Overzicht technische vragen en antwoorden + bijlagen

De grootste bottleneck voor inwoners om isolatiemaatregelen te nemen is het gebrek aan technisch en financieel inzicht en overzicht: Wat moet ik doen? Waar moet ik beginnen? Hoe vindt ik een betrouwbare installateur? Hoe kan ik de kosten gesubsidieerd en gefinancierd krijgen? Om inwoners écht te helpen is betere advisering en ondersteuning de sleutel. Het rijk heeft de afgelopen 2 jaar voortdurend afgebakende en geoormerkte gelden beschikbaar gesteld voor allerlei aspecten van energiebesparing. De reële verwachting is dat het rijk dat de komende jaren zal blijven doen. Op die manier is echter geen structureel energiebespaarprogramma te bouwen. Om die reden stellen wij nu voor om een meerjarig programma vast te stellen.

37

Of u als raad het risico wilt lopen dat middelen uit de reserves worden inzet waarbij niet zeker is dat het rijk deze helemaal vergoed is een politieke afweging die u zelf moet maken. Het college heeft geoordeeld dat dit een verstandige investering is omdat dit in ieder geval er toe bijdraagt dat inwoners uiteindelijk een structureel lagere energierekening hebben. 9. Gemeentelijk vastgoed is in 2025 energieneutraal, hoe realistisch is dit? In programma energiebesparing staat 2030 energieneutraal. Welk jaartal klopt nou? Antwoord: Beide jaartallen kloppen: het vastgoed dat door de gemeentelijke organisatie zelf wordt gebruikt (=gemeentehuis en openbare werken) is in 2025 energieneutraal. Dit is realistisch op voorwaarde dat netbeheerder Enexis genoeg ruimte heeft op het net om te kunnen meewerken aan de plannen. Voor een uitgebreide toelichting: zie tabel 3.1 in bijlage 3 van het programma energiebesparing. Voor de overige gemeentelijke accommodaties is het doel om in 2030 energieneutraal te zijn. Dit doel is minder realistisch, zie de uitgebreide toelichting in tabel 3.2 van bijlage 3 van het programma energiebesparing. 10. Bedrijven worden verplicht om energielabel C te halen. Wat als bedrijven dit niet kunnen betalen? Antwoord: de verplichting om label C te hebben, geldt voor kantoren. Er zijn een aantal uitzonderingen wanneer de verplichting niet geldt.

In alle andere gevallen geldt: voldoet het gebouw niet aan de eisen? Dan mag het niet meer als kantoor worden gebruikt. Deze verplichting staat in het Bouwbesluit 2012.

07. voorstel tot het vaststellen van het programma Energiebesparing Horst aan de Maas 2023-2026 62. Hart voor HadM technisch vraag Punt 1.2 Stelling: ' het beperken van klimaatverandering.....jaren'. 1) Is dat zo en op basis waarvan komt men tot deze conclusie? Graag inhoudelijke onderbouwing met bronvermelding van onafhankelijke organisaties en wetenschappers (niet IPCC). 2) Zijn er volgens het college wel/geen andere en veel dringendere (verwachte) maatschappelijke opgaven waar wij in Horst aan de Maas aan moeten werken? 3) Kan het college hier een paar voorbeelden van noemen en uitleggen waarom deze minder dringend zijn in de visie van het college? Punt 1.4 Raadsvoorstel: de beste manier om energiearmoede tegen te gaan is zorgen dat we minder energie gebruiken. Wat zijn de andere manieren om energiearmoede tegen te gaan? Blz. 4 punt 2.3 De accountant heeft gezien de financiële onzekerheid in de komende jaren de gemeenteraad geadviseerd heel voorzichtig te zijn met uitgaven uit de Algemene Reserve. Waarom is dekking vanuit de Algemene Reserve nu wel verstandig? Graag onderbouwing. Antwoord Beantwoording raadsvragen Hart voor HadM – Programma energiebesparing Punt 1.2 Stelling: ' het beperken van klimaatverandering is een van de belangrijkste opgaven voor de komende jaren'.

38

1) Is dat zo en op basis waarvan komt men tot deze conclusie? Graag inhoudelijke onderbouwing met bronvermelding van onafhankelijke organisaties en wetenschappers (niet IPCC). Antwoord: Er is een overweldigende wetenschappelijke consensus dat het klimaat verandert, dat dit door de mens is/wordt veroorzaakt en dat dit grote effecten zal hebben. De wetenschap is in de geschiedenis van de mensheid de beste - doch niet onfeilbare - methode gebleken om zinnige van onzinnige uitspraken over feiten te onderscheiden. Religie, ideologie, meningen van 'vermeend verlichte individuen' bleken aanzienlijk minder betrouwbaar. Het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) evalueert onderzoek dat -na collegiale toetsing- is gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften. Als u vraagt naar een inhoudelijke onderbouwing door onafhankelijke organisaties en wetenschappers en u sluit bij voorbaat het IPCC uit, dan interpreteert u het begrip ‘onafhankelijke wetenschappelijke onderbouwing’ kennelijk op een andere manier en is het waarschijnlijk niet mogelijk om uw vraag te beantwoorden op de manier die u voor ogen hebt. 2) Zijn er volgens het college wel/geen andere en veel dringendere (verwachte) maatschappelijke opgaven waar wij in Horst aan de Maas aan moeten werken? Antwoord: Er zijn ook andere belangrijke zaken, waar het College in haar begroting middelen voor inzet.

3) Kan het college hier een paar voorbeelden van noemen en uitleggen waarom deze minder dringend zijn in de visie van het college? Antwoord: Niet van toepassing: zie het antwoord op de vorige vraag. Punt 1.4 Raadsvoorstel: de beste manier om energiearmoede tegen te gaan is zorgen dat we minder energie gebruiken. Wat zijn de andere manieren om energiearmoede tegen te gaan? Antwoord: andere manieren om energie-armoede tegen te gaan zijn een prijsplafond voor energie of een tegemoetkoming in de kosten voor energie voor mensen met een laag inkomen. Beide maatregelen zijn in 2022 in Nederland al genomen. Deze maatregelen helpen tijdelijk, maar hebben geen structureel effect. Het beter isoleren van gebouwen waardoor het energiegebruik structureel omlaag gaat, is de beste maatregel om de energielasten te verlagen en daardoor energie-armoede te verminderen. Naast isolatie van gebouwen is het ook mogelijk om energie-onzuinige apparaten in huis zoals een oude diepvries of wasdroger te vervangen door nieuwe apparaten die veel zuiniger zijn. Daarmee wordt op elektriciteit bespaard, maar niet op aardgas. Blz. 4 punt 2.3 De accountant heeft gezien de financiële onzekerheid in de komende jaren de gemeenteraad geadviseerd heel voorzichtig te zijn met uitgaven uit de Algemene Reserve. Waarom is dekking vanuit de Algemene Reserve nu wel verstandig? Graag onderbouwing.

Antwoord: Het rijk heeft de afgelopen 2 jaar voortdurend afgebakende en geoormerkte gelden beschikbaar gesteld voor allerlei aspecten van energiebesparing. De reële verwachting is dat het rijk dat de komende jaren zal blijven doen. Op die manier is echter geen structureel energiebespaarprogramma te bouwen. Om die reden stellen wij nu voor om een meerjarig programma vast te stellen. Of u als raad het risico wilt lopen dat middelen uit de reserves worden inzet waarbij niet zeker is dat het rijk deze helemaal vergoed is een politieke afweging die u zelf moet maken. Het college heeft geoordeeld dat dit een verstandige investering is omdat dit in ieder geval er toe bijdraagt dat inwoners uiteindelijk een structureel lagere energierekening hebben.

39

07. voorstel tot het vaststellen van het programma Energiebesparing Horst aan de Maas 2023-2026 50. Essentie - technisch Vraag 1. Wordt er rekening gehouden met een mogelijke toename van energieverbruik in de zomer door het toegenomen gebruik van airco’s etc? 1.a Is het een mogelijkheid om ook vergroening en verblauwing om hittestress tegen te gaan en dit mee te nemen als onderdeel van de mogelijkheid tot energiebesparing? Antwoord Het tegengaan van hittestress door vergroening en verblauwing van de leefomgeving is onderdeel van de klimaatadaptatie-aanpak van de gemeente. Een groenere leefomgeving beperkt hittestress en daardoor zullen inwoners en bedrijven minder snel een airco gebruiken. Op die manier heeft het gemeentelijk beleid voor klimaatadaptatie een positief effect op het thema energiebesparing.

07. voorstel tot het vaststellen van het programma Energiebesparing Horst aan de Maas 2023-2026 35 VVD technisch Vraag 1. Raadsvoorstel 07a Energiebesparing: Uw geeft aan isolatiemaatregelen te betalen voor mensen met een lage inkomensgrens. Wat is de inkomensgrens voor deze maatregelen? Wordt de financiering door de inwoners terugbetaald? Zo nee, waarom is er niet gekozen voor een renteloze lening? Er vanuit gaande dat met de isolatiemaatregelen meer geld bespaart wordt dan de terugbetaling kost. Zo kan dit geld weer opnieuw gebruikt worden voor isolatiemaatregelen bij andere woningen. Vraag 2. Raadsvoorstel 07c Programma Energiebesparing Punt 1.7 Liggen we op koers om energiebespaardoelen te behalen. Figuur 1 is situatie in 2020 in 2020 was 24% van totaalverbruik bebouwde omgeving. (1.805 TJ) Cijfers in 1.7 gaan over 2017 (3 jaar eerder) ook wordt aangegeven dat het aandeel van de glastuinbouw tussen 2017 en 2020 gestegen is. Hoe kan het dan dat het percentage van de bebouwde omgeving omhoog is gegaan? Je zou dan verwachten dat het percentage voor de bebouwde omgeving daalt en niet stijgt. Verder klopt de tekst dan ook niet, je kunt niet de verdeling van 2020 loslaten op de cijfers van 2017. 2017 totaal 7900 / beb.omg. 1787 = 22% 2020 totaal 7521 / beb.omg. 1805 = 24% Vraag 3.

Raadsvoorstel 07c Programma Energiebesparing 1.6 Welke doelen heeft Horst aan de Maas op het gebied van Energiebesparing. Er wordt hier gesproken over een besparing van 35% energiebesparing. Staat ieder onderdeel zelf aan de lat voor deze besparing? (Bebouwde omgeving, land en tuinbouw, verkeer etc.) Vraag 4. Raadsvoorstel 07c Programma Energiebesparing Punt 1.7 Liggen we op koers om energiebespaardoelen te behalen. De cijfers van 2021 zijn ondertussen bekend als we deze bekijken dan kunnen we stellen dat zonder corona we geen besparing zouden zien ten opzichte van 2017 en mogelijk zelfs een stijging. Hoe kijkt de wethouder hier tegenaan? Vraag 5. Raadsvoorstel 07c Programma Energiebesparing Punt 1.8 Hoe monitoren we ons energiebespaardoel? Waarom wordt het "verbruik achter de meter" (zonne energie die rechtstreeks verbruikt wordt) meegenomen in de berekening? Is het rechtsreeks gebruiken van eigen opgewekte energie geen besparing?

40

Antwoord: Beantwoording raadsvragen VVD – Programma energiebesparing Vraag 1. Raadsvoorstel 07a Energiebesparing: Vraag 1a) Uw geeft aan isolatiemaatregelen te betalen voor mensen met een lage inkomensgrens. Wat is de inkomensgrens voor deze maatregelen? Antwoord 1a: Een laag inkomen is minder dan 150% van de bijstandsnorm: • alleenstaand 21 jaar tot AOW-leeftijd: € 1.703,82 • alleenstaand vanaf AOW-leeftijd: € 1.896,21 • met partner 21 jaar tot AOW-leeftijd: € 2.434,02 • met partner vanaf AOW-leeftijd: € 2.575,26 Vraag 1b) Wordt de financiering door de inwoners terugbetaald? Zo nee, waarom is er niet gekozen voor een renteloze lening? Er vanuit gaande dat met de isolatiemaatregelen meer geld bespaart wordt dan de terugbetaling kost. Zo kan dit geld weer opnieuw gebruikt worden voor isolatiemaatregelen bij andere woningen. Antwoord: Inwoners hoeven de financiering niet terug te betalen. In het kader van de energie-armoede-aanpak is het juist de bedoeling dat winst door energiebesparing bij de inwoner terecht komt om de gestegen maandelijkse energiekosten weer te verlagen. Dit was ook een voorwaarde van het rijk bij uitkering van het geld aan de gemeente. Wat betreft het idee van een renteloze lening: het Warmtefonds biedt alle huishoudens in Nederland met een bruto jaarinkomen van maximaal € 48.625 een renteloze lening om de woning te verduurzamen.

Daarom is het niet nodig om vanuit de gemeente een vergelijkbare regeling op te stellen. . Vraag 2. Raadsvoorstel 07c Programma Energiebesparing Punt 1.7 Liggen we op koers om energiebespaardoelen te behalen. Figuur 1 is situatie in 2020 in 2020 was 24% van totaalverbruik bebouwde omgeving. (1.805 TJ) Cijfers in 1.7 gaan over 2017 (3 jaar eerder) ook wordt aangegeven dat het aandeel van de glastuinbouw tussen 2017 en 2020 gestegen is. Hoe kan het dan dat het percentage van de bebouwde omgeving omhoog is gegaan? Je zou dan verwachten dat het percentage voor de bebouwde omgeving daalt en niet stijgt. Verder klopt de tekst dan ook niet, je kunt niet de verdeling van 2020 loslaten op de cijfers van 2017. 2017 totaal 7900 / beb.omg. 1787 = 22% 2020 totaal 7521 / beb.omg. 1805 = 24% Antwoord: voor de monitoring van het totale energiegebruik in Horst aan de Maas en de onderverdeling per sector gebruiken wij openbare informatie afkomstig van de landelijke website www.klimaatmonitor.databank.nl. Onderstaande tabel komt van deze website en bevat de verbruikscijfers in Horst aan de Maas voor de periode 2017-2021 per sector. De tabel laat zien dat het verbruik per sector per jaar varieert, waardoor ook de procentuele bijdrage van de sector aan het totaal variëert. In 2017 was de bijdrage van de gebouwde omgeving inderdaad 22% en in 2020 was dit 24%.

De bijdrage van de landbouwsector is van 2017 tot 2020 procentueel ook gestegen. Dit komt omdat het energiegebruik van andere sectoren (zoals verkeer en hernieuwbare warmte) omlaag is gegaan. Energieverbruik sectoren Horst aan de Maas (TJ) 2017 2018 2019 2020 2021 Gebouwde omgeving

1.797 1.813 1.774 1.725 1.785

Verkeer en vervoer

1.713 1.760 1.741 1.415 1.422 41

Industrie, Energie, Afval, Water

506

495

438

437

523

Landbouw

3.239 3.171 3.422 3.709 3.578

Hernieuwbare warmte

661

457

110

191

262

Zonnestroom 'achter de meter' nietwoningen AVI fossiele warmte

9

19

28

44

64

Vraag 3. Raadsvoorstel 07c Programma Energiebesparing 1.6 Welke doelen heeft Horst aan de Maas op het gebied van Energiebesparing. Er wordt hier gesproken over een besparing van 35% energiebesparing. Staat ieder onderdeel zelf aan de lat voor deze besparing? (Bebouwde omgeving, land en tuinbouw, verkeer etc.) Antwoord: Het programma energiebesparing is een breed actieprogramma dat zich richt op woningeigenaren en huurders, maatschappelijke organisaties en ondernemers. De focus ligt primair op de gebouwde omgeving, omdat de gemeente daar op basis van het landelijke Klimaatakkoord én op basis van de landelijke aanpak van energie-armoede de regierol heeft. Voor andere sectoren zoals de agrarische sector en mobiliteit ligt er ook een belangrijke rol voor (vooral landelijke) partijen. De gemeente heeft bij bedrijven in de landbouw (zowel glastuinbouw als andere agrarische bedrijven) echter wel degelijk een belangrijke rol. Zo zijn bedrijven verplicht maatregelen te nemen die zich binnen 5 (straks 7) jaar terugverdienen en dient de gemeente hier toezicht op te houden. De gemeente zal, binnen dit energiebespaarprogramma, bedrijven – waaronder dus ook agrarische bedrijven – adviseren en ondersteunen bij energiebesparing (zie paragraaf 4.1).

De warmtetransitie, waaronder ondersteuning van de lobby voor veilige en duurzame geothermie, valt strikt genomen buiten de scope van dit programma, maar blijven we onverminderd doorzetten. Vraag 4. Raadsvoorstel 07c Programma Energiebesparing Punt 1.7 Liggen we op koers om energiebespaardoelen te behalen. De cijfers van 2021 zijn ondertussen bekend als we deze bekijken dan kunnen we stellen dat zonder corona we geen besparing zouden zien ten opzichte van 2017 en mogelijk zelfs een stijging. Hoe kijkt de wethouder hier tegenaan? Antwoord: Het energieverbruik van 2021 is inmiddels gepubliceerd op de website DASHBOARD Energieverbruik - Horst aan de Maas (databank.nl) Het totale energieverbuik van Horst aan de Maas in 2021 (7635 TJ) is inderdaad gestegen ten opzicht van 2020 (7520 TJ ). De omstandigheden (lockdowns etc) ten tijde van de coronapandemie zullen zeker effect hebben gehad op het energiegebruik. De sterk gestegen energieprijzen in 2022 zullen dat ook hebben. Zo kunnen diverse invloeden ‘van buiten’, alsook maatregelen door de rijksoverheid, een stevig effect hebben op het tempo van energiebesparing. Vraag 5.

Raadsvoorstel 07c Programma Energiebesparing Punt 1.8 Hoe monitoren we ons energiebespaardoel? Waarom wordt het "verbruik achter de meter" (zonne energie die rechtstreeks verbruikt wordt) meegenomen in de berekening? Is het rechtsreeks gebruiken van eigen opgewekte energie geen besparing? Antwoord: zelf opgewekte energie gebruiken is niet hetzelfde als energie besparen. Want er wordt nog steeds energie verbruikt. Zonne-stroom achter de meter draagt bij aan het doel voor duurzame lokale opwek, maar niet aan het doel voor energiebesparing.

42

07. voorstel tot het vaststellen van het programma Energiebesparing Horst aan de Maas 2023-2026 65. Perspectief technisch Vraag: 1. Hoe groot zijn de algemene reserves en hoe is de ontwikkeling daarvan? 2. (pag 14) Kijkend naar het energieverbruik 2021 en 2022 lijkt het er nu al op dat HadM het energieverbruik niet in de pas loopt met de gewenste ontwikkeling. Klopt dit? 3. Wat gebeurt er als Horst aan de Maas zijn besparingsprogramma niet realiseert? 4. Hoe kunnen de inwoners nu daadwerkelijk meedoen met het besparingsprogramma? 5. Wat gebeurt er als het potje in een vroeg stadium leeg raakt? 6. Welke spelregels worden in acht genomen zodat elke inwoner kan meedoen? 7. Hoe is het plan van uitvoering? Antwoorden: Beantwoording raadsvragen Perspectief – Programma energiebesparing 1. Hoe groot zijn de algemene reserves en hoe is de ontwikkeling daarvan? Antwoord: zie het PDF-bestand met de titel ‘Verloop algemene reserve’ dat als bijlage is toegevoegd..

2. (pag 14) Kijkend naar het energieverbruik 2021 en 2022 lijkt het er nu al op dat HadM het energieverbruik niet in de pas loopt met de gewenste ontwikkeling. Klopt dit? Antwoord: ja dat klopt. 3. Wat gebeurt er als Horst aan de Maas zijn besparingsprogramma niet realiseert? Antwoord: als Horst aan de Maas het programma energiebesparing niet realiseert, zullen meer mensen last hebben van energie-armoede en daardoor hun huis in de winter bijvoorbeeld niet warm kunnen houden en/of financiële problemen krijgen door de gestegen kosten voor energie. Ook zal dan de doelstelling om in 2030 in totaal in de gemeente 35% minder energie te gebruiken waarschijnlijk niet gehaald worden. 4. Hoe kunnen de inwoners nu daadwerkelijk meedoen met het besparingsprogramma? Antwoord: inwoners kunnen zelf contact opnemen met de Warmmakers via de telefoon, website of door binnen te lopen in de ‘Huiskamer’ in Horst. En inwoners worden ook actief en gericht door de gemeente uitgenodigd (bijvoorbeeld via brieven en advertenties). Daarnaast kunnen inwoners gebruik maken van alle diensten van het duurzaam bouwloket en bijvoorbeeld meedoen met collectieve inkoopacties die de gemeente organiseert. 5.

Wat gebeurt er als het potje in een vroeg stadium leeg raakt? Antwoord: In de inleiding en in paragraaf 2.3 van het programma energiebesparing is aangegeven dat de gemeente bij de uitvoering van het programma flexibel wil en moet zijn. We opereren in een continu veranderend speelveld en zullen onze instrumenten daarop moeten (kunnen) aanpassen. Door tussentijds monitoren weten we wanneer het potje voor een bepaalde actielijn leeg dreigt te raken. We kunnen dan tijdig bekijken of het mogelijk en wenselijk is om in te grijpen. Bijvoorbeeld door een deel van het budget van een actielijn waarvoor minder belangstelling is te verschuiven naar een goedlopende actielijn waarvan het potje leeg dreigt te raken. De (landelijke) ontwikkelingen rond energienormering en de aanpak van energie-armoede zijn

43

zo dynamisch dat we binnen het programma energiebesparing flexibiliteit nodig hebben om in te kunnen spelen op nieuwe ontwikkelingen. . 6. Welke spelregels worden in acht genomen zodat elke inwoner kan meedoen? In het duurzaamheidsprogramma #WijGaanGroen dat de gemeenteraad in 2020 heeft vastgesteld staan 7 algemene uitgangspunten van onze duurzaamheidsaanpak genoemd en toegelicht. Eén daarvan is “we bewaken de sociale rechtvaardigheid”. Daarmee bedoelen we dat maatregelen die we nemen in het kader van de energietransitie of klimaatadaptatie pas écht duurzaam zijn als alle inwoners mee kunnen doen. Ook de maatschappelijk kwetsbare groepen. Een deel van de actielijnen uit het programma energiebesparing richt zich specifiek op de (op energiegebied) meest kwetsbare groepen. Voor een aantal actielijnen zijn al uitvoeringsplannen opgesteld waarin criteria staan. Voor een aantal actielijnen gaat dit nog gebeuren. Zorgen dat elke inwoner mee kan doen is overigens niet alleen een taak of bevoegdheid van de gemeente. We zijn hierin ook afhankelijk van andere partijen, zoals de rijksoverheid. 7. Hoe is het plan van uitvoering? In het programma energiebesparing zijn meerdere actielijnen opgenomen die zich richten op verschillende doelgroepen. Het is niet duidelijk op welke actielijn deze vraag betrekking heeft.

Voor een aantal actielijnen zijn al uitvoeringsplannen opgesteld en voor een aantal gaat dit nog gebeuren. Uitvoeringsplannen zijn overigens niet statisch en worden voortdurend bijgesteld op basis van voortschrijdende inzichten. Aangezien de gemeenteraad beslist over hoofdlijnen en beleidskaders, worden uitvoeringsplannen doorgaans niet aan de gemeenteraad voorgelegd.

07. voorstel tot het vaststellen van het programma Energiebesparing Horst aan de Maas 2023-2026 68. BVNL technisch Vraag: Waarom staat er dat men alleen geholpen zal worden als het financieel zelf niet lukt. Welke toetsing zal hiervoor gebruikt worden en waar baseren we dit op? Antwoord Als grens hanteren we dat mensen een laag maandinkomen hebben. Dat wil zeggen: minder dan 150% van de bijstandsnorm: • alleenstaand 21 jaar tot AOW-leeftijd: € 1.703,82 • alleenstaand vanaf AOW-leeftijd: € 1.896,21 • met partner 21 jaar tot AOW-leeftijd: € 2.434,02 • met partner vanaf AOW-leeftijd: € 2.575,26

44