevigd door een convenant te sluiten met NL Confidential/Meld Misdaad Anoniem en is de gemeentelijke organisatie (gemeenteraad, bestuur en ambtelijke organisatie) geïnformeerd over hoe het faciliteren van criminele organisaties van overheidswege te voorkomen. RD 4.6 Verbeteren aanpak communicatie arbeidsmigranten Dit project is gericht op het inzichtelijk maken welke problemen met arbeidsmigranten op dit moment spelen in Noord Limburg. Dit moet blijken uit een provinciaal ondermijningsbeeld waar Arbeidsmigranten een thema in wordt. Uitgangspunt is dat elke arbeidsmigrant de kans moet krijgen om op een juiste wijze geïnformeerd te worden over rechten en plichten in Nederland. Specifieke aandacht ligt hierbij op de taalbarrière.

Een positief bijkomend effect is dat arbeidsmigranten die zonder werk komen te zitten in Noord Limburg, door het verkleinen van de taalbarrière makkelijker ander werk vinden in de regio.

Veiligheid RD 4.7 Informatiebrochure ondermijning De brochure heeft als doel de lezer te informeren maar ook te interesseren voor het onderwerp ondermijning. Dit willen we bereiken door een aantal ervaringen van bijvoorbeeld ondernemers maar ook van de recherche en bestuurders te inventariseren en op een leuke, visuele wijze te delen met alle relevante partners. RD 4.8 Startconferentie aanpak ondermijning Noord-Limburg Centraal binnen dit project staat het organiseren van een conferentie die enerzijds symbool staat voor de start van coproductie en anderzijds gaat leiden tot inventarisatie van en draagvlak voor goede, bruikbare en innovatieve ideeën. Daarbij staat centraal het voorkomen en tegengaan van misbruik van logistieke sector voor ondermijnende doeleinden (bijv. opslag/ doorvoer van grondstoffen voor synthetische drugs). Het is van groot belang om te voorkomen dat met name de jongere inwoners van Noord Limburg een criminele carrière als aantrekkelijke optie gaan zien. In plaats van een maatschappij ondermijnende keuze stimuleren we de jongeren door te kiezen voor een carrière die zowel het individu als de samenleving versterkt.

Grensoverschrijdende samenwerking Niederrhein RD 5.1 Grensoverschrijdende economie en kennisinfrastructuur (GEKI) De Euregio Rijn Maas Noord, waar Noord Limburg onderdeel van uitmaakt, wordt geconfronteerd met de verschillende sociaal maatschappelijke en economische opgaven die grote invloed op de toekomstige ontwikkelingen hebben. Feitelijk is er sprake van een aantal grote transities waar we aan beide zijden van de grens mee worden geconfronteerd: de energietransitie, de grondstoffentransitie, de klimaattransitie, de landbouw en voedingstransitie en de gezondheidstransitie. Deze transities zullen zonder twijfel een grote invloed hebben op de economische ontwikkelingen en de economische dynamiek waarbinnen de (Eu-)regio zich beweegt. Deze transities bieden ook nieuwe kansen voor economische ontwikkeling. Ze vragen om economische en sociale innovaties. Binnen het project GEKI zoeken wij daarbij bewust de spanning op tussen ruimte voor economische groei en zorg voor klimaat en leefbaarheid. Juist doordat de opgaven landsgrens overstijgend zijn, kunnen ze in de grensregio leiden tot radicale en systeem-innovaties. We willen daarbij dé euregio zijn waarin we samenwerken aan innovatieve oplossingen voor de transitieopgaven.

Grensoverschrijdende economische structuurversterking staat centraal binnen een aantal bestaande projecten, waaronder de Interbestuurlijke Proeftuin (afgekort IBP), de Internationaliseringsscan en het Euregio Campus Limburg/Niederrhein project. GEKI gaat enerzijds de samenhang tussen de verschillende projecten en anderzijds de ‘plus’ bovenop deze projecten.

Grensoverschrijdende samenwerking Niederrhein Thema’s als euregio, economie, onderwijs en duurzaamheid dienen beter bij elkaar te worden gebracht zodat binnen de euregio eenduidig aan hetzelfde economische plaatje wordt gewerkt. In het kader van het project de Interbestuurlijk Proeftuin (IBP) is in de regio in samenwerking met Duitse partners reeds gestart met een analyse van onze economische sectoren en de impact die zij kunnen hebben op de genoemde transities. Hieruit is wel al duidelijk dat deze transities een grote impact zal hebben op onze economische sectoren maar daardoor ook enorme kansen biedt voor economische ontwikkeling door innovatie. Daarom zullen we de komende jaren stevig inzetten op grensoverschrijdende kennisontwikkeling op het gebied van deze transities. Kenniscreatie en valorisatie op basis van structureel onderzoek, onderwijs en marktinnovaties, verspreid over verschillende onderwijs en kennisinstellingen aan weerszijden van de grens. Onder meer de ontwikkeling van een grensoverschrijdende duurzaamheidsfaculteit (voorlopige werktitel) draagt bij aan de versterking van deze unieke kwaliteit van de (Eu)regio.

www.gezondsteregio.nl www.krachtvanderegio.nl

Uitgave 1-2021

Projecten Investeringsagenda Regio Noord-Limburg 1ste tranche 2021

Investeringsagenda Gezondste Regio De Regio Noord-Limburg heeft gekozen voor één nadrukkelijke ambitie: het zijn van de gezondste regio. De Investeringsagenda die tot stand is gekomen met de provincie Limburg geeft een extra impuls aan de regionale samenwerking en het gezamenlijk oppakken van activiteiten met als doel de brede welvaart in de regio te versterken. De zes programma's waarmee gewerkt wordt zijn: 1. Ondernemen & Innoveren 2. Vitaal & Gezond 3. Toerisme & Leisure 4. Landelijk Gebied 5. Mobiliteit & Logistiek 6. Energie & Klimaat Samen met partners zijn binnen de 6 programma's een groot aantal projecten uitgewerkt. Dit boekwerk bevat een overzicht met korte beschrijving van de diverse projecten. Dank aan iedereen die hieraan meegewerkt heeft. Op naar een gezonde uitvoering.

Ondernemen & Innoveren De essentie Noord-Limburg ontwikkelt zich tot een unieke en innovatieve ondernemende regio waarbij gezond zowel letterlijk als figuurlijk een sleutelbegrip is. Dit doen we op alle voor de regio beeldbepalende economische sectoren: agrofood, maakindustrie,logistiek en toerisme & leisure. Grensoverschrijdende samenwerking (tussensectoren, tussen gemeenten en tussen regio’s) is daarbij van belang om als (eu)regio een sterkespeler te blijven in het economisch krachtenspel. Onze“quatro helix” is de drijvende kracht achter deze samenwerking. We staan voor gezonde en duurzame productie, grondstofgebruik en transport; voor gezonde en veilige voeding en voor een gezonde balans tussen economie, infrastructuur en leefomgeving. Bij deze transformatieopgave leggen we de focus op kwaliteit in plaats van op kwantiteit. Daarom zijn duurzaamheid en circulariteit belangrijke drijfveren voor innovatie in Noord-Limburg. Zo draagt Ondernemen en Innoveren bij aan Brede Welvaart in de Gezondste Regio. Onze ambities Onze regio ontwikkelt, produceert en verzendt ‘Voedsel op maat’, met focus op kwaliteit in plaats van op kwantiteit. Onze bedrijven dragen met slimme toepassingen bij aan de grote maatschappelijke opgaven. Zo werkt onze regio aan toekomstbestendige en duurzame verdienmodellen. Kennis is een belangrijk exportproduct.

Transformatie naar een kennisintensieve, circulaire en innoverende economie; Brightlands campus draagt bij aan ontwikkeling agrofood, logistiek en toerisme & leisure. Kennisinfrastructuur gericht op regionale arbeidsmarkt; goede opleidingen en uitdagende banen hebben aantrekkingskracht op jongeren en arbeidsmigranten. Toegang arbeidsmarkt is eenduidig en laagdrempelig. Wat gaan we doen Stimuleren van innovatieve toepassingen en product/markt combinaties door de bedrijven in onze regio door het gericht inzetten van een innovatiefonds. Verder ontwikkelen van de Brightlands Campus Greenport Venlo zowel wat betreft voorzieningen en faciliteiten voor bedrijven op de campus als wat betreft de betrokkenheid van en relatie met bedrijven uit onze regio. Daarnaast zetten we in op het verbinden van onze kennis- en onderwijsinstellingen met de campus. Stimuleren en aanjagen van vernieuwende samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs zodat studenten al in een vroeg stadium met onze bedrijven in aanrakingen komen en kennisinstellingen bijdragen aan het innovatievermogen van onze bedrijven. Dit doen we bijvoorbeeld door Fieldlabs, Innovatiehubs en hybride opleidingen. Bundelen van krachten door alle goede initiatieven op het gebied van talentontwikkeling in en voor onze regio bij elkaar te brengen in een integrale aanpak en waar nodig nieuwe initiatieven te realiseren.

Ondernemen & Innoveren IA 1.1 Bachelor Gezondheid te Venlo, Fontys Hogescholen Afgelopen jaren heeft Fontys Paramedische Hogeschool de eerste stappen gezet om de bachelor Gezondheid in Venlo te realiseren, het ministerie van OC&W heeft hier op basis van maatschappelijke relevantie, arbeidsmarktbehoefte en ruimte in landelijk opleidingsaanbod een positief besluit voor genomen. Het komende jaar staat in het teken van de realisatiefase van de bachelor Gezondheid. De bachelor Gezondheid draagt bij aan een gezondere maatschappij, preventie van zorg, eigen regie voor gezondheid en de inzet van technologische innovatie. Positieve Gezondheid is hierbij een belangrijk uitgangspunt. FPH realiseert professionele leergemeenschappen waarin docent, student en werkveld samenwerken en leren vanuit een sterke mate van kennen, van gekend worden, van wederkerigheid, van openheid en van kwetsbaarheid. In een dergelijke leergemeenschap is veel ruimte voor differentiatie en maatwerk. Hierdoor wordt de bachelor Gezondheid een gedragen opleiding in de gehele regio en draagt de bachelor Gezondheid bij aan de innovatie bij ondernemers en instellingen op het gebied van gezondheid.

Ondernemen & Innoveren IA 1.2 L.INT Het vertalen van nieuwe technologie naar toepasbare applicaties en systemen in de agrarische sector is niet vanzelfsprekend of wordt niet opgepakt voor bedrijven. Daar brengt Fontys-GreenTechLab verandering in door een nauwe samenwerking met Wageningen Research. Op continue basis worden projecten gedefinieerd en uitgevoerd in nauwe samenwerking met de belanghebbende, waarbij een gezamenlijke roadmap is gedefinieerd om tot resultaten te komen. Binnen het hbo-onderwijs hebben zij daar een nieuwe naam voor: L.INT. Fontys-GreenTechLab en Wageningen Research maken het mogelijk om door samen te werken aan nieuwe technologieën, deze inzichtelijk en toepasbaar te maken. Hierdoor ontstaan nieuwe inzichten en mogelijke technologische oplossingen voor de huidige agrarische problematiek en de uitdagingen voor morgen. Het tweede doel is om een gezamenlijke ontmoetingsplaats te ontwikkelen waar plek is om te innoveren op de Brightlands Campus. Het derde doel is om de minor A-systems door de samenwerking met Wageningen Research via het L.INT Lectoraat structureel te koppelen aan het Limburgse agrocomplex.

IA 1.3 Brightlands Data Science & AI Academy Venlo De projectpartners willen met een ‘Academy’ programma data gedreven innovaties aanjagen en faciliteren én hierdoor kennis en kunde van Data Science & AI-methoden en technieken en de toepassingen daarvan onder bedrijven in de regio opbouwen, om ze zo meer futureproof te maken. Innovatiepotentieel wordt ontsloten door toegang tot kennis en gekwalificeerde medewerkers. Het aantal samenwerkingsverbanden tussen het innovatieve MKB, kennisinstellingen, overheden en Brightlands wordt vergroot. Er is een verbetering van de attractiviteit van de regio voor kenniswerkers. Er is een bijdrage aan de structurele versterking van de vraagsturing binnen de relevante sectoren, waardoor het innovatiesysteem beter functioneert.

Ondernemen & Innoveren IA 1.4 Plasma Centre Doel van dit project is om een goed functionerend Plasma Center te ontwikkelen op de Brightlands Campus Greenport Venlo waarin onderzoek plaatsvindt samen met/door docenten, onderzoekers en studenten van kennisinstellingen uit de regio. Het Plasma Center is een ontmoetingsplaats en vraagbaak voor de agrarische sector, bedrijven en industrie in de regio voor de mogelijkheden van koud atmosferisch plasma. IA 1.5 Bright5 Bright 5 betreft een samenwerking tussen de 5 sectoren: Asperge, aardbei, blauwe bes, champignon en boomteelt. Inmiddels zijn rabarber, sorghum en koolzaad toegevoegd. Het zijn de tuinbouwsectoren die typerend zijn voor de regio Zuid Oost Nederland. Vanuit de sectoren is er een sterke wens om te innoveren om zo de positie te behouden dan wel de voorsprong te vergroten. Het project richt zich op innovatief onderzoek over: groene gewasbescherming, vitale plant, vitale bodem, sensoren, big data, vervaardiging reststromen en inhoudsstoffen. Het onderzoek wordt uitgevoerd voor en met ondernemers uit de sectoren boomteelt, blauwe bessen, aardbeien, asperges, champignons, rabarber, sorghum en koolzaad. Deze sectoren zijn sterk vertegenwoordigd in de regio. Het doel van deze projectaanvraag is om aanvullende financiering te ontvangen voor het uitvoeren van 36 innovatieonderzoeken.

Deze 36 onderzoeken zijn onderdeel van het 5-jarige programma Bright5 (60 onderzoekstrajecten) waarvoor de Provincie in samenwerking met de regio in 2019 subsidie heeft verstrekt voor twee jaar voor de eerste 24 innovatieonderzoeken. De volgende effecten worden beoogd: verduurzaming van de bedrijfsvoering door in teelt en gewasbescherming chemische interventie te vervangen door natuurlijke stoffen of milieuvriendelijke behandeling; verbetering van het rendement van bedrijven door toepassing van middelen en technieken met een hoger rendement of minder inspanning per plant. Inmiddels zijn bijna 300 telers uit Noord-Limburg betrokken en worden er belangrijke stappen gezet. Afgesproken is, nu de eerste fase van twee jaar bijna is afgerond, voor het resterende traject van drie jaar een vervolgaanvraag bij provincie en regio in te dienen.

Vitaal & Gezond De essentie V&G staat voor: In onze regio ontwikkelen vitale gemeenschappen hun zelfsturend vermogen waarin iedereen naar vermogen mee kan doen en van betekenis kan zijn. De overheid en maatschappelijke partijen vullen aan op voorzieningen van gemeenschappen. In het aanvullen gaan we op een andere manier samenwerken, waarin we van concurrenten naar partners en huisgenoten gaan. Professionals zijn de dragers en vormgevers van de verandering. We stimuleren en bevorderen de “nieuwe” professionals. Noord Limburg wil concrete stappen zetten naar een ecosysteem van vitale gemeenschappen, waarin inwoners, bedrijven, organisaties en verenigingen zich in toenemende mate gezamenlijk verantwoordelijk voelen voor de kwaliteit van hun lokale gemeenschap en hun directe leefomgeving. We blijven bouwen aan een regio waarin het vanzelfsprekend is dat we samen zorgen voor elkaar, en waar iedereen van jong tot oud naar eigen vermogen mee kan doen. We werken aan een voor iedereen toegankelijke, laagdrempelige en mensgerichte zorg die ingezet wordt waar nodig. In onze regio zijn alle inwoners van waarde. De brede benadering van Positieve Gezondheid past daar uitstekend bij. Niet de ziekte of beperking staat centraal, maar een betekenisvol leven met nadruk op veerkracht en eigen regie. Wat gaan we doen Goed Leven De regio zet in op zichzelf ontwikkelende gemeenschappen.

Overheden en maatschappelijke partijen werken dus niet zelf aan het aanbrengen van gemeenschapszin. Dit vraagt om nieuwe kwaliteiten. Daarbij ondersteunen we de gemeenschappen en de (sport)verenigingen in hun ambitie om een gezonde en inclusieve gemeenschap te zijn, zowel vitaal als sociaal. Verder ondersteunen we cultuur en identiteit als belangrijke dragers van vitale gemeenschappen, in verenigingsverband en in andere sociale verbanden. Waardevolle Zorg Het gaat goed met onze volksgezondheid. We worden steeds ouder, en de meeste mensen voelen zich gezond en niet beperkt. Toch staan we voor een aantal grote toekomstige opgaven. Door de toename van het aantal ouderen, stijgt het aantal inwoners met chronische aandoeningen en sociale problemen zoals eenzaamheid. Ook is er sprake van ontgroening , zien we een toename van complexiteit van samenleving en ondersteuningsvragen en neemt de druk op ons dagelijks leven toe. Ontwikkelingen vragen om een integrale aanpak en brede inzet van betrokken partijen. Daarbij intensiveren wij de samenwerking met zorgverzekeraars en zorgkantoor om op basis van een gezamenlijke visie (Regiobeeld) te komen tot een regioprogramma, dat aansluit bij de transformatieambitie.

Vitaal & Gezond Programmalijn Fitte Beroepsbevolking Onze samenleving heeft een dubbele uitdaging. Aan de ene kant staat een te groot deel van de bevolking economisch aan de kant en participeert mede daardoor onvoldoende in de samenleving. Anderzijds hebben we te maken met een arbeidsmarkt die door ontgroening en vergrijzing steeds meer vraagt om extra “handen” die we in toenemende mate uit het buitenland moeten halen. Het is daarom zaak te investeren in “een fitte beroepsbevolking”, die klaar is voor de arbeidsmarkt van de toekomst Gebundelde trajecten en kennisdeling Het programmateam V&G stimuleert dat trajecten, die door initiatiefnemers worden aangereikt, een soortgelijk doel nastreven en/of in meerdere gemeenten spelen, zich bundelen en samen in een regionaal projectfiche worden uitgewerkt. Zo heeft een gebundeld traject meer toegevoegde waarde voor de regio, kennen de trajecten binnen de bundeling een verschillend tijdpad en zijn of worden ze toegespitst op de coleur locale, wordt meer kennis en ervaringen in het netwerk van de betrokken vitale gemeenschappen, gemeenten en netwerkpartners gedeeld en toegepast.

Vitaal & Gezond IA 2.1 Leren, werken en ontwikkelen We zijn op weg naar een Fitte Beroepsbevolking om de uitdagingen van de arbeidsmarkt van de toekomst het hoofd te kunnen bieden. Dit is een opgave van samenleving, economie, onderwijs ende overheid. De Arbeidsmarktvisie Noord-Limburg beschrijft hoe onze omgeving eruit ziet, wat onze doelen zijn en hoe we die willen en gaan bereiken. Concreet beleid en de bijbehorende budgetvraag landen in concrete plannen per gemeente. Deze plannen vormen samen de praktische vertaling van de visie. De volgende drie trajecten maken deel uit van dit gebundeld traject: Leerwerkhuis / leerontwikkelingsroutes Dit traject bestaat uit diverse routes, ieder met een eigen doel en voor diverse doelgroepen: jongeren, statushouders en werkzoekenden met een hiaat in hun arbeidsverleden en/of gebrekkige kwalificatie en/of, psychische of fysieke beperkingen. Wijkleerbedrijf Waardevolle zorg, leerlijn. Dit traject biedt een leer-werkplek op maat voor 16-22 deelnemers per jaar die niet via reguliere onderwijstrajecten of instroomtrajecten aan het werk kunnen. Zij krijgen de kans om een opleiding op maat te volgen, hun (start)kwalificatie te behalen en door te stromen naar een werkplek binnen de zorg of aanverwante sectoren.

Arbeidsontwikkeling van de toekomst In dit traject wordt de stap gemaakt van traditionele doelgroepgeoriënteerde ondersteuning van achterstandsgroepen (integratietrajecten) naar een brede partner voor het onderwijs, ondernemers en inwoners bij arbeidsmarktvraagstukken in de kop van Noord-Limburg.

Vitaal & Gezond IA 2.2 Zorgtechnologie Talloze digitale technologieën kunnen door en voor zelfstandig wonende ouderen worden toegepast om het zelfstandig wonen makkelijker en aangenamer te maken en om professionele zorg en ondersteuning te ontvangen en te verlenen. Grootschalige toepassing van deze technologieën in dagelijks leven, zorg en ondersteuning kan leiden tot een andere levenswijze van zelfstandig wonende ouderen en tot een fundamentele herinrichting van het landschap van preventie, zorg en ondersteuning, met als gevolg meer eigen regie, een hogere kwaliteit van leven en een doelmatiger inzet van schaarse zorgverleners. Het is één van de weinige manieren om de kwaliteit van de zorg voor ouderen te verhogen zónder grotere inzet van formele of informele zorgverleners. Het inzetten van zorgtechnologie in huis gaat bij de huidige generatie ouderen niet automatisch, maar vraagt om laagdrempelige stimulering en het delen van ervaringen. Het volgende traject maakt deel uit van dit gebundeld traject: Langer zelfstandig thuis met technologie In dit traject wordt een bewustwordingscampagne ingezet met concrete eindproducten om bewustwording te vergroten onder inwoners uit de regio voor het tijdig investeren in (technologische) mogelijkheden en andere mogelijkheden om langer comfortabel en veilig thuis te wonen.

Verder worden de mogelijkheden verkend tot sociaal ondernemerschap en een duurzaam verdienmodel. Aanleiding is dat uit onderzoek blijkt dat burgers beperkt bereid zijn om te investeren in levensloopbestendigheid van hun woning. Mede omdat burgers zich nog vitaal voelen en niet de noodzaak zien van woningaanpassingen. Tevens geven burgers aan dat zij het vermoeden hebben dat de waarde van hun woning daalt door de woningaanpassingen.

Vitaal & Gezond IA 2.3 Gezonde basisschool en kinderopvang De Gezonde Basisschool van de Toekomst (GBT) krijgt in Limburg steeds meer draagvlak. Kinderen hebben recht op gelijke kansen. Ieder kind moet zich volledig kunnen ontwikkelen en gezond opgroeien. Zijn of haar achtergrond, het opleidingsniveau van ouders of hun financiële situatie mogen geen invloed hebben op de schoolprestaties en gezondheid van een kind. Dat is in het kort de visie van het project GBT. Cultuur op recept Stichting De Gezondste Regio 2025 wil met het traject ‘Cultuur op recept’ zorgverleners, welzijnswerkers, bewonersondersteuners en leden van gemeentelijke Informatie en Adviesteams (I&A-teams)/buurtteams aanmoedigen om cultuur in te zetten als bijdrage aan een betere ervaren gezondheid van hun cliënten/patiënten. Dit programma is gebaseerd op de troika inspireren-informeren-toepassen. Doel is dat men zich bewuster is van de heilzame werking van cultuur/kunstbeleving op gezondheid (in de nieuwe betekenis, t.w. positieve gezondheid) en daar gerichter gebruik van maakt in het dagelijkse werk.

Vitaal & Gezond IA 2.4 Transformatieplan Jeugd Iedere dag zijn de gemeenten in de regio Limburg Noord samen hun partners bezig met de transformatie; een inhoudelijk veranderproces en in veel gevallen een cultuurverandering. Dit vraag tijd, visie, ambitie, lef en vasthoudendheid. De Regionale Transformatieambitie Sociaal Domein Noord-Limburg van oktober 2016 gebruiken ze hierbij als ‘kompas’. De transformatie is de afgelopen jaren van de grond gekomen maar er zijn nog voldoende aandachtspunten die meer en beter kunnen (opgepakt). Het transformatieplan Jeugd richt zich op álle jeugd waarbij de focus ligt op het normale opgroeien en opvoeden. Daarin wordt een positieve en stimulerende basis geboden waarin kinderen zich optimaal ontwikkelen en hun talenten ontplooien (positieve gezondheid). Het transformatieplan Jeugd is opgebouwd uit acht deeltrajecten. De diverse deeltrajecten richten zich op het normale opgroeien en opvoeden en het in de eigen kracht zetten van de jongere én het gezin (de vitale samenleving). Ondersteuning, hulp en advies zijn gericht op het versterken van de eigen kracht van gezinnen en werken aan het herstel van het gewone leven.

De nadruk ligt op vroegtijdig signaleren en preventief aanpakken: hoe kunnen zaken gesignaleerd worden en direct in de eigen omgeving en de vitale gemeenschap worden aangepakt (bevorderen van gezondheid en voorkomen van zorg en ondersteuning). Informele opvoeders en professionals moeten daarvoor toegerust zijn en daartoe de ruimte krijgen. Bij gevaar of (ernstige) bedreiging moet snel en slagvaardig specialistische hulp geboden worden. Ook deze hulp/zorg is gericht op het kind, het versterken van de kracht van de ouders/het gezin en de sociale omgeving en moet (zoveel mogelijk) een tijdelijk karakter hebben. De uitvoering hiervan vindt bij voorkeur in de eigen omgeving van het kind plaats, maar er zijn natuurlijk gevallen waarbij dat niet mogelijk is. In die gevallen is evengoed het streven om het kind zo snel mogelijk terug te laten keren in de eigen omgeving (waardevolle zorg). Het is tot slot belangrijk dat we kennis en ervaringen delen en leren van elkaar: van de jeugdigen en ouders (gezinnen), van de (vitale) gemeenschappen, van professionals, van andere partners, van andere sectoren, van andere gemeenten en van andere regio’s. Kortom, ons doel is ook om samen met onze inwoners en partners te werken aan een lerend jeugdhulpstelsel.

Vitaal & Gezond IA 2.5 Integrale wijkaanpak vitale gemeenschappen Het Noord-Limburgse Wij(k)pact is een gebundeld traject voor wijkinitiatieven in de regio. Het traject is gericht op met, door en voor de wijken een aanpak te ontwikkelen en uit te voeren met als doelstelling: gekende, vitale én gezonde volkswijken met meer eigen regie en zelfsturing. In een snel veranderende (globaliserende) wereld en samenleving willen gemeenten en provincie de inwoners ondersteunen (= faciliterende overheid) om zo de kracht van de inwoners en de gemeenschap te versterken. (Veer)krachtige, weerbare inwoners en wijken zijn beter in staat om zich aan te passen aan steeds veranderende omstandigheden. Dat betekent voor overheden verbonden zijn met de leefwereld, luisteren naar wat wordt gevraagd, doen wat nodig is (daarmee dus ook verschil durven te maken tussen gemeenschappen), naast blijven meten en analyseren wat de effecten zijn, om (mogelijk) weer aan te passen waar nodig. Kortom: een open, verbonden en flexibele, handelende overheid. Dat is een voortdurend leerproces, dat we in (delen van) de wijken Gennep-Zuid, Horst-West, Vastenavondkamp, Venlo-Oost en Venray-Centrum-West met of zelfs onder leiding van bewoners en samen met onze wijkpartners (gaan) doorlopen.

We starten niet op nul; als regio Noord-Limburg hebben we de afgelopen 10 jaar volop gewerkt aan het gedachtegoed van vitale gemeenschappen en wat dat van professionals vraagt. Ook begrijpen we nu beter wat nodig is voor de transformatie van het sociaal domein. Deze twee bewegingen kunnen het leven in de genoemde wijken versterken, zodat we onder leiding van wijkbewoners en samen met partners werken aan veerkrachtige (‘fitte’), gezellige, duurzame en gezonde volkswijken. De volgende drie trajecten maken deel uit van dit gebundeld traject: 3-wijken aanpak Integrale wijkaanpak Centrum West Venray Wijkaanpak Horst West

Toerisme & Leisure De essentie De regio Noord-Limburg streeft naar een vitale Toerisme & Leisure sector die een sociaaleconomische motor vormt voor de regio en bijdraagt aan een gezond leven. We werken er samen naartoe om in 2023 het belangrijkste en meest aantrekkelijke verblijfsrecreatiegebied voor shortbreak vakanties te zijn, met een sterk en vitaal fijnmazig netwerk van kleine- en grootschalige dagrecreatieve voorzieningen. Daarbij focust de regio op eigentijdse en hoogwaardige familierecreatie. De inspanningen moeten leiden tot een groei van de jaarlijkse vrijetijdsbestedingen in de regio. Wat gaan we doen Het uitgangspunt voor het programma Toerisme & Leisure is het actieprogramma vrijetijdseconomie. In dit actieprogramma werken ondernemers, overheden, onderwijs en kennisinstellingen samen om de Toerisme & Leisure sector in Noord-Limburg te versterken. De projecten binnen het programma Toerisme & Leisure passen binnen een van de volgende vijf speerpunten: Vitale verblijfsrecreatie. Het doel is een vitale verblijfsrecreatiesector; niet-vitale bedrijven moeten saneren of transformeren, vitale bedrijven excelleren en de groep excellente bedrijven wordt groter. Vitale dagrecreatie. Het doel is om de attractiewaarde van Noord-Limburg te vergroten.

De focus van het regionaal bezoek moet verlegd worden naar een grotere herkomstcirkel van 60 autominuten gericht op de (inter)nationale markt. Vrijetijdslandschappen. Hotspots met meerwaarde voor de hele regio worden ontwikkeld tot aantrekkelijke vrijetijdslandschappen, door bundeling van kansrijke gebiedsgerichte projecten. Cross-overs. De regio zoekt actief naar manieren om Toerisme & Leisure te verbinden met de campus, agrarische sector, cultuurhistorie, hoogwaterveiligheid, natuur, duurzaamheid en klimaatadaptatie. Zo blijft de sector zichzelf vernieuwen. Effectieve regiomarketing. Er wordt gezocht naar een gedragen manier van vermarkten van de regio. Hier wordt ook de koppeling gemaakt met de nieuwe provinciale marketingstrategie.

Toerisme & Leisure IA 3.1 Toeristische overstappunten TOP staat voor Toeristisch Overstap Punt. Een ‘knooppunt’ waar o.a. diverse bewegwijzerde fiets- en wandelroutes samen komen. Een TOP is goed bereikbaar per auto en beschikt over voldoende parkeergelegenheid. Bij de TOP of in de nabije omgeving van de TOP is horeca te vinden. Dit alles maakt dat een TOP een goed startpunt is voor iedereen die van wandelen en fietsen houdt en dit kan combineren met andere aanwezige voorzieningen of activiteiten. Doel is het realiseren van een uniform TOP-netwerk van ongeveer 20 TOP’s in Noord-Limburg. Daarvoor is de eerste stap een haalbaarheidsonderzoek doen en daarna een projectplan opstellen dat gedragen wordt door de deelnemende gemeenten. IA 3.2 Crossovers Agrofood Leisure Eén van de ambities van het programma Toerisme en Leisure binnen de regio Noord-Limburg is het realiseren van een breder recreatieaanbod door het creëren van cross-overs. Hiermee wordt bewerkstelligt dat sectoren elkaar versterken doordat er onderlinge uitwisseling plaatsvindt wat innovatie versterkt. In dit project wordt toegewerkt naar de realisatie van de cross-overs tussen agro-food en recreatie in Noord-Limburg door het opstellen van een activiteitenplan met nieuwe verdienmodellen voor en door ondernemers.

Het activiteitenplan dat wordt gemaakt beschrijft de strategische ontwikkelingsrichtingen met bijbehorende activiteiten als opstart en doorontwikkeling van de regio als agro-toeristische regio. Zodra het activiteitenplan is afgerond kunnen ondernemers direct aan de slag met de eigen nieuwe businessmodellen. Op deze wijze kunnen toeristen en inwoners kennismaken met de gezondste regio. Alle acht gemeenten zijn bij dit project betrokken middels de werkgroep Vrijetijdseconomie.

Toerisme & Leisure IA 3.3 Kwaliteitsverbetering veer Kessel - Reuver In dit project wordt ingezet op kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte bij het veer Kessel – Reuver, aan de zijde van Reuver. Dit heeft als doel de locatie aan de Maas tot een recreatief toeristisch overstappunt te transformeren. Hierdoor wordt deze locatie meer beleefbaar en krijgen diverse functies (natuur, cultuur, informatie, recreatie, parkeren) een betere plek met als doel een goed ingericht vrijetijdslandschap dat leidt tot kansen voor ondernemers. Ook is deze plek de toegang tot ons gebied over de Maas waarbij het wenselijk is de toeristische positionering goed te benutten. Zeker ook omdat de Maas als belangrijke verbindende (toeristische) ader in het gebied fungeert. Door het verbinden van water en land wordt de Maas meer beleefbaar gemaakt.

Landelijk gebied De essentie Het programma Landelijk Gebied kent een onderdeel “Ruimte” en een onderdeel “Veiligheid”. Met het programma Landelijk Gebied onderdeel Veiligheid willen we bereiken dat de schaduwkant van de transities in de land- en tuinbouw, de logistieke kracht van de regio en de noodzaak van arbeidsmigratie regiobreed preventief wordt tegengegaan maar ook dat waar nodig handhavend en integraal wordt opgetreden. Zowel in de sociaal zwakkere wijken en dorpen alsook het buitengebied wordt de noodzaak van handhavend optreden, gecombineerd met een preventieve aanpak – waarin de sociale opgave ook verbonden is met de fysieke transformatie van wijken en kernen – steeds urgenter. Met het programma Landelijk Gebied onderdeel Ruimte wil de regio de dynamiek in het landelijk gebied benutten om nieuwe concepten toe te passen. Hierbij wordt ook de relatie onderzocht met gezondheid van de inwoners in de regio en de programma’s Toerisme & Innovatie en Ondernemen & Innoveren. Gezien de veranderende markteisen (gericht op kwaliteit, gezondheid en duurzaamheid) verschuift de focus van de agrarische sector steeds meer van kostengedreven productie naar kwaliteitsproducten met hogere toegevoegde waarde, zoals onder andere gezonde voeding, innovatieve future farming en verwerking van reststromen tot biobased materialen.

Wat gaan we doen De regio wil aantrekkelijk zijn en blijven voor arbeidsmigranten en hen een wenkend perspectief bieden, zodat ze langer in de regio blijven en onderdeel gaan uitmaken van de vitale gemeenschappen. Voor het onderdeel ruimte worden activiteiten ondernomen die zich richten op een combinatie van de ruimtelijke aspecten van de transitie in het landelijk gebied en landschapversterkende onderdelen. Kennisdeling over ‘best practices’ in de regiogemeenten is eveneens een belangrijk onderdeel van de uitvoering van dit programma.

Landelijk Gebied IA 4.1 Grenzeloos Meten Het doel van het project is het verbeteren van de luchtkwaliteit rond agrarische bedrijven. Dit gebeurt door het uitbreiden van metingen en de aanleg van een goed functionerend (grenzeloos) meetnetwerk. Het meet- en modelsysteem samen leidt tot effectiever beleid en effectievere maatregelen en daarmee tot een gezonde leefomgeving voor inwoners en bezoekers. Inzicht in meetgegevens heeft een positief effect op het onderling begrip tussen ondernemers en omwonenden. Daarnaast geeft een meetnetwerk meer inzicht in lokale luchtkwaliteit. Zo kan er meer gericht beleid en maatregelen worden bepaald voor een gezonde leefomgeving. Meer inzicht in luchtkwaliteit op bedrijfsniveau leidt tot meer gerichte ontwikkelingsmogelijkheden voor bedrijven. Burgers en ondernemers die meedoen aan het project en bereid zijn om op hun locaties te meten (sensoren plaatsen en onderhouden), en hierover gezamenlijk communiceren om uiteindelijk te komen tot inzicht en een gezonde leefomgeving. IA 4.2 Maatwerkversneller Doel van het project is het leren van elkaars best practices in de regio. De maatwerkversneller geeft overheden en ondernemers meer duidelijkheid en zekerheid over de gewenste aanpak, waardoor gewenste ontwikkelingen sneller van de grond komen.