08c Bijlage 1 Verkenning Horst aan de Maas 15-11-2021

Samenwerking met gemeenten Venray, Deurne, Peel en Maas, provincie Limburg en waterschap Limburg Zowel de gemeente Venray, gemeente Deurne, gemeente Peel en Maas, waterschap Limburg als de provincie Limburg hebben bestuurlijk de intentie uitgesproken om samen met de gemeente Horst aan de Maas op te trekken in de verdere uitwerking van de ontwikkelstrategie. De voorgestelde integrale aanpak maakt het mogelijk verschillende ambities te realiseren en beschikbare rijks- en provinciale gelden voor de landbouwtransitie, stikstofaanpak, natuur- en landschapsontwikkeling gebiedsgericht in te zetten. De aanpak past binnen de ambities van de rijksoverheid voor de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De Peel als onderdeel van de nieuwe Omgevingswet. Naar verwachting zal het nieuwe kabinet zo’n 5 miljard euro beschikbaar stellen voor de ontwikkeling en implementatie van NOVI. Tijdens de verkenning konden inwoners hun mening geven over de wenselijkheid van zonneweides en een windpark. In totaal zijn 165 reacties ontvangen, waaronder de onderstaande vier:

Om te komen tot een integrale gebiedsontwikkeling is het noodzakelijk een gebiedsvisie op te stellen die aangeeft hoe het gebied eruit zal zien in 2030 en/ of daarna. Het is noodzakelijk een gebiedsvisie te maken, omdat de verschillende opgaven en ambities in het zoekgebied een claim leggen op de beschikbare ruimte. Bij het opstellen van de visie zal bepaald worden welke locaties het beste geschikt zijn voor landbouw, paardensport, zonneweides, natuurontwikkeling, recreatie en toerisme, etc. Tegelijker dient aandacht gegeven te worden aan onderwerpen als landschap en waterbeheer. De gebiedsvisie dient opgesteld te worden samen met inwoners, grondeigenaren, ondernemers en andere stakeholders. Aan de gebiedsvisie dient een uitvoeringsprogramma met projecten, een businesscase en een opzet van een uitvoeringsorganisatie gekoppeld te worden. Bij inwoners, grondeigenaren en ondernemers is er weinig steun voor de aanleg van enkel zonneweides zonder een duidelijke overkoepelende gebiedsvisie. Ook de organisatorische opzet van de plan- en exploitatiefase van zonneweides dient onderdeel te zijn van de visie, zodat lokaal eigenaarschap wordt geborgd.

•

Wat zou u vinden van een grootschalig energieproject in de gemeente Horst aan de Maas? “Achterlijk en weggegooid geld. Deze alternatieve energiebronnen zijn alleen maar rendabel met subsidie. Zonder de subsidie verdienen ze zich nooit terug. Daarnaast is er niet permanent wind en zon. Zet liever in op kleinere projecten waar de burgers ook profijt van hebben.”

•

Heeft u een voorkeur voor de invulling van de energieopgave met zonne- of windenergie? “Het gaat niet om een voorkeur. Zonne-energie zou plaatselijk opgewekt moeten worden, op kleine schaal, op daken, en als je dan zo nodig een veldopstelling wilt, doe het niet op akkerbouwgrond of nog erger natuurgrond maar maak gebruik van de onbenutte ruimte bij op- en afritten van snelwegen, klaverbladen, stortplaatsen, schermen van zonnepanelen langs een spoorlijn etc.”

•

Wanneer zou u niet achter de komst van een windpark in de gemeente Horst aan de Maas staan? “Als de grootste vervuilers (nationaal als internationaal) het gemakkelijkst ervan afkomen. Voer de gemakkelijkste (minst ingrijpende) stappen als eerste in en ga pas daarna verder. Nederland mag best iets vooroplopen maar ons bijvoorbeeld van het gas af halen terwijl ze het in Duitsland nog stimuleren is niet verteerbaar.”

•

Wat zou u vinden van een grootschalig energieproject in de gemeente Horst aan de Maas? “Ik ben er een voorstander van om dit te realiseren. Wat belangrijk is dat de leefbaarheid van de regio er niet negatief beïnvloed wordt. Ik heb begrepen dat de gemeente Venray eenzelfde initiatieven heeft. Ga samenwerken! Op deze manier kan er een win-win situatie ontstaan en het rendement optimaal worden benut.”

32

33

40

41

6

A73/ MAASLIJN

Kenmerken zoekgebied A73/ Maaslijn Evenals de Mariapeel is het zoekgebied A73/ Maaslijn een groot gebied. In dit gebied wordt met name gekeken naar de mogelijkheden voor een windpark. Het zoekgebied is een lang en breed gebied, met een punt naar het noorden. De oostelijke grens van het gebied volgt het spoor tussen Venray en Venlo, de Maaslijn. Aan de westkant van het gebied ligt de A73 en de woonkern Melderslo. Ten noorden ligt Tienray en ten zuiden Grubbenvorst en Greenport Venlo. Het gebied tussen de A73 en de Maaslijn is een divers, vaak functioneel verkaveld landbouwgebied met een combinatie van akkerbouw, glastuinbouw, boom- en sierteelt en intensieve veehouderij. Naar verwachting zal het gebied deze gemengde functie behouden. Er is een beperkt aantal omwonenden in het zoekgebied. Een mogelijk windpark kan aansluiten op de bestaande infrastructuur (de Maaslijn of de autosnelweg A73) in het landschap. De analyse en verantwoording voor de keuze van dit zoekgebied is uitgebreid beschreven in KODE Hoofdstuk 5 Landschappelijke keuzes (p.37).

In het gebied zien we de volgende ontwikkelingen: •

Landbouwontwikkeling Zoals gezegd kent het zoekgebied akkerbouw, boom- en sierteelt en intensieve veehouderij. De intensieve veehouderij is voornamelijk gesitueerd in het Landbouwontwikkelingsgebied (LOG) dat grenst aan de A73. Hier is een aantal grote bedrijven gevestigd. De mogelijkheden voor uitbreiding van de intensieve veehouderij in dit gebied, is zeer beperkt. Belangrijk in het zoekgebied is de boom- en sierteelt. Deze bedrijven zijn met name gevestigd bij Hoogheide en de Witveldweg. De boom- en sierteelt heeft zich de afgelopen jaren in dit gebied steeds verder ontwikkeld. De aandacht voor duurzaamheid en specialisatie in de bedrijfsvoering neemt toe. Om te komen tot duurzaam grondgebruik en innovatie zijn telers gewend om samen te werken. Dit kan het beste binnen een cluster van bedrijven zoals in het gebied Hoogheide/ Witveldweg het geval is. De verwachting is dat nieuwe innovaties, zoals dubbel 34

42

43

•

•

•

•

•

•

ruimtegebruik (vertical farming), ook in de boom- en sierteelt zijn intrede gaan doen. In het noorden van het zoekgebied vinden we zowel boom- en sierteelt als akkerbouw. Natuurontwikkeling Zoals op de kaart is te zien, ligt ten oosten van het zoekgebied een groot uitgestrekt bosen natuurgebied wat loopt van Californië in het zuiden naar het Schuitwater en de Tienrayse heide in het noorden. Het nog te bouwen ecoduct zorgt straks voor een ecologische verbinding zodat dieren uit de natuurgebieden Parc Zaarderheiken, Kraijelheide en Koelbroek veilig de A73 kunnen oversteken naar de natuurgebieden ten oosten van de A73: Houthuizerheide, en onder andere Kaldenbroek en het Schuitwater. Het totale natuurgebied is onderdeel van het Nederlands NatuurNetwerk (NN netwerk), voorheen bekend als de goudgroene natuurzone. De verschillende overgangen tussen de gradiënten droog (heide) nat (oude maasmeanders met broekbossen) en gemengd bos maken dat de natuurwaarde hier hoog is. Waterbeheer Het zoekgebied ligt overwegend op een hogere zandrug die aan de oostzijde langzaam overgaat naar een lagergelegen landschap. De landsbouwbodems zijn hier relatief droog. Er lopen twee belangrijke watergangen door het zoekgebied (Langevenseloop en de Gekkegraaf) die een belangrijke functie hebben voor de waterafvoer van het zuidelijk gelegen Klavertje 4 gebied.

Landschap Het landschap kent een diverse opbouw en gebruik. In het zuiden ligt de autosnelweg A73 met ten zuiden het Klavertje 4 gebied (klaver 11) en ten noorden het LOG gebied. Over het algemeen kan gesteld worden dat het zuidelijke delen van het zoekgebied een hoge dynamiek kent. Het gebied vanaf de Witveldweg tot ongeveer de Broekhuizerweg/ Horsterdijk kent een heel divers gebruik. Het noordelijk deel (ong. vanaf de Babelsche Loop) heeft een relatieve lage dynamiek. Op enkele glastuinbouwbedrijven na is hier vooral (vollegrond) landbouw met een geleidelijk overgang naar de eerder aangegeven natuurgebieden. Nabijheid en ontwikkelingen vanuit Greenport Venlo De ontwikkeling van Greenport Venlo levert een belangrijke bijdrage aan de economische ontwikkeling van de regio. In de afgelopen vijftien jaar is een groot boven regionaal bedrijventerrein ontstaan met bijbehorende infrastructuur. Dit heeft de leefomgeving rondom Greenport Venlo sterk veranderd. De bedrijvigheid en mobiliteit zijn sterk toegenomen en het landschap is veranderd (verdozing). Deze toenemende bedrijvigheid heeft ook geleid tot een toestroom van arbeidsmigranten. Leefbaarheid staat onder druk Met name in de zuidelijke helft van het gebied (nabij Greenport Venlo) staat de leefbaarheid van inwoners onder druk. De afgelopen decennia is het gebied sterk veranderd.

Dit gaat over de komst van enkele grote bedrijven, steeds meer arbeidsmigranten, de overlast die men ervaart van grote stallen, maar ook door de toename van verkeer op de snelwegen (A67 en A73). Energiegebruikers in het gebied Op dit moment ervaren grote energiegebruikers in de gemeente Horst aan de Maas last van de fluctuerende energieprijzen, maar ook van de schommelingen op het net. Zij hebben voordeel bij meer stabiliteit op het elektriciteitsnet. Ondernemers (o.a. glastuinbouw)

•

kunnen mogelijk helpen bij het vinden van innovatieve oplossingen om deze stabiliteit terug te vinden. Recreatie en toerisme In dit gebied zijn de recreatieve en toeristische functies beperkt. Er is geen grootschalig verblijfstoerisme en ook geen grote recreatieve “trekker” in dit gebied. Er zijn wel enkele kleinschalige campings en camperplaatsen aanwezig. Met name aan de oostzijde van de spoorweg (Maaslijn) liggen binnen het natuurnetwerk enkele fietsroutes en een uitgebreid wandelnetwerk.

35

36

44

45

Mogelijkheden voor een windpark binnen het zoekgebied A73/ Maaslijn In KODE is aangegeven dat in het zoekgebied A73/ Maaslijn verkend zal worden wat de mogelijkheden zijn voor de ontwikkeling van een mogelijk windpark. Uit een eerste grove analyse zijn er drie gebieden, binnen het totale zoekgebied, naar voren gekomen waar een windpark misschien mogelijk is. In deze analyse zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: • • • • •

1 kilometer afstand tot de grens van woonkernen 350 meter afstand tot individuele woningen 83 meter afstand tot het spoor 75 meter afstand tot rijkswegen Niet in Natura-2000 en Goudgroene natuurzones

In onderstaande tabel zijn de drie deelgebieden verder geanalyseerd op de mogelijkheden voor een windpark. Gekeken is naar landschap, ecologie, hinder, externe veiligheid, elektriciteitsnet en grootte. Uit deze analyse blijkt dat de ontwikkeling van een mogelijk windpark in het deelgebied Babelsche Loop relatief veel impact zal hebben op het landschap en de ecologie. Analyse deelgebieden 1 Landschap

Op basis van bovenstaande uitgangspunten zijn drie gebieden in beeld gekomen. Dit zijn: 1. Babelsche Loop (noord): Het is een agrarisch gebied en ligt aan de Nieuwe Baan, ten westen van de Babelsche Loop (waterloop) en grenst aan het natuur- en stiltegebied Schuitwater. 2. Hoogheide (midden): Het is een agrarisch gebied met veel boom- en sierteelt. Het ligt aan de weg Hoogheide. De gemeente Horst aan de Maas heeft hier een aanzienlijke grondpositie. 3. Witveldweg (zuid): Het gebied ligt aangrenzend aan de A73 en ten zuiden van de Witveldweg. Het is een agrarisch gebied met veel boom- en sierteelt. Diverse grondeigenaren in het gebied hebben overeenkomsten afgesloten met commerciële ontwikkelaars.

2 Ecologie

3 Hinder

4 Externe veiligheid

5 Elektriciteitsnet

6 Grootte

1 Babelsche Loop Open kavelstructuur zonder lintbeplanting. Ligging nabij de Maaslijn waardoor aansluiting gezocht kan worden bij de bestaande infrastructuurlijnen. Gebied is voor een gedeelte onderdeel van het bos- en mozaïeklandschap dat uniek is voor Noord- en Midden-Limburg waarbij dit gedeelte tot de meer geometrische veengebieden aan de rand van bospercelen hoort. Ligging langs de bospercelen van het overgangsgebied van de hogere bossen naar de nattere veengebieden. Gedeelte van het gebied ligt in de zilvergroene natuurzone. Het gebied grenst aan een stiltegebied. Relatief weinig woningen, maar wel vrij zicht voor de woningen die tussen het natuurgebied en de Maaslijn liggen. Geen directe beperkingen. Afstand tot spoorlijn kan worden gehanteerd. Middenspanning aansluitpunt nabij op 1.400 meter. Momenteel geen capaciteit bij Enexis beschikbaar. Geen alternatief bij beperkte capaciteit. Lijnopstelling van 3 windmolens.

2 Hoogheide Open kavelstructuur. Mogelijke windmolens kunnen aansluiten bij de bestaande lijnstructuur van de open kavels.

3 Witveldweg Open kavelstructuur zonder lintbeplanting. Mogelijke windmolens kunnen aansluiten bij de bestaande lijnstructuur van de kavels en de autosnelweg A73.

Open kavels met lintbeplanting van bomen. Gebied grenst in het oosten aan een gouden natuurzone.

Open kavels zonder bomen. Gebied grenst in het oosten aan een gouden natuurzone.

Door boszone weinig zicht op het gebied van de oostzijde. Aan de westzijde voornamelijk agrarische bedrijven. Geen directe beperkingen. Afstand tot spoorlijn kan worden gehanteerd. Twee hoogspanning aansluitpunten op 1.500 en 1.800 meter afstand. Momenteel geen capaciteit bij Enexis beschikbaar. Hoogspanningsstation kan hoge vermogens verwerken. Lijnopstelling van 3 tot 4 windmolens met extra ruimte voor maatwerk in de plaatsing.

Vrij zicht vanaf het oosten op het gebied, relatief weinig woningen.

Gebieden waar windmolens geplaatst kunnen worden 37

38

46

47

Geen directe beperkingen. Afstand tot snelweg kan worden gehanteerd. Hoogspanningsaansluiting nabij op 700 meter. Momenteel geen capaciteit bij Enexis beschikbaar. Hoogspanningsstation kan hoge vermogens verwerken. Lijnopstelling van 3 windmolens.

Wat vinden omwonenden, grondeigenaren en pachters van het zoekgebied Babelsche Loop Diverse omwonenden, grondeigenaren, pachters en commerciële windontwikkelaars hebben gereageerd naar aanleiding van de digitale informatiebijeenkomsten op 11 en 16 maart 2021. Op 8 juni 2021 heeft het verkenningsteam, samen met Reindonk Energie & Co, een bijeenkomst georganiseerd voor de grondeigenaren en pachters rondom het gebied van de Babelsche Loop. De aanwezigen hebben eenduidig aangegeven positief te staan tegenover een verdere verkenning naar een mogelijk windpark. Diverse aanwezigen hebben voorgesteld dit coöperatief te ontwikkelen bij voorkeur samen met Reindonk Energie & Co.

Mogelijkheden voor een windpark buiten het zoekgebied A73/ Maaslijn Naar aanleiding van de digitale informatiebijeenkomsten voor inwoners van het zoekgebied A73/ Maaslijn is door een aantal inwoners de vraag gesteld wat de mogelijkheden zijn om een windpark te ontwikkelen op of aangrenzend aan het terrein van Greenport Venlo en dus buiten het zoekgebied A73/ Maaslijn. Uit een nadere analyse is naar voren gekomen dat het zogenaamde Californië 2 gebied en Klaver 11 gebied eventueel in aanmerking zouden kunnen komen. Voor het gebied Californië 2 heeft de gemeenteraad op 10 november 2020 het bestemmingsplan Californië 2 vastgesteld. Momenteel wordt gewacht op een uitspraak van de Raad van State. Het gebied is ongeveer 50 hectaren groot en is bestemd voor glastuinbouw- en agrofoodbedrijven. Oorspronkelijk, bij de vaststelling van de structuurvisie Klavertje 4-gebied in 2012, was het de bedoeling om dit gebied te ontwikkelen voor alleen de glastuinbouw. Echter, daar heeft de ontwikkelaar Californië BV van afgezien. Ten aanzien van deze wijziging loopt momenteel een procedure bij de Raad van State. Het is de vraag of het verstandig is gedurende deze procedure de mogelijkheden voor een windpark nader te onderzoeken. Klaver 11 ligt parallel en ten westen van de A73 en ten oosten van de Horsterweg. Het heeft de bestemming agribusiness en grenst aan het zoekgebied A73/ Maaslijn.

Mogelijk zouden windmolens geplaatst kunnen worden op de terreinen van de bedrijven die daar gevestigd zijn. Hiervoor gelden specifieke regels en dit vraagt verder onderzoek.

Met de omwonenden rondom het gebied de Babelsche Loop is op 29 juni 2021 gesproken. Zij hebben aangegeven tegen de komst van een windpark te zijn. Zij zijn bang voor geluidoverlast, slagschaduw en mogelijke gezondheidsrisico’s. Ook zijn de omwonenden van mening dat een windpark niet past in het landschap en dat de mogelijke impact van een windpark op de ecologie en de natuur van het aangrenzende natuurgebied Schuitwater onacceptabel is. Bovendien is het Schuitwater een stiltegebied. De gebieden Hoogheide en Witveldweg zijn in hun ogen beter geschikt voor een windpark.

Hoogheide Op 9 juni 2021 heeft het verkenningsteam, samen met Reindonk Energie & Co, een bijeenkomst georganiseerd voor de grondeigenaren en pachters van Hoogheide. De aanwezige grondeigenaren en pachters uit het gebied zijn verdeeld. Een aantal van hen is tegen een windpark, anderen zijn positiever en zien kansen. De aanwezigen hebben hun zorgen geuit over de mogelijke negatieve effecten van windmolens voor de gezondheid van medewerkers die werken op het land. Een aantal grondeigenaren die positief zijn, heeft een overeenkomst gesloten met een commerciële windontwikkelaar. Tijdens de bijeenkomst werden deze grondeigenaren vertegenwoordigd door een commerciële ontwikkelaar. Door de aanwezige boom- en siertelers van Hoogheide is aan de gemeente gevraagd wat zij met de sector en het gebied wil. Het is een belangrijke innovatieve economische sector in de gemeente Horst aan de Maas en zeer actief in de gebieden Hoogheide en Witveldweg. Volgens de boom- en siertelers kan de ontwikkeling van windmolens de verdere ontwikkeling van de boom- en sierteelt in het gebied in de weg staan. Men vreest dat – door het plaatsen van windmolens – de omliggende gronden minder interessant worden voor de sector. Ook is men bang dat een mogelijk windpark leidt tot de ontwikkeling van zonneweides. Dit zou betekenen dat er op termijn minder grond beschikbaar is voor de sector.

De vraag komt ook voort uit het feit dat de gemeente Horst aan de Maas veel grond in bezit heeft in Hoogheide. Op 15 juli 2021 is een bijeenkomst georganiseerd voor zowel de omwonenden van Hoogheide als de Witveldweg (binnen een straal van 600 meter). De aanwezige omwonenden hebben aangegeven tegen de komst van een windpark te zijn. Zij zijn bang voor geluidoverlast, slagschaduw en mogelijke gezondheidsrisico’s. Ook zijn zij van mening dat een windpark niet past in het landschap en dat de gemeente prioriteit moet geven aan zon-op-dak. Voorgesteld is dat de gemeente Horst aan de Maas investeert in windparken elders, bijvoorbeeld op zee, in kustprovincies of in het buitenland.

Californië 2 - Greenport Venlo

Klaver 11 – Greenport Venlo 39

40

48

49

Witveldweg Op 10 juni 2021 heeft het verkenningsteam in samenwerking met Reindonk Energie & Co, een bijeenkomst georganiseerd voor de grondeigenaren van de Witveldweg. De aanwezige grondeigenaren hebben eenduidig aangegeven positief te staan tegenover een verdere verkenning naar een mogelijk windpark. Diverse aanwezigen hebben voorgesteld dit coöperatief te ontwikkelen bij voorkeur samen met Reindonk Energie & Co. Een aantal grondeigenaren heeft een overeenkomst gesloten met een commerciële windontwikkelaar.

Ondertussen hebben een aantal commerciële windontwikkelaars zich gemeld die een grondpositie hebben in het gebied. De ontwikkelaars hebben aangegeven de resultaten van de verkenning met belangstelling af te wachten.

Een van de aanwezige grondeigenaren gaf aan dat er kansen liggen voor de boom- en sierteelt in de gebieden Hoogheide en Witveldweg. Bijvoorbeeld door restwater van het aangrenzende Greenport Venlo te gebruiken voor beregening en irrigatie. Dit zou bij droogte de waterhuishouding van het gebied kunnen verbeteren. Ook is voorgesteld om Hoogheide en Witveldweg te zien als één zoekgebied en uit te breiden met Klaver 11, een strook van agribusiness gelegen westelijk aan de autosnelweg A73. Vervolgens kan verder onderzocht worden welke exacte mogelijkheden er zijn om windmolens te plaatsen op de bedrijfslocaties in Klaver 11, parallel aan de snelweg A73.

Wat vinden inwoners van Melderslo en Grubbenvorst Op maandag 11 en 12 oktober 2021 zijn bijeenkomsten georganiseerd voor de inwoners en geïnteresseerden van respectievelijk Melderslo (inclusief Tienray) en Grubbenvorst. Beide bijeenkomsten waren goed bezocht door inwoners. Tijdens deze bijeenkomst zijn de aanwezigen geïnformeerd over de verkenning en hebben zij suggesties en opmerkingen gegeven. De aanwezigen hebben aangegeven tegen de komst van een windpark te zijn.

Zoals eerder aangegeven is op 15 juli 2021 een bijeenkomst voor zowel de omwonenden van Hoogheide als de Witveldweg (binnen een straal van 600 meter). De omwonenden hebben aangegeven tegen de komst van een windpark te zijn. Zij zijn bang voor geluidoverlast, slagschaduw en mogelijke gezondheidsrisico’s. Tijdens een aantal gesprekken met inwoners en bedrijven is gesproken over de groene corridor van bos- en natuurgebieden die loopt van Californië in het zuiden naar het Schuitwater in het noorden. Deze corridor ligt ten oosten van het zoekgebied. Het nog te bouwen ecoduct zorgt er straks voor dat dieren veilig de A73 kunnen oversteken. Voorgesteld is om deze groene corridor te versterken met natuurontwikkeling of het stimuleren van natuurinclusieve landbouw. Dit kan gezien worden als een interessante koppelkans.

Met name de aanwezigen inwoners van Grubbenvorst die nabij Greenport Venlo en de A73 wonen, hebben aangegeven dat zij zich niet goed behandeld voelen door de overheid en dat de leefbaarheid van het gebied onder druk staat. Zij hebben het gevoel dat elke ontwikkeling bij hen terecht komt. Bij het opstellen van de gebiedsvisie Greenport Venlo zijn de inwoners actief betrokken geweest. Echter, bij de realisatie ervan zijn diverse onderdelen niet uitgevoerd of aangepast. Er was een mooi plan, maar de gemeente heeft zich niet aan de afspraken gehouden en bestemmingen van gebieden zijn veranderd zonder afstemming met de omgeving. Men heeft het gevoel dat de verdozing van het landschap steeds verder gaat en de komst van arbeidsmigranten de leefbaarheid onder druk zet. Dit resulteert in een slechte verstandhouding tussen inwoners en overheid. Men is van mening dat het onderwerp leefbaarheid meer aandacht moet krijgen. Windenergie zou een katalysator kunnen zijn om de leefbaarheid in het gebied te verbeteren. Van de financiële revenuen kunnen bijvoorbeeld geluidsschermen worden geplaatst langs de snelwegen of metingen worden gedaan naar de (stank)overlast van de intensieve veehouderij.

41

42

50

51

Conclusie en mogelijke ontwikkelstrategie Conclusies In de afgelopen maanden is gekeken wat de mogelijkheden zijn voor een eventueel windpark in het zoekgebied A73/ Maaslijn. Er zijn vele bijeenkomsten en gesprekken gevoerd met grondeigenaren, pachters, inwoners, ondernemers en andere stakeholders in het zoekgebied A73/ Maaslijn. Uit onderzoek en de vele gesprekken en bijeenkomsten concluderen we het volgende: •

•

•

•

•

•

•

•

Na een eerste grove analyse, zijn drie gebieden nader onderzocht op de mogelijkheden voor het ontwikkelen van een windpark. Deze gebieden zijn de Babelsche Loop, Hoogheide en de Witveldweg. De geschiktheid van de gebieden is beoordeeld op landschap, ecologie, hinder, externe veiligheid, elektriciteitsnet en grootte. We concluderen dat het gebied de Babelsche Loop voor wat betreft landschap en ecologie matig scoort, ten opzichte van de andere twee gebieden. Voorgesteld wordt het gebied de Babelsche Loop vooralsnog af te laten vallen als mogelijk gebied voor een windpark. Ook is gekeken naar de mogelijkheden van een windpark dicht bij Greenport Venlo, in de gebieden Californië 2 en Klaver 11. Voorgesteld wordt het gebied Californië 2 vooralsnog af te laten vallen, omdat over de bestemming van dit gebied een procedure bij de Raad van State loopt. Daarentegen is Klaver 11 wel interessant om verder te onderzoeken. Veel inwoners waarmee gesproken is hebben bezwaren tegen de komst van een windpark. Zij uiten hun zorgen over de mogelijke negatieve gevolgen van een windpark op de leefomgeving en de gezondheid van mensen. Ook maakt men zich zorgen over de impact op het landschap en de aangrenzende natuurgebieden.

Met name de inwoners van Grubbenvorst die nabij Greenport Venlo en de A73 wonen, hebben aangegeven dat zij zich niet goed behandeld voelen door de overheid en dat de leefbaarheid in het gebied onder druk staat. Zij vinden dat te veel verschillende ontwikkelingen bij hun terecht komen, waardoor er een stapeling van problemen ontstaat. Zowel inwoners, grondeigenaren en andere stakeholders geven in gesprekken aan dat er diverse ontwikkelingen in het gebied gaande zijn. Als mogelijke koppelkansen zien zij de verbetering van de leefbaarheid, versterken van de boom- en sierteelt en het ontwikkelen van een robuuste natuurverbinding tussen het te realiseren ecoduct over de A73 en het Schuitwater. De grondeigenaren van de Babelsche Loop en de Witveldweg hebben aangegeven positief te staan tegenover een verdere verkenning naar een mogelijk windpark. Een aantal grondeigenaren in het gebied de Witveldweg heeft een overeenkomst gesloten met commerciële windontwikkelaars. De grondeigenaren en de pachters uit het gebied Hoogheide zijn sceptisch en verdeeld. Een aantal van hen is tegen de ontwikkeling van een windpark, maar een aantal heeft een overeenkomst gesloten met een commerciële windontwikkelaar. De boom- en siertelers hebben hun zorgen geuit over de mogelijke negatieve effecten van windmolens voor de gezondheid van medewerkers die werken op het land.

Ook zijn zij bang dat de ontwikkeling van een windpark in de toekomst resulteert in zonneweides waardoor het beschikbare landareaal zal afnemen. Door de boom- en siertelers uit Hoogheide is aan de gemeente gevraagd wat zij met de sector en het gebied wil. Het is een belangrijke innovatieve economische sector in de

43

44

52

53

gemeente Horst aan de Maas en zeer actief in de gebieden Hoogheide en Witveldweg. De gemeente Horst aan de Maas heeft veel gronden in haar bezit in Hoogheide en is daarom een belangrijke stakeholder.

Ontwikkelstrategie Een belangrijk uitgangspunt in KODE is dat bij de ontwikkeling van grootschalige energieprojecten er een koppeling wordt gemaakt met andere ontwikkelingen, ambities of problemen in het gebied. Uit alle gesprekken die gevoerd zijn ontstaat een beeld dat de basis vormt voor een mogelijke ontwikkelstrategie. De ontwikkeling van een eventueel windpark in het zoekgebied kan het beste integraal gerealiseerd worden, door verschillende opgaven aan elkaar te koppelen in een gebiedsontwikkeling. Dit kan door de gebieden Hoogheide en Witveldweg samen te voegen tot één ontwikkelgebied. Dit gebied vervolgens uit te breiden met de strook gelegen ten westen van de autosnelweg A73 (Klaver 11) en de strook bos- en natuurgebieden gelegen ten oosten van Hoogheide en Witveldweg. Hierdoor ontstaat een groot gebied waar diverse opgaven en kansen liggen. De gebiedsontwikkeling dient aandacht te geven aan de volgende opgaven: 1. Het ontwikkelen van een windpark dat goed aansluit bij het landschap en de lijnstructuur van kavels en eventueel de autosnelweg A73. De financiële revenuen van het windpark kunnen ten goede komen aan de verbetering van de leefbaarheid in het gebied. 2. Het verbeteren van de algehele leefomgeving en leefbaarheid in het gebied. 3. Het versterken van de agrarische structuur van het cluster van boom- en siertelers. 4.

Het ontwikkelen van een robuuste natuurverbinding gelegen tussen het ecoduct over de A73 bij Californië en het natuurgebied het Schuitwater. Om te komen tot een gebiedsontwikkeling is het noodzakelijk de verschillende opgaven verder uit te werken. Anders dan bij zonneweides is bij een windpark het ruimtebeslag relatief beperkt. Oftewel, een mogelijk windpark heeft beperkte gevolgen voor de ruimte die beschikbaar is voor bijvoorbeeld landbouw of natuur. De gebiedsvisie die voor dit gebied wordt opgesteld, kent daardoor een ander detailniveau en deels ook een ander vervolgproces. Door ook bij deze gebiedsvisie de verschillende opgaven parallel aan elkaar te laten lopen, wordt geborgd dat koppelkansen worden gerealiseerd, waarbij leefbaarheid een van de opgaven is. De verschillende sporen van de gebiedsvisie worden uitgewerkt in projecten, inclusief een businesscase en een opzet van een uitvoeringsorganisatie. Ook is het belangrijk dat in de organisatorische opzet van de ontwikkel- en exploitatiefase van een windpark, lokaal eigenaarschap is geborgd. Aanbevolen wordt dat de gemeente Horst aan de Maas een opdracht geeft aan Reindonk Energie & Co om binnen eerdergenoemde uitgangspunten en kaders, de mogelijkheden van een coöperatief windpark verder onderzoekt en zo mogelijk ontwikkelt. Dit doet zij samen met grondeigenaren, omwonenden en bedrijven uit het gebied.

De gemeente voert regie over de gebiedsontwikkeling en vertaalt de andere opgaven in concrete projecten.

Kader

Tijdens de verkenning konden inwoners hun mening geven over de wenselijkheid van zonneweides en een windpark. In totaal zijn 165 reacties ontvangen, waaronder de onderstaande vier: •

Wanneer zou u achter de komst van een windpark in de gemeente Horst aan de Maas staan? “Met lokale ondernemers opgezet. Met participatie vanuit de omgeving. Lokaal opwekken en lokaal gebruiken. Belangrijker nog om te kijken naar opslag of de opgewekte energie direct opslaan in bijvoorbeeld waterstof.”

•

Wanneer zou u niet achter de komst van een windpark in de gemeente Horst aan de Maas staan? “Als het te top down gaat en commercieel ingestoken zou worden. De mensen met de lasten moeten ook de lusten krijgen. Dat geldt voor aanwonenden en dorpen. Eerlijk gezegd ook als het te dicht bij mijn eigen dorp of huis komt te staan. Of bij natuur. Als ze te hoog worden.“

•

Wat zou u vinden van een grootschalig energieproject in de gemeente Horst aan de Maas? “Het is belangrijk dat we zo snel mogelijk compleet overstappen op hernieuwbare energie. Het is niet redelijk dat al deze hernieuwbare energie elders wordt opgewekt. Het spreekt voor mij daarom vanzelf dat we ook in Horst aan de Maas een grootschalig energieproject moeten ontwikkelen.”

•

Wat zou u vinden van een grootschalig energieproject in de gemeente Horst aan de Maas? “Dit moet je niet willen, het buitengebied van Horst is al onevenredig belast met grote vervuilende projecten zoals NGB en meerdere buitenproportioneel grote mestverwerkingslocaties. Daarnaast is er meer dan voldoende ruimte op de daken van de bedrijfshallen binnen de gemeentegrenzen.”

45

46

54

55

7

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

Met het vaststellen van het Kader Opwekken Duurzame Elektriciteit (KODE) op 15 december 2020 heeft de gemeenteraad van Horst aan de Maas aan het college van B&W de opdracht gegeven een verkenning uit te voeren naar grote zonneweides en een mogelijk windpark in respectievelijk de zoekgebieden Mariapeel en A73/ Maaslijn (spoor 3). De verkenning is uitgevoerd in de periode maart – oktober 2021. Een belangrijk resultaat van de verkenning is dat intensief is gesproken met inwoners, grondeigenaren, bedrijven en andere stakeholders. Op basis van de vele gesprekken, bijeenkomsten en nader onderzoek komen we tot de onderstaande conclusies en aanbevelingen.

Wat vinden inwoners, omwonenden, grondeigenaren en ondernemers •

•

•

•

•

Tijdens de verkenning is duidelijk naar voren gekomen dat veel inwoners waarmee gesproken is, zich realiseren dat klimaatsverandering vraagt om concrete maatregelen. De ambitie om met name in te zetten op energiebesparing door bijvoorbeeld het isoleren van huizen, wordt breed gedragen. Ook de ambitie om een deel van het resterende energieverbruik (30%) lokaal op te wekken. De vraag is echter op welke wijze en hoe snel dit gerealiseerd kan worden en welke impact dit heeft op de leefomgeving en leefbaarheid van inwoners. Een windpark of zonneweide heeft grote impact op de leefomgeving. Tijdens bijeenkomsten geeft de meerderheid van de inwoners aan tegen de komst van zonneweides en een windpark te zijn. Sommigen maken zich grote zorgen over de gezondheidseffecten, omdat er nog onzekerheden en kennislacunes zijn over bijvoorbeeld de impact van windmolens. Er zijn ook ecologische bezwaren. Er is daarentegen ook gesproken met inwoners, grondeigenaren en ondernemers die mogelijkheden en kansen zien. Zij geven aan dat in zowel het zoekgebied de Mariapeel als de A73/ Maaslijn er diverse andere uitdagingen spelen.

Zoals het versterken van de agrarische structuur, wateroverlast en/ of verdroging, verminderen van de uitstoot van stikstof, agrariërs die willen stoppen of juist verder willen, natuurontwikkeling en natuurinclusieve landbouw, versterking van het landschap, kansen voor recreatie, toerisme en paardensport, et cetera. Er is draagvlak voor het uitganspunt in KODE dat de ontwikkeling van grootschalige energieprojecten, gekoppeld dient te worden aan andere ontwikkelingen en ambities in de zoekgebieden. Inwoners van Evertoord hebben het gevoel dat veel ontwikkelingen hun kant opkomen en dat men onvoldoende gehoord wordt. Er is weinig vertrouwen in de overheid en de politiek. Het beeld van een aaneengesloten zonneweide van 200 of 300 ha in Evertsoord heeft veel weerstand opgeroepen. Dit beeld is ontstaan door het initiatief van Ruimte voor Ruimte en versterkt door de gebiedsverkenning. De inwoners van Evertsoord geven aan dat als verdere stappen genomen worden, zij actief betrokken willen zijn in een toekomstig proces. Met name de inwoners van Grubbenvorst die nabij Greenport Venlo en de A73 wonen, hebben aangegeven dat zij zich niet goed behandeld voelen door de overheid en dat de 47

56

57

•

leefbaarheid van het gebied onder druk staat. Zij vinden dat te veel ontwikkelingen bij hen terecht komen, waardoor er een stapeling van verschillende problemen ontstaat. Om ervoor te zorgen dat er draagvlak is voor mogelijke energieprojecten vinden inwoners het belangrijk dat de gemeente het gesprek blijft voeren met de inwoners, grondeigenaren, bedrijven en andere stakeholders.

o

o o o o

Aanbevelingen: Mariapeel •

•

•

•

•

• •

•

Aanbevolen wordt om de ontwikkeling van zonneweides in de Mariapeel te realiseren als onderdeel van een integrale gebiedsontwikkeling. Dit stimuleert integraliteit en voorkomt versnippering en stapeling van problemen. Via een integrale aanpak kunnen kansen en oplossingen worden gecreëerd voor de opwek van elektriciteit, landbouwtransitie, natuuren landschapsontwikkeling, waterbeheer, recreatie & toerisme en eventuele andere innovaties. Om te komen tot een integrale gebiedsontwikkeling is het noodzakelijk een gebiedsvisie op te stellen die aangeeft hoe het gebied eruit zal zien in 2030 en daarna. Het is belangrijk een gebiedsvisie te maken, omdat de verschillende opgaven in het zoekgebied ieder een claim zullen leggen op de beschikbare ruimte. Bij het opstellen van de visie zal bepaald worden welke locaties het beste geschikt zijn voor landbouw, paardensport, zonneweides, natuurontwikkeling, recreatie en toerisme, etc. Tegelijker dient aandacht gegeven te worden aan onderliggende onderwerpen als landschap en waterbeheer. Bij inwoners, grondeigenaren en ondernemers is er weinig steun voor de aanleg van enkel zonneweides zonder een duidelijke overkoepelende gebiedsvisie. Ook de organisatorische opzet van de plan- en exploitatiefase van zonneweides dient onderdeel te zijn van de visie, zodat lokaal eigenaarschap wordt geborgd.

De gebiedsvisie dient opgesteld te worden samen met inwoners, grondeigenaren, ondernemers en ander stakeholders. Aan de gebiedsvisie dient een uitvoeringsprogramma gekoppeld te worden met projecten, een businesscase en een opzet van de uitvoeringsorganisatie. Bij het opstellen van de businesscases dient optimaal gebruik gemaakt te worden van externe capaciteit en financiering vanuit het rijk en de provincie. Hierbij kan gedacht worden aan beschikbare gelden voor de landbouwtransitie, beperken stikstof depositie, natuurontwikkeling, NOVI-gebied De Peel, etc. De verwachting is dat het nieuwe regeerakkoord meer duidelijkheid geeft over de beschikbare financiële middelen. De gebiedsvisie dient in het najaar van 2022 gereed te zijn voor vaststelling door de gemeenteraad. Vervolgens kan de uitvoering van start gaan. Op diverse momenten is tijdens de verkenning gesproken met de gemeente Venray, gemeente Deurne, gemeente Peel en Maas, provincie Limburg en waterschap Limburg. Zij hebben aangegeven geïnteresseerd te zijn om samen met de gemeente Horst aan de Maas uitvoering te geven aan de uitwerking en implementatie van de gebiedsvisie Mariapeel. Geadviseerd wordt om op korte termijn samen met deze partijen een concreet samenwerkingsverband uit te werken. Het programma Maasgaard kan gezien worden als een voorbeeld van een succesvol samenwerkingsverband.

Bij het opstellen van de gebiedsvisie voor de Mariapeel zal aandacht gegeven moeten worden aan:

o o o o

Ontwikkelen van zonnedaken en -weides, inclusief dubbel ruimtegebruik, goede inpassing in het landschap en een elektriciteitskabel parallel aan de Midden Peelweg. Aan deze kabel kunnen diverse zonnedaken en -weides worden aangehaakt, waardoor een ‘lint’ ontstaat van verschillende zonnedaken en -weides lopend van zuid naar noord. Versterken van de landbouwstructuur d.m.v. kavelruil. Verminderen depositie van stikstof op natuurgebieden Beperken wateroverlast aan de Dorperpeelweg. Versterken van natuur en landschap vanuit een robuuste groene en blauwe structuur. Versterken recreatie en toerisme, inclusief de toekomstige uitbreiding van Toverland. Verder ontwikkelen van Grandorse. Samenwerking met andere overheden zoals de gemeenten Venray, Deurne, Peel en Maas, provincie Limburg en waterschap Limburg. Aansluiting bij de Nationale Omgevingsvisie de Peel (NOVI).

Aanbevelingen: A73/ Maaslijn •

•

•

•

•

Na een eerste grove analyse, zijn drie gebieden nader onderzocht op de mogelijkheden voor het ontwikkelen van een windpark. Deze gebieden zijn de Babelsche Loop, Hoogheide en de Witveldweg. De geschiktheid van de gebieden is beoordeeld op landschap, ecologie, hinder, externe veiligheid, elektriciteitsnet en grootte. We concluderen dat het gebied de Babelsche Loop voor wat betreft landschap en ecologie matig scoort, ten opzichte van de andere twee gebieden. Voorgesteld wordt het gebied de Babelsche Loop vooralsnog af te laten vallen als mogelijk gebied voor een windpark. Op verzoek van inwoners is ook gekeken naar de mogelijkheden van een windpark buiten het zoekgebied en dicht bij Greenport Venlo. Dit zijn de gebieden Californië 2 en Klaver 11. Voorgesteld wordt het gebied Californië 2 vooralsnog af te laten vallen, omdat over de bestemming van dit gebied een procedure bij de Raad van State loopt. Daarentegen is Klaver 11 wel interessant om verder te onderzoeken. De ontwikkeling van een eventueel windpark in het zoekgebied kan het beste gerealiseerd worden, via een integrale gebiedsontwikkeling waarin verschillende opgaven worden opgepakt.

Het ontwikkelgebied voor deze aanpak bestaat uit de gebieden Hoogheide en Witveldweg, uitgebreid met de strook gelegen ten westen van de autosnelweg A73 (Klaver 11) en de strook bos- en natuurgebieden gelegen ten oosten van Hoogheide en Witveldweg. Hierdoor ontstaat een groot gebied waar diverse opgaven en kansen liggen. Een mogelijk windpark heeft weinig gevolgen voor de ruimte die beschikbaar is voor bijvoorbeeld landbouw of natuur. De gebiedsvisie die voor dit gebied wordt opgesteld, kent daardoor een ander detailniveau en deels ook een ander vervolgproces. Door ook bij deze gebiedsontwikkeling de verschillende opgaven parallel aan elkaar te laten lopen, wordt geborgd dat koppelkansen worden gerealiseerd. De verschillende opgaven die moeten worden opgepakt binnen de gebiedsontwikkeling zijn: 1. Het ontwikkelen van een windpark dat goed aansluit bij het landschap en de lijnstructuur van kavels en eventueel de autosnelweg A73. De financiële revenuen van

48

49

58

59

•

•

•

het windpark kunnen ten goede komen aan de verbetering van de leefbaarheid in het gebied. 2. Het verbeteren van de algehele leefomgeving en leefbaarheid in het gebied. 3. Het versterken van de agrarische structuur van het cluster van boom- en siertelers. 4. Het ontwikkelen van een robuuste natuurverbinding gelegen tussen het ecoduct over de A73 bij Californië en het natuurgebied het Schuitwater. Bij inwoners, grondeigenaren en ondernemers is er weinig steun voor de aanleg van een windpark zonder een duidelijke koppeling met andere opgaven in het gebied. Ook is het belangrijk dat in de organisatorische opzet van de ontwikkel- en exploitatiefase van een windpark, lokaal eigenaarschap is geborgd. Aanbevolen wordt dat de gemeente Horst aan de Maas een opdracht geeft aan Reindonk Energie & Co om binnen eerdergenoemde uitgangspunten en kaders de mogelijkheden van een coöperatief windpark verder onderzoekt en zo mogelijk ontwikkelt. Dit doet zij samen met grondeigenaren, omwonenden en bedrijven uit het gebied. Geadviseerd wordt dat de gemeente Horst aan de Maas regie voert over de gebiedsontwikkeling en de andere opgaven vertaalt in concrete initiatieven en projecten, samen met inwoners, grondeigenaren en andere stakeholders.

Aanbevelingen: kansen verzilveren •

•

De klimaatsverandering is urgent en diverse partijen willen concreet aan de slag. Bovendien staan ontwikkelingen met betrekking tot bijvoorbeeld de landbouwtransitie, stikstofproblematiek en waterbeheer, niet stil. Geadviseerd wordt om kansen die zich voordoen te pakken. We weten dat sommige agrariërs nu willen stoppen of actief zoeken naar andere mogelijkheden. Ga met hen in gesprek en overweeg bijvoorbeeld strategische grondaankoop of vestig een voorkeursrecht. Het is belangrijk dat de gemeente nu regie neemt. Tijdens de verkenning is duidelijk naar voren gekomen dat inwoners het belangrijk vinden dat de lusten en lasten van energieprojecten eerlijk gedeeld worden. Het streven van de gemeente dat energieprojecten ontwikkeld worden vanuit minimaal 50% (en bij voorkeur 100%) lokaal eigenaarschap, wordt breed gedeeld. Reindonk Energie & Co en eventuele andere lokale energie coöperaties kunnen hier een belangrijke rol in spelen. Echter, extra kennis en/ of financiële middelen vanuit de gemeente zullen ontwikkelingen versnellen. Een aantal inwoners heeft expliciet aangegeven dat de gemeente de rol van mede-ontwikkelaar en eigenaar zou moeten innemen. Belangrijkste reden is dat (buitenlandse) commerciële ontwikkelaars niet de kans moeten krijgen om er met de winst vandoor te gaan.

In dit kader adviseren we dat de gemeente Horst aan de Maas de mogelijke rol van mede-ontwikkelaar en eigenaar van energieprojecten concreet uitwerkt en hierover op korte termijn besluit.

8

BIJLAGE LITERATUURLIJST •

www.energielandschaphorstaandemaas.nl

•

Kader Duurzame Opwekking Duurzame Elektriciteit (KODE) – Gemeente Horst aan de Maas, december 2020

•

Regionale Energie Strategie Noord- & Midden Limburg – RES Noord- en Midden-Limburg 2021

•

Handreiking Landschap, Grootschalige energie opwek zon op land - RES Noord- en MiddenLimburg juli 2021

•

Gezondheidseffecten van windturbinegeluid – RIVM 2021

•

Klimaatakkoord: effecten van nieuwe energiebronnen op gezondheid en veiligheid in Nederland – RIVM 2021

•

Uitspraak windpark De Groene Delta – Raad van State 24 december 2019

•

Windturbines, zonneparken en woningprijzen – Ministerie van Economische Zaken, december 2019

•

Handboek Risicozonering Windturbines – RVO 2014

51

50 60

61