Document · PDF

09c.19 AAA B19 - Ecologische beoordeling (51030041 D4) Broekhuizenvorst

Gemeenteraad 9 september 2025, gemeente Horst aan de MaasBij agendapunt: BIJLAGEN Bestemmingsplan Beerendonckerweg te Broekhuizenvorst29.887 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Ecologische beoordeling stikstofdepostie Broekhuizenvorst Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet

SWECO

Sweco

Nederland

B.V.

Onderwerp Projectnummer

30129769

Ecologische beoordeling stikstofdepositie Broekhuizenvorst 51030041

Klant

HVG

Auteur

(geanonimiseerd) BSc (geanonimiseerd) MSc

Gecontroleerd

Vrijgegeven

door:

Datum Document

ra)

Real Estate

B.V.

(geanonimiseerd) BSc BEd 23-06-2025

referentie

Ecologische beoordeling (51030041 D4)

Broekhuizenvorst.docx

2/91

Inhoudsopgave

Inleiding 1. 1 Aanleiding en doel 1. 2 AERIUS-berekening 1. 3 Afbakening onderzoeksgebied effecten stikstofdepositie

Toetsingskader 2. 1 Omgevingswet. 2. 2 Beoordelingskader effecten stikstofdepositie projecten 2. 3 Beoordeling aanlegfase en gebruiksfase 2. 4 Beoordelingsmethodiek stikstofdepositie 2. 5 Cumulatie stikstofdepositie 2. 6 Gebruikte gegevens

. .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . .

5 5 6 6

7 7 7 8 9 9 10

. .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . .

. . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . .

.. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

Effectbeoordeling stikstofdepositie 3. 1 Ecologische effecten van stikstofdepositie 3. 2 Nauwkeurigheid (kritische) depositiewaarde 3. 3 Meetbare effecten bij experimentele toename stikstofdepositie 3. 4 Gebiedsspecifieke beoordeling

.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

Maasduinen 4. 1 Inleiding 4. 2 Doelstellingen 4. 3 Beoordeling habitattypen H2310 - Stuifzandheiden met struikhei H3130 - Zwakgebufferde vennen H3160 - Zure vennen H4010A - Vochtige heiden (hogere zandgronden) H4030 - Droge heiden H6120 - Stroomdalgraslanden H6430C - Ruigten en zomen (droge bosranden) H7110B - Actieve hoogvenen (heideveentjes) H7150 - Pioniervegetaties met snavelbiezen H9190 - Oude eikenbossen H91D0 - Hoogveenbossen H91E0C - Vochtige alluviale bossen (beekbegeleidende bossen) H91F0 - Droge hardhoutooibossen 4. 4 Beoordeling habitatsoorten H1042 - Gevlekte witsnuitlibel H1166 - Kamsalamander H1831 - Drijvende waterweegbree 4. 5 Beoordeling broedvogels A004 - Dodaars

. . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

. .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

. . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

. . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

.. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

. .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

. . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

.. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

.. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

12 12 12 12 13 15 15 17 18 19 21 23 25 27 29 31 33 34 36 38 40 42 44 45 47 49 51 53

3/91

A008 - Geoorde fuut A224 - Nachtzwaluw A236 - Zwarte Specht A246 - Boomleeuwerik A249 - Oeverzwaluw A276 - Roodborsttapuit A338 - Grauwe Klauwier Beoordeling niet-broedvogels

.. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

4. 6 5 6

Effectbeoordeling cumulatie Conclusie

. . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

. . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

. . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

Bijlage 1 – Algemene beschrijvingen natuurwaarden

. . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . .. . . . ..

55 57 59 61 63 65 67 69 70 72 75

4/91

Inleiding

1. 1

Aanleiding en doel

Deze ecologische beoordeling wordt geschreven voor de voorgenomen ontwikkeling aan de Beerendonckerweg te Broekhuizenvorst. De initiatiefnemer is voornemens om 81 woningen te realiseren de locatie van het plan is weergegeven in figuur 1. 1. ,

Figuur 1. 1:

Situering plan en omliggende Natura 2000-gebieden.

In de omgevingswet zijn bepalingen vanuit de Europese Vogel- en Habitatrichtlijn verwerkt. Deze Europese richtlijnen verplichten de lidstaten gebieden aan te wijzen met speciale beschermingszones: de Natura 2000gebieden. Deze Natura 2000-gebieden omvatten de belangrijkste leefgebieden van kwetsbare soorten en habitattypen. Gezamenlijk moeten zij een Europees ecologisch netwerk vormen om de achteruitgang van de biodiversiteit te keren: het doel is om de aangewezen habitattypen en leefgebieden van soorten in een gunstige staat van instandhouding te behouden of te herstellen. Voor projecten of plannen die schadelijk zijn voor de beschermde natuur geldt een toetsingsplicht op grond van de Omgevingswet. Hierdoor is in Nederland een zorgvuldige afweging gegarandeerd bij plannen of projecten die gevolgen kunnen hebben voor de natuurlijke kenmerken en daarmee de instandhoudingsdoelstellingen van Natura 2000-gebieden. ,

In voorliggende rapportage wordt nagegaan of de potentiële toename van stikstofdepositie door het voorgenomen plan significant negatieve gevolgen kan hebben voor stikstofgevoelige habitattypen en/of stikstofgevoelige leefgebieden van kwalificerende soorten.

Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepostie Broekhuizenvorst - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51030041 Datum 23-06-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51030041 D4) Broekhuizenvorst. docx

5/91

1. 2

AERIUS-berekening

In het stikstofonderzoek 1 zijn de uitgangspunten en resultaten vastgelegd van de berekeningen van de stikstofdepositie als gevolg van het voorgenomen plan. De berekeningen van de stikstofdepositie zijn op 16-06-2025 uitgevoerd met de meest recente versie van AERIUS-Calculator (AERIUS 2024). Hierbij is de depositie binnen de Natura 2000-gebieden berekend per hexagoon met een oppervlakte van één hectare.

1. 3

Afbakening onderzoeksgebied effecten stikstofdepositie

Op basis van de stikstofberekening blijkt dat er dat er ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling sprake is van een relevante toename van

stikstofdepositie (≥001 mol N/ha/jaar) binnen de Natura 2000-gebied ‘Maasduinen’. De toename aan stikstofdepositie op hexagonen met een overschrijding van de Kritische Depositiewaarde (KDW) bedraagt maximaal 004 mol N/ha/jaar voor de aanlegfase en maximaal 005 mol N/ha/jaar voor de gebruiksfase. ,

Het voorgenomen project leidt niet tot toenames van stikstofdepositie op andere Natura 2000-gebieden dan bovenstaand benoemd. Andere Natura 2000gebieden worden in onderhavige rapportage om deze reden niet beschouwd.

1 De Roever , 2025.

Vorster Parc Broekhuizenvorst - Stikstof - v02 - incl bijlagen. Refnr 20250217.v01Veghel , d. d. juni 2025. Versie 02.

6/91

Toetsingskader

2. 1

Omgevingswet

De bescherming van Natura 2000-gebieden is geregeld in hoofdstuk 5 van de Omgevingswet (Ow). Onder Natura 2000-gebieden vallen de gebieden die op grond van de Europese Vogelrichtlijn en/of Habitatrichtlijn zijn aangewezen. De essentie van het beschermingsregime voor deze gebieden is dat de duurzame instandhouding van soorten en habitattypen binnen de Europese Unie wordt gewaarborgd vanuit een Europees netwerk van beschermde natuurgebieden. Het Ministerie van Ministerie van Landbouw Visserij Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) wijst de Natura 2000-gebieden aan met een aanwijzingsbesluit (artikel 2. 44 lid 1 Ow). In dat besluit is aangegeven welke natuurwaarden kwalificerend zijn op grond van de Europese Habitatrichtlijn en/of Vogelrichtlijn. Voor deze natuurwaarden zijn instandhoudingsdoelstellingen geformuleerd voor natuurlijke habitattypen en/of soorten. Dit kunnen behoudsdoelstellingen zijn voor habitattypen en leefgebieden van soorten die zich al op het gewenste niveau (kwalitatief en kwantitatief) bevinden of uitbreidings- en/of verbeterdoelstellingen voor habitattypen en leefgebieden van soorten die zich nog niet op het gewenste niveau bevinden. ,

Om gevolgen voor de instandhoudingsdoelstellingen toetsbaar te maken kent de Ow een goedkeuringsvereiste voor plannen of projecten die afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen voor een Natura 2000-gebied zouden kunnen hebben (‘Natura 2000-activiteit’;2 artikel 3 Een vergunningplicht geldt voor een 16. 53c eerste lid Ow en artikel 10. 24 Bkl). ‘Natura 2000-activiteit’ waarvoor (significant) negatieve gevolgen op de instandhoudingsdoelstellingen niet kunnen worden uitgesloten waarbij de kwaliteit van de habitattypen of leefgebieden van soorten in het betreffende Natura 2000-gebied kan verslechteren of een significant verstorend effect op soorten waarvoor dat gebied is aangewezen kan optreden (artikel 5. 1 eerste lid Ow en artikel 8. 74b Bkl). De goedkeuring of de vergunning wordt alleen verleend wanneer voldoende zeker is dat de instandhoudingsdoelstellingen voor het betreffende Natura 2000-gebied niet in het geding zijn (artikel 8. 74b Bkl). Wanneer er dan nog steeds wel sprake kan zijn van een activiteit met nadelige maar zeker geen significante gevolgen voor een Natura 2000-gebied geldt de zorgplicht (artikel 11. 6 Bal). Deze bestaat uit het nemen van passende preventieve of herstelmaatregelen om nadelige gevolgen te beperken. ,

2. 2

Beoordelingskader effecten stikstofdepositie projecten

Indien uit de AERIUS-berekeningen blijkt dat er geen sprake is van een toename van de stikstofdepositie (kleiner dan of gelijk aan 000 mol N/ha/jaar) dan is er voor het onderdeel stikstofdepositie geen sprake van een vergunningplichtige ‘Natura 2000-activiteit’. Indien uit de AERIUS-berekening blijkt dat er sprake is van een toename van de stikstofdepositie groter dan 000 mol N/ha/jaar dan is er wel een vergunningplicht in het kader van de ,

2 ‘Het

realiseren van een project , binnen of buiten een Natura 2000-gebied , dat niet direct verband houdt met of nodig is voor het beheer van een Natura 2000-gebied , maar afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten significante gevolgen kan hebben voor een Natura 2000-gebied. ’ 3 Bkl: Besluit kwaliteit leefomgeving Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepostie Broekhuizenvorst - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51030041 Datum 23-06-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51030041 D4) Broekhuizenvorst. docx

7/91

Omgevingswet

tenzij uit een ecologische voortoets blijkt dat significante gevolgen op grond van objectieve criteria op voorhand zijn uit te sluiten. ,

Een omgevingsvergunning kan in de volgende situaties worden verleend: • •

in het stikstofregistratiesysteem is voldoende depositieruimte beschikbaar om de effecten van het project te salderen;4 uit een passende beoordeling eventueel inclusief extern salderen of andere mitigerende maatregelen de zekerheid is verkregen dat het plan of project de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebieden niet zal aantasten. De instandhoudingsdoelstellingen vormen hierbij het toetsingskader; na het succesvol doorlopen van de ADC-toets (artikel 5a. 1 Bkl lid 2 en 3 Ow; artikel 6 lid 4 Habitatrichtlijn).5 ,

•

Indien uit de AERIUS-berekening blijkt dat er sprake is van een toename van de stikstofdepositie (≥001 mol N/ha/jaar) en niet aan één van bovenstaande beschreven situaties is voldaan kan geen vergunning op grond van de Omgevingswet worden verleend. ,

2. 3

Beoordeling aanlegfase en gebruiksfase

Voorliggende rapportage beoordeelt het effect van de aanlegfase en de gebruiksfase. De Wet stikstofreductie en natuurverbetering voorzag een partiële vrijstelling van de vergunningplicht voor stikstofemissies afkomstig van bouwen sloopwerkzaamheden. Op 2 november 2022 heeft de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) uitspraak gedaan in de zaak over het Porthos-project en de bouwvrijstelling (ECLI:NL:RVS:2022:3159). De Raad van State heeft geoordeeld dat de bouwvrijstelling niet gebruikt mag worden. Daarom zijn ten behoeve van het onderhavige project zowel de effecten van de aanlegfase als gebruiksfase doorgerekend met het rekenprogramma AERIUS en in voorliggende rapportage ecologisch beoordeeld. Het is niet zo dat iedere toename aan stikstofdepositie op overbelaste habitattypen of leefgebieden altijd significante gevolgen heeft. Er is ruimte voor een ecologische beoordeling. In een beoordeling van stikstofdepositie voor de Maritieme Servicehaven Noordelijk Flevoland (MSNF) was de conclusie dat de en geringe permanente toename aan stikstofdepositie geen significante gevolgen had voor de betreffende Natura 2000-gebieden. De ABRvS concludeerde dat met de passende beoordeling Gedeputeerde Staten van Flevoland voldoende zekerheid had gekregen om de vergunning te verlenen (ECLI:NL:RVS:2022:2752).

Er is bovendien recente jurisprudentie (ECLI:NL:RVS:2020:1110 en ECLI:NL:RVS:2022:3093) waaruit blijkt dat in sommige gevallen een voortoets kan volstaan om aan te tonen dat een zeer geringe (001 tot 004 mol N/ha/jaar) (3 maanden tot 2 jaar) tijdelijke toename aan stikstofdepositie geen significante gevolgen kan hebben voor Natura 2000. Er is dan geen omgevingsvergunning nodig. ,

4 Met

het stikstofregistratiesysteem is depositieruimte gecreëerd doordat maatregelen zijn genomen die de stikstofdepositie verminderen. Een deel van deze depositieruimte kan worden ingezet voor het verlenen van een omgevingsvergunning. Voorlopig is het stikstofregistratiesysteem alleen beschikbaar voor woningbouwprojecten en een beperkt aantal infrastructurele projecten. 5 Dit is een onderzoek waaruit naar voren komt dat er geen Alternatieven zijn voor het project met minder grote effecten op Natura 2000 , er Dwingende redenen van groot openbaar belang gelden voor het project en waarbij Compensatie van Natura 2000 plaatsvindt. Sweco | Ecologische beoordeling stikstofdepostie Broekhuizenvorst - Een onderzoek in het kader van de Omgevingswet Projectnummer 51030041 Datum 23-06-2025 Versie D4 Document referentie Ecologische beoordeling (51030041 D4) Broekhuizenvorst. docx

8/91

Uit deze uitspraken

en ook de uitspraak van de ABRvS ‘Overnachtingshaven Lobith’ (ECLI:NL:RVS:2020:682) blijkt dat projecten die zelfstandig of in combinatie met andere plannen of projecten geen meetbare of waarneembare ecologische effecten hebben ook de natuurlijke kenmerken van een Natura ,

2000-gebied niet aantasten. Het is dus niet zo dat bij overschrijding van de KDW iedere toename aan depositie hoe klein ook altijd significante gevolgen voor een Natura 2000-gebied heeft. ,

2. 4

Beoordelingsmethodiek stikstofdepositie

Voorliggende rapportage geeft duidelijkheid of projectgebonden toenames aan stikstofdepositie significante gevolgen kunnen hebben voor de natuurlijke kenmerken van het gebied gelet op de instandhoudingsdoelstellingen van stikstofgevoelige habitattypen en/of kwalificerende soorten in Natura 2000gebieden. Deze beoordeling is uitgevoerd aan de hand van de volgende ,

vragen: • • • • • •

Wat is de kritische depositiewaarde (KDW) van het habitattype/leefgebied? Wat is de maximale achtergronddepositie op het habitattype/leefgebied? Hoe groot is de maximale toename aan stikstofdepositie? Hoe groot is de maximale relevante toename aan stikstofdepositie? 6 Wat is de huidige kwaliteit van het habitattype/leefgebied met een relevante toename aan stikstofdepositie? Vormt stikstofdepositie een knelpunt voor het halen van

instandhoudingsdoelstellingen? •

Kan de berekende toename aan stikstofdepositie ecologische effecten hebben op de oppervlakte of kwaliteit van habitattypen of stikstofgevoelige

leefgebieden? •

Indien sprake van ecologische effecten staat dit de realisatie van de instandhoudingsdoelen in de weg? ,

De omvang van de toename en gebiedsspecifieke kenmerken zoals hierboven opgesomd zijn bepalend voor de vraag of er ecologische effecten optreden. Bij de vraag of er effecten op de kwaliteit op kunnen treden vormen de kwaliteitskenmerken zoals omschreven in de Natura 2000-profielen het toetsingskader. Het gaat daarbij om de vier kwaliteitskenmerken vegetatietypen abiotische randvoorwaarden typische soorten en overige kenmerken van goede structuur en functie. ,

2. 5

Cumulatie stikstofdepositie

Conform de definitie van de ‘Natura 2000-activiteit’ in bijlage A van de Omgevingswet en artikel 6 derde en vierde lid van de Habitatrichtlijn dient beoordeeld te worden of een plan of project zelfstandig of in combinatie met andere plannen of projecten tot significant negatieve gevolgen kan leiden voor ,

de instandhoudingsdoelstellingen van een Natura 2000-gebied; de zogenaamde cumulatietoets. Met deze cumulatietoets beoogt de wetgever te voorkomen dat vele plannen en projecten met een klein effect samen tot significante gevolgen kunnen leiden. Plannen en projecten die in het geheel geen effect hebben kunnen ook niet in ,

6 Het

maximale projecteffect op de hexagonen met een (naderende) overschrijding van de KDW.

9/91

combinatie met andere plannen of projecten tot significante gevolgen leiden. Indien uit de AERIUS-berekening blijkt dat het plan of project niet leidt tot een toename aan stikstofdepositie is een verdere beoordeling van eventuele cumulatieve effecten dus niet nodig. Wanneer er wel sprake is van een toename aan stikstofdepositie ten gevolge van een project maar deze toename op zichzelf niet tot significante effecten leidt kan dat in cumulatie mogelijk wel het geval zijn. In de Voortoets of ecologische beoordeling is een beoordeling van cumulatie dus alleen relevant indien het project leidt tot een stikstoftoename die op zichzelf niet kan leiden tot significante gevolgen maar in cumulatie met bijdragen vanuit andere projecten mogelijk wel. ,

In de praktijk (en in de rechtspraak) ontstaan vaak discussies over de reikwijdte van de cumulatietoets. In eerdere uitspraken heeft de ABRvS dan ook verduidelijkt om welke ontwikkelingen het gaat. Een voorbeeld is de zaak ‘ABRvS 16 april 2014 ECLI:NL:RVS:2014:1312’. Hieruit blijkt dat bij de cumulatietoets slechts rekening gehouden moet worden met andere projecten waarvoor een vergunning reeds is verleend maar nog niet (of slechts ten dele) ten uitvoer is gelegd. Projecten waarvoor een vergunning is vereist maar nog niet is verleend worden beschouwd als nog te ‘onzeker’ en hoeven in de cumulatietoets niet meegenomen te worden. Ditzelfde geldt voor projecten die reeds zijn uitgevoerd waarbij de gedachte geldt dat de gevolgen van die activiteiten reeds in de huidige situatie zijn verdisconteerd. Voor de vraag of een project in de beoordeling moet worden betrokken is dus zowel van belang in welke fase van het besluitvormings- en uitvoeringsproces het project zich bevindt (vergunning verleend en nog niet of nog slechts ten dele uitgevoerd) als de mogelijke effecten die ervan uit gaan (zie ook ABRvS 9 september 2015 ,

ECLI:NL:RVS:2015:2848). De toetsing van de cumulatie is gebaseerd op de onderliggende toetsen voor de betreffende plannen en projecten. De conclusies en onderbouwing van de individuele effecten zijn hieruit overgenomen. De cumulatietoets is in dit kader geen herbeoordeling van de betreffende projecten maar een beoordeling van optelsom en interactie tussen de projecten. ,

2. 6

Gebruikte

gegevens

Als bron voor het verkrijgen van de antwoorden op de in paragraaf 2. 4 genoemde vragen betreffende de KDW maximale totale achtergronddepositie en het maximale projecteffect is gebruik gemaakt van ruimtelijke informatie verkregen uit de AERIUS-Calculator zoals omschreven in het ,

stikstofonderzoek.1 Als bron voor het verkrijgen van de meest recente informatie omtrent de huidige kwaliteit de instandhoudingsdoelstellingen en de mate van stikstofgevoeligheid van een habitattype zijn digitaal beschikbare gepubliceerde gegevens over het Natura 2000-gebied gebruikt zoals de PAS-gebiedsanalyse het Natura 2000beheerplan en/of de Natuurdoelanalyse. ,

Ten behoeve van de cumulatietoets is een vergunningeninventarisatie uitgevoerd. Hiervoor zijn via verschillende bekendmakingssites 7 zoals die van de provincies en het ministerie van Landbouw Visserij Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) vergunningen geraadpleegd. Aanvullend is gezocht via zoekmachines op internet naar de effecten op de betreffende Natura 2000,

7 www. zoek. officielebekendmakingen. nl

10/91

gebieden. Beoordeeld is of in cumulatie met deze vergunningen een toename aan stikstofdepositie kan leiden tot significante effecten op het behalen van de Natura 2000-instandhoudingsdoelstellingen.

11/91

Effectbeoordeling stikstofdepositie

3. 1

Ecologische effecten van stikstofdepositie

Atmosferische stikstofdepositie kan leiden tot verzuring en vermesting van stikstofgevoelige habitattypen wanneer deze boven een kritische waarde komt (de kritische depositiewaarde KDW). Stikstofdepositie bestaat in gereduceerde vorm (NH3 ammoniak) en geoxideerde vorm (stikstofoxide NOx). Beide vormen van stikstof kunnen worden omgezet tot de nutriënten ammonium (NH4) en nitraat (NO3). De extra aanvoer van deze voedingsstoffen kan vooral ,

bedreigend zijn voor voedselarme habitattypen. Door de verrijking kan de vegetatie verruigen en kunnen kenmerkende soorten van schrale milieus verdwijnen. Daarnaast kan depositie van stikstof en dan vooral depositie van ammoniak leiden tot een daling van de bodem-pH (verzuring). Door verzuring verdwijnen gevoelige soorten en neemt de soortenrijkdom en kwaliteit van zuurgevoelige habitattypen af. Stikstofdepositie kan bovendien effecten hebben via de voedselketen vanwege invloed op de kwaliteit en het aanbod aan prooidieren of het aantrekken van parasieten. ,

3. 2

Nauwkeurigheid (kritische) depositiewaarde

Op basis van wetenschappelijk onderzoek zijn er geen aantoonbare verschillen in de kwaliteit van een habitattype of leefgebied aangetoond veroorzaakt door deposities kleiner dan 1 kilogram stikstof per hectare per jaar (Wamelink et al. 2023). Deze hoeveelheid staat ongeveer gelijk aan een depositie van 70 mol N per hectare per jaar. Onderzoek geeft dan ook aan dat de KDW met een onzekerheidsmarge van 70 mol N/ha/jaar moeten worden gehanteerd (Wamelink et al. 2023). In de praktijk varieert de stikstofdepositie op habitattypen van nature binnen een jaar en tussen verschillende jaren waardoor een exacte relatie tussen de hoogte van de depositie en de kwaliteit van een habitattype of leefgebied niet is te leggen. Door meteorologische omstandigheden treden van jaar tot jaar variaties in de depositie op in de orde van grootte van 10% (Velders et al. 2018). Bij de huidige gemiddelde landelijke achtergronddepositie van circa 1. 700 mol N/ha/jaar is de jaarlijkse variatie daarmee circa 170 mol. ,

3. 3

Meetbare effecten bij experimentele toename

stikstofdepositie Effecten door stikstofdepositie op een habitattype of leefgebied worden in de regel veroorzaakt door deposities over een langere periode. Gelet op de natuurlijke variatie in depositie kan stikstofdepositie op een bepaalde locatie niet met een grotere nauwkeurigheid dan op honderden molen N/ha/jaar of hele kilogrammen N/ha/jaar vastgesteld worden. Bovendien zijn er in experimentele studies zelden negatieve effecten aangetoond na experimentele deposities van minder dan 5 kg N/ha/jaar (350 mol N/ha/jaar) en in het geheel niet bij stikstofgiften van minder dan 1 kg N/ha/jaar (70 mol N/ha/jaar) (Cunha et al. 2002). In de wetenschappelijke literatuur is het dan ook gebruikelijk om stikstofdepositie uit te drukken in kg/ha/jaar waarbij de auteurs afronden op 1 kg (Krupa 2003; Wamelink et al. 2023; van Dobben et al. 2012; Cunha et al. 2002; Lilleskov et al. 2019). ,

12/91

Uit onderzoek blijkt dat pas bij een toevoeging van 1225 mol N/ha/jaar (bij een achtergronddepositie van 2. 100 – 2. 450 mol N/ha/jaar) een effect is aangetoond op jonge heide (Heil and Diemont 1983). Hoewel de precieze relatie tussen concentraties van experimenteel toegevoegde stikstof en waarneembare effecten sterk samenhangt met de experimentele opzet en duur en met lokale effecten als bodemsamenstelling en achtergronddepositie geven de bovenstaande en andere vergelijkbare studies aan dat waarneembare effecten pas verwacht kunnen worden bij toevoeging van tenminste 70 mol N/ha/jaar over meerdere jaren. ,

De aanwezige habitattypen in Nederland produceren afhankelijk van de productiviteit jaarlijks 2. 000 – 6. 000 kg droge stof per hectare. Voor deze biomassaproductie is gemiddeld 30 – 90 kg N/ha/jaar nodig ca. 2. 150 – 6. 400 mol N/ha/jaar. Dit betreft de totale aanvoer van stikstof dus ook vanuit bronnen naast atmosferische depositie zoals via grond- en oppervlaktewater nalevering uit de bodem mineralisatie van organisch materiaal en natuurlijke bemesting (via dieren of vee dat ingezet wordt bij natuurlijke begrazing). Een eenmalige depositie van 1 mol N/ha/jaar komt overeen met 002 – 005% van de jaarlijks benodigde hoeveelheid stikstof voor natuurlijke habitattypen en leefgebieden. Een deel hiervan zal uitspoelen naar het grondwater of uit de bodem verdwijnen door denitrificatie. Ook wanneer deze dosis volledig ter beschikking komt aan de vegetatie zullen toenames van enkele molen stikstof per hectare niet leiden tot meetbare veranderingen in groeisnelheid van individuele planten en daarmee tot veranderingen in concurrentiepositie tussen soorten onderling ,

(Kleijberg 2020). Om daadwerkelijk tot een significant kwaliteitsverlies te komen is voor een ,

langere aaneengesloten periode een overschrijding van de KDW nodig. Van een meetbaar kwaliteitsverlies is sprake indien een habitattype of leefgebied lokaal een kwaliteitsklasse daalt bijvoorbeeld van ‘goed’ naar ‘matig’. Deze kwaliteitsklassen zijn gedefinieerd in de Natura 2000-profielen aan de hand van de vegetatietypen abiotische randvoorwaarden typische soorten en overige kenmerken van goede structuur en functie. Effecten van een blijvende bijdrage in de vorm van kwaliteitsverlies en uiteindelijk oppervlakteverlies op het volledige areaal met een overschrijding van de KDW duurt jaren en speelt zich af in 10 tot 20 jaar (Goderie en Vertegaal 2020). De tijdsduur waarin dit optreedt is onder meer afhankelijk van de gevoeligheid van het habitattype. ,

Samengevat kan op basis van het voorgaande worden geconcludeerd dat grotere langdurige overschrijding van de KDW aantoonbare negatieve gevolgen kan hebben voor kwaliteit en oppervlakte van habitattypen maar dat dit niet aantoonbaar is bij kleine stikstofdepositietoenames van enkele molen laat staan bij enkele tienden of honderdsten van molen N/ha/jaar. Omdat dergelijke effecten niet aantoonbaar zijn is er ook geen sprake van kwaliteitsverlies op het niveau waarop dit gedefinieerd is of kan worden. In dit kader zijn ecologische effecten van kleine stikstoftoenames voor Natura 2000-gebieden feitelijk op voorhand uit te sluiten. ,

3. 4

Gebiedsspecifieke beoordeling

Uit bovenstaande volgt dat het onwaarschijnlijk is dat een toename aan stikstof < 1 kg N/ha/jaar (70 mol N/ha/jaar) ecologisch gezien tot een aantoonbare verandering van de kwaliteit van een habitattype of leefgebied leidt. ,

13/91

Bij toenames die twee orden van grootte kleiner zijn (10 g N/ha/jaar) is dit vrijwel uitgesloten. De moleculaire massa van stikstof is 14 g/mol. Met dit gegeven staat 001 mol N gelijk aan 014 gram N. Een toename van 001 mol N/ha/jaar staat dus gelijk aan het jaarlijks evenredig verstrooien van 014 gram stikstof over één hectare grond. ,

Om daadwerkelijk tot een significant kwaliteitsverlies te komen is voor een ,

langere aaneengesloten periode een overschrijding van de KDW nodig. Van een meetbaar kwaliteitsverlies is sprake indien een habitattype of leefgebied lokaal een kwaliteitsklasse daalt bijvoorbeeld van ‘goed’ naar ‘matig’. Deze kwaliteitsklassen zijn gedefinieerd in de Natura 2000-profielen aan de hand van de vegetatietypen abiotische randvoorwaarden typische soorten en overige kenmerken van goede structuur en functie. Effecten van een blijvende bijdrage in de vorm van kwaliteitsverlies en uiteindelijk oppervlakteverlies op het volledige areaal met een overschrijding van de KDW duurt jaren en speelt zich af in 10 tot 20 jaar (Goderie and Vertegaal 2020). De tijdsduur waarin dit optreedt is onder meer afhankelijk van de gevoeligheid van het habitattype. ,

In voorliggende ecologische beoordeling wordt daarom niet zonder meer uitgegaan van een vooraf vastgestelde grenswaarde. Habitattypen en leefgebieden met een maximaal berekend projecteffect ≥001 mol N/ha/jaar worden project- en gebiedsspecifiek beschouwd. ,

Gekeken is of zich gebiedsspecifieke omstandigheden voordoen waaronder een dergelijke kleine toename aan stikstofdepositie alsnog zou kunnen leiden tot een in ecologische zin aantoonbare verandering van de kwaliteit van een habitattype of leefgebied en derhalve significante gevolgen kan hebben voor het halen van de instandhoudingsdoelen van de betreffende Natura 2000-gebieden.

14/91

Maasduinen

4. 1

Inleiding

Door de werking van de Maas en de Rijn zijn er terrassen ontstaan die nu nog zichtbaar zijn in het landschap. Extra reliëf is ontstaan door de werking van de wind. In de laag gelegen delen heeft zich veen gevormd al dan niet bedekt met een dunne laag dekzand. Vennen zijn ontstaan in de laagtes boven ondoorlatende leemlagen. De paraboolduinen ontstaan uit stuifzand uit de rivierdalen vormen het karakteristieke landschap van de Hamert en de rest van de Maasduinen. In het begin van deze eeuw zijn er op grote delen van deze 'Looierheide' eenvormige bossen aangelegd die mijnhout moesten leveren. Door de geïsoleerde ligging van de Maasduinen tussen de Maas en de Duitse grens is het gebied niet intensief ontwikkeld. Mede hierdoor is de ecologisch belangrijke overgang van hoog- naar laagterras in het stroomdal in stand gebleven. Her en der bleven grotere en kleine stukken heide en stuifzand gespaard waarvan de Berger Heide en de Hamert de grootste gebieden zijn. In de open heide liggen veel vennen waarin deels hoogveenvegetaties aanwezig zijn. De overgangen van vennen naar natte heide zijn geleidelijk. Langs de Eckelsche Beek liggen hoge steilranden. Ten zuiden van Nieuw-Bergen ligt een restant van een oud kampenlandschap. In de Hamert ligt tevens een hoogveenrestant het Pikmeeuwenwater.

Het zandgebied grensde aan de oostkant in het verleden aan een uitgestrekt veengebied delen hiervan worden nu hersteld in het natuurontwikkelingsplan Heerenveen. Aan de westkant van de Hamert is in het Maasdal stroomdalgrasland aanwezig. Het meest zuidelijke deelgebied herbergt een Maasmeander met berkenbroekbos (Maasduinen Natura2000. nl). ,

15/91

Figuur 4. 1:

Overzicht ligging richtlijngebieden in het gebied Maasduinen.

16/91

4. 2

Doelstellingen

Hieronder volgt een overzicht van de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied Maasduinen op basis van het aanwijzingsbesluit.

Tabel 4. 1:

Instandhoudingsdoelstellingen habitattypen voor het Natura 2000-gebied Maasduinen.

Habitatcode

Habitattype

Status doel

Oppervlakte 1

Kwaliteit 1

H2310 H2330 H3130 H3160 H4010A H4030 H6120 H6430A H6430C H7110B H7150 H9120 H9190 H91D0 H91E0C H91F0

Stuifzandheiden met struikhei Zandverstuivingen Zwakgebufferde vennen Zure vennen Vochtige heiden (hogere zandgronden) Droge heiden Stroomdalgraslanden Ruigten en zomen (moerasspirea) Ruigten en zomen (droge bosranden) Actieve hoogvenen (heideveentjes) Pioniervegetaties met snavelbiezen Beuken-eikenbossen met hulst Oude eikenbossen Hoogveenbossen Vochtige alluviale bossen (beekbegeleidende bossen) Droge hardhoutooibossen

definitief definitief definitief definitief definitief definitief definitief definitief definitief definitief definitief definitief definitief definitief definitief definitief

> > > > > >

= =

1: doelstelling voor oppervlakte en/of kwaliteit behoud: = , uitbreiding: > , achteruitgang ten gunste van ander habitattype toegestaan: = ()< , oppervlak staat op uitbreiding , maar mag achteruitgaan ten gunste van ander habitattype: > (). <

Tabel 4. 2:

Instandhoudingsdoelstellingen habitatsoorten voor het Natura 2000-gebied Maasduinen.

Soortcode

Habitatsoort

Status doel

H1337 H1831 H1042 H1166 H1149 H1163

Bever Drijvende waterweegbree Gevlekte witsnuitlibel Kamsalamander Kleine modderkruiper Rivierdonderpad

definitief definitief definitief definitief definitief definitief

Populatie

Omvang leefgebied 1

Kwaliteit leefgebied 1

> >

Omvang leefgebied 1

Kwaliteit leefgebied 1

= =

1: doelstelling voor omvang en/of kwaliteit behoud: = , uitbreiding/verbetering: > , vestigend: + , achteruitgang ten gunste van ander leefgebied toegestaan: = (). <

Tabel 4. 3:

Instandhoudingsdoelstellingen broedvogels voor het Natura 2000-gebied Maasduinen.

Soortcode

Broedvogel

Status doel

A246 A004 A008 A338 A224 A249

Boomleeuwerik Dodaars Geoorde fuut Grauwe klauwier Nachtzwaluw Oeverzwaluw

definitief definitief definitief definitief definitief definitief

Aantal broedparen

100 50 7 3 30 120

17/91

Soortcode

Broedvogel

Status doel

A276 A236

Roodborsttapuit Zwarte specht

definitief definitief

Aantal broedparen

Omvang leefgebied 1

Kwaliteit leefgebied 1

= =

85 35

1: doelstelling voor omvang en/of kwaliteit behoud: = , uitbreiding/verbetering: > , vestigend: + , achteruitgang ten gunste van ander leefgebied toegestaan: = (). <

4. 3

Beoordeling habitattypen

Uit de AERIUS-berekening blijkt dat er binnen het Natura 2000-gebied Maasduinen sprake is van een toename aan stikstofdepositie op 13 stikstofgevoelige habitattypen (zie onderstaande tabel). De overige habitattypen zijn niet gevoelig voor stikstofdepositie of er is geen sprake van een stikstoftoename ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling. Significant negatieve gevolgen voor deze overige habitattypen zijn daarom op voorhand uitgesloten. ,

Tabel 4. 4:

Berekende stikstofdepositiewaarden in mol N/ha/jaar op de habitattypen binnen het Natura 2000-gebied Maasduinen. De tabel bevat enkel habitattypen met een projecteffect ≥001 , mol N/ha/jaar. Depositiewaarden zijn gebaseerd op de resultaten uit de meest recente versie van AERIUS-Calculator (AERIUS 2024) en worden weergegeven in mol N/ha/jaar.

Habitatcode

Habitattype

KDW 1

Maximale achtergrond depositie 2

Maximaal effect 3

Maximaal relevant effect 4

H2310 H3130 H3160 H4010A H4030 H6120 H6430C H7110B H7150 H9190 H91D0 H91E0C

Stuifzandheiden met struikhei Zwakgebufferde vennen Zure vennen Vochtige heiden (hogere zandgronden) Droge heiden Stroomdalgraslanden Ruigten en zomen (droge bosranden) Actieve hoogvenen (heideveentjes) Pioniervegetaties met snavelbiezen Oude eikenbossen Hoogveenbossen Vochtige alluviale bossen (beekbegeleidende bossen) Droge hardhoutooibossen

714 500 714 1071 714 1286 1857 714 1071 1071 1786 1857

2183 2114 2176 2176 2313 1894 1886 1434 1799 2250 2302 2402

001 , 002 , 003 , 003 , 004 , 004 , 004 , 002 , 002 , 003 , 003 , 004 ,

2071

2253

005 ,

H91F0

1. KDW van habitattype volgens Wamelink et al. (2023) 2. Achtergronddepositie volgens de meest recente versie van AERIUS-Calculator. kleuren betreffen: overschrijding KDW. 3. De maximale toename aan stikstofdepositie ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling. 4. De maximale toename aan stikstofdepositie op hexagonen met een (naderende) overschrijding van de KDW door achtergronddepositie inclusief de berekende toename.

Voor de effectbeoordeling op de habitattypen met een relevante toename aan stikstofdepositie uit de bovenstaande tabel wordt de belangrijkste informatie samengevat in onderstaande tabel. Tabel 4. 5:

Basisgegevens voor de effectbeoordeling van de toename van stikstofdepositie op habitattypen binnen het Natura 2000-gebied Maasduinen.

18/91

Habitatcode

H2310 H3130 H3160 H4010A H4030 H6120 H6430C H7110B H7150 H9190 H91D0 H91E0C H91F0

Maximaal relevant effect 1

Areaal met relevant effect (ha) 2

Relevant t. o. v. totaal areaal (%) 3

001 , 002 , 003 , 003 , 004 , 004 , 004 , 002 , 002 , 003 , 003 , 004 , 005 ,

066 , 2886 , 393 , 3252 , 11661 , 086 , 022 , 595 , 597 , 442 , 645 , 2051 , 449 ,

28% , 52% 195% , 547% , 441% , 100% 406% , 846% , 359% , 748% , 215% , 549% , 399% ,

Algemene kwaliteit habitattype in Natura 2000-gebied 4 Matig Matig Matig Matig Matig Matig Matig Slecht Matig Matig Matig Matig Matig

1. Maximale toename aan stikstofdepositie in mol N/ha/jaar op hexagonen met een (naderende) overschrijding van de KDW door achtergronddepositie inclusief het berekende stikstofeffect. 2. Totaal gekarteerd oppervlak met een relevante toename aan stikstofdepositie op basis van de meest recente habitattypenkaart (AERIUS 2024). 3. Het percentage aan areaal met een relevante toename aan stikstofdepositie ten opzichte van het totale areaal binnen het Natura 2000-gebied. 4. De kwaliteit volgens de PAS-gebiedsanalyse , het Natura 2000-beheerplan en/of de Natuurdoelanalyse.

In de volgende paragrafen wordt de toename aan stikstofdepositie op ieder habitattype uit bovenstaande tabel beoordeeld. Zie bijlage 1 voor een algemene omschrijving een overzicht van de abiotische randvoorwaarden en een algemene effectbeschrijving stikstofdepositie per habitattype. ,

H2310

Stuifzandheiden met struikhei

Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H2310 heeft in het Natura 2000-gebied Maasduinen een uitbreidingsdoelstelling in relatie tot het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype. Huidige situatie en trend De kwaliteit van het habitattype is overwegend matig en slechts plaatselijk goed. De trend in kwaliteit is positief. Het habitattype komt voornamelijk voor in het cluster droge zandduinen samen met H2330 en H4020 en verscheidene vogelsoorten. Vooral het habitat H2330 komt vaak langs H2310 voor. Het habitattype komt verspreid over de vier deelgebieden in de Maasduinen voor. Berekende toename aan stikstofdepositie Op 28% (066 ha) van het aanwezig areaal met H2310 vindt ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling een toename aan stikstofdepositie plaats. Van dit areaal met een toename aan stikstofdepositie ondervindt 100% een (naderende) overschrijding van de KDW door de huidige achtergronddepositie inclusief de berekende toename aan stikstofdepositie. Het areaal met een (naderende) overschrijding van de KDW ondervindt een maximale toename aan stikstofdepositie van 001 mol N/ha/jaar (zie onderstaand figuur). ,

19/91

Figuur 4. 2:

De locatie in het Natura 2000-gebied Maasduinen met de maximale relevante toename aan stikstofdepositie op Stuifzandheiden met struikhei (H2310).

Knelpunten Vanwege de samenhang tussen de habitattypen zullen veel van de hier genoemde knelpunten ook terugkomen bij H2330. Knelpunten voor het habitattype zijn hoge stikstofdepositie het ontbreken van voldoende winddynamiek gefragmenteerd voorkomen van het habitattype en begroeiing met grijs kronkelsteeltje. Verder heeft intensieve betreding van het gebied een negatieve invloed op de aanwezige fauna binnen het habitattype (Natuurdoelanalyse Maasduinen 2022). Als gevolg van de te hoge stikstofdepositie is de vegetatiebedekking toegenomen. Ten gevolge van vermesting is er sprake van vergrassing (met bochtige smele) opslag van bomen en dominante ontwikkeling van tapijten met grijs kronkelsteeltje. De schaduwwerking die hier van uit gaat zorgt voor een extra afname in korstmossen en mossen (Beheerplan-145 2020). Ook verzuring door stikstofdepositie met name in de vorm van ammonium draagt hier aan bij (Gebiedsanalyse-145 2017). Door het gefragmenteerde voorkomen van het habitattype is nauwelijks nog sprake van een natuurlijke winddynamiek. Hierdoor stagneert het proces van erosie en sedimentatie van stuifzand en vind er geen natuurlijk terugzetten van de successie meer plaats. Door het verdwijnen van de konijnenpopulatie worden deze processen nog sneller in gang gezet (Natuurdoelanalyse Maasduinen 2022).

In combinatie met hoge stikstofdepositie heeft dit tot gevolg dat opslag van berken en dennen optreedt (Beheerplan-145 2020). De knelpunten van onvoldoende winddynamiek en hoge stikstofdepositie versterken elkaar. Stikstofdepositie is echter het voornaamste knelpunt voor het habitattype H2310 Stuifzandheiden met struikhei (Natuurdoelanalyse Maasduinen 2022). ,

20/91

Beoordeling toename aan stikstofdepositie Het habitattype H2310 heeft een matig tot slechts plaatselijk goede kwaliteit met een mogelijk positieve trend. Op 28% van het areaal van het habitattype is sprake van een relevante projectgebonden toename van stikstofdepositie. Stikstofdepositie is een knelpunt voor het habitattype maar wordt vergezeld door een aantal andere knelpunten met een vergelijkbare of grotere invloed op het habitattype. Versnippering is van grote invloed en heeft verschillende gevolgen. Zo is er nauwelijks nog sprake is van een natuurlijke winddynamiek. Hierdoor stagneert het proces van erosie en sedimentatie van stuifzand en vindt er geen natuurlijk terugzetten van de successie meer plaats. Dit heeft ook geleid en veroorzaakt isolatie van het habitattype. Ook is er een dominante ontwikkeling van het Grijs kronkelsteeltje. Dit komt ook gedeeltelijk dankzij stikstofdepositie echter vestigt de soort zich ook zeer snel na herstelmaatregelen. De mogelijkheden voor de beheerder om de soort kwijt te raken en korstmossenrijke vegetaties terug te krijgen lijken daarmee beperkt. Nog andere voorbeelden van het grote aandeel aan knelpunten is de begrazing (te intensieve begrazing van terreinen heeft een nadelig effect) de afname van het konijnenbestand en intensieve betreding.

Het is in het kader van de andere knelpunten en de zwaartepunten bij deze knelpunten met wetenschappelijke zekerheid uitgesloten dat in deze situatie een geringe toename van 001 mol N/ha/jaar in depositie tot meetbare veranderingen in de abiotische randvoorwaarden (bodem pH nutriëntenbeschikbaarheid) soortensamenstelling of structuur van het habitattype zal leiden. Het voorgenomen project zal daarom geen significant negatieve gevolgen hebben voor de instandhoudingsdoelstellingen (uitbreiding en verbetering oppervlak en kwaliteit) van dit H2310 in Maaduinen. ,

H3130

Zwakgebufferde vennen

Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H3130 heeft in het Natura 2000-gebied Maasduinen een uitbreidingsdoelstelling in relatie tot het oppervlak en de behoud van de kwaliteit van het habitattype. Huidige situatie en trend De kwaliteit van het habitattype is overwegend goed de trend in kwaliteit is positief. Het habitatype komt voornamelijk voor in het cluster vennen en vochtige heide samen met H3160 H4010A H7110 en H7150. Hiertoe behoren ook een aantal habitatsoorten en vogelsoorten. Het komt in dit cluster verspreid over de 4 deelgebieden voor. ,

Berekende toename aan stikstofdepositie Op 52% (2886 ha) van het aanwezig areaal met H3130 vindt ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling een toename aan stikstofdepositie plaats. Van dit areaal met een toename aan stikstofdepositie ondervindt 100% een (naderende) overschrijding van de KDW door de huidige achtergronddepositie inclusief de berekende toename aan stikstofdepositie. Het areaal met een (naderende) overschrijding van de KDW ondervindt een maximale toename aan stikstofdepositie van 002 mol N/ha/jaar (zie onderstaand figuur). ,

21/91

Figuur 4. 3:

De locatie in het Natura 2000-gebied Maasduinen met de maximale relevante toename aan stikstofdepositie op Zwakgebufferde vennen (H3130).

Knelpunten Vanwege de samenhang tussen de habitattypen in hetzelfde cluster zullen veel van de knelpunten en gevolgen daarvan vaker benoemd worden onder de andere habitattypen in het cluster. Knelpunten voor het habitattype zijn stikstofdepositie verzuring vermesting en verdroging. Stikstofdepositie kan zowel tot verzuring als tot vermesting leiden. Hoge depositie leidt tot aanrijking van de vennen met ammonium en/of nitraat. Hierdoor vindt er ophoping van organisch materiaal plaats wat lokaal leidt tot het verdwijnen van kenmerkende vegetaties. Vanwege de geringe buffering van de vennen kan depositie daarnaast leiden tot verzuring. Bij sterke verzuring (pH beneden 45) verdwijnen de zachtwaterplanten ten gunste van meer zuurtolerante soorten. Verzuring en vermesting leiden daarmee tot het soortenarmer worden van vegetaties. Het tweede knelpunt voor het habitattype is verdroging. Verdroging wordt met name veroorzaakt door een verlaging van de grondwaterstand buiten het Natura 2000-gebied zoals in het Reindersmeer wat zorgt voor de verzuring van het ven. Op de droogvallende venoevers vindt verruiging plaats waardoor karakteristieke soorten verdwijnen (Natuurdoelanalyse Maasduinen 2022). ,

Beoordeling toename aan stikstofdepositie Het habitattype H3130 heeft een overwegend goede kwaliteit met een positieve trend. Op 52% van het areaal van het habitattype is sprake van een relevante projectgebonden toename van stikstofdepositie. Ook hier zien we het terugkerende effect van de samenhang tussen stikstofdepositie en andere knelpunten. Een groot knelpunt is verdroging uit OGOR meetgegevens tot en met 2021 blijkt dat met name in droge jaren de waterstand onvoldoende is. Als gevolg van droogleggingen daalt het grondwater en daarmee ook de invloed ,

22/91

gebufferde kwel in het vensysteem van Zwakgebufferde vennen. Het gevolg hiervan is dat het ven te veel verzuurt. Zuurtolerante soorten als Knolrus kunnen hierdoor het vensysteem gaan domineren. Langdurige droogval kan leiden tot afname van de groeiplaatsen van de Drijvende waterweegbree. Het Reindersmeer heeft een drainerende werking op de omliggende vennen waardoor de stijghoogte bij de Zwakgebufferde vennen niet meer tot boven de venbodem komt. Hierdoor treed verdroging van delen van het habitattype Zwakgebufferde vennen op en een verandering naar zure vennen (H3160). Daarnaast zijn er nog andere knelpunten zoals betreding de toestroming van voedseslrijk water schaduwwerking door aangrenzende bosontwikkeling en versnippering. Het is in het kader van het bovenstaande met wetenschappelijke zekerheid uitgesloten dat in deze situatie een geringe toename van 002 mol N/ha/jaar in depositie tot meetbare veranderingen in de abiotische randvoorwaarden (bodem pH nutriëntenbeschikbaarheid) soortensamenstelling of structuur van het habitattype zal leiden. Het voorgenomen project zal daarom geen significant negatieve gevolgen hebben voor de instandhoudingsdoelstellingen (uitbreiding en verbetering oppervlak en kwaliteit) van habitattype H3130 in Maasduinen. van

H3160

Zure vennen

Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H3160 heeft in het Natura 2000-gebied Maasduinen een uitbreidings- en verbeteringsdoelstelling in relatie tot het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype. Huidige situatie en trend De kwaliteit van het habitattype is matig de trend in kwaliteit is positief (Beheerplan-145 2020). Het habitatype komt voornamelijk voor in het cluster vennen en vochtige heide samen met H3160 H4010A H7110B en H7150. Hiertoe behoren ook een aantal habitatsoorten en vogelsoorten. Het komt in dit cluster verspreid over de 4 deelgebieden voor. ,

Berekende toename aan stikstofdepositie Op 195% (393 ha) van het aanwezig areaal met H3160 vindt ten gevolge van de voorgenomen ontwikkeling een toename aan stikstofdepositie plaats. Van dit areaal met een toename aan stikstofdepositie ondervindt 100% een (naderende) overschrijding van de KDW door de huidige achtergronddepositie inclusief de berekende toename aan stikstofdepositie. Het areaal met een (naderende) overschrijding van de KDW ondervindt een maximale toename aan stikstofdepositie van 003 mol N/ha/jaar (zie onderstaand figuur). ,

23/91

Figuur 4. 4:

De locatie in het Natura 2000-gebied Maasduinen met de maximale relevante toename aan stikstofdepositie op Zure vennen (H3160).

Knelpunten Vanwege de samenhang tussen de habitattypen in hetzelfde cluster zullen veel van de knelpunten en gevolgen daarvan vaker benoemd worden onder de andere habitattypen in het cluster. Knelpunten voor het habitattype zijn stikstofdepositie verzuring vermesting verdroging en aanwezigheid van bos. Vanwege de zeer geringe buffercapaciteit en voedselrijkdom is het habitattype Zure vennen bijzonder gevoelig voor verzuring en daarmee gepaard gaande eutrofiëring als gevolg van stikstofverrijking (Natuurdoelanalyse Maasduinen 2022). In de waterlaag bevordert stikstofdepositie de algengroei met name in fosfaatrijke vennen. Door de algengroei wordt de aquatische veenmosontwikkeling geremd. Wanneer veenmossen het teveel aan stikstof niet kunnen opnemen hoopt stikstof op en neemt het aandeel algen en hogere planten toe. Hiertoe behoren onder andere pijpenstrootje pitrus en berk (Gebiedsanalyse-145 2017; Beheerplan-145 2020). Het belangrijkste knelpunt voor het habitattype zijn lokale diepe ontwatering en sterke verdroging (Gebiedsanalyse-145 2017). De grondwaterstand in Maasduinen is verlaagd door zandwinningen ontwatering binnen het Natura 2000-gebied en het doorgraven van slecht doorlatende lagen. Door de aanplant van naaldbos is ook de verdamping toegenomen. Ten gevolge van de verdroging treedt verzuring op waardoor zuurtolerante soorten kunnen gaan domineren.

Ook treedt eutrofiëring op als gevolg van toestroming van nutriënten- en sulfaatrijk grondwater. Een laatste knelpunt voor het habitattype is aangrenzende bosontwikkeling. Dit kan leiden tot een teveel aan schaduw en bladval en heeft het verdwijnen van soorten door verdroging eutrofiëring en een gebrek aan zonlicht tot gevolg (Natuurdoelanalyse Maasduinen 2022). ,

24/91

Beoordeling toename aan stikstofdepositie Het habitattype H3160 heeft een matige kwaliteit met een positieve trend. Op 195% van het areaal van het habitattype is sprake van een relevante projectgebonden toename van stikstofdepositie. Dit habitattype komt vaak in dichte nabijheid van de andere habitattypen binnen zijn cluster ‘Vennen en vochtige heiden’ voor daardoor zijn veel van de knelpunten benoemd onder H3130 vergelijkbaar voor dit habitattype. Wat nog extra benoemd kan worden is de invloed van het Maaspeil. In de huidige tijd is het waterpeil verhoogd en gestabiliseerd als gevolg van stuwing en normalisatie van de Maas. Dit heeft ongeveer 80 jaar geleden plaatsgevonden. Wat hiervan de hydrologische effecten zijn op de Maasduinen is nog niet bekend. Het is in het kader van het knelpunten al eerder benoemd onder H3130 met wetenschappelijke zekerheid uitgesloten dat in deze situatie een geringe toename van 003 mol N/ha/jaar in depositie tot meetbare veranderingen in de abiotische randvoorwaarden (bodem pH nutriëntenbeschikbaarheid) soortensamenstelling of structuur van het habitattype zal leiden. Het voorgenomen project zal daarom geen significant negatieve gevolgen hebben voor de instandhoudingsdoelstellingen (uitbreiding en verbetering oppervlak en kwaliteit) van dit H3130 in Maasduinen. ,

H4010A

Vochtige heiden (hogere zandgronden)

Instandhoudingsdoelstelling Het habitattype H4010A heeft in het Natura 2000-gebied Maasduinen een uitbreidings- en verbeteringsdoelstelling in relatie tot het oppervlak en de kwaliteit van het habitattype. Huidige situatie en trend De kwaliteit van het habitattype is matig de trend in kwaliteit is positief. De positieve trend lijkt echter tijdelijk van aard aangezien vegetaties als gevolg van hoge stikstofdepositie dreigen te degraderen naar soortenarme vegetaties (Beheerplan-145 2020). Het habitatype komt voornamelijk voor in het cluster vennen en vochtige heide samen met H3160 H4010A H7110B en H7150. Hiertoe behoren ook een aantal habitatsoorten en vogelsoorten. Het komt in dit cluster verspreid over de 4 deelgebieden voor. ,

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15847773/1