03d Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040
Tekst van het document
TO E L I C H T I N G E N U I TW E R K I N G
Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040 LO S · R U I M T E M AA K J E S A M E N | H O R S TAA N D E M AA S . N L
Inhoudsopgave 5. Relatie met de OER
99
1.1
1.
Wat is een omgevingsvisie?
5
5.1
Wonen en werken
99
1.2
Het proces
6
5.2
Bereikbaarheid
100
1.3
Leeswijzer
9
5.3
Gezonde en veilige leefomgeving
100
1.4
Hoofdgebiedsindeling
11
5.4
Bescherming ondergrond en bovengrond
101
5.5
Natuurkwaliteit
101
2.1
Inleiding
5
2. Hier gaan we voor
15
5.6
Energie en circulariteit
101
Wonen, ondernemen en gezonde
15
5.7
Klimaat
101
6. Uitvoeringsprogramma
103
leefomgeving zijn in balans 2.2
Water en bodem worden mede sturend
17
2.3
Kwaliteit landschap wordt mede sturend
18
6.1
De uitvoering
103
2.4
Samenvatting
19
6.2
Omgevingsprogramma’s
103
6.3
Omgevingsplan
105
3. Toelichting en uitwerking van onze visie
25
6.4
Kostenverhaal
106
3.1
De leefomgeving is gezond en veilig
27
3.2
Woningen en voorzieningen naar behoefte
35
7. Definitielijst
109
3.3
De economie is duurzaam en waardevol
55
8. Bijlage Kernkwaliteiten
115
voor de samenleving 3.4
Toekomstbestendige agrarische sector
63
8.1
Unieke landschappen en rijk erfgoed
115
3.5
Een sterk toeristisch-recreatief profiel
73
8.2
Hechte dorpen en ondernemende
118
voor rust- en plezierzoekers 3.6
Identiteit door herkenbare landschappen
samenleving 79
9. Landschapsplan Greenport Venlo
121
9.1
Landschapstructuurplan
121
9.2
Landschapsplan
124
en erfgoed 3.7
Horst aan de Maas is natuurlijk,
83
groen en duurzaam
Laatst gewijzigd: 30/10/2025
3.8
Onze mobiliteit is op orde
93
Opdrachtgever: Gemeente Horst aan de Maas Opsteller: LOS · ruimte maak je samen
2
10. Bijlage Bovenlokale beleidsontwikkelingen 4. Visiekaart
97
en thema’s vanuit omgevingswet
125
10.1
Bovenlokale beleidsontwikkelingen
125
10.2
Thema’s vanuit omgevingswet
128
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
3
1. Inleiding Voor u ligt de ‘Omgevingsvisie Horst aan de Maas 2040’. Hierin stellen we voor hoe en waar we over 15 jaar wonen, werken, ondernemen, ontmoeten, spelen en recreëren binnen onze gemeentegrenzen. Samen met onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bouwen we aan de toekomst van onze mooie gemeente. Ook het maken van deze ambitieuze toekomstvisie (de omgevingsvisie) doen we samen.
1.1
Wat is een omgevingsvisie?
we daarbij maken uitgaande van de bestaande situatie met waardering voor waar we nu staan.
Een omgevingsvisie is een integrale strategische langetermijnvisie voor hoe we omgaan met onze
De omgevingsvisie is een uitvloeisel van de
leefomgeving. Als gemeente leggen we in deze visie
Omgevingswet. We werken de omgevingsvisie uit
uit wat onze doelen zijn voor de toekomst.
in omgevingsprogramma’s, zowel op thema als op gebied. In dit programma staat hoe we bepaalde
Bijvoorbeeld:
doelen willen bereiken. Zijn er regels nodig? Dan
• Hoe zorgen we voor een gezonde leefomgeving?
zetten we die in een omgevingsplan. Zo werken we
• Waar kunnen we woningen bouwen?
van globaal en strategisch naar concrete beleidsregels
• Hoe komen we samen tot een toekomstbestendige
of omgevingsplannen.
agrarische sector? • Hoe moet onze economie zich ontwikkelen?
De omgevingsvisie is bindend voor de gemeente.
• Hoe willen we dat het landschap er over vijftien
Als we projecten uitvoeren of een plan van inwoners
jaar uitziet?
overwegen, moeten we rekening houden met de doelen die in de omgevingsvisie staan. Zo zorgen we
4
Een omgevingsvisie is geen concreet plan. Het gaat
voor duidelijkheid en richting voor de toekomst. De
vooral over onze doelen en ambities en de keuzes die
omgevingsvisie is echter niet in beton gegoten.
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
5
De gemeenteraad kan de doelen van de
1.2
Het proces
omgevingsvisie aanpassen en beslissen om van de
worden. De lat ligt dus hoog. Waar nodig kiezen we voor strengere doelen dan we wettelijk verplicht zijn.
doelen af te wijken. Voor inwoners en ondernemers
Voordat we aan deze ambitieuze omgevingsvisie
Ook gebruiken we onder andere het voorzorgbeginsel.
heeft de omgevingsvisie geen directe invloed. Want
begonnen, hebben we eerst gewerkt aan een
Dat betekent dat we op tijd proportionele maatregelen
bestaande rechten in het omgevingsplan (het vroegere
beleidsneutrale omgevingsvisie. De gemeenteraad
nemen om risico’s te beperken.
bestemmingsplan) worden door een omgevingsvisie
van Horst aan de Maas besloot uiteindelijk om deze
niet gewijzigd.
beleidsneutrale omgevingsvisie niet vast te stellen en
De startnotitie (januari 2023) laat de positie zien van
gaf het college van burgemeester en wethouders een
de omgevingsvisie ten opzichte van lopende projecten
Op toekomstplannen van inwoners en ondernemers
nieuwe opdracht: ontwikkel een omgevingsvisie met
en actueel beleid. Ook staan alle tussenproducten erin
heeft de omgevingsvisie wel invloed. Initiatieven
meer ambitie.
genoemd, net als het plan van aanpak en het proces
of wijzigingen moeten passen in de doelen van de
dat we uitvoeren.
omgevingsvisie. In de hoofdstukken 2 en 3 gaan we
Daarbij vraagt de raad het college om:
hier dieper op in.
• Te werken in lijn met de bedoeling van de Omgevingswet (integraal). • Met de raad te overleggen over voortgang, inhoud en uitgangspunten van de visie. • Inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en ketenpartners actief te betrekken.
Vervolgens stelde de gemeenteraad in juli 2023 de uitgangspuntennotitie vast. Hierin staan de kwaliteiten van Horst aan de Maas beschreven. Deze kwaliteiten vormen een belangrijke basis voor de identiteit van de gemeente. Ook zijn de opgaven in de notitie vastgelegd.
• De omgevingsvisie uiterlijk op 1 januari 2026 voor vaststelling aan de raad voor te leggen.
In september 2023 zijn we gestart met de gesprekken over Horst aan de Maas 2040. We spraken
In lijn met deze opdracht is in het hoofdlijnenakkoord
met inwoners, ondernemers, maatschappelijke
afgesproken om een ambitieuze en richtinggevende
organisaties, andere bestuurs-organen, ambtenaren,
omgevingsvisie te maken. Daarin staat de ambitie
het college en de raad. Op basis van al deze
om te werken aan een gezonde en duurzame
gesprekken is een koers voorgesteld voor Horst aan
leefomgeving waarin we gezondheid en welzijn
de Maas, die de weg naar 2040 uitstippelt en de basis
van inwoners, milieu, natuur en het landschap
vormt voor verdere uitwerking van de omgevingsvisie.
beschermen. De omgevingsvisie laat zien welke kant
De koers geeft vorm aan het toekomstbeeld voor
we op willen met de ruimtelijke en economische
Horst aan de Maas. In juni 2024 was het concept
ontwikkeling. We maken hierbij keuzes die passen
koersdocument klaar.
bij onze ambitie: de Gezondste Regio van Europa 6
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
7
Participatieproces
Webinar stakeholders
Sessies intern
“DNA” Enquête inwoners maart 2023 Trends & Ontwikkelingen
Start notitie
Huidig beleid
Sessies Inwoners
Uitgangspunten notitie Juli 2023
Atlas HadM – themakaarten
Enquête inwoners juli
College besluit Raadsbesluit
Sessies stakeholders
Sessies ondernemers
Gesprekken afvaardiging / belanghebbende partijen Sessies intern
Kinderraad
Concept Koersdocument Juni 2024 College instemming: vrijgeven voor participatie
1.3
Sessies intern
Sessies Stakeholders 2 en 3 sept
Concept Visie Maart 2025
Participatie week April 2025
Thema raadsessie
Gesprekken Stakeholders Nav reacties op concept koersdocument
Thema sessie college
Leeswijzer
In hoofdstuk 2 staat waar we naar toe willen.
In hoofdstuk 5 koppelen we onze visie aan de
Ons leidende principe is brede welvaart en positieve
Omgevingseffectrapportage (OER). Daarin wordt
gezondheid. Het is de basis voor alle keuzes die we
uitgelegd wat de effecten van onze keuzes op de
maken. Andere belangrijke uitgangspunten zijn dat
leefomgeving zijn. Door deze effecten tijdens het
de kwaliteit van het landschap en het bodem- en
proces al mee te nemen, kunnen we steeds beter
watersysteem mede sturend zijn voor onze keuzes.
onderbouwde keuzes te maken.
In hoofdstuk 3 werken we de visie en de keuzes die
In hoofdstuk 6 geven we een eerste uitleg over het
daarbij horen, uit.
uitvoeringsprogramma. We gaan hier specifiek in op de vraag hoe we de gewenste ruimtelijke koers
De omgevingsvisie die u nu in handen hebt, is
samenleving. Dit varieert van uitgebreide enquêtes,
In hoofdstuk 4 staat de visiekaart: hierin zijn de
op de lange termijn kunnen realiseren. Hiervoor
gebaseerd op eerdere documenten: de startnotitie, de
interviews, groepsgesprekken en werksessies
belangrijkste keuzes uit hoofdstuk 3 verwerkt.
maken we gebruik van een aantal hulpmiddelen:
uitgangspuntennotitie (met kaartenatlas), het concept
tot bijeenkomsten met inwoners, ondernemers,
koersdocument en de reacties op deze documenten.
maatschappelijke organisaties en ketenpartners, maar
In hoofdstuk 5 delen we de gemeente Horst aan de
een kostenverhaal. In deze ontwerp omgevingsvisie
ook met de raad, het college en de kinderraad. Het
Maas op basis van gebiedskenmerken in
geven we vooral een toelichting op wat we met deze
Met deze concept omgevingsvisie en de reacties
schema hierboven laat zien welke participatiestappen
vijf deelgebieden:
verschillende hulpmiddelen kunnen regelen en hoe we
van inwoners en andere betrokkenen die we ophalen
we doorlopen hebben in iedere fase. Meer informatie
• Natuurgebied De Peel en De Peelbuffer.
het willen aanpakken.
tijdens de participatieweek, werken we toe naar de
vindt u op de website www.horstaandemaas2040.nl.
• Recreatielandschap De Peelbergen.
definitieve omgevingsvisie.
Hier staan ook de onderzoeksrapporten van de twee
• Het veelzijdige Zandlandschap.
enquêtes.
• Greenport Venlo.
Bij het maken van deze concept omgevingsvisie hebben we in elke fase samengewerkt met de
omgevingsprogramma’s, het omgevingsplan en
• Maasgebied: binnen- en buitendijks.
Tot slot volgt de definitielijst. De Omgevingsvisie wordt gepubliceerd in het DSO (Digitaal Stelsel Omgevingswet). De teksten en kaarten die hierin worden gepubliceerd zijn leidend. Deze tekst-versie is bedoeld als toelichting en uitwerking.
8
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
9
Maaslandschap
Maaslandschap
Meerlo
Buitendijks Meerlo
1.4
Maasgebied
Buitendijks
Hoofdgebiedsindeling Maasgebied
Broekhuizenvorst
Tienray
We differentiëren per gebied en maken daarin keuzes. Per gebied hebben
Swolgen
Broekhuizenvorst
Tienray
we bepaald wat daar de belangrijkste en gewenste functies zijn: Swolgen
Broekhuizen
Broekhuizen
Het veelzijdige zandlandschap
ap
sch land
Binnendijks
d
scha
d ellan
Pe
an p Z
a p Z scha
Melderslo
Meterik
scha
nd ndla
Meterik Horst
Beekdalen
Natuurgebied de Peel en de Peelbuffer
Hegelsom
America
Bufferzone
Natuur en Griendtsveen landbouwbuffer
Toeristisch gebied ‘de Peelbergen’ Evertsoord
Hegelsom
America
Natuurgebied de Peel Sevenum
Werklandschap Greenport & Californië
• Economie
• Water
• Agrarisch
• Cultuurhistorisch landschap
• Landschap en Natuur
Toeristisch gebied ‘de Peelbergen’ Evertsoord
Natuur en landbouwbuffer • Agrarisch
5. Maasgebied:
2.Greenport ToeristischVenlo gebied De Peelbergen:
Grubbenvorst Kronenberg
• Natuur/groen
• Recreatie (extensief)
Natuurgebied de Peel enVenlo de Peelbuffer Greenport
Grubbenvorst Kronenberg
Sevenum
• Toerisme en recreatie (grootschalig) Werklandschap • Cultuurhistorisch landschap Greenport & Californië
• Agrarisch
3. Het veelzijdige zandlandschap: • Wonen in de dorpen • Agrarisch • Natuur/groen
Hoofdgebiedsindeling Functies
• Cultuurhistorisch landschap
Hoofdgebiedsindeling
• Recreatie (kleinschalig)
Functies
Wonen
Landbouw
Water
Recreatie
Wonen
Landbouw
Natuur/groen
Vrijetijdseconomie
Water
Recreatie
(Cultuurhistorisch) landschap
Economie
Natuur/groen
Vrijetijdseconomie
(Cultuurhistorisch) landschap
Economie
10
4. Greenport Venlo
Lottum
Melderslo
P
Beekdalen
Natuurgebied de Peel
1. Natuurgebied De Peel en de Binnendijks Peelbuffer:
nd eella
Horst
Bufferzone
Griendtsveen
Het veelzijdige zandlandschap
p
Lottum
• Binnendijks: • Wonen in de dorpen • Agrarisch • Natuur/groen • Cultuurhistorisch landschap • Recreatie (kleinschalig) Buitendijks: • Water (hoogwaterveiligheid) • Natuur/groen • Cultuurhistorisch landschap • Agrarisch • Recreatie (extensief)
• Water (in de beekdalen)
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
11
12
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
13
2. Hier gaan we voor Onze ambitie In 2040 zijn we een groene, gezonde woongemeente
Brede welvaart
Positieve gezondheid in de Gezondste Regio
Brede welvaart is een maatstaf – gemeten door het
2.1 Wonen, ondernemen en gezonde leefomgeving zijn in balans
met een duurzame, schone en innovatieve economie en agrarische sector, een herkenbaar en aantrekkelijk
Ons leidende principe is dat wonen, ondernemen
landschap en een sterk recreatief profiel. Gezondheid,
en een gezonde leefomgeving in balans zijn. Op
CBS – voor welvaart. Brede welvaart omvat meer
Positieve gezondheid is een bredere kijk op
veiligheid, groen, economie en wonen zijn belangrijk
gemeentelijk niveau zie je dat terug in de aspecten
dan alleen economie en inkomen. Het gaat ook over
gezondheid. Het gaat om meer dan alleen ‘niet ziek’
voor de toekomst van onze gemeente. Ze horen
van brede welvaart. En voor de inwoners voelt het als
de gezondheid, het onderwijsniveau en het gevoel
zijn. Bij Positieve gezondheid ligt het accent op
bij onze cultuur en identiteit, en dragen bij aan de
positieve gezondheid.
van veiligheid van mensen. En om zaken als de
mensen zelf, op hun veerkracht en op wat hun leven
welvaart en kwaliteit van onze woon- en leefomgeving.
hechtheid van de samenleving, de toegankelijkheid
betekenisvol maakt. Positieve gezondheid kent zes
van voorzieningen, de kwaliteit van de natuurlijke
dimensies:
Twee principes helpen ons bij het creëren van een
onze inwoners en versterken we de totale kwaliteit
leefomgeving en vele andere aspecten die het leven
1. Lichaamsfuncties
gezonde leefomgeving:
van leven. Dit gaat niet alleen over de economie,
en welzijn van mensen beïnvloeden. Elk jaar publiceert
2. Zingeving
• Brede welvaart (kwaliteit van leven bevorderen van
maar ook de gezondheid, het onderwijsniveau, de
het CBS de Monitor Brede Welvaart & Sustainable
3. Mentaal welbevinden
Development Goals. De Monitor kijkt niet alleen naar
4. Kwaliteit van leven
het niveau van de Brede welvaart ‘hier en nu’ (en is
5. Meedoen
daarmee voor ons een waardevolle benchmark-tool),
6. Dagelijks functioneren
Bij het maken van ruimtelijke keuzes denken we vanuit
de inwoners). • Positieve gezondheid (zes dimensies gericht op welbevinden van de mens).
hechtheid van de samenleving, de toegankelijkheid van voorzieningen en veel andere aspecten. Als we brede welvaart als uitgangspunt gebruiken, werken we beter samen op al deze punten.
In Horst aan de Maas is de brede welvaart relatief
maar ook in hoeverre dit welvaartsstreven een druk legt op volgende generaties in Nederland (Brede
Met die brede kijk dragen we bij aan het vermogen
hoog. We hebben een goede basiskwaliteit van
Het gedachtegoed van positieve gezondheid is
welvaart ‘later’) en op andere landen
van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale
wonen, leven en werken en veel mensen zijn daar
gebaseerd op hoe iemand hun eigen
(Brede welvaart ‘elders’).
uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel
ook tevreden over. Om dit zo te houden in de
gezondheid beleeft.
mogelijk eigen regie te voeren.
toekomst moeten we keuzes maken, die we in deze Omgevingsvisie verder uitwerken en toelichten.
www.cbs.nl/nl-nl/dossier/brede-welvaart 14
www.iph.nl OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
15
Daar past de volgende omschrijving goed bij: ‘Dit is
De Omgevingswet helpt ons om bij elke keuze te
Een gezonde leefomgeving komt terug in:
van veel factoren afhankelijk: hoe iemand zich voelt
denken aan het welzijn van onze inwoners. Zo bepaalt
• Overgangszone kernrandgebied (zie 3.1.1).
in de buurt, of er regie over het eigen leven is, of een
de wet bijvoorbeeld mee waar we gaan wonen en
• Toekomstige woningbouwlocaties (zie 3.1.2).
mens zich eenzaam voelt, of iemand lichamelijk
werken. Bij het inrichten van de fysieke leefomgeving
• De inrichting van de openbare ruimte (3.1.3).
actief is of niet, en wat de eet- en drinkgewoontes
letten we op gezond gedrag, ontmoetingen, veiligheid,
• Het stimuleren van fietsen en wandelen (3.1.4).
zijn.’ (Slimme en gezonde stad, Huber et al., 2011).
goede toegankelijkheid en aanpassing aan het
• De overgangszone kernrandgebied rond
Naast factoren van binnenuit (biologische factoren,
klimaat. Ook letten we bijvoorbeeld op betaalbaarheid,
gedrag en leefstijl), hebben ook factoren van buitenaf
energiezekerheid en het slim inrichten van het
• Een gezondere en veiligere leefomgeving (3.1.6).
(gezonde leefomgeving) effect op het welbevinden
energiesysteem. Bij (her)ontwikkelingen zoeken we
• Bereikbaarheid en nabijheid voorzieningen (3.2.7).
van onze inwoners. We werken aan een gezonde
altijd naar manieren om de leefomgeving gezonder
• Duurzame en circulaire bedrijventerreinen (3.3.4).
leefomgeving door zowel de fysieke ruimte als de
te maken. We werken aan een duurzame economie
sociaaleconomische situatie goed op elkaar af
en bouwen op een duurzame manier. Zo kunnen
te stemmen.
we functies in de toekomst beter combineren. Bij energie zijn betaalbaarheid, energiezekerheid en
dorpen (3.1.5).
2.2 Water en bodem worden mede sturend
Effect op ruimtelijke keuzes
onafhankelijkheid van fossiele brandstoffen belangrijk.
Brede welvaart en positieve gezondheid zijn
Soms kiezen we ervoor om functies duidelijker van elkaar te
We houden rekening met het water- en
zodat we deze duurzaam kunnen behouden.
overkoepelende thema’s die invloed hebben op andere
scheiden. Dat zorgt voor een gezondere leefomgeving voor
bodemsysteem, nu en in de toekomst. Niet om
Het bodemsysteem speelt hierin een mede sturende
onderwerpen in onze leefomgeving.
onze inwoners.
woningbouw of economie te beperken, maar om de
rol. Tegelijk weten we dat voor agrariërs ook andere
beste locaties te bepalen. Zo kunnen we beter omgaan
criteria (mede) sturend zijn zoals de beschikbaarheid
met extremen in neerslag en droogte. Dit voorkomt
van water of arbeidskrachten.
schade en zorgt voor een gezondere leefomgeving en met meer biodiversiteit.
Water- en bodemsysteem komt terug in: • Toekomstige woningbouwlocaties (zie 3.2.6).
In de afgelopen eeuw hebben we de natuurlijke
• Toekomstperspectief voor agrariërs (zie 3.4.3).
omgeving aangepast aan wat wij nodig hadden. Dat
• De inrichting van beekdalen, natte natuurparels,
deden we met technische oplossingen, zowel in de stad als in landelijke gebieden. Hierdoor werd de
Maasuiterwaarden en natuurbuffers (zie 3.7). • De kwaliteit van water en bodem (zie 3.7).
agrarische sector minder afhankelijk van de bodem. In de toekomst willen we de meest vruchtbare grond blijven gebruiken voor grondgebonden landbouw,
16
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
17
2.3 Kwaliteit landschap wordt mede sturend
2.4
Samenvatting
In deze omgevingsvisie laten we zien waar we naar toe
• We versterken het profiel van onze
Ons gevarieerde en waardevolle landschap is
willen. We vertellen wat we willen bereiken en waarom.
belangrijk voor wonen, recreatie, biodiversiteit en
Als gemeente kunnen en willen we dat niet alleen doen.
het welzijn van onze inwoners. Landschappen,
Ook bedrijven en inwoners moeten meedoen om deze
cultuurhistorisch erfgoed en de natuur dragen sterk bij
visie mogelijk te maken. De gemeente helpt mee om
aan brede welvaart in onze gemeente. We willen deze
deze omgevingsvisie uit te voeren, vanuit verschillende
landschappen op de lange termijn sterk en herkenbaar
rollen. We stimuleren, regisseren, bieden perspectief,
We ontwikkelen en verbeteren een gezonde leefomgeving, we differentiëren per gebied.
te houden. Daarom houden we hier rekening mee bij
stellen regels, handhaven die regels en volgen ook de
Rondom de dorpskernen stimuleren en versterken we de
nieuwe plannen voor de inrichting.
initiatieven van anderen. In nog te bepalen en op te
gezonde leefomgeving. Ontwikkelingen die bijdragen aan
stellen omgevingsprogramma’s werken we samen met
een gezondere leefomgeving, benaderen we positief. Een
De kwaliteit van het landschap komt terug in:
partijen uit hoe we onze doelen willen bereiken. Daarbij
gezonde leefomgeving is groener, biodivers en nodigt
• Toekomstige woningbouwlocaties (zie 3.2.6).
kijken we goed naar wat haalbaar en uitvoerbaar is.
uit om te bewegen en te recreëren. Er is ruimte voor
• We versterken groen-blauwstructuren binnen en buiten de kernen, en vooral rond natuur(gebieden).
ontwikkeling van bedrijven als dit bijdraagt aan de
• De ruimtelijke randvoorwaarden bij groei en doorontwikkeling van de agrarische sector (3.4.3).
vrijetijdseconomie (VTE).
Voorbeelden van gebiedsgerichte programma’s zijn
gezonde leefomgeving.
• Wisselwerking recreatie en landschap (3.5).
Vitaal platteland of Herstructurering bedrijventerreinen.
• Herkenbare landschappen (3.6).
Voorbeelden van thematisch gerichte programma’s zijn
• De inrichting van beekdalen, Maasuiterwaarden
het Volkshuisvestingsprogramma of het Energie-
We willen wonen concentreren in en rondom de kernen, die we vitaal willen houden.
en duurzaamheidsprogramma.
Dat doen we door het inbreiden en uitbreiden van de
en natuurbuffers (3.7).
woonkernen met verschillende soorten woningen
• Duurzame bedrijventerreinen (zie 3.3.4).
Gebiedsgerichte aanpak
De kern van onze keuzes in deze omgevingsvisie:
die passen bij de lokale vraag. We houden met de
• We ontwikkelen en verbeteren een gezonde
woningbouwopgave ook rekening met de druk op
Met een gebiedsgerichte aanpak zoals Gedeelde Peel
leefomgeving, met aandacht voor de verschillen
de lokale woningmarkt die we reeds ervaren van de
pakken we meerdere (sectorale) opgaven tegelijk aan.
per gebied.
regio Eindhoven en Nijmegen. We gaan ook gestapeld
Vaak hangen deze opgaven met elkaar samen en hebben ze invloed buiten het eigen gebied. De specifieke kernkwaliteiten van een gebied zijn in belangrijke mate sturend en vormen het vertrekpunt
• We concentreren wonen in en rondom de kernen, zodat die vitaal blijven.
bouwen, maar wel op een manier die past bij het dorpse karakter. Zo zorgen we voor meer variatie in aanbod, en
• We stimuleren kwalitatieve economische groei.
houden we meer ruimte om in de openbare ruimte te
• We bieden een toekomstperspectief voor agrariërs
vergroenen en water op te vangen. Een groene openbare
en daaraan gerelateerde bedrijvigheid.
ruimte stimuleert ook bewegen en ontmoeten.
voor de keuzes die we maken en uitwerken in omgevingsprogramma’s. 18
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
19
Zorg en voorzieningen willen we zoveel mogelijk in de
We willen toekomstperspectief voor agrariërs.
dorpskernen houden. Als het nodig is voor de kwaliteit, brengen we voorzieningen samen op één plek.
en landbouw steeds moeilijker. We zorgen ervoor dat de juiste functies op de juiste en meest logische
De agribusiness is van vroeger uit een belangrijke
plek komen. In gebieden zoals De Peelen langs de
sector voor de gemeente Horst aan de Maas. We
beeklopen willen we de natuur versterken. Bij De
We stimuleren kwalitatieve economische groei.
zetten in op een diverse en toekomstbestendige
Peel ligt een natuurbuffer die helpt om de natuur en
agrarische sector. Waar mogelijk sluiten we
de gezonde leefomgeving te verbeteren. Recreatie
We richten ons vooral op lokale bedrijven. Belangrijke
kringlopen, werken we aan verduurzaming en zorgen
in natuurgebieden spreiden we zoveel mogelijk.
pijlers zijn de agribusiness (agrofood en agrotech) en
we voor minder uitstoot. We geven ruimte voor
Recreantenstromen sturen we met behulp van de
de vrijetijdseconomie (VTE). De zorg is een groeiende
intensiveren door op andere plaatsen te extensiveren.
Eikpunten en routestructuren.
sector die we vooral in de dorpskernen ruimte geven.
Heel veel initiatief ligt ook bij de sector zelf. Als
Veel sectoren kunnen niet zonder arbeidsmigranten.
gemeente werken we dit samen uit met de sector in
In 2050 is Horst aan de Maas klimaatneutraal en
Daarom blijft dit een belangrijk aandachtspunt. Als
(bouwsteen van) een omgevingsprogramma.
klimaatbestendig. We wekken lokaal zonne-energie op
gemeente gaan we deze ambitie verder uitwerken in een omgevingsprogramma waarbij we bedrijven en inwoners zoveel mogelijk betrekken.
en zorgen dat opwek, opslag, omslag en gebruik slim
We willen ons profiel van vrijetijdseconomie (VTE) versterken.
op elkaar zijn afgestemd. Mobiliteit is groener: mensen kiezen vaker voor de fiets, lopen of het openbaar
Toerisme voor mensen die plezier zoeken richten
vervoer. Zo groeit de gemeente richting een toekomst
De ruimte voor nieuwe bedrijventerreinen is
we vooral op het gebied De Peelbergen. Voor de
waarin leefbaarheid, natuur en duurzaamheid elkaar
beperkt. Op de Klavers zijn nog mogelijkheden in de
rustzoekers zetten we in op spreiding van activiteiten
versterken.
periode dat deze omgevingsvisie loopt. We willen
en mogelijkheden. Hierbij benutten we een belangrijke
dat bedrijven duurzamer en meer circulair gaan
kwaliteit van Horst aan de Maas: de veelheid aan
Mobiliteit op orde
werken. Energie speelt daarbij een grote rol. Met
(cultuurhistorische) waardevolle landschappen.
In 2040 is Horst aan de Maas een gemeente waar je veilig en prettig van A naar B komt. De wegen zijn
deze vraagstukken bij elkaar is het logisch om een integrale aanpak voor bedrijventerreinen op te zetten.
We zorgen dat de mooie omgevingen toegankelijk zijn
overzichtelijk. Mensen voelen zich veiliger in het
Dit doen we samen met de sector en werken we uit in
en uitnodigen tot bewegen en beleven.
verkeer, of ze nu lopen, fietsen, met de bus gaan of de auto pakken. Voorzieningen – zoals winkels,
een omgevingsprogramma.
20
en de biodiversiteit achteruit, wordt het milieu slechter
Het OV-knooppunt rondom station Horst-Sevenum
Groen en duurzaam Horst aan de Maas.
scholen en zorg – zijn goed bereikbaar. Daardoor is
willen we versterken door de leer-werk-leefomgeving
Water- en bodemkwaliteit zijn belangrijk. Zonder
er in en rondom de dorpen een goede balans tussen
verder te ontwikkelen.
schoon water en een gezonde bodem gaat de natuur
bereikbaarheid en leefbaarheid.
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
21
LOTTUM
MELDERSLO
METERIK
HORST MEERLO
Natuurgebied De Peel en De Peelbuffer
We differentiëren per gebied. Dit zijn de belangrijkste functies per gebied:
• Natuurgebied De Peel en
Toeristisch gebied De Peelbergen
Het veelzijdige zandlandschap
Natuur/groen
Recreatie (grootschalig)
Wonen in de dorpen AMERICA
Water
Cultuurhistorisch landschap
Agrarisch
Cultuurhistorisch landschap
Agrarisch
GRIENDTSVEEN
Natuur/groen
Recreatie (extensief)
Cultuurhistorisch landschap
Agrarisch
Recreatie (kleinschalig)
• Economie en kennisinfra
• Natuur/groen
• Agrarisch
• Water
• Landschap en natuur
• Agrarisch
GRUBBENVORST
KRONENBERG
SEVENUM
• Maasgebied: binnendijks: • Wonen in de dorpen
EVERTSOORD
• Agrarisch • Toeristisch gebied
SWOLGEN
BROEKHUIZEN
• Cultuurhistorisch landschap • Recreatie (extensief)
BROEKHUIZENVORST TIENRAY
Water (in de beekdalen)
• Greenport Venlo:
De Peelbuffer:
HEGELSOM
Greenport Venlo:
• Natuur/groen
De Peelbergen:
• Cultuurhistorisch landschap
• Recreatie (grootschalig)
• Recreatie (kleinschalig)
Maasgebied, binnendijks
Maasg buiten
Economie en kennisinfra
Wonen in de dorpen
Water (
Agrarisch
Agrarisch
Natuur/
Landschap en natuur
Natuur/groen
Cultuur
LOTTUM
MELDERSLO
METERIK
HORST
Cultuurhistorisch landschap
Agraris
Recreatie (kleinschalig)
Recrea
• Cultuurhistorisch landschap • Agrarisch • Het veelzijdige zandlandschap:
• Maasgebied: buitendijks:
LEGENDA
GRIENDTSVEEN
• Water (hoogwaterveiligheid)
• Wonen in de dorpen
• Natuur/groen
• Agrarisch
• Cultuurhistorisch landschap
• Natuur/groen
• Agrarisch
• Cultuurhistorisch landschap
• Recreatie (extensief)
HEGELSOM
AMERICA
Landschappelijke functies Economische functies Woonfuncties
GRUBBENVORST
• Recreatie (kleinschalig)
KRONENBERG
• Water (in de beekdalen)
SEVENUM
EVERTSOORD
22
Greenport Venlo:
Maasgebied, binnendijks
Maasgebied, buitendijks
Economie en kennisinfra
Wonen in de dorpen
Agrarisch
Agrarisch
Water (hoogwaterveiligheid) Natuur/groen
Landschap en natuur
Natuur/groen
Cultuurhistorisch landschap
Cultuurhistorisch landschap
Agrarisch
Recreatie (kleinschalig)
Recreatie (extensief)
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
LEGENDA
Landschappelijke functies Economische functies
23
3. Toelichting en uitwerking van onze visie In dit hoofdstuk leggen we onze visie uit per thema. Hoewel we dit hoofdstuk per thema hebben opgebouwd houden we ook rekening met de integrale aanpak per gebied. In hoofdstuk 2 beschreven we onze ambitie. Daar horen keuzes bij. In dit hoofdstuk laten we zien wat die keuzes zijn en hoe we die willen uitvoeren.
Dit zijn de thema’s en keuzes: 3.1 De leefomgeving is gezond en veilig 3.2 Woningen en voorzieningen naar behoefte 3.3 De economie is duurzaam en waardevol voor de samenleving
3.4 Toekomstbestendige agrarische sector 3.5 Een sterk toeristisch-recreatief profiel voor rust- en plezierzoekers 3.6 Identiteit door herkenbare landschappen en erfgoed 3.7 Horst aan de Maas is groen en duurzaam 3.8 Onze mobiliteit is op orde
24
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
25
3.1 De leefomgeving is gezond en veilig Ambitie/doel In 2040 is Horst aan de Maas een gezonde en veilige gemeente. Iedereen kan er wonen, werken, ondernemen, sporten, bewegen, spelen en recreëren in een prettige en veilige omgeving. We maken de gemeente groener en leggen extra waterbergingen aan. Zo worden we klimaatbestendiger. We bevorderen brede welvaart en positieve gezondheid, en zorgen voor een veilige leefomgeving. Daarbij kijken we naar wat mensen wél kunnen, ook bij een beperking.
Positieve gezondheid en beweging
een groene dooradering van de verschillende kernen
Kernrandzone
en een veelzijdig aanbod van sport en bewegen. In
Stimuleren gezond gedrag: meer ruimte voor wandelaars en fietsers
2040 zijn er zestien vitale kernen met een sterke
EIK-punten: Afgebakende ruimte voor recreatie in natuurgebieden (indicatief) Recreatieve (fiets)routes: Petranpad Lochtroute Aspergeroute
sociale basis. Dit betekent onder andere dat we een goede samenwerking hebben met zorgverleners en maatschappelijke organisaties en dat er laagdrempelige voorzieningen zijn. Op deze manier zijn hulp en zorg beschikbaar in de hele gemeente.
Blauwebessenroute
Ook is het belangrijk dat iedereen kan meedoen en dat
Staakbonenroute
er in elk dorp ruimte is om elkaar te ontmoeten. We
Rozenroute
zijn ervan overtuigd dat een veelzijdig aanbod nieuwe
Rondje Greenport Zuid
sociale verbanden oplevert (die bestaande netwerken
Rondje Greenport Noord
aanvullen, verbinden en in stand houden), langer leven
Peel-Heideroute Oude Maasarmroute Landschapsroute
26
We kiezen voor multifunctionele beweegplekken,
van ouderen in een goede gezondheid bevordert, en verveling, eenzaamheid en overlast tegengaat.
Groen & blauw Natuur Netwerk Limburg Beken en beekdalen
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
27
Deze kernrandzones kunnen bijvoorbeeld de volgende
in de kernen blijven wonen, wat uiteindelijk de
3.1.1. Kernrandzones waar de gezonde leefomgeving verbetert
leefbaarheid verder vergroot. Een uitnodigende en
Zoals we in hoofdstuk 2 hebben gezegd, zijn brede
• Ecologisch: Ze zijn goed voor planten en dieren en
toegankelijke openbare ruimte draagt bij aan de
welvaart en positieve gezondheid onze leidende
verbinden verschillende ecosystemen.
sociale veiligheid en daarmee ook aan een
principes. Daarom nemen we deze altijd mee bij
• Sociaal-economisch: Ze bieden ruimte voor
veilige leefomgeving.
keuzes over onze fysieke leefomgeving. In een
recreatie, landbouw en andere menselijke
aantal gebieden vinden we een gezonde en groene
activiteiten zonder de kerngebieden
leefomgeving extra belangrijk. Deze gebieden
te overbelasten.
Deze voorzieningen zorgen er ook voor dat jongeren
Wat willen we bereiken?
zijn gemarkeerd op de kaart. Rondom de dorpen
• Nieuwe woongebieden op gezonde en
komen overgangszones kernrandgebied en rond
natuur er ook in de toekomst goed
veilige plekken.
de kwetsbare natuurgebieden overgangszones
kunnen leven.
• Meer ruimte voor groen, mogelijkheden om te
natuurgebied (Zie 3.1.5 en 3.7 voor meer uitleg).
• Duurzaam: Ze worden zo ingericht dat mens en
3.1.2
bewegen en ruimte voor ontmoeting in
Nieuwe woongebieden op gezonde en veilige plekken
ontmoeten. Het onderdeel ‘ruimte voor ontmoeting’ komt ook terug in hoofdstuk 3.2 ‘Woningen en
de dorpen.
We beperken mogelijke negatieve gezondheids-
• Fietsen en wandelen in de dorpen en tussen de
effecten op het gebied van milieu. In de
Als we nieuwe woongebieden bouwen, doen we
voorzieningen naar behoefte’ waar we het
dorpen en natuurgebieden stimuleren.
overgangszones kernrandgebied, dus in een straal
dat op plekken die gezond en veilig zijn. Dat betekent
verder toelichten.
• Overgangszones kernrandgebied rond
van 250 meter rond de dorpen, staan we geen
weinig of geen milieubelasting in de buurt. We
dorpen voor gezondheidsbevordering,
nieuwe plannen toe die schadelijk zijn voor de
zorgen dat wonen gescheiden blijft van activiteiten
Meer en kwalitatief beter groen
gezondheidsbescherming en vermindering
gezondheid. Dit betekent dat we hier geen nieuwe
die schadelijk kunnen zijn voor de gezondheid. Denk
We zorgen voor meer en biodivers groen in onze
van gezondheidsrisico’s.
intensieve veehouderijen (zoals varkens-, pluimvee- of
aan grote bedrijven met veel uitstoot, drukke wegen
dorpen. Dat draagt bij aan klimaatadaptatie én aan
• Gezondere en veiligere leefomgeving:
rundveebedrijven) toestaan. Inbreiding van intensieve
en intensieve veehouderijen. Ook houden we afstand
positieve gezondheid. Dit doen we in de openbare
• Schone bedrijfsvoering bij bedrijven.
veehouderijen mag binnen bestaande rechten en als
van veiligheidsrisico’s zoals het buisleidingentracé
ruimte, maar we moedigen inwoners ook aan om
• Veilige schoolroutes.
de gezonde leefomgeving verbetert. Voor
en hoogspanningsleidingen. We bouwen liever niet in
hun eigen tuin te vergroenen. Groen in de bestaande
• We passen de kernwaarden van
geitenhouderijen houden we 2 kilometer afstand aan,
waterrijke gebieden. Als dat toch nodig is, dan
buurten gebruiken we slim. Het is niet alleen mooi,
zoals geadviseerd door de GGD in 2021..
werken we dat verder uit in de omgevings-
maar ook functioneel: je kunt er spelen, bewegen of
programma’s.
mensen ontmoeten. Ook helpt het bij het opvangen van regenwater en het verbeteren van biodiversiteit.
We maken de leefomgeving gezonder. In de
3.1.3 Meer ruimte voor groen, bewegen en ontmoeten in de dorpen
overgangszones kernrandgebied zorgen we net als in
In onze dorpen maken we ruimte voor gezondheid.
maaien) draagt daar ook aan bij.
de dorpen voor meer groen, ruimte om te bewegen en
Dat doen we door te zorgen voor meer en beter
plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.
groen, voor plekken om te bewegen en om elkaar te
veiligheid toe.
28
functies hebben:
Ecologisch maaibeheer (gras en planten anders
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
29
bedrijven en extra woningen. Deze functies passen
Schone Lucht Akkoord
goed bij het buitengebied en verhogen de kwaliteit van
We zijn als gemeente aangesloten bij het Schone
met het groen in het buitengebied. We maken
3.1.4 Stimuleren fietsen en wandelen in de dorpen en tussen de dorpen en natuurgebieden
wonen. In de kernrandzones komen de kernen en het
Lucht Akkoord. Dit betekent dat we actief werken aan
richtlijnen zodat er in de dorpen voldoende verkoeling
Auto’s blijven welkom in wijken en dorpen, maar we
land in de toekomst nog meer bij elkaar.
het verbeteren van de luchtkwaliteit en het bereiken
en groen is. In de kleinere dorpen is het buitengebied
geven meer ruimte aan fietsers en wandelaars. Zo
altijd dichtbij. Ook daar zorgen we ervoor dat nieuwe
stimuleren we actieve en duurzame mobiliteit. We
We willen ook dat in deze zone de luchtkwaliteit
belangrijkste veroorzakers van luchtverontreiniging de
woningbouwprojecten ruimte bieden voor openbaar
gebruiken daarbij het STOMP-principe. Dat betekent
beter wordt. Dat betekent niet dat functies zich niet
agrarische sector, verkeer en houtstook. In het project
groen en waterberging. Veel gemeentes gebruiken als
dat wandelen (stappen) het belangrijkste is, daarna
verder kunnen ontwikkelen. Wel vragen we bedrijven
‘Grenzeloos meten’ en het vervolg hierop, wordt daar
regel dat minimaal 10% van het projectgebied groen
fietsen (trappen), daarna openbaar vervoer, dan
die bijvoorbeeld geur of fijnstof uitstoten om deze
onderzoek naar gedaan.
moet. We onderzoeken welke verschillende landelijke
deelvervoer, en als laatste de eigen auto. Bij nieuwe
uitstoot te verlagen als ze willen uitbreiden. Zo zorgen
groen-richtlijnen het best aansluiten bij de bestaande
ruimtelijke projecten krijgen voetgangers en fietsers
we samen voor een steeds gezondere lucht. De
Om de luchtkwaliteit en de volksgezondheid in Horst
en nieuwe gebieden in onze gemeente. Per situatie
de belangrijkste plek. Ook als we wegen in dorpen
kernrandzones vormen een gebied van ongeveer 250
aan de Maas te verbeteren, moeten we de uitstoot uit
bekijken we wat minimaal nodig is, maar waar het
opnieuw inrichten, doen we dat met het oog op een
meter rond de kernen. Het gaat om gebieden waar een
deze bronnen verminderen.
kan, gaan we altijd voor een maximale groeninvulling.
veilige en fijne omgeving voor fietsers en voetgangers.
mix aan functies bestaat of waar we dat graag zouden
In de grotere dorpen zorgen we voor een groenblauwe dooradering, waarbij we het in de wijken verbinden
Horst aan de Maas wil hierin vooroplopen. In een omgevingsprogramma werken we de ambities verder uit.
3.1.5
Zwaar verkeer uit de dorpen
Zwaar verkeer, zoals vracht- en agrarisch vervoer, leiden we waar dat kan om de kernen heen. Hoe dit gebeurt en welke maatregelen worden
van gezondheidswinst. Volgens de GGD zijn de
willen. Het is daarbij belangrijk dat bestaande functies
Veilige schoolroutes
niet belemmerd worden door nieuwe activiteiten zoals
Kinderen moeten veilig naar school kunnen
wonen, zorg of recreatie.
fietsen. Daarom zorgen we ervoor dat in 2040 de belangrijke schoolroutes bestaan uit vrij liggende
toegepast, wordt nader onderzocht.
3.1.7 Gezondere en veiligere leefomgeving
en/of afgeschermde fietspaden en rustige wegen
dat mensen er makkelijk kunnen bewegen. Want
3.1.6
Bij nieuwe ontwikkelingen en herstructureringen
bedrijven. We hebben deze plannen uitgewerkt in het
beweging is goed voor de positieve gezondheid. We
We willen dat onze inwoners gezond kunnen leven.
kijken we steeds hoe we de leefomgeving gezonder
Uitvoeringsprogramma van het Mobiliteitsprogramma
maken het groen daarom aantrekkelijk voor allerlei
Daarom maken we rond de dorpen meer ruimte
en veiliger kunnen maken. Hierbij richten we ons op
2025-2035.
vormen van bewegen: spelen, sporten, leren, wandelen
voor groen, ontmoeten, sport en bewegen. De
luchtkwaliteit, geluidsoverlast, trillingen, bodem- en
en fietsen. Beweging kan sportief zijn, maar ook
gebieden rond de dorpen worden al veel gebruikt
waterkwaliteit en op sociale en fysieke veiligheid. In
functioneel. Denk aan lopen of fietsen naar de winkel,
voor wandelingen en andere activiteiten. Er waren al
de overgangszone kernrandgebied handhaven we
Mobiliteit en bereikbaarheid van het gebied de Peelbergen op orde
school of het werk.
verschillende functies aanwezig. En door het afnemen
milieucategorie 1 en 2 (zie definitielijst). Daarnaast
De Peelbergen is een gebied met grote recreatieve
van het aantal bedrijven zijn er in het verleden
beoordelen we nieuwe initiatieven van
trekkers als Attractiepark Toverland, Grandorse
verschillende nieuwe functies in de dorpsranden
bedrijven individueel.
(grote paardenevenementen) en de grote verblijf-
Ruimte om te bewegen Als we het openbaar groen inrichten, zorgen we
Kernrandzone rond dorpen
bijgekomen. In de toekomst zien we hier nog meer
zonder landbouwverkeer en vrachtverkeer naar
recreatieparken van Center Parcs
mogelijkheden. Denk aan recreatie, zorg, kleinschalige 30
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
31
In het integraal veiligheidsplan staat hoe we zorgen
de burgers bekend zijn met de risico’s en weten
Wat doen we om dit te bereiken?
voor een veilige een woon- en leefomgeving in Horst
wat ze moeten doen. Om een veilige leefomgeving
• We leggen extra wandel-, sport- en speelroutes
aan de Maas. We werken aan vier pijlers:
te creëren gebruiken we vier kernwaarden voor
We zetten in op actieve mobiliteit en openbaar
aan in de zones rond de dorpen.
1.
Algemene veiligheid
veiligheid:
vervoer voor de bezoekers. Zo zorgen we ervoor
• Nieuwe bedrijven met een hoge milieubelasting
2.
Ondermijning
1.
dat het NS-station Horst-Sevenum geschikt is
laten we niet toe. Bedrijven die willen groeien,
3.
Kwetsbare groepen
voor openbaar vervoer naar De Peelbergen. We
proberen we te laten verhuizen naar
4.
Rampenbestrijding en crisisbeheersing
verbeteren en vergroten het aanbod aantrekkelijke
een bedrijventerrein.
fiets- en wandelroutes. En we ondersteunen de
• We bieden mogelijkheden voor hergebruik op
Voor deze pijlers hebben we strategische en
bezoekersaanpak van Trendsportal zodat meer
vrijkomende (agrarische) bedrijfsbebouwing
operationele doelen opgesteld. Ook hebben we
voor veiligheid:
van onze bezoekers met de bus of fiets naar De
voor nieuwe functies (bijvoorbeeld wonen,
beschreven welke inspanningen we op hoofdlijnen
d.
Peelbergen komen. Voor de bereikbaarheid van
werken, zorg en recreatie), en werken dit uit in
leveren om (on)veiligheid te analyseren en te
Toverland en de omgeving zijn waarschijnlijk ook
VAB-beleid.
monitoren, risico’s te signaleren en onveiligheid
aanpassingen aan de infrastructuur nodig.
• Voor veehouderijen die de gezondheid van
aan te pakken. In deze visie komt veiligheid op
omwonenden beïnvloeden, zoeken we naar
verschillende vlakken terug.
(Meerdal en Limburgse Peel) en Landal (Schatberg). Het gebied is bereikbaar via de Middenpeelweg.
de leefomgeving; 2.
We werken samen aan een veilige fysieke leefomgeving;
Wij zetten als gemeente Horst aan de Maas in op
alternatieven. We stimuleren innovatieve
actieve mobiliteit en openbaar vervoer voor
oplossingen die de gezonde
Veiligheid bestaat uit fysieke onveiligheid
de bezoekers.
Veiligheid is onderdeel van de kwaliteit van
3.
We gebruiken de volgende ontwerp-principes Voorkomen of beperken van risico’s vergroot de veiligheid; e.
Afstand tot de risico’s vergroot de veiligheid;
f.
Bouwwerken en omgeving bieden bescherming;
leefomgeving verbeteren.
(bedreigingen door ongevallen) en sociale
• We onderzoeken waar belangrijke verbindingen
onveiligheid (dreiging door criminele handelingen).
of veilige oversteekplaatsen ontbreken. Die
We meten veiligheid aan de hand van objectieve
verbeteren we, zodat mensen meer gaan
veiligheid (frequentie van incidenten) en subjectieve
wandelen en fietsen.
veiligheid (hoe bedreigd mensen zich voelen).
• We verbeteren de luchtkwaliteit door in te
g.
Bouwwerken en gebieden zijn snel en veilig te verlaten;
h.
De omgeving maakt snel en effectief ingrijpen van de hulpdiensten mogelijk;
i.
Mensen krijgen bij een crisis passende medische zorg.
4.
Mensen zijn bekend met risico’s en weten
zetten op verduurzaming van de agrarische
De Omgevingswet wil een gezonde én veilige fysieke
sector (met name de veehouderijen), verkeer
leefomgeving. Daarbij voorkomen en beperken
en bedrijventerreinen en het verminderen van
we risico’s en houden we rekening met de zelf- en
Meer informatie over de risico’s in onze regio staat in
fijnstofuitstoot door houtstook.
samenredzaamheid van
het risicoprofiel van Veiligheidsregio Limburg-Noord:
• Bij nieuwe plannen gebruiken we de
de burgers.
www.vrln.nl/risicoprofiel
wat ze kunnen doen.
‘Kernwaarden voor veiligheid’. Zo zorgen we dat
32
veiligheid altijd goed wordt meegewogen in
Als zich toch een incident voordoet, is het belangrijk
de besluitvorming.
dat de hulpdiensten hun werk kunnen doen en dat OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
33
3.2 Woningen en voorzieningen naar behoefte Uitgangspunt woningbouw •
Evenwichtige verdeling van woningen over de kernen met een plus in de centrumkernen
•
Juiste woning op de juiste plek
Beschermen landschap en identiteit Beekdalen, veengronden en uiterwaarden Natuur Netwerk Limburg Velden en kampen
We zijn bouwkoploper van de provincie Limburg en we doen ons best doen om die positie vast te houden. Daarvoor moeten we wel keuzes maken. Want het is niet alleen uitdagend om voldoende woningbouwlocaties te vinden, we moeten ook nog de juiste woningen bouwen. Daarbij letten we op sociale cohesie, klimaatadaptatie en de energietransitie, en mensen en gemeenschappen elkaar hierin helpen.
(zeer) hoge cultuurhistorische waarde
Bij alle bouwactiviteiten zijn de woonwensen en
Historische ensembles
behoeften van onze inwoners belangrijk. De grootste
Rijksbeschermd dorpsgezicht
uitdaging is betaalbaarheid. Maar we houden ook
Dorp niet uitbreiden vanwege waarden Voldoende afstand houden van: Snelweg Spoorlijn Hoogspanningsnet Bedrijventerrein Glastuinbouwgebied
rekening met ruimtedruk en de ruimtelijke kwaliteit in de keuzes die we maken. Het karakter van ons landschap en onze dorpen verliezen we daarbij niet uit het oog.
Ambitie/doel In 2040 hebben we voldoende woningen gebouwd en bestaande woningen aangepast. Hierdoor sluit het aanbod aan op de demografische veranderingen,
Kansen Inspelen op voorzieningen: Locatie sportvelden Locatie Basisschool/kindcentrum Woningbouwkansen:
veranderingen in de samenstelling van huishoudens en de woningbehoefte in de dorpen. We zorgen dat inwoners in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen in elke fase van hun leven. Zo behouden we de sociale cohesie. Ook huisvesten we nieuwe inwoners die naar
Kernrandzone
onze gemeente komen vanwege werkgelegenheid in
Groeikernen Horst-Hegelsom-Meterik en Sevenum
de regio en het prettige woonklimaat.
Knooppunt Horst-Sevenum
34
Woningbouw in ieder dorp naar behoefte Kans inbreiding
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
35
Door extra woningbouw op goed bereikbare plekken hebben we de druk op de woningmarkt én op het
Wat willen we bereiken?
wegennet beperkt. Het woningaanbod is duurzaam,
• We vangen primair de eigen woonbehoefte op,
van hoge kwaliteit en er is wat te kiezen.
en houden rekening met de regionale woningdruk.
Mede door de groei naar behoefte zijn in 2040 de
• Evenwichtige verdeling van woningen over de
basisvoorzieningen in de dorpen blijven bestaan.
kernen, met een plus in centrumkernen. • We bieden een gevarieerd woningaanbod.
Maatschappelijke voorzieningen, sport en cultuur
• We bouwen de juiste woning op de
zijn belangrijk voor de dorpen en hun identiteit. We
juiste plek:
zorgen dat deze voorzieningen beschikbaar zijn voor
• ruimte voor gestapelde bouw en groene
jong en oud, waar nodig worden gebundeld, zodat ze
Stedelijke druk vanuit regio’s Venlo, Eindhoven en Arnhem-Nijmegen De Metropoolregio Eindhoven (MRE) en Stadsregio Arnhem-Nijmegen groeien snel. Tot 2040 worden naar verwachting zo’n 73.000 nieuwe woningen gebouwd. Ook de gemeente Venlo wil flink uitbreiden. Deze groei heeft directe gevolgen voor de bevolking en leefbaarheid in de regio en daarbuiten. Zo ziet de gemeente Deurne de impact nu al en houdt rekening met extra woningbouw.
nieuwe woonwijken
goed bereikbaar blijven, en van hoge kwaliteit zijn.
• minder fraaie plekken en ongewenste
Daarnaast heeft elk dorp minstens één fijne plek
functies transformeren.
om elkaar te ontmoeten, dankzij investeringen in de
• We zorgen voor ontmoetingsplekken in de
openbare ruimte. Zo blijven onze dorpen leefbaar,
dorpen en wijken.
sociaal en aantrekkelijk voor iedereen.
• We houden voorzieningen goed bereikbaar.
3.2.1
Als gemeente Horst aan de Maas is het belangrijk om deze ontwikkelingen goed te volgen en op tijd in actie te komen. Daarbij werken we samen met andere peelgemeenten. We zetten ons in om plattelandsgemeenten vitaal en leefbaar te houden, zodat het er goed wonen en verblijven is.
We vangen de eigen woonbehoefte en regionale woningdruk op
elk dorp. Zo versterken we ook de sociale cohesie, houden we voorzieningen in stand en ondersteunen we het verenigingsleven. Voor het deel van de woningbouw dat we extra realiseren (om te voldoen aan de regionale vraag), bouwen we vooral in een aantal centrale kernen. Ook kiezen we ervoor om wonen met zorg te combineren in grotere kernen, waar die voorzieningen beter beschikbaar zijn. We zetten vooral in op extra groei in de volgende kernen:
nieuwe woningen. Tegelijkertijd ervaren we dat onze
3.2.2 Evenwichtige verdeling van woningen over de kernen, met extra groei in centrumkernen
gemeente vanwege de prachtige omgeving en
We willen dat zo veel mogelijk inwoners in hun eigen
centraal gelegen kern, die goed bereikbaar is via de
gunstige ligging aantrekkelijk is voor mensen uit de
kern kunnen (blijven) wonen. Daarom spreiden we
snelweg en het spoor. Bovendien heeft Horst het
regio. Het aantal inwoners groeit als gevolg van
de woningopgave eerlijk over al onze kernen. Dit
meest uitgebreide voorzieningenniveau. Met extra
binnenlandse (Woningzoekende uit Venlo, Eindhoven,
zorgt ervoor dat starters in hun eigen dorp een eerste
woningbouw kunnen we de centrumfunctie van
Arnhem-Nijmegen) en buitenlandse (denk aan
woning kunnen kopen en dat ouderen er kunnen
Horst verder uitbouwen. Uiteindelijk willen betere
arbeidsmigratie) migratie. Bij het bepalen van de
blijven wonen. Met deze verdeling groeien we op een
bereikbaarheid en dat kunnen we het beste doen
woningbouwopgave houden we hier rekening mee, we
manier die past bij de grootte en het karakter van
door de grootste groei te concentreren.
De druk op de Nederlandse woningmarkt is groot, ook in onze gemeente. In elke dorpskern is er behoefte aan
• Horst en omgeving Horst is de grootste kern waar we de regionale woningdruk willen opvangen. Dit is onze meest
willen zorgen dat er genoeg woningen gebouwd 36
worden zodat onze eigen inwoners een plek hebben om te wonen.
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
37
Omdat we kiezen voor een gezonde leefomgeving
We willen dat inwoners in hun eigen dorp of buurt
zien we de grootste kansen voor woningbouw
kunnen blijven wonen, ook als hun situatie verandert.
rondom Horst, Meterik en Hegelsom.
Zo blijven families en buren in de buurt van elkaar en
• Sevenum Sevenum is eveneens een centrumdorp, maar wordt omringd door waardevolle landschappen en beekdalen. Er zijn hier minder mogelijkheden voor uitbreiding, maar de mogelijkheden die er zijn, willen we benutten. Grubbenvorst zien wij niet als groeikern om bovenlokale groei op te vangen, maar we blijven wel creatief zoeken naar mogelijkheden voor toevoegen van woningbouw en zijn alert op kansen die ontstaan. Op de kaart is dit weergegeven door een extra symbool toe te voegen ‘kansen voor inbreiding’.
3.2.3
Een gevarieerd woningaanbod
We streven naar: • 30% sociale huurwoningen in nieuwbouw. • 37% betaalbare koop- of middenhuurwoningen. • De rest als vrije sector. We monitoren actief of het woningaanbod blijft aansluiten bij de behoeften van onze inwoners. Variatie gaat niet alleen over welke woningen we bouwen, maar ook waar en hoe we ze bouwen. Daarom kiezen we minder vaak voor grondgebonden koopwoningen en juist meer voor nultredenwoningen (levensloopbestendig) en betaalbare, kleinere
In de toekomst willen we een gevarieerd aanbod van
woningen – bijvoorbeeld appartementen of woningen
woningen. Dat betekent woningen voor verschillende
voor ouderen in een cluster. Dit doen we door in
financiële mogelijkheden, huishoudengroottes en
bouwplannen te zorgen dat verschillende doelgroepen
woonwensen. Zo zorgen we ervoor dat iedereen in
door elkaar kunnen wonen: jong en oud, met en
Horst aan de Maas een passende woning kan vinden
zonder zorgvraag. Zo bouwen we aan buurten met
– in elke levensfase.
veel sociale cohesie, waar mensen samenredzaam
We bouwen:
zijn. Ook in bestaande buurten liggen er kansen om
• Voor ouderen die willen doorstromen naar een
de bestaande woningvoorraad meer divers te maken.
kleinere of gelijkvloerse woning.
38
blijft de sociale cohesie sterk.
Huisvesting arbeidsmigranten Arbeidsmigranten zijn van essentieel belang voor onze lokale economie. Ze vervullen cruciale rollen in sectoren zoals de agrarische sector, horeca, mkb, recreatie, zorg, de maakindustrie, in het uitoefenen van ambachten en steeds vaker ook in de zorg. Arbeidsmigranten worden nu gehuisvest in woningen in de dorpen, bij agrariërs op het erf en in grootschalige huisvesting bij industrieterreinen. Ons vastgesteld arbeidsmigrantenbeleid (2019) en de nadere uitwerking daarvan in het Parapluplan internationale medewerkers Horst aan de Maas (2021) vormen hiervoor de basis.
over de verschillende vormen van huisvesting. Door de krapte op de arbeidsmarkt en de demografische ontwikkelingen verwachten we dat de behoefte aan arbeidsmigranten verder zal toenemen. Bij de nieuwvestiging of uitbreiding van bedrijven gaan we met ondernemers in gesprek over hun impact op de arbeidsmarkt en de bijbehorende huisvestingsvraag. We beoordelen zorgvuldig wat de effecten zijn op de omgeving. Arbeidsmigranten die zich duurzaam willen vestigen, beschouwen we als reguliere inwoners. Zij wonen binnen onze dorpen en maken deel uit van onze gemeenschap. Tegelijkertijd erkennen we dat deze groep vaak extra ondersteuning nodig heeft. Integratie, taal, en toegang tot voorzieningen vragen hierbij gerichte aandacht.
Het beleid wordt momenteel herzien. In de nieuwe beleidslijn maken we duidelijke keuzes
Bijvoorbeeld door woningsplitsing, woningdelen,
• Voor jongeren die zelfstandig willen wonen.
kangoeroe- en (pre-) mantelzorgwoningen,
• En voor mensen met een zorgbehoefte.
en kavelsplitsing.
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
39
3.2.4
Juiste woning op de juiste plek
bestaande kernen, op al bebouwde of verharde
Ruimte voor nieuwe groene woongebieden
We willen voor nieuwe woningen de beste plekken
locaties. Dit biedt tegelijk kansen om de kwaliteit van
uit, en mogen versterkt worden met
We kunnen niet alle woningen binnen de bestaande
vinden. Daarbij geven we de voorkeur aan verdichting
de leefomgeving te verbeteren door herontwikkeling
passende accenten.
dorpen bouwen. Daarom is het op termijn nodig om
binnen de bestaande dorpsstructuren. Zo houden
van verouderde bebouwing. Omdat we willen
• Verdichting in en rondom centra kan, maar moet
ook aan de randen van onze dorpen nieuwe buurten
we onze dorpen compact en kunnen we op
bijdragen aan een klimaatbestendige leefomgeving,
passen bij het historische karakter van de centra
te maken. Deze nieuwe woonwijken moeten bijdragen
lange termijn voor alle doelgroepen een passend
behouden we de open en groene plekken die er nog
en de kwaliteit van de leefomgeving.
aan aantrekkelijke, groene en goed toegankelijke
woningaanbod realiseren. We zijn zuinig op de ruimte
zijn in de dorpen. Om deze herstructurering mogelijk
• Bij de herontwikkeling van bedrijfslocaties of
dorpsranden. Omdat veel van onze dorpen nu nog
voor uitbreiding in het buitengebied, omdat dit een
te maken, is bouwen met een hogere dichtheid vaak
bedrijventerreinen tegen een centrum/woonbuurt
vrij stenig zijn, kiezen we bij uitbreiding bewust voor
belangrijke rol vervult voor de agrarische sector en als
noodzakelijk. Gestapelde bouw sluit goed aan op de
zien we mogelijkheden.
ruimte met veel groen, water en speelplekken. Er
uitloopgebied en voor natuur en landschap. Buiten de
wensen van diverse doelgroepen. Wel vinden we het
• Locaties met veel eigen ruimte, zoals plekken
spelen veel belangen in ons buitengebied. Aan onze
overgangszone kernrandgebied staan we geen nieuwe
belangrijk dat deze bouwvorm past bij het dorpse
langs ontsluitingswegen of aan dorpsranden,
toekomstige woongebieden stellen we hoge eisen.
(solitaire) woningen meer toe. Alleen in specifieke
karakter van onze kernen. In kleinere dorpen bouwen
bieden mogelijkheden voor gestapelde bouw. Met
gevallen (bij het oplossen van grote ruimtelijke
we daarom lager dan in de centrumkernen. We kiezen
voldoende groen zorgen we voor een prettige
Hoe pakken we dit aan?
knelpunten) maken we uitzonderingen, zoals:
bewust voor dorpse ‘hoogbouw’, waarbij de hoogte en
overgang naar de omgeving én benutten we
Bij het kiezen van nieuwe zoekgebieden voor
• Bestaande woningen splitsen.
vormgeving worden afgestemd op de locatie.
kansen op het gebied van klimaatadaptatie
woningbouw houden we rekening met
en gezondheid.
het volgende:
• Tijdelijke (pre-) mantelzorgwoningen/ familiewoningen.
In deze omgevingsvisie geven we algemene
• We kiezen ervoor om gezondheidsrisico’s zo
• Wijziging van bedrijfswoningen naar
richtlijnen rondom gestapeld bouwen mee.
Deze algemene voorwaarden gelden altijd:
klein mogelijk te maken. We bouwen zo min
burgerwoningen onder voorwaarden.
Zo zorgen we dat nieuwe gebouwen passen
• Sluit aan op de omgeving met een logische
mogelijk langs drukke wegen. Ook houden we
in de omgeving en bijdragen aan een leefbare,
overgang in bouwhoogte en steden-
afstand van bedrijven die overlast geven door
Daarnaast wijzen we zoekgebieden voor nieuwe
toekomstbestendige gemeente.
bouwkundige opzet.
uitstoot, fijnstof of geluid. Als bouwen in de
uitbreidingslocaties aan. Voor bepaalde doelgroepen
• We beschermen bestaande hoogteaccenten,
• Zorg dat gebouwen passen bij de omgeving,
buurt van zo’n plek toch nodig is, zoeken we naar
zoeken we nadrukkelijk locaties in de nabijheid van
zoals kerken of molens.
bijvoorbeeld door gebruik van passende vormen
oplossingen om gezondheidsrisico’s actief
voorzieningen en centra. Doelgroepen zoals ouderen,
• We beschermen historische structuren,
en materialen.
te verkleinen.
jongeren en mensen met een zorgbehoefte zijn gebaat
zoals historische centra met cultuurhistorisch
• Gebruik groen om gestapelde gebouwen een
• We houden rekening met het water- en bodem-
bij een woning dicht bij de dagelijkse voorzieningen.
waardevolle bebouwing, oude pleinen, brinken en
eigen plek te geven.
systeem. We bouwen niet op plekken met een
Daarom maken we extra ruimte voor gestapelde bouw
dijken, en kernen met een beschermd dorps-
lage ligging of waar water nodig is om te bergen
of stadsgezicht.
of vast te houden.
• We houden de hoofdstructuren van
• Denk aan beekdalen, uiterwaarden of
Ruimte voor gestapelde bouw
dorpen leefbaar, zoals lintbebouwingen,
de Peelbuffer.
We bouwen in eerste instantie vooral binnen de
hoofdontsluitingswegen en hoofdentrees. Deze
op geschikte plekken.
structuren begeleiden inwoners de dorpen in en 40
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
41
Meerlo
• We houden rekening met cultuurhistorisch waardevolle landschappen. Oude kampen en velden rond onze dorpen zijn vaak van grote
3.2.5 Inzetten op ontmoetingsplekken in de dorpen en wijken
Tienray
Broekhuizenvorst
waarde. Die laten we zoveel mogelijk intact. Alleen in gebieden waar deze waarden al zijn
Iedereen doet mee
aangetast, kan woningbouw helpen om de
We willen dat onze woonwijken op de lange termijn
kwaliteit te verbeteren. Bij alle (rode) lijnen op
geschikt zijn voor iedereen. Ook mensen met een
de kaart (niet uitbreiden dorpsranden) geldt een
zorgvraag moeten goed kunnen meedoen in hun eigen
‘nee, tenzij’-principe, dat we nog verder uitwerken
buurt. Ouderen moeten zo lang mogelijk zelfstandig
in een programma ruimtelijke kwaliteit of
kunnen blijven wonen. En als het nodig is, moeten zij
onderdeel daarvan.
kunnen terugvallen op mensen om hen heen. Daarom
• We houden rekening met gebieden die van
investeren we in sterke gemeenschappen en goede,
oudsher een hoge natuurlijke geschiktheid
toegankelijke voorzieningen. Ook zorgen we voor fijne
hebben voor de landbouw. Dit zijn oude
ontmoetingsplekken en goede, inclusieve mobiliteit.
Broekhuizen Swolgen
Meterik
Melderslo
Lottum
America Griendtsveen Hegelsom Horst
bouwlanden, de kampen en de velden rond de dorpen (dit overlapt dus voor een groot deel
Elk dorp heeft plekken om elkaar te ontmoeten
met de cultuurhistorisch waardevolle gebieden),
Veel mensen wonen graag in een dorp. Je kent elkaar
maar ook grote delen van de akkers op de
en mensen helpen elkaar. Ontmoeting is belangrijk
rivierterrassen. Dit zijn zavelige gronden, die ook
om die verbondenheid te blijven voelen. Dat kan via
bij de topgronden horen voor allerlei vormen van
spontane ontmoetingen of vaste momenten waarop
tuinbouw, akkerbouw, boom- en sierteelt die bij
mensen samenkomen. We willen aansluiten bij wat
onze gemeente horen.
nodig is in een dorp om onder andere de vitaliteit en
Grubbenvorst
Kronenberg
Evertsoord
Sevenum
kwaliteit te behouden. Dat kan per dorp verschillen. Daarnaast gaan we ook gebiedsgericht werken, waarbij we meer gaan kijken naar het gebied en dan inzoomen op wat voor voorzieningen aansluiten en passen in combinatie met onder meer het woningbouwprogramma en de sociale cohesie.
Behoud van huidige voorzieningen Cultureel
Infrastructuur
Openbaar
Sport/ vereniging
Zorg
Beken
Bibliotheek
Treinstation
Buurthuis
Golfclub
Apotheek
Vrijliggende fietspaden
Jongerencentrum
Sporthal
Dierenarts
Gemeentehuis
Sportvelden
Gezondheidscentrum
Jeugdvereniging/blokhut
Huisarts
Museum Theater
Maatschappelijk Brandweer
Groen
Politie
Speeltuin Kinderboerderij
42
Tandarts
Attractiepark
Winkels
Zorgboerderij
Onderwijs
Recreatief zwemmen
Bouwmarkt
Zorgcomplex
Basisschool
Vakantiepark
Dagwinkel
Horeca
Middelbare school
Café
MBO
Restaurant
Recreatie
Markt Religie
Retail
Actieve kerken
Supermarkt
Non-actieve kerken
OMGEVINGSVISIE HORST AAN DE MAAS 2040
43
Intermezzo 3.2.6
Voorzieningen dichtbij en bereikbaar