Document · PDF

06c Programma Energiebesparing

Gemeenteraad 11 juli 2023, gemeente Horst aan de MaasBij agendapunt: Voorstel tot het vaststellen van het Programma Energiebesparing Horst aan de Maas 2023-2026.14.970 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

Want veel aanmeldingen heeft ook consequenties. Ten eerste is daar financieel niet op geraamd. Om meer huishoudens te helpen is extra budget nodig. Want onze energiecoaches krijgen een vrijwilligersvergoeding en er zijn extra materiaalkosten voor de besparende maatregelen die zij aanbrengen. Ten tweede is de adviescapaciteit beperkt, terwijl de interesse waarschijnlijk groter is. Dit betekent meer werk voor onze energiecoaches, die dit vrijwillig doen. Gezien het aantal energiecoaches verwachten we dat er ruimte is voor meer bezoeken. Dit blijven we in de loop van 2023 goed monitoren. Tot slot is er op dit moment alleen financiering is voor onze ‘Warmmakers’aanpak voor het jaar 2023. We willen deze aanpak de komende jaren doorzetten en daarvoor via dit programma energiebesparing de benodigde budgetten borgen.

32 33 Programma Energiebesparing

Horst aan de Maas 2023 - 2026

Wat gaan we extra doen?

Leren van uitvoering in 2023: evalueren inzet coaches, klussers en inloopmogelijkheid in de Kerkstraat. Tegelijkertijd concrete aanpak ontwikkelen om aantal woningen per jaar te verhogen door gerichter te communiceren: Borgen continuïteit van onze Warmmakers-aanpak door via dit programma energiebesparing financiering tot en met 2026 te vragen.

Hoe gaan we dat doen?

Zie ‘wat gaan we extra doen’

Wat is daarvoor nodig?

Gezien het verwachte succes van de regeling vragen we voor 2023 een extra budget van € 100.000. Dit bedrag komt voor het grootste gedeelte direct bij de inwoners terecht (door aanbrengen kleine energiebesparende maatregelen) en zal daarnaast worden besteed aan werving, training en inzet van extra ‘Warmmakers’.

Adviezen op maat

Om de continuïteit van de aanpak te garanderen vragen we voor de jaren 2024, 2025 en 2026 jaarlijks een bedrag van € 350.000. Dit budget is nodig om de huidige werkzaamheden te kunnen voortzetten en versterken. Uitgaven zijn onder andere: vrijwilligersvergoeding voor de energiecoaches en -klussers; kosten voor aanbrengen kleine energiebesparende maatregelen bij inwoners thuis (zoals waterbesparende douchekop en tochtstrips); huurkosten voor de huiskamer/inloopruimte van de Warmmakers en de werving, training en inzet van nieuwe vrijwilligers.

34 Programma Energiebesparing

1. Koopwoningen 1.6 Energieadvies: Energieloket voor iedereen Concreet doel

Inwoners en particuliere verhuurders onafhankelijk advies geven over het verduurzamen en duurzaam verwarmen van de woning

Waar vastgelegd

Warmtevisie (gemeentebrede aanpak)

Huidige situatie

Om woningbezitters beter te informeren over energiebesparing en de subsidie- en financieringsregelingen die hiervoor bestaan, werkt de gemeente Horst aan de Maas sinds 2021 samen met het Duurzaam Bouwloket. Bij dit energieloket kunnen inwoners gratis onafhankelijk advies inwinnen, wanneer zij hun woning energiezuinig, comfortabel en mogelijk aardgasvrij willen maken.

Hoe gaan we dat doen?

Samenwerking op huidige voet voortzetten.

Wat is daarvoor nodig?

Deelname van de gemeente aan het Duurzaam Bouwloket kost 10.000 euro per jaar aan abonnementskosten en 4.000 euro per jaar voor een informatief webinar (over bijvoorbeeld warmtepompen). De jaarlijkse kosten van €14.000 zijn onderdeel van de reguliere begroting en hoeven dus niet te worden bijgeraamd.

Inwoners kunnen dag en nacht online terecht bij het Duurzaam Bouwloket. Op werkdagen overdag kan men ook bellen. Het Duurzaam Bouwloket werkt voor meer dan 140 gemeenten en volgt alle relevante ontwikkelingen op de voet. Daardoor heeft men altijd de meest actuele informatie. Er werken inhoudelijke experts die op gespecialiseerde thema’s (zoals het beoordelen van een offerte van een warmtepomp) een deskundig advies kunnen geven. Het loket biedt goed advies aan onze inwoners en neemt daarmee veel werk uit handen van de gemeente. Wat doen we al?

Naast de energieloketfunctie werken we ook met het Duurzaam Bouwloket samen bij de organisatie van collectieve inkoopacties (zie tabel 1.3); bij informatievoorziening aan inwoners zoals bijvoorbeeld een webinar over warmtepompen). Ook ondersteunen zij ons bij de training en administratie van de energiecoaches (zie tabel 1.5).

Wat leveren de lopende inspanningen op?

In 2022 hebben 2200 van de 18000 huishoudens uit Horst aan de Maas advies gekregen van het Duurzaam Bouwloket via de website of de telefoon. Dat is ruim 12%. Het overgrote deel van de adviezen was gericht op woningisolatie. Daarnaast wordt er o.a. gezocht naar contactgegevens van uitvoerende bedrijven en wordt er informatie opgevraagd over subsidie- en financieringsmogelijkheden.

Zijn inspanningen voldoende om ambitie te halen?

De samenwerking met het Duurzaam Bouwloket draagt bij aan het behalen van onze doelen. Met name het doel dat we inwoners met (energie)vragen op een goede en deskundige manier willen helpen. De loketfunctie in huidige vorm volstaat en willen we aan vasthouden.

Wat gaan we extra doen?

35 36 Programma Energiebesparing

Horst aan de Maas 2023 - 2026

1. Koopwoningen Wat is daarvoor nodig?

1.7 Inwonercollectieven rond het thema energie actief ondersteunen Concreet doel

Inwonersinitiatieven op het gebied van energie worden door de gemeente zoveel mogelijk gefaciliteerd.

Waar vastgelegd

Duurzaamheidsprogramma Horst aan de Maas

Huidige situatie

In diverse kernen en wijken zijn inwoners actief of actief geweest met het thema energie. Zij organiseerden bijvoorbeeld informatieavonden en collectieve inkoopacties. Op dit moment zijn Duurzaam Meterik en Stichting EnergieKronenberg twee actieve inwonersinitiatieven op het gebied van energie.

Wat doen we al?

Financiële steun voor organisatiekosten van het inwonerinitiatief.

In het uitvoeringsprogramma #WijGaanGroen 2020-2022 was een flink bedrag gereserveerd voor ondersteuning van de activiteiten van pilotdorp Kronenberg. Hiervan resteert nog een deel, waarmee ook in 2023 activiteiten van EnergieKronenberg ondersteunt worden. EnergieKronenberg is van plan om in 2023 een nieuw bidboek in te dienen voor de periode 2024-2026. Het is nog niet duidelijk wat de ondersteuningsbehoefte is. Duurzaam Meterik heeft in het verleden een beperkte financiële bijdrage ontvangen voor organisatiekosten (zoals zaalhuur, drukwerk ed). Voor het blijven ondersteunen van deze twee bestaande en eventuele nieuwe inwonerinitiatieven op het gebied van energiebesparing in de periode 2023-2026 vragen we in totaal € 50.0000.

Stichting EnergieKronenberg kreeg zo’n vijf jaar geleden na het indienen van een bidboek de pilotstatus toegekend als voorbeeldproject in Horst aan de Maas. De gemeente steunt het initiatief financieel en door actieve inzet van medewerkers. Duurzaam Meterik kreeg een beperkte financiële bijdrage vanuit de gemeente en draait vooral op de kracht van enthousiaste vrijwilligers.

Wat leveren de lopende inspanningen op?

Dorpsgenoten kunnen elkaar inspireren en helpen en daarmee energiebesparing en de warmtetransitie versnellen. Omdat buren vaak hetzelfde type huis hebben, kunnen ze onderling goed vergelijken en elkaar tips geven. En als een kleine groep inwoners zich in een bepaald thema verdiept ('wat is een goed isolatiebedrijf’ of ‘wat is een betrouwbare leverancier van warmtepompen') dan kan de rest van de buurt van die kennis gebruik maken, zonder dat ze er zelf tijd en moeite in hoeven te steken.

Zijn inspanningen voldoende om ambitie te halen? Wat gaan we extra doen? Hoe gaan we dat doen?

Onze ambitie is om initiatieven van onderop aan te moedigen en te steunen

Als zich nieuwe inwonerinitiatieven melden, dan proberen we deze zo goed mogelijk te ondersteunen. Dat hangt af van de vraag vanuit de inwoners. Mogelijkheden voor ondersteuning zijn bijvoorbeeld: Politieke steun: wethouder doet de opening van een informatieavond. Communicatieve steun: waarbij de gemeente via haar kanalen promoot wat inwoners organiseren Inhoudelijke steun: ambtenaren leveren informatie; werken mee aan projecten/bijeenkomsten en informeren over subsidiemogelijkheden 37 38

Programma Energiebesparing

Horst aan de Maas 2023 - 2026

wordt dit ook niet onderzocht. Hiermee zijn onze inwoners in overtreding van de Natuurwet met het risico op flinke boetes. De isolatie van woningen kan versneld worden als alle gemeenten een zogenaamd ‘soortenmanagementplan’ opstellen. De provincies kregen in december 2022 een financiële bijdrage van in totaal € 6,9 miljoen van het rijk om natuurinclusief isoleren te versnellen. De verwachting is dat de provincie Limburg dit geld gaat inzetten om gemeenten hierbij te helpen.

1. Koopwoningen 1.8 Natuurinclusief isoleren met hulp van een soortenmanagementplan (SMP) Concreet doel

Waar vastgelegd

Ons doel is om vaart te maken met het isoleren van gebouwen en het bestrijden van energie-armoede en om dat binnen de regels van de Wet Natuurbescherming te doen. Hiervoor is een soortenmanagementplan nodig. In 2023 starten we met het opstellen daarvan. Bij isolatie kunnen het belang van energiebesparing en het belang van de natuur botsen. Want door spouwmuur- en dakisolatie raken beschermde dieren hun schuilplekken, broedplekken en winterverblijven kwijt. Denk hierbij aan huismussen, gierzwaluwen en diverse vleermuizen. Om te voorkomen dat beschermde dieren lijden onder onze isolatieaanpak gaan we werken met een zogenaamd ‘Soortenmanagementplan’ (afgekort: SMP). De Wet natuurbescherming stelt eisen aan de omgang met beschermde diersoorten. Deze eisen zijn relevant bij woningisolatie. Daarnaast is biodiversiteit in het duurzaamheidsprogramma Horst aan de Maas 2020-2050 vastgelegd als een van de vier hoofddoelen (p.18): “In al onze beslissingen wegen we de gevolgen voor de natuur en biodiversiteit mee. We brengen het verlies aan biodiversiteit in Horst aan de Maas tot stilstand en zetten actief in op beschermen en versterken van de verscheidenheid aan planten en diersoorten die leven in Horst aan de Maas”.

Daarbij heeft Horst aan de Maas in het duurzaamheidsprogramma gekozen voor het bevorderen van biodiversiteit (p.55): “Wij zien ieder project, ieder onderhoudsplan en iedere ruimtelijke ontwikkeling als een middel om de biodiversiteit in Horst aan de Maas te herstellen”.

Huidige situatie

Wat doen we al?

Wat leveren de lopende inspanningen op?

Op dit moment weinig. Vermoedelijk voldoen alleen woningcorporaties aan de onderzoeksverplichting uit de Wet natuurbescherming.

Zijn inspanningen voldoende om ambitie te halen? Wat gaan we extra doen?

Nee

Hoe gaan we dat doen?

In overleg met de provincie stellen we een uitvraag op voor het opstellen van een soortenmanagementplan gericht op het isoleren van gebouwen in Horst aan de Maas. We selecteren een adviesbureau en dat bureau gaat vervolgens aan de slag. De doorlooptijd van een SMP is ongeveer twee jaar, omdat er in meerdere seizoenen ecologisch onderzoek nodig is.

Wat is daarvoor nodig?

Het opstellen van een soortenmanagementplan voor de 16 kernen van Horst aan de Maas kost circa € 500.000. Hier willen we in 2023 opdracht voor geven, maar het merendeel van het werk zal vanaf 2024 worden gedaan. Daar is in de begroting van dit programma rekening mee gehouden.

Voor isolatie van panden waar beschermde dieren leven, is een natuurvergunning nodig. Voordat de isolatie start, moet de eigenaar van het pand ecologisch onderzoek laten doen naar de aanwezigheid van beschermde dieren. Als er sprake is van beschermde dieren, dan moet de opdrachtgever van de isolatie vooraf een natuurvergunning aanvragen bij de provincie. Vereiste voor het krijgen van zo’n vergunning is dat er compenserende maatregelen worden genomen. Door het ecologisch onderzoek en het aanvragen van een natuurvergunning loopt de isolatie vertraging op. Daardoor gaat het in de praktijk zelden op deze manier. Woningcorporaties volgen de Natuurwet procedures, maar particulieren doorgaans niet. We stimuleren natuurinclusief isoleren via voorlichting: in alle communicatie over woningisolatie benadrukken we het belang ervan en geven we praktische tips. Tegelijk beseffen we dat het voor inwoners ingewikkeld en kostenverhogend is om daadwerkelijk natuurinclusief te isoleren. In de praktijk is de aanwezigheid van beschermde dieren vaak niet bekend en

We stellen een Soortenmanagementplan op. In het Soortenmanagementplan zijn robuuste voorwaarden en maatregelen opgenomen waarmee de staat van instandhouding van beschermde soorten geborgd wordt tijdens de uitvoering van de betreffende activiteiten gedurende een langere periode. We overleggen met de RES Nord- en Midden-Limburg en de Provincie Limburg om te kijken of we gezamenlijk een soortenmanagementplan voor de hele regio NML en/of voor de hele provincie kunnen opstellen.

Vervolgens zijn er ook concrete maatregelen nodig om het leefgebied van de beschermde dieren te beschermen en versterken. Hiervoor er is een medewerker nodig die uitleg geeft over nut en noodzaak en die toeziet op de toepassing van het soortenmanagementplan. Dit vraagt structurele inzet van personeel (waaronder een gemeentelijk ecoloog).

39 40 Programma Energiebesparing

Horst aan de Maas 2023 - 2026

Bijlage 2: Actielijnen huurwoningen

Onderstaande infographic geeft een overzicht van de nationale afspraken rond huurwoningen, inclusief versnelde verduurzaming.

Van de huurwoningen in Horst aan de Maas is het grootste gedeelte eigendom van woningcorporaties Wonen Limburg en Woonwenz (samen ruim 60%). De rest is particuliere verhuur. De actielijnen voor huurwoningen zijn voor een deel hetzelfde als voor koopwoningen. Voor deze actielijnen wordt daarom verwezen naar de tabellen in bijlage 1. Hieronder een overzicht van de actielijnen gericht op huurwoningen en de tijdsplanning. Daarna volgt een toelichting per actielijn. Nr.

Actielijnen

2023

2024

2025

2026

Huurwoningen

2.1

Energieadvies huurders: via gemeente & via corporatie

2.2

Verhuurders particulier: zie koopwoningen

2.3

Verhuurders woningcorporaties: Prestatieafspraken

2.1: Energieadvies huurders: via gemeente & via corporatie Huurders hebben geen directe invloed op de isolatiegraad van de huurwoning. Daarvoor is de verhuurder verantwoordelijk. Maar een huurder heeft wél invloed op het energieverbruik in de woning. Een bewoner kan energie besparen door gedrag aan te passen en door het treffen van eenvoudige energiebesparende maatregelen, zoals radiatorfolie en een waterbesparende douchekop. Zowel de gemeente als de woningcorporatie helpen huurders hierbij door middel van advies. De gemeente biedt informatie via het energieloket (zie tabel 1.6). Daarnaast kunnen ook huurders gebruik maken van onze energiecoaches en – klussers (zie tabel 1.5). Verder heeft Wonen Limburg al jaren eigen energiecoaches die huurders kunnen helpen om energie te besparen en de energierekening te verlagen. 2.2 Isoleren en energieadvies particuliere verhuurders Particuliere verhuurders kunnen in principe gebruik maken van alle regelingen die de gemeente biedt voor koopwoningen met een eigenaar-bewoner: van energie-advies tot deelname aan collectieve inkoopacties. Zie tabel 1.2 tot en met 1.6 bij koopwoningen voor een toelichting. 2.3: Prestatieafspraken woningcorporaties en gemeente De gemeente maakt prestatieafspraken met de woningcorporaties. Die gaan ook over het verduurzamen van het woningbezit.

Corporatie Woonwenz heeft alleen woning met energielabel A of hoger in Horst aan de Maas, dus alleen Wonen Limburg heeft nog een isolatie-opgave. Daarover wordt het volgende afgesproken in de prestatieafspraken: “Partijen maken jaarlijks een concreet Uitvoeringprogramma voor het daaropvolgende jaar met een doorkijk t/m 2027. Daarin worden wederzijdse inspanningen geformuleerd met betrekking tot onder andere labelverbetering EFG, Standaard Warmtevraag, aardgasvrij, duurzame opwekking en klimaatadaptatie. Op basis daarvan gaan partijen samen ontdekken wat verstandige maatregelen zijn (learning by doing).” Op landelijk niveau zijn duurzame doelen vastgelegd voor de corporatiesector. De ambitie van het kabinet is dat er in 2030 in totaal 1 miljoen huurwoningen toekomstklaar geïsoleerd zijn, dat betekent dat deze woningen moeten voldoen aan de ‘Standaard voor woningisolatie' (zie bijlage 1 Actielijnen Koopwoningen voor een toelichting over deze standaard). Verder is in 2022 door de rijksoverheid vastgelegd dat er uiterlijk in 2028 geen corporatiewoningen meer zijn met een energielabel lager dan D. Wonen Limburg is bezig met het aanpakken van alle huurwoningen in Horst aan de Maas die nog een label E, F of G hebben. Hiervoor is geen extra actie vanuit de gemeente nodig.

41 Programma Energiebesparing

42 52

Horst aan de Maas 2023 - 2026

Bijlage 3: Actielijnen gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed Gemeente heeft divers vastgoed in bezit. De gemeente maakt met de huurders verschillende afspraken. 1. Gemeente voert beheer en onderhoud zelf uit. 2. Gemeente heeft beheer en onderhoud overgedragen aan de vereniging met een bijdrage voor het onderhoud (75% van het geraamde bedrag). Niet alle accommodaties zijn in bezit. Dat zijn er ongeveer 80. De gemeente voelt zich daar wel verantwoordelijk voor en daarom is een subsidieregeling ingericht om deze accommodaties te helpen bij het verduurzamen.

Wat leveren de lopende inspanningen op?

Zodra de nieuwbouw bij openbare werken is afgerond en daar de beoogde hoeveelheid zonnepanelen is geplaatst, dan is het doel gehaald: het gemeentelijke vastgoed is energieneutraal. Want alle energie die jaarlijks in het gemeentehuis en bij openbare werken wordt gebruikt, wordt ook op deze twee locaties opgewekt.

Zijn inspanningen voldoende om ambitie te halen? Wat gaan we extra doen?

3. Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed 3.1 Gemeentelijk vastgoed Concreet doel

In 2025 zijn alle gebouwen die door de gemeentelijke organisatie worden gebruikt (= gemeentehuis Horst en openbare werken Horst) aardgasvrij en energieneutraal. De gebouwen wekken samen op jaarbasis evenveel duurzame energie op als er gebruikt wordt in de gebouwen.

Waar vastgelegd

Raadsinformatiebrief ‘Energieneutrale Accommodaties 2030’ uit 2020, Raadsinformatiebrief ‘Route naar energieneutrale accommodaties 2030 nader uitgewerkt’ uit 2021 en Duurzaamheidsprogramma #Wij gaan Groen.

Wat doen we al?

Gemeentehuis: het gemeentehuis heeft energielabel A. Er liggen sinds 2017 zonnepanelen op het dak. Daarmee wordt genoeg stroom opgewekt voor 50% van het gebouwgebonden energieverbruik (= verwarming, verlichting en luchtbehandeling). De tweede 50% plus het volledige energiegebruik van de werkzaamheden in het gemeentehuis (waaronder de serverruimte met computers) wordt in de toekomst bij openbare werken opgewekt. In de loop van 2023 worden plannen voorgelegd aan de gemeenteraad voor een verbouwing van het gemeentehuis. In die plannen is aandacht voor energiebesparing, met name op het gebied van verlichting.

Het gemeentelijk vastgoed kan pas energieneutraal worden, als netbeheerder Enexis toestemming geeft om de geplande hoeveelheid zonnepanelen bij openbare werken aan te sluiten op het net. In totaal gaat het om 400 KW aan zonnepanelen. Op dit moment is er toestemming om de zonnepanelen die op het dak van de nieuwbouw van openbare werken komen aan te sluiten. Dit levert 80 KW op. Er is onderzocht dat de resterende 320 KW opgewekt kan worden door zonnepanelen op de bestaande daken en op schuine gevels. Gezien de problemen met netcongestie, is helaas niet te zeggen wanneer en hoe deze extra opwek geplaatst en aangesloten kan worden op het elektriciteitsnet. Daarom wil de gemeente laten onderzoeken of een batterij die stroom opslaat een oplossing is. Bij de bouwplannen van openbare werken is hier rekening mee gehouden: er is voldoende ruimte om zo’n batterij (met het formaat van een container) te kunnen plaatsen. Dit valt echter buiten de scope van het programma energiebesparing.

Hoe gaan we dat doen?

N.v.t.

Wat is daarvoor nodig?

N.v.t.

Openbare werken: hier wordt dit moment verbouwd. De locatie is recent voorzien van duurzame verwarming met een ‘Oak Heat'-systeem. Er zijn plannen om een warmtepomp (met propaan als natuurlijk koudemiddel) te plaatsen en genoeg zonnepanelen om zowel openbare werken als het gemeentehuis volledig energieneutraal te maken. Die plannen kunnen pas uitgevoerd worden, als er ruimte komt op het stroomnet van Enexis. Op dit moment hoort het gemeentelager in Sevenum ook tot de gebouwen die door de gemeentelijke organisatie worden gebruikt, met name voor opslag. Nadat de verbouwing van openbare werken klaar is, zal de opslag uit Sevenum naar Horst verhuizen. Daarna wordt deze locatie niet meer door de gemeente gebruikt.

43 Programma Energiebesparing

44 54

Horst aan de Maas 2023 - 2026

maatschappelijke accommodaties is zo’n constructie lastiger te organiseren. Wat daar niet lokaal duurzaam opgewekt kan worden, zou via participatie in grootschalige duurzame opwek elders gerealiseerd moeten worden.

3. Gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed 3.2 Maatschappelijk vastgoed Concreet doel

Waar vastgelegd

Wat doen we al?

In 2030 zijn alle gemeentelijke accommodaties aardgasvrij en energieneutraal. Daarvoor zetten we in op 30-35% energiebesparing. Voor de resterende energievraag is participatie in duurzame opwek elders de gekozen route om energieneutraal te worden. Raadsinformatiebrief ‘Energieneutrale Accommodaties 2030’ uit 2020 en Raadsinformatiebrief ‘Route naar energieneutrale accommodaties 2030 nader uitgewerkt’ uit 2021.

Wat gaan we extra doen?

De duurzaamheidssubsidie voor niet-gemeentelijke accommodaties is op. Deze willen we opnieuw gaan voeden met € 600.000 voor de periode 20232027.

Hoe gaan we dat doen?

We zetten de succesvolle gemeentelijk subsidieregeling voor verduurzaming van maatschappelijke accommodaties voort, op dezelfde manier.

Wat is daarvoor nodig?

Een bedrag van € 600.000 om de pot voor duurzaamheidssubsidie aan maatschappelijke accommodaties opnieuw te vullen. Er zijn circa 80 maatschappelijke accommodaties. Daarvan zijn er in de afgelopen jaren vanuit de eerdere subsidiemiddelen 42 verduurzaamd. Voor ongeveer 38 accommodaties dient dit nog te gebeuren. De subsidie van de gemeente is een bijdrage in de kosten, maar dekt niet alle kosten. Doorgaans gaat het om een bijdrage van 30-50% met een maximum van € 25.000 euro per accommodatie. Op basis van de ervaringen met de voorgaande subsidieregeling schatten we in dat een bedrag van € 600.000 voldoende is om de resterende accommodaties te verduurzamen.

Maatschappelijk vastgoed dat niet in eigendom is van de gemeente, heeft gebruik kunnen maken van de subsidieregeling verduurzamen maatschappelijke accommodaties. Duurzaamheid is daarbij een breed begrip: we verstaan er niet alleen energiebesparing onder, maar ook dat het gebouw voor iedereen goed toegankelijk is. Er zijn of worden 42 accommodaties verduurzaamd met deze regeling. Het subsidieplafond van 900.000 is bereikt, waardoor we geen nieuwe subsidies meer kunnen geven. Maatschappelijk vastgoed dat eigendom is van de gemeente wordt verduurzaamd via het meerjareninvesteringsplan (MIP). Het gaat op dit moment op 43 panden, waarvan er 7 nog afgestoten worden, zodat het totaal uitkomt op 36 panden. We pakken ons eigen vastgoed projectmatig aan, met als doel deze panden zoveel mogelijk te verduurzamen door isoleren, duurzaam ventileren, duurzame warmte-opwek en duurzame verlichting. Hierdoor zijn of worden accommodaties als Zwembad en Sporthal de Berkel, De Merthal, de Torrekoel in Kronenberg, diverse sporthallen en gymzalen verduurzaamd.

Naast het vullen van de subsidiepot is er 0,5 fte extra nodig bij team Vastgoed om subsidieaanvragen te beoordelen en te volgen tot het project klaar is. Het betreft hier externe inhuur met de juiste expertise: geschatte kosten € 90.000.

Het Gasthoes heeft na de verduurzaming een A++ label (bijna A+++) gekregen, terwijl het gebouw eerst een G-label had. De verwachting is dat ook het zwembad en de sporthal in Horst een goed label krijgen als alles afgerond is. Wat leveren de lopende inspanningen op?

Goed geïsoleerde gebouwen, die toegankelijk zijn voor alle doelgroepen waarbij energie zoveel mogelijk lokaal duurzaam wordt opgewekt.

Zijn inspanningen voldoende om ambitie te halen?

Het energiebespaardoel van 30-35% in 2030 wordt gehaald. Maar het doel dat alle maatschappelijke accommodaties in 2030 ook energieneutraal zijn, zal niet gehaald worden. Bestaande en zelfs nieuwe accommodaties (ook al zijn deze all electric) hebben altijd energie nodig. Zonnepanelen op het dak leveren niet altijd genoeg stroom om de volledige energievraag van een accommodatie te dekken. Bij het gemeentehuis kunnen we dat compenseren door extra opwek bij openbare werken. Maar bij 45 46

Programma Energiebesparing

Horst aan de Maas 2023 - 2026

Bijlage 4 Actielijnen bedrijven Energiebesparing bij bedrijven

Het is een wettelijke taak van de gemeente om aandacht te besteden aan energiebesparing bij bedrijven. Dit doen wij via vergunningverlening, toezicht en handhaving. In de praktijk heeft de gemeente Horst aan de Maas een deel van deze taken bij de RUD (regionale uitvoeringsdienst) gelegd en een deel van de taken voert de gemeente zelf uit. Er zijn veel ontwikkelingen op dit gebied, in 2023 wordt bijvoorbeeld de informatieplicht voor bedrijven over energiebesparing aangescherpt. In de tabellen in deze bijlage worden de belangrijkste regelingen toegelicht. Behalve vergunningverlening, toezicht en handhaving is er ook het spoor van het voorlichten, stimuleren en adviseren van bedrijven over energiebesparing. Daar zijn veel partijen mee bezig. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) fungeert als landelijk energieloket voor bedrijven. Bij RVO is veel informatie te vinden, bijvoorbeeld over subsidies. Daarnaast zijn brancheverenigingen actief met het informeren en adviseren van bedrijven over duurzaamheid. Zoals de branchevereniging van de horeca (Koninklijke Horeca Nederland) en de LTO/LLTB. Specifiek in Limburg zijn ook nog de volgende partijen actief: • Stichting Duurzame Bedrijventerreinen: gericht op verduurzamen van bedrijventerreinen.

• Stichting Groene Economie Limburg: gericht op stimuleren en informeren MKB-bedrijven • Het expertisecentrum Duurzaamheid & Innovatie van de Limburgse Werkgeversvereniging: gericht op het bevorderen van duurzaam ondernemen en het versnellen van processen. • Regionale ontwikkelingsmaatschappij LIOF • Diverse commerciële adviesbureaus die bedrijven helpen om energie te besparen. Vanuit de gemeente willen wij het verduurzamen bij bedrijven verder stimuleren. De focus van dit Programma Energiebesparing is de gebouwde omgeving. Diverse bedrijfssectoren zijn een onderdeel van de gebouwde omgeving, zoals de horeca, detailhandel, dienstverlening en overige kantoorfuncties. Voor deze doelgroep richten we een energieloket in. Voor inwoners maken we gebruik van het duurzaam bouwloket. Het duurzaam bouwloket biedt sinds kort ook een module voor bedrijven aan. Daar gaan we gebruik van maken (zie tabel 4.1). Het grootste deel van het energieverbruik binnen Horst aan de Maas gaat naar de landbouw/agrarische sector.. Zie de toelichting in paragraaf 1.4 van dit programma. Naast dat er vanuit verschillende stichtingen en brancheorganisaties inspanning wordt geleverd om de agrosector te verduurzamen, willen wij dit als gemeente -in samenwerking met externe partijen - nog verder aanjagen.

Daarvoor stellen wij een junior adviseur/ projectleider (agro)bedrijven aan die hierin een aanjagende en verbindende rol in gaat nemen (zie tabel 4.1).

47 Horst aan de Maas 2023 - 2026

Daarnaast gaan we een junior adviseur/ projectleider (agro)bedrijven aanstellen, die voor de energiebesparing en verduurzaming van de agrosector een aanjagende en verbindende rol in gaat nemen. Bijvoorbeeld door het opzetten van een energie-leer-netwerk, of het ontwikkelen van een energie hub van meerdere bedrijven. Daarnaast zal de projectleider initiatieven van ondernemers verder helpen.

4. Bedrijven 4.1 Energieadvies bedrijven Concreet doel

Waar vastgelegd

Wat doen we al?

Energiebesparing en verduurzaming bij bedrijven stimuleren en ondernemers daarbij ontzorgen door onafhankelijk advies te geven, initiatieven aan te jagen en te regisseren. Zowel gericht op verduurzaming en energiebesparing van de bedrijfspanden als van de bedrijfsvoering. Daarmee bijdragen aan het halen van de doelstelling van 35% energiebesparing in 2030.

Hoe gaan we dat doen?

Deze actielijn sluit aan op de wens van het gemeentebestuur om lokale bedrijven beter te ondersteunen met informatie en advies over energiebesparing en verduurzaming.

Er is nog geen gemeentelijke energieloket voor bedrijven. We maken al wel gebruik van het Duurzaam Bouwloket als energieloket voor onze inwoners. Wat is daarvoor nodig?

Vanuit accounthouderschap hebben we intensief contact met (agro)bedrijven over ontwikkelingen, waaronder ook energie. Wat leveren de lopende inspanningen op?

De lopende initiatieven van externe partijen die in de inleiding van deze bijlage staan aangegeven, dragen bij aan bewustwording en in zekere mate actie om te verduurzamen bij ondernemers.

Aanstellen projectleider (agro)bedrijven Abonnement afsluiten voor afname van de bedrijvenmodule van het Duurzaam Bouwloket. We overleggen met regiogemeenten die ook zijn aangesloten bij het Duurzaam Bouwloket of zij ook de bedrijvenmodule gaan afnemen en overwegen een gezamenlijke communicatiecampagne hierover. Promotiecampagne voor het bedrijvenloket via onze bestaande lokale contacten (centrummanagement, accountmanagers, overlegplatforms) en via algemene publiciteit (social media etc.)

. De jaarlijkse kosten (abonnement, website, communicatiemiddelen) voor het bedrijvenloket bedragen circa 5.000 euro. Voor informatieve webinars en bijeenkomsten gericht op bedrijven is jaarlijks 10.000 euro nodig. Personeelskosten voor de projectleider (agro)bedrijven worden op € 80.000 per jaar geraamd. Hiervoor is dekking gereserveerd dus is er geen bijdrage voor nodig uit het programma energiebesparing.

Met accounthouderschap zijn we in nauw contact met de ondernemers en denken mee waar mogelijk. Zijn inspanningen voldoende om ambitie te halen?

Informeren, adviseren en stimuleren van bedrijven alleen is niet voldoende om de doelstelling van 35% energiebesparing in 2030 te realiseren. Wij zien het adviseren over en aanjagen en regisseren van initiatieven als onderdeel van een bredere instrumentenmix die gemeenten kunnen inzetten om bedrijven aan te zetten tot energiebesparing.

Wat gaan we extra doen?

Het Duurzaam Bouwloket is al een paar jaar bezig met het ontwikkelen van een energieloket voor bedrijven. Deze module is inmiddels beschikbaar en wij willen daar in Horst aan de Maas gebruik van gaan maken. Met het energieloket voor bedrijven van het Duurzaam Bouwloket kunnen we ondernemers actief en laagdrempelig informeren over energiebesparing en de subsidie- en financieringsregelingen die hiervoor bestaan. Ondernemers kunnen bij dit bedrijvenloket gratis onafhankelijk advies inwinnen, wanneer zij willen verduurzamen. We gaan ook -samen met het Duurzaam Bouwloket maar misschien ook met andere partijen zoals brancheverenigingen- thematische webinars of bijeenkomsten gericht op bedrijven organiseren. 48 49

Programma Energiebesparing

Horst aan de Maas 2023 - 2026

situatie op de arbeidsmarkt is extra capaciteit niet snel te organiseren. Daarom nemen we hiervoor geen claim op in dit programma.

4. Bedrijven 4.2 Kantoren hebben minimaal energielabel C Concreet doel

Kantoorgebouwen met een oppervlakte van 100 m2 of meer met een gebruiksoppervlak van minimaal 50% van de totale gebruiksoppervlakte aan gebruiksfuncties waar het kantoorgebouw deel van uitmaakt, hebben minimaal energielabel C.

Waar vastgelegd

Artikel 5.11. Bouwbesluit 2012

Wat doen we al?

Er zijn in Horst aan de Maas 21 kantoorpanden die met zekerheid, en 27 bedrijven die met een waarschijnlijkheid vallen onder deze verplichting en dus minimaal energielabel C dienen te hebben. Eind 2022 zijn van de 21 kantoorpanden zowel de eigenaar als de gebruiker aangeschreven om hen te wijzen op deze verplichting vanaf 1 januari 2023. We hebben hen gevraagd om ons te informeren over de stand van zaken en hun plannen om alsnog te gaan voldoen aan de norm. Zo krijgen we een goed beeld van de kantoren die nog niet voldoen en waar mogelijk handhaving nodig is. Half april 2023 heeft de tweede aanschrijving plaatsgevonden voor 6 locaties die met zekerheid nog niet voldeden. Half mei 2023 worden de 28 openstaande kantoorpanden fysiek bezocht.

Wat leveren de lopende inspanningen op?

Na de eerste aanschrijving voldoen 12 locaties aan de labelverplichting en hebben 3 locaties een uitzondering op de regel gekregen omdat ze later in het jaar gesloopt worden. Na de tweede aanschrijving aan de openstaande locaties voldoen er 6 bedrijven nog niet aan de labelverplichting, waarvan 5 aangeven er mee bezig te zijn en verwachten nog dit jaar te voldoen. Er wordt verwacht dat er van de openstaande 28 bedrijven 10 niet voldoen aan de gestelde eisen van het Bouwbesluit 2012 om labelplichtig te zijn. Vermoedelijk zullen uiteindelijk 4 kantoorpanden niet voldoen aan de labelverplichting.

Zijn inspanningen voldoende om ambitie te halen? Wat gaan we extra doen?

Nee

Hoe gaan we dat doen?

Een handhavingstraject starten. De eerste inschatting is dat dit bij zo’n vier kantoorpanden uiteindelijk nodig is.

Wat is daarvoor nodig?

Per handhavingstraject circa 200 uur, dus in totaal 800 uur (= 0,6 fte). Deze uren zijn niet beschikbaar en ingepland. Het is eerst nodig om als team Toezicht en Handhaving de juiste kennis en ervaring op te doen. Gezien de

Handhaven als kantoorpanden niet vrijwillig aan de verplichting (gaan) voldoen.

50 51 Programma Energiebesparing

Horst aan de Maas 2023 - 2026

Wat is daarvoor nodig?

4. Bedrijven

Het is eerst nodig om als team Toezicht en Handhaving de juiste kennis en ervaring op te doen. Gezien de situatie op de arbeidsmarkt is deze capaciteit niet snel te organiseren. Daarom nemen we hiervoor geen claim op in dit programma.

4.3 Bedrijven nemen maatregelen en voldoen aan informatieplicht Concreet doel

Bedrijven met een hoog gebruik nemen energiebesparende maatregelen die zich binnen vijf jaar terugverdienen en voldoen aan de informatieplicht.

Waar vastgelegd

Huidige situatie

De meeste vergunningplichtige bedrijven hebben energievoorschriften in hun milieuvergunning. Daarnaast heeft de informatieplicht energiebesparing een rechtstreekse werking (dus ongeacht of hierover iets in de vergunning is opgenomen). Het toezicht hierop was tot nu toe beperkt.

Artikel 2.15. Activiteitenbesluit milieubeheer Vergunningplichtige bedrijven kunnen daarnaast maatwerkenergievoorschriften in hun vergunning hebben staan

Voor bedrijven die onder het Activiteitenbesluit vallen (en dus geen aparte milieuvergunning hebben) gelden de energievoorschriften uit het activiteitenbesluit. Het toezicht hierop was tot nu toe ook zeer beperkt. Wat doen we al?

Jaarlijks voorbereiden en bestuurlijk laten vaststellen van een uitvoeringsprogramma VTH (=Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving) waarin – op basis van het inrichtingenbestand – een aantal milieucontroles bij een x-aantal milieu-inrichtingen worden begroot. Aan de hand hiervan wordt jaarlijks een Werkprogramma VTH opgesteld, waarin concreet wordt aangegeven welke adressen worden bezocht voor een milieucontrole. Tijdens deze controle wordt ook op onderdeel energie gecontroleerd. Deze controles zijn in 2022 minimaal uitgevoerd.

Wat leveren de lopende inspanningen op?

Aangezien team Toezicht en Handhaving pas sinds 2022 operationeel is en onze milieucontroleurs nog niet over de benodigde kennis en ervaring beschikken, zijn de resultaten/opbrengsten nog onvoldoende inzichtelijk.

Zijn inspanningen voldoende om ambitie te halen? Wat gaan we extra doen?

Nee, zie hierboven. Eerst is het nodig om de juiste kennis en ervaring op te doen.

Hoe gaan we dat doen?

Focus ligt nu op ‘de basis op orde’ krijgen, met name op het gebied van het aantrekken en opleiden van personeel. Als dat is gelukt, kan de focus verschuiven naar inhoudelijke thema’s, zoals energietoezicht.

Gezien de huidige planning en prioriteiten rond VTH pakken we hierbij geen extra activiteiten op.

52 Programma Energiebesparing

53 64

Horst aan de Maas 2023 - 2026

4. Bedrijven

4.4 Bedrijven voldoen aan de EED-auditplicht

4.5 Uitbreiding en vestiging bedrijven passen binnen energieambities

Concreet doel

Bedrijven met grootverbruik voldoen aan de EED-auditplicht.

Waar vastgelegd

De Energie-audit EED is een verplichting vanuit de Europese EnergieEfficiency Richtlijn (EED).

Wat doen we al?

Horst aan de Maas heeft geen specifieke aanpak voor EED-bedrijven. Er is niet bekend hoeveel bedrijven in Horst aan de Maas onder de EEDauditplicht vallen en of zij daar ook aan voldoen.

Wat leveren de lopende inspanningen op?

Zijn inspanningen voldoende om ambitie te halen? Wat gaan we extra doen?

Nee

Hoe gaan we dat doen?

Wat is daarvoor nodig?

Gezien de huidige planning en prioriteiten rond VTH pakken we hierbij geen extra activiteiten op.

Concreet doel

We verkleinen de netto energiebehoefte in onze gemeente en staan, daar waar afwegingsruimte is, alleen nieuwvestiging en uitbreiding van bedrijven toe als dit past binnen de energieambities van Horst aan de Maas.

Waar vastgelegd

Hoofdlijnenakkoord Horst aan de Maas 2022 – 2026 en Collegeprogramma Horst aan de Maas 2022 – 2026.

Wat doen we al?

Eisen over energieverbruik opnemen in de milieuvergunning van een bedrijf. Voor meldingsplichtige bedrijven gelden automatisch de energievoorschriften die bij de melding horen. Op dit moment is het energieverbruik geen standaardonderdeel van de afweging of we instemmen met nieuwvestiging of uitbreiding van bedrijven.

Wat leveren de lopende inspanningen op?

De energieregels die volgen uit de Wet Milieubeheer zijn gericht op individuele bedrijven. Op dit moment is het energiegebruik van een bedrijf geen onderdeel van de afweging of we instemmen met nieuwvestiging of uitbreiding.

Zijn inspanningen voldoende om ambitie te halen? Wat gaan we extra doen?

Nee, de ambitie in het collegeprogramma gaat verder dan wat we al doen.

Hoe gaan we dat doen?

We bekijken of we een afwegingskader kunnen opstellen, waarin we opnemen op welke wijze we het energieverbruik van bedrijfsuitbreiding en nieuwvestiging meten en hoe we dit afwegen ten opzichte van het totale verbruik. Ook bepalen we daarin hoe we omgaan met duurzame opwek.

Wat is daarvoor nodig?

Extra capaciteit om dit in 2024 te onderzoeken en op basis daarvan een afwegingskader op te stellen. Hiervoor is naar schatting € 50.000 nodig.

54 Programma Energiebesparing

Onderzoeken op welke wijze energieverbruik integraal onderdeel wordt van beslissingen over nieuwvestiging en uitbreiding bedrijven.

55 66

Horst aan de Maas 2023 - 2026

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12984297/1