03d Bijlage 2 Kaderbrief 2025 - versie raad 2 juli
Tekst van het document
Kaderbrief 2025
Inhoud
1. Inleiding
3
2. Financiële ontwikkelingen
5
3. Beleidsmatige kaders per programma
7
3.1 Vitale Kernen
8
3.2 Een sterke sociale basis
12
3.3 Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
17
3.4 Duurzaam Horst aan de Maas
22
3.5 Een toekomstbestendige en innovatieve economie
25
3.6 (Arbeids)migratie en integratie
29
3.7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
32
4. Begrotingsbeleid
38
2
1. Inleiding
Voor u ligt de kaderbrief 2025. In deze kaderbrief schetsen wij de belangrijkste trends en ontwikkelingen voor 2025 en verder. Opgaven waar we voor staan en nieuwe ontwikkelingen die de komende jaren op ons afkomen. Ontwikkelingen die vragen om visie en koers en richting van de raad. Ontwikkelingen die ook vragen om keuzes. Met de kaderbrief 2025 geeft de gemeenteraad concrete beleidskaders mee aan het college voor het verwerken van deze ontwikkelingen in de (meerjaren)begroting 2025 - 2028.
In gesprek over beleidsmatige ontwikkelingen
er nog steeds geen duidelijkheid is over de gelden die
Op 21 mei heeft de gemeenteraad de Nota planning
opschalingskorting is weliswaar van de baan en de
en control 2024 vastgesteld. Deze nota vormt het
hoofdlijn voor 2025 is sinds eind april bekend. Daar zijn
strategische kader voor de gemeenteraad, college
tussen het Rijk en de VNG afspraken over gemaakt.
en de ambtelijke organisatie voor het proces van
Het gesprek over de omvang van het gemeentefonds
plannen, uitvoeren en evalueren. Dit zodat we
vanaf 2026 in combinatie met de mogelijke uitbreiding
als gemeente de doelen die we nastreven ook
van het gemeentelijk belastingenbeleid, gaat de VNG
daadwerkelijk efficiënt realiseren. De kaderbrief is
echter met het nieuwe kabinet voeren. Dit maakt een
één van de instrumenten in dit proces. De nadruk in de
heldere meerjarig financiële vooruitblik op dit moment
kaderbrief ligt op het beleid en niet op de financiën. De
nog steeds lastig.
gemeenten vanaf 2026 van het Rijk ontvangen. De
financiële uitwerking van de beleidsmatige kaders uit de kaderbrief en de integrale afweging vindt bij
Een organisatie in beweging
de (meerjaren)begroting plaats.
Het college is momenteel volop bezig met de uitvoering van het collegeprogramma. Veel is al bereikt maar
Nog steeds onduidelijkheid over gelden van het Rijk vanaf 2026
er moet ook nog veel gebeuren. We zijn volop bezig
Een complicerende factor bij het voeren van het
het landelijk gebied en het sociaal domein, de
gesprek over de beleidsmatige ontwikkelingen is dat
woningbouw- en klimaatopgaven en de integratie van
met de leefbaarheid in kernen, de transformaties in
3
(arbeids)migranten. Om op deze maatschappelijk
programmaplannen om beter in te spelen op complexe
thema’s onze doelen te bereiken werken we toe
maatschappelijke veranderingen, begint steeds verder
naar een koersvaste en wendbare organisatie.
vorm te krijgen. Ook blijven we inzetten op bestuurlijke
Zo optimaliseren we onze belangrijkste processen
vernieuwing waarin Raad, College en organisatie er aan
als basis voor excellente dienstverlening. Maar
werken om het vertrouwen van de inwoners in ons als
ook het programmatisch werken met team- en
overheid te versterken. Dit doen we zodat het voor de huidige maar ook voor de toekomstige generaties goed wonen, werken
“Ook blijven we inzetten op bestuurlijke vernieuwing waarin Raad, College en organisatie er aan werken om het vertrouwen van de inwoners in ons als overheid te versterken.”
en recreëren is in een veilig en natuurrijk Horst aan de Maas. Maar ook zorgen we ervoor dat iedereen deel uitmaakt van een gezonde en gelukkige gemeenschap waar ondernemers hun ambities op een toekomstbestendige manier en in balans met de omgeving, kunnen waarmaken.
Horst, 28 mei 2024 College van Burgemeester en Wethouders
4
2. Financiële ontwikkelingen In de onderstaande tabel staan de saldi voor de meerjarenbegroting weergegeven: Bedragen X € 1.000,-
2024
2025
2026
2027
2028
Begroting 2024-2027
772
774
-1.574
-3.279
-3.239
Effecten raadsvoorstellen na begroting
1.927
2.049
2.432
2.165
2.311
Saldo meerjarenbegroting vóór 1e bijstelling 2024
2.699
2.823
858
-1.114
-928
Concept 1e bijstelling (dd 20-05)
-2.255
-915
-997
-1.002
-1.193
Financieel effect voorjaarsnota 2024 Rijk
240
-1.928
445
240
311
Saldo meerjarenbegroting incl. 1e bijstelling 2024
684
-20
306
-1.876
-1.810
Uit het bovenstaande overzicht blijkt dat na verwerking van de 1e bijstelling 2024 en het effect van de voorjaarsnota van het Rijk we voor het begrotingsjaar 2025 een klein begrotingstekort kennen van€ 20.000. Dit negatieve saldo loopt vervolgens op naar een begrotingstekort van € 1,8 mln. in 2028.
5
In deze saldi is rekening gehouden met de afschaffing van de opschalingskorting en de nog steeds flinke verlaging van de algemene uitkering m.i.v. 2026. Het gesprek over de omvang van het gemeentefonds vanaf 2026, voert de VNG met het nieuwe kabinet. Dit betekent dat er voor de jaren 2026 en verder bij gemeenten voorlopig nog een behoorlijke financiële onzekerheid blijft. Bij het opmaken van de (meerjaren)begroting 2025 -2028 is de gewenste duidelijkheid er ook nog niet. Afhankelijk van de voortgang van de kabinetsformatie is deze duidelijkheid er begin 2025 bij het opmaken van de kaderbrief 2026 hopelijk wel. Als er vanaf 2026 geen extra middelen van het rijk komen en we volledig invulling geven aan de in deze kaderbrief 2025 per begrotingsprogramma geschetste begrotingskaders, dalen de in de bovenstaande tabel genoemde saldo’s voor 2025 en 2026 tot ongeveer € 3,0 mln. negatief. Voor 2027 en 2028 dreigt dan een jaarlijks tekort van ongeveer € 5,5 mln.. In deze kaderbrief stellen wij u voor om in de (meerjaren)begroting 2025 -2028 het begrotingsjaar 2025 structureel sluitend te maken. Voor de jaren 2026, 2027 en 2028 stellen wij u voor in te zetten op een tekort van maximaal 2% van de totale begrotingslasten (excl. mutatie reserves). Dat is een tekort van ongeveer € 3 mln..
In hoofdstuk 4 “begrotingsbeleid” van deze kaderbrief lichten wij toe, hoe wij tot het hierboven genoemde voorstel zijn gekomen.
6
3. Beleidsmatige kaders per programma In dit hoofdstuk schetsen we de belangrijkste ontwikkelingen en de beleidsmatige begrotingskaders. Dit doen we op basis van de zeven begrotingsprogramma’s die in het collegeprogramma (december 2022) zijn vastgesteld; zeven portefeuille-overstijgende thema’s die vragen om domein overstijgende (multidisciplinaire) oplossingen. 3.1
Vitale Kernen;
3.2
Een sterke sociale basis;
3.3
Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied;
3.4
Duurzaam Horst aan de Maas;
3.5
Een toekomstbestendige en innovatieve economie;
3.6
(Arbeids)migratie en integratie;
3.7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie.
7
3.1 Vitale kernen 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
8
3.1 Vitale kernen
Een krachtige samenleving
Woondeal
In het veranderprogramma vitale kernen werken we tot
Juist in deze onzekere tijd is het van belang dat we in
en met 2026 aan het inzichtelijk maken van de zestien
oplossingen blijven denken. Met behulp van de woondeal
dorpen en richten ons daarbij op het participatiebeleid
zetten we in op meer balans in de woningmarkt in Horst
en het creëren van een dorpsnetwerk. Dit met als doel
aan de Maas. Daarin doen we meer dan de gestelde
om als partner bij te dragen aan de sociale en fysieke
beleidsambitie van 1.000 woningen uit het masterplan
leefomgeving.
wonen, maar bouwen we circa 1.800 woningen. Ook de regio heeft daarin haar ambities kenbaar gemaakt,
“Daarbij willen we in elk dorp zichtbaar zijn, als onderdeel van de samenleving en werken we vanuit een dorpsnetwerk, maar ook vanuit partnerschap.”
waarbij onze buurgemeente Venlo een stevige plus zet op haar woningbouwopgave. Dit kan ook effecten gaan hebben op Horst aan de Maas, waarbij we alert blijven op de kansen, risico’s en uitwerking van deze ambities. We zorgen voor voldoende nieuwe en betaalbare woningen maar er is ook aandacht voor de doelgroepen zoals studenten, starters, woonwagenbewoners en
We leggen hierbij de focus op wat het dorp en inwoners
statushouders. We hebben daarbij vraag en aanbod
nodig hebben om vitaal te blijven. Zo brengen we
in kaart.
de vragen en vraagstukken uit de kernen in beeld en zorgen we ervoor dat we de kracht, identiteit,
Het Masterplan Wonen loopt tot en met 2025. Vanaf
cultuur en vitaliteit van de kernen kennen. Dit zodat
2026 vervangen we conform nieuwe wetgeving het
we samen werken aan toekomstbestendige en vitale
Masterplan door het Volkshuisvestingsprogramma als
dorpen. Daarbij willen we in elk dorp zichtbaar zijn, als
afgeleide van de Omgevingsvisie. We voeren daarom
onderdeel van de samenleving en werken we vanuit
in 2024 een woningmarktonderzoek uit. We richten
een dorpsnetwerk, maar ook vanuit partnerschap. De
ons vervolgens in 2025 op het vaststellen van een
nieuwe programmatische werkwijze sluit daar bij aan.
programma voor de daaropvolgende jaren dat past
Als eerste richten we ons op de volgende projecten:
bij onze lokale woningmarkt en bij de regionale
participatiebeleid, dorpsraden en ken de dorpen.
ambities en afspraken. 9
Accommodaties
Revitalisering wijken
Het hebben en houden van kwalitatief goede en
Met betrekking tot de revitalisering/herstructurering van
betaalbare accommodaties staat de komende jaren
bestaande wijken richten we ons o.a. op Horst-West.
onder spanning. We willen de totale kostendekkendheid
Voor dit project verkennen we momenteel de
van onze accommodaties verbeteren. Uitgaven en
mogelijkheden voor een subsidie uit het Volkshuis
inkomsten meer in balans brengen. Dat is een fikse
vestingsfonds (4e tranche). Een voorwaarde voor deze
opgave met de huidige begrotingsuitdagingen: we
subsidie is cofinanciering vanuit de gemeente.
willen/moeten besparen op energielasten en het
“A ls vervolg op het accommodatiebeleid herzien we ook het huurprijsbeleid.”
onderhoud kent daarbij sterk stijgende kosten.
Daarnaast onderzoeken we zoals opgenomen in het collegeprogramma of ook andere wijken in Horst
Daarnaast zit er ook een grens aan de bijdragen (huren)
aan de Maas, bijvoorbeeld Zonnehof in Tienray, een
die verenigingen kunnen leveren aan de inkomstenkant.
herstructureringsopgave hebben. Zodra bekend is
In 2023 zijn we gestart met het actualiseren van het
welke wijken wij willen revitaliseren, leggen we een
gemeentelijk accommodatiebeleid.
voorstel met financiële onderbouwing voor aan de raad.
Als vervolg op het accommodatiebeleid herzien we
Voorzieningen en onderwijs
ook het huurprijsbeleid. Hierbij weten we wat de
De voorzieningen in onze gemeente komen steeds
kostprijsdekkende huur is en welke huur we vervolgens
meer onder druk te staan. Dat vraagt om ook naar
vragen aan onze huurders/gebruikers. In 2025 staat de
de toekomst toe kritisch te blijven kijken naar de
schouw van alle accommodaties gepland, waarmee we
voorzieningenstructuur en de centra die we in
het MJOP en MIP opmaken. Deze leggen we in 2025
Horst aan de Maas hebben en om deze aanvullend,
voor aan de raad.
aantrekkelijk en compact te houden.
10
Concrete begrotingskaders voor de (meer)jarenbegroting 2025 - 2028 We zijn op dit moment bezig met de actualisatie van
1.
Door in te zetten op participatie en meedoen,
6.
Om de leefbaarheid van bepaalde wijken te
het integraal huisvestingsplan onderwijs. Met daarbij
stimuleren we gemeenschappen zelf meer
verbeteren, is revitalisering noodzakelijk. We
een nieuw uitvoeringsprogramma 2025-2029. In de
verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen
beseffen echter ook dat hier grote financiële
genoemde periode zijn forse investeringen nodig in
leefomgeving en samen met de gemeente
consequenties aan gekoppeld zijn en meerdere
een aantal schoolgebouwen vanwege groei dan wel
zaken op te pakken die voor hen van
jaren nodig zijn om dit proces in gang te zetten
noodzakelijke renovatie.
belang zijn;
en af te ronden. Om ons hierop voor te bereiden
We zorgen voor meer sociale verbondenheid.
doen wij bij de begroting een voorstel. We
Ook de herijking van het gemeentelijk accommodatie
2.
Dit doen we door het subsidiebeleid te
bekijken in hoeverre we de Algemene Reserve
beleid is een lopend proces. We maken daarbij de
evalueren, het accommodatiebeleid te
Grondexploitatie (ARGE) hiervoor kunnen inzetten
koppeling met het IHP. We zetten meer dan voorheen
vernieuwen, te bezien of regelingen wenselijk
en eventueel herijken;
in op de maatschappelijke meerwaarde van de
zijn voor evt. bijdragen in beheer en exploitatie,
accommodatie voor het dorp en ook clustering
het huurprijsbeleid te herzien en het MIP en
voorzien we zowel in passende schoolgebouwen,
c.q. samenvoeging van functies (soms ook
MJOP vast te stellen;
alsook maatschappelijke meerwaarde en multi-
We zorgen ervoor dat meer inwoners kunnen
functioneel gebruik. Dit draagt bij aan de vitaliteit
dorp overstijgend).
3.
7.
en willen blijven wonen in hun eigen omgeving
Cultuur Gelijktijdig met de verbouwing van ‘t Gasthoes zijn er
die bij hen past; 4.
voor 5 jaar, t/m 2025, incidentele middelen vrijgemaakt voor cultuur. Deze evalueren we in 2024 voor eventuele voortzetting na 2025.
5.
Door het IHP en accommodatiebeleid te koppelen,
van de gemeenschap; 8.
We kijken naar de inzet van cultuurmiddelen
Met voldoende passende woningen in
(waaronder erfgoed, in combinatie met toerisme/
de kernen zorgen we voor meer balans
recreatie), die de sociale verbondenheid vergroten,
op de woningmarkt;
of en hoe we deze na 2025 voortzetten.
We faciliteren een meer toekomstbestendiger woningaanbod;
11
3.2 Een sterke sociale basis 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
12
3.2 Een sterke
sociale basis
Transformatie sociaal domein
•
In de tweede helft van 2023 heeft het college het Transformatieplan ‘Gezonde en Gelukkige Inwoners in
te organiseren; •
Vitale Kernen’ vastgesteld en aangeboden aan de raad. De raad heeft vervolgens ingestemd met de vorming van
Ondersteuning collectief en indicatie-loos dichtbij de inwoner te organiseren;
•
een bestemmingsreserve ‘Transformatieplan Sociaal Domein’ van € 2,4 miljoen. De Roadmap bij dit plan
De aanmelding van de zorg (deels) naar buiten
We gaan werken met specialisten binnen een generalistisch team;
•
Casemanagement verder intensiveren met
fungeert als leidraad voor de selectie en uitvoering
meer mandaat, ruimte en tijd voor de rol van de
van projecten. Er lopen veel projecten en initiatieven.
casemanager bij een gezin.
Zie Roadmap - Gezonde en Gelukkige Inwoners in Vitalere Kernen (cloud.microsoft) en daar komen steeds nieuwe
Een concreet voorbeeld van de nieuwe werkwijze
bij. We maken hierbij onderscheid in drie categorieën:
is bijvoorbeeld de aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties in het kader van Kind- en
•
Investeringen in Vitale Gemeenschappen en
Gezinsbescherming. Hier zetten we samen met partners
een Sterke Sociale Basis;
als politie en Veilig Thuis, in om aan de voorkant een
•
Investeringen in vrij toegankelijke ondersteuning;
duidelijk beeld te krijgen van de mate van onveiligheid.
•
Investeringen in maatwerk.
Vanuit een gezamenlijk plan acteren we hier vervolgens snel op.
Doorontwikkeling dienstverlening Werk Inkomen en Zorg
Om de bovenstaande veranderingen door te voeren
Het is van belang dat de zorg beschikbaar en betaalbaar
en deze werkwijze structureel in onze organisatie te
blijft. Om hiervoor te zorgen is het belangrijk dat we
borgen, verwachten we dat in de toekomst aanvullende
ondersteuning voorliggend oppakken, meer integraal
budgetten nodig zijn.
werken, in verbinding staan met wijken en dorpen en onze werkzaamheden slimmer inrichten. Op basis van
Een bijkomend risico is ook dat samenwerkingspartners
ervaringen uit de praktijk en onderzoek bij inwoners en
als politie en Veilig Thuis onvoldoende ruimte hebben
samenwerkingspartners gaan we dit alsvolgt doen:
om volledig mee te kunnen in de voorgestelde werkwijze.
13
Budgetsubsidies en gezinsaanpak
toe aan de budgetsubsidie. Ook bij nieuwe wettelijke
Inmiddels is duidelijk dat deze ook voor 2025 komt te
laag geletterdheid
taken vervult de bibliotheek een belangrijke rol, zoals
vervallen (voorjaarsnota 2024). Voor onze begroting heeft
Sinds 2021 verstrekken we een vierjarige budgetsubsidie
de gezinsaanpak laaggeletterdheid vanaf eind 2024
dit geen effect omdat we hiervoor ook een stelpost voor
aan professionele organisaties die met hun activiteiten
en de zorgplicht bibliotheekwerk voor professionele
lagere kosten hadden opgenomen die hiermee komt te
op cultureel-maatschappelijk gebied een bijdrage
en kwalitatief goede bibliotheken vanaf 2025. Dit heeft
vervallen. Ook zijn er geen gevolgen voor onze jeugdigen
leveren aan vitale gemeenschappen. Denk hierbij aan
ook impact op de budgetsubsidie
omdat hier geen maatregelen tegenover stonden. In de
BiblioNu en Synthese. De huidige subsidieperiode loopt
budgettaire bijlage bij het hoofdlijnenakkoord van het
in 2025 af. Deze organisaties hebben een toenemende
Jeugdhulp
nieuwe kabinet vervallen eveneens de € 500 miljoen
maatschappelijke rol en bieden een vrij toegankelijk
De Hervormingsagenda jeugd (HA) en het
besparing in 2026 en de € 511 miljoen vanaf 2027.
aanbod voor alle inwoners. De organisaties spelen
Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming
Definitieve besluitvorming hierover vindt plaats door
een belangrijke rol in de ontwikkelingen rondom vitale
bevatten een divers pakket aan maatregelen om het
het nieuwe kabinet.
kernen en een sterke sociale basis, waardoor zij ook
jeugdhulpstelsel verder te verbeteren. Deze maatregelen
meer taken gaan uitvoeren. Hierdoor verwachten we
heeft het rijk nog niet uitgewerkt of concreet gemaakt
Er zijn signalen dat de tarieven van de gesloten
dat deze organisaties een hogere budgetsubsidie
en moeten leiden tot lagere kosten voor gemeenten.
jeugdzorg die we nu betalen niet kostendekkend zijn.
nodig hebben om deze taken goed uit te voeren. Zo
Daarom bouwt het rijk de (extra) middelen die gemeenten
Daar voeren we vanuit het landsdeel Zuidoost (Hart van
ontvangt BiblioNu nu een budgetsubsidie voor het
voor jeugdhulp ontvangen stapsgewijs weer af. In het
Brabant, Noordoost-Brabant, Zuidoost-Brabant, Noord-
uitvoeren van bibliotheekwerk voor de gemeente. Naast
coalitieakkoord Rutte IV is een aanvullende besparing in
Limburg en Midden-Limburg) onderzoek naar uit. Dit
de budgetsubsidie ontvangen zij voor de uitvoering
het kader van de Jeugdwet van structureel € 511 miljoen
valt samen met de opgave vanuit het rijk om de gesloten
van verschillende projecten andere geldstromen. In
opgenomen. In de Hervormingsagenda is afgesproken
jeugdzorg af te bouwen (naar nul in 2030) en vanaf 2025
2026 borgen we door middel van de budgetsubsidie
dat deze voor rekening en risico van het rijk is en buiten
kleinschalig te organiseren. Dit laatste heeft eveneens
hun huidige en nieuwe taken beter. Zo voegen we
de Hervormingsagenda valt. Door het rijk was al besloten
gevolgen voor het tarief. De omvang is op dit moment
de verschillende geldstromen voor losse projecten
deze extra bezuiniging voor 2024 niet door te voeren.
nog niet in te schatten.
14
“D e komende jaren investeren we daarom in het bevorderen van gezondheid en welbevinden voor iedereen.”
Meedoen in de samenleving Meedoen in de maatschappij is essentieel voor een
We zien dat onze inwoners groeien, zich ontwikkelen en
gezond en gelukkig leven. Dit is niet voor iedereen
meer integreren in de samenleving. Een ontwikkeling die
vanzelfsprekend, bijvoorbeeld door (financiële) stress.
we omarmen en verder aanjagen, met vele enthousiaste
We zien dat er nog altijd grote gezondheidsverschillen
partners en werkgevers die hieraan bijdragen. In maart
bestaan tussen inwoners, waarbij de sociaal
2022 opende Onze Loods haar deuren in Horst, een
economische status van inwoners een belangrijke
centrum voor diverse activiteiten ter ondersteuning
factor is. De komende jaren investeren we daarom in
van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Dit
het bevorderen van gezondheid en welbevinden voor
initiatief biedt niet alleen werkgelegenheid, maar ook
iedereen. Zo heeft het college in december 2023 een
taalonderwijs voor inburgeraars. Momenteel is Onze
bedrag van in totaal € 841.900 beschikbaar gesteld
Loods gevestigd in een huurpand aan de Venloseweg,
om onze dienstverlening te optimaliseren, zodat
maar het contract loopt af in 2025 en de locatie wordt
we inwoners met uitdagingen op het gebied van
vrijgemaakt voor woningbouwontwikkeling. Sinds de
bestaanszekerheid zo passend mogelijk ondersteunen.
start van Onze Loods is bekend dat de locatie van Onze
Vanuit verbinding en vertrouwen, met als doel stress
Loods tijdelijk is. Om er aan bij te dragen dat iedereen
te verlagen, stabiliteit en kansengelijkheid te verhogen
blijvend kan meedoen, wordt Onze Loods in Horst
en zo in te zetten op gezonde en gelukkige inwoners.
uitgebreid en voor langere tijd voortgezet op een nieuwe
Daarnaast continueren we de samenwerking met
locatie. Het college stelt daartoe aan de gemeenteraad
Wittenhorst als het gaat om het programma Vitaal
voor de locaties Doolgaardstraat 6-8 en 10b aan te
Meedoen. En zijn we voornemens om aan te sluiten bij
kopen en voor deze locaties in samenspraak met de
het Volwassenenfonds, waardoor we naar verwachting
omgeving tot een plan te komen.
meer inwoners laagdrempelig ondersteunen om mee te doen aan maatschappelijke, culturele en sportieve
Desalniettemin blijft de behoefte voor een collectieve
activiteiten. Een deel van deze totale investering vindt
voorziening voor beschermde en beschutte werkplekken.
al structurele dekking in de huidige begroting. Voor
De invulling, uitvoering en wijze van samenwerking met
een deel vraagt dit ook om nieuwe investeringen de
gemeente Venray en Peel en Maas gaat veranderen.
komende jaren.
Hoe dit eruit komt te zien, weten we nu nog niet.
15
Redeneren vanuit het perspectief van de inwoner We kiezen er heel bewust voor om bij de vormgeving
Concrete begrotingskaders voor de (meer)jarenbegroting 2025 - 2028
en uitvoering van ons beleid te redeneren vanuit het perspectief van onze inwoners. Zoals afgesproken in
1.
Met ons Transformatieplan Sociaal Domein, de Roadmap
het collegeprogramma maken we daarom onze eigen
blijven we krachtig inzetten op de voortzetting van de
regels (verordeningen en beleidsregels) zo eenvoudig
transformatie van zorg en ondersteuning naar gezondheid
en begrijpelijk mogelijk. Dit noemen we de omgekeerde verordening. Dit betekent ook dat we alle losse
en zelfredzaamheid. 2.
We omarmen de doorontwikkeling m.b.t. de dienstverlening
verordeningen op het gebied van Wmo, Jeugdwet en
Werk Inkomen en Zorg en bekijken in het voorjaar van 2025 bij
Participatiewet combineren tot één verordening en zo
het zerobased opstellen van de begroting 2026 in hoeverre de
op een zo eenvoudig mogelijke manier onze inwoners inzicht geven in de ‘spelregels’ rond de inzet van zorg
bestaande budgetten hiervoor toereikend zijn. 3.
We houden rekening met het verstrekken van hogere
en ondersteuning. Daarbij handelen we vanuit de
budgetsubsidies als gevolg van een toename van de cultureel-
grondwaarden en bedoeling van de wet, in plaats van
maatschappelijk taken die professionele organisaties uitvoeren.
de letter van de wet, en toetsen we de situatie van de
Denk hierbij aan Synthese en BiblioNu. Hiermee geven we
inwoner aan die grondwaarden en bedoeling.
invulling aan de zorgplicht van het bibliotheekwerk (verbreding functie bibliotheek) en de gezinsaanpak laaggeletterdheid.
We kijken breed naar de inwoner in zijn/haar omgeving
4.
Ook in 2025 blijven we inwoners met uitdagingen op het
(context) en zoeken naar integrale oplossingen waarbij
gebied van bestaanszekerheid op de in 2024 ingezette lijn
we de mogelijkheden van diverse wetten waar nodig
ondersteunen. Dit doen we vanuit verbinding en vertrouwen,
combineren. Daarbij leggen we ook vast wat we van
met als doel stress te verlagen, stabiliteit te verhogen en zo
de inwoner verwachten. In Q4 2024 leggen we deze
in te zetten op gezonde en gelukkige inwoners.
werkwijze en de omgekeerde verordening voor aan de gemeenteraad.
16
3.3 Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
17
3.3 Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
De ruimte in Nederland is schaars, terwijl de
rondom de stikstofregelgeving. De komende maanden
ruimtelijke opgaven groot zijn. De urgente
komt er meer duidelijkheid over de impact van het
maatschappelijke opgaven op het gebied van
hoofdlijnenakkoord van het Rijk op lopende processen
woningbouw, natuur, landbouw en energie hebben
in het landelijk gebied, zoals Novex de Peel en het
stuk voor stuk een forse, ruimtelijke impact.
NPLG/LPLG.
Het Rijk heeft besloten de regie in het ruimtelijk domein te hernemen.
Doorontwikkeling omgevingswet In januari 2024 is de Omgevingswet ingevoerd en
Hiervoor zijn vanuit de rijksoverheid 26 Nationale
de omgevingsvisie en het omgevingsplan krijgen
deelprogramma’s (bijvoorbeeld stikstof, natuur, water,
steeds meer vorm en inhoud. De omgevingsvisie
woningbouw) opgesteld of in ontwikkeling. Denk
heeft betrekking op onze hele gemeente en bevat
bijvoorbeeld aan: Mooi Nederland, NOVEX en Nationaal
de hoofdlijnen van het beleid voor alle thema’s in de fysieke leefomgeving. Ook het Rijk is bezig om al haar
“D e uitdaging is om een gemeentelijke omgevingsvisie op te stellen die in lijn is met de Rijks- en provinciale trajecten en tegelijkertijd onze eigen ambities tot uiting brengt.”
opgaves een plek te geven in haar omgevingsvisie. Hetzelfde geldt voor de provincie die aan de slag gaat met het herijken van de provinciale omgevingsvisie. De uitdaging is om een gemeentelijke omgevingsvisie op te stellen die in lijn is met de Rijks- en provinciale trajecten en tegelijkertijd onze eigen ambities tot uiting brengt. Daarnaast zijn we verplicht om een omgevingseffectenrapportage uit te voeren (OER). Dat is een hele klus en vraagt om extra financiële
Programma Landelijk Gebied (NPLG). Deze komen via
middelen en personele capaciteit.
provincies bij gemeenten terecht. De komende jaren geven we verder invulling aan de eerder vastgestelde
Op basis van de omgevingsvisie maken we de
lijn uit het collegeprogramma en de kaderbrief 2024.
komende jaren omgevingsprogramma’s met daarin
Tegelijkertijd zijn er een aantal factoren die van invloed
de uitwerking en de maatregelen van het (nieuwe)
zijn op de gestelde ambities waaronder de onzekerheid
beleid. In deze programma’s actualiseren we dus 18
al het huidige ruimtelijk beleid, brengen het in
Omgevingsplan
overeenstemming en voegen het samen. Hiermee
Alle gemeenten zijn verplicht om het omgevingsplan
gebied van woningbouw, natuur, landbouw en energie.
maken we de beleidscyclus compleet als noodzakelijke
dat bij de invoering van de Omgevingswet per 1 januari
Het veranderende klimaat versterkt de urgentie op deze
basis voor het werken onder de Omgevingswet en zijn
2024 van rechtswege is ontstaan, om te zetten naar
opgave alleen maar. Zekerheden waar we in ons land
we transparant over wat inwoners, organisaties en
het omgevingsplan nieuwe stijl. De transitieperiode
(en ook in Horst aan de Maas) al decennia op varen –
partners mogen verwachten van de gemeente. In 2024
die het Rijk de gemeenten heeft gegeven loopt tot 31
voldoende zoetwater, voldoende en betaalbaar voedsel,
starten we met een pilot omgevingsprogramma voor
december 2031. Op dit moment hebben wij verouderde
goedkope en beschikbare energie, voldoende betaalbare
groen, blauw en klimaat. Uit de omgevingsvisie en de
plannen voor metname de kernen. Deze gaan we dan
en goede woningen – staan onder druk. We moeten
pilot volgt welke voorbereidingsbudgetten nodig zijn.
ook fasegewijs beginnend met Meterik oppakken.
op zoek naar nieuwe manieren om die zekerheden
Vanaf 2027 pakken we ook de bedrijventerreinen op en
ook in de toekomst te garanderen. De transities en
De invoering van de Omgevingswet heeft een enorme
in 2028 starten we met het buitengebied zodat in 2031
veranderopgaves die daarbij horen zijn erg omvangrijk
impact op de werkzaamheden van met name het team
het volledige omgevingsplan is geactualiseerd.
en complex. Het Programma NOVEX (de Peel) geeft de
Omgeving. Zowel op inhoud als omvang van het werk
Het wijzigen van het omgevingsplan kan niet met de
eerste doorzichten over het leggen van de ruimtelijke
verandert er veel. Op basis van opgedane ervaringen
huidige personele capaciteit worden gerealiseerd.
puzzel voor heel het peelgebied inclusief gemeente
in de eerste helft van 2024 lijkt het erop dat voor de
Horst aan de Maas.
periode 2025-2028 formatie-uitbreiding met 3 á 4 FTE
De ruimtelijke puzzel en Novex de Peel
voor de uitvoering van de dienstverlening in het kader
In de kaderbrief 2024 stond al aangeven dat we
Hiervoor is het perspectief 2050 opgesteld. Daaraan
van de Omgevingswet noodzakelijk is.
urgente maatschappelijke opgaven hebben op het
wordt een regionale investering- en uitvoeringsagenda
“O p dit moment hebben wij verouderde plannen voor metname de kernen. Deze gaan we dan ook fasegewijs beginnend met Meterik oppakken.” 19
gekoppeld en toegewerkt naar een streekakkoord
geheel onze eigen ambities. Daar waar de verschillen
(GGA) zoals bijvoorbeeld de GGA Gedeelde Peel.
en streekfonds voor 2025 en verder. Inwoners,
optreden acteren we slim waarbij we eigen ambities
Waar opgaves zoals stikstofreductie, natuurherstel
bedrijven en gebruikers van het gebied zijn de
combineren met ambities zoals ze in het LPLG zijn
en areaaluitbreiding, zoetwater beschikbaarheid,
initiatiefnemers en maken in die zin onderdeel uit van
opgenomen. De exacte verdeling van de opgave
perspectief voor sectoren, leefbaarheid en
de investeringsagenda en het uitvoeringsprogramma.
(het wie, wat, waar en hoeveel) is op het moment
landschappelijke kwaliteit bijvoorbeeld samenkomen.
Deze ontwikkeling vraagt ook financiële middelen
van schrijven van deze kaderbrief nog niet
en capaciteit van gemeente Horst aan de Maas.
helemaal duidelijk.
Vanuit het gebied zelf is er intrinsieke motivatie en noodzaak om te bewegen en te transformeren
Nationaal Programma Landelijk gebied en
Het onlangs tussen de PVV, VVD, NCS en BBB
naar een meer toekomstbestendige manier van
gebiedsgerichte aanpak gedeelde Peel
afgesloten hoofdlijnenakkoord lijkt op gespannen voet
ondernemen en wonen in het gebied. In de GGA
Via het Nationaal Programma Landelijk gebied (NPLG)
te staan met de reeds ingezette transitieopgave van
gedeelde peel komt dit samen en geven we van
en de vertaling daarvan in het Limburgs Programma
het landelijk gebied. Het laat echter onverlet dat deze
onderop input aan de opgaven voor het NPLG/
Landelijk gebied (LPLG), neemt het rijk steeds meer
thematieken de komende jaren de agenda voor het
LPLG. Voorbeeld hiervan is de verkenning naar een
regie op deze veranderopgave. Naast de NPLG-doelen
landelijke gebied gaan domineren.
energielandschap waar we de opwek van duurzame
heeft de provincie Limburg vier specifiek Limburgse
energie combineren met de ambitie zoals die in het
doelen toegevoegd. In figuur 1 zijn de doelen uit
We leggen de komende periode vooral de focus op de
hoofdlijnenakkoord van Horst aan de Maas staat.
het NPLG incl. de aanvullende Limburgse doelen
integraliteit tussen de verschillende opgaves. Zover
Ook levert dit een bijdrage aan de LPLG doelen zoals
opgenomen. Deze opgaves overlappen nagenoeg
dat kan doen we dat via de Gebieds-Gerichte Aanpak
het realiseren van nieuwe natuur en het verbeteren
Stikstof
Figuur 1. Doelen NPLG aangevuld met de Limburgse doelen
Natuur
Water
Klimaat
Limburgse doelen
Stikstofreductie
Schoon oppervlakte- en grondwater
Reductie van uitstoot broeikasgassen
Perspectief voor sectoren
Areaaluitbreiding
Goede toestand grondwaterlichamen
Koolstofvastlegging
Houdbare vergunningverlening
Instandhoudingsdoelen natuurkwaliteit
Goede zoetwaterbeschikbaarheid
Hydrologische doelen Groenblauwe dooradering
Leefbaarheid Landschappelijke kwaliteit
20
of verplaatsen.
Concrete begrotingskaders voor de (meer)jarenbegroting 2025 - 2028
Integraal Rivier Management
1.
van natuur. Daarnaast stimuleren en faciliteren we agrarische bedrijven die willen stoppen, omvormen
We nemen in de (meerjaren)begroting financiële
Een ander thema waar we als Horst aan de Maas
ruimte op voor de benodigde formatie en
de komen jaren aan werken, is Integraal Rivier
uitvoering van de Omgevingswet en de
Management (IRM). Via het nationaal programma
realisatie van het omgevingsplan
Integraal Rivier Management (IRM) werken we
nieuwe stijl.
aan de gebiedsontwikkeling Vierwaarden en
2.
We blijven investeren in de gebiedsgerichte
benutten we economische en toeristische kansen in
aanpak gedeelde Peel en sluiten daarbij aan
samenwerking met hoogwaterveiligheid. Tot en met
bij de nationale programma’s.
2026 werken we samen met de gebiedspartners aan
3.
Voor het komende decennium voorzien
een verkenningsfase waarin we een aantal varianten
we noodzakelijke forse investeringen in de
uitwerken. In 2027 kiezen we een voorkeursvariant
transitie van het landelijk gebied op het gebied
die we nader uitwerken in een uitvoeringsplan.
van water, klimaat, natuur en de land- en tuinbouwsector. Dit wordt een uitwerkingslijn
“W ij intensiveren onze inzet voor de bescherming van de gezondheid van onze inwoners en het milieu.”
Milieugezondheid
van de omgevingsprogramma’s onder de
Wij intensiveren onze inzet voor de bescherming
omgevingsvisie. Bij de begroting bekijken we of
van de gezondheid van onze inwoners en het milieu.
we hiervoor al financiële middelen reserveren.
Naast het nieuwe geurbeleid, bereiden we ook
Hierbij realiseren we ons dat om echt impact
aanvullende normering voor ten aanzien van emissies
te maken, extra financiële ondersteuning vanuit
van fijnstof en andere risicovolle stoffen naar lucht,
het rijk en de provincie onontbeerlijk is.
water en bodem.
21
3.4 Duurzaam Horst aan de Maas 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
22
3.4 Duurzaam
Horst aan de Maas
We geven in 2025 verder uitvoering aan eerder
Openbare Ruimte op, dat voor de lange termijn
vastgestelde keuzes en we continueren lopende
richting geeft over hoe de waarde van grondstoffen
werkzaamheden op het gebied van duurzaamheid.
te behouden. Tevens geven we concrete invulling aan
Denk hierbij aan het collegeprogramma en het
circulariteit in projecten van openbare werken.
duurzaamheidsbeleid #WijGaanGroen.
Klimaatadaptatie Energie
Voor wat betreft klimaatadaptatie continueren
Voor 2025 staat gepland om KODE te herijken; wat
we onze werkzaamheden zoals opgenomen in de
ons betreft in het licht van een integrale visie op het
Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. Zo pakken we
toekomstige energiesysteem. Een belangrijk onderdeel
de knelpunten aan rondom wateroverlast, investeren
van het toekomstige energiesysteem is lokale opwek
we in groen ter vermindering van hittestress en
van duurzame elektriciteit, wat zorgt voor betaalbare
voeren we werkzaamheden uit behorende bij de
energie voor onze inwoners en ondernemers. Naast
Kaderrichtlijn Water (o.a. realiseren van groene
duurzame opwek, is ook de energie infrastructuur,
bergingen). Het Strategisch Klimaatadaptatieplan
de vraag en aanbod van energie in balans brengen,
wordt onderdeel van het nieuwe integrale
energiebesparing en overschakelen op duurzame
Programma Groen, Blauw, Klimaat. Dit Programma
warmte voor woningen en bedrijven belangrijk
is een van de kerninstrumenten binnen de nieuwe
onderdeel van het toekomstig energiesysteem.
Omgevingswet en vertaalt de Omgevingsvisie
Transitie naar circulaire openbare ruimte We starten met de transitie naar een circulaire openbare ruimte en continueren dit op gebied van ons eigen vastgoed. Aan de hand van verschillende projecten pakken we vragen rondom circulariteit op om zo kennis en inzicht te creëren rondom dit onderwerp. In 2025 stellen we een Transitieplan Circulaire
“Voor wat betreft klimaatadaptatie continueren we onze werkzaamheden zoals opgenomen in de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie.”
23
een meerjarige uitvoeringskalender.
Concrete begrotingskaders voor de (meer)jarenbegroting 2025 - 2028
In 2026 starten we met het opstellen van een nieuw
1.
Horst aan de Maas voor de beleidsvelden groen, water en klimaatadaptatie naar integraal beleid en
Het merendeel van de kaders rondom de
gemeentelijk rioleringsplan (GRP) voor de periode
energietransitie zijn eerder door de raad
2027-2031.
vastgesteld. Voor wat betreft de toekomst over KODE, dan wel een integrale energievisie
Afval
over het lokale energiesysteem, vragen we
We gaan door met het verder optimaliseren van ons
binnenkort de raad richting te geven.
afvalbeleid, met de nadruk op inzamelen en verwerken. We blijven participeren in de Limburgse brede
2.
We investeren in de uitvoering van het Transitieplan Circulaire Openbare Ruimte.
samenwerking gericht op een zo duurzaam mogelijke afvalverwerking. We onderzoeken de voor- en nadelen voor een publiek georganiseerde inzameling van afval in samenwerking met anderen gemeenten.
24
3.5 Een toekomstbestendige en innovatieve economie 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
25
3.5 Een toekomstbestendige en innovatieve economie
Het veranderprogramma toekomstbestendige en innovatieve economie is nog in ontwikkeling. Dat betekent dat er nog onvoldoende heldere doelen zijn opgesteld. Desalniettemin zetten we in op een toekomstbestendige economie waarbij we de juiste ruimte in zetten om duurzaam ondernemen mogelijk te maken. De uitkomsten van de omgevingsvisie zijn hierin leidend. Naar alle waarschijnlijkheid vraagt dat om meer personele capaciteit en middelen. Daarnaast is de ruimte om te ondernemen schaars. We maken daarom inzichtelijk op welke plek de juiste bedrijvigheid gewenst is. Hiermee lossen we conflicten tussen verschillende functies op. Dat vraagt wel een andere manier van kijken naar ruimte om te ondernemen.
“Het is belangrijk dat op de arbeidsmarkt vraag en aanbod op elkaar aansluiten, maar ook dat de kennis en innovatie geborgd blijft in de gemeente.” Ten slotte wordt de arbeidsmarkt een steeds belangrijkere pijler. Het is belangrijk dat op de arbeidsmarkt vraag en aanbod op elkaar aansluiten, maar ook dat de kennis en innovatie geborgd blijft in de gemeente.
Regiodeal Er wordt hard gewerkt aan een nieuwe regiodeal voor Noord Limburg waarmee en Rijksoverheid, provincie en regio ook de komende jaren samen werken aan een betere woon-, werk- en leefomgeving voor bewoners en ondernemers in de regio. De acht Noord-Limburgse gemeenten hebben samen met de Provincie Limburg en partners een aanvraag ingediend om de brede welvaart op vijf belangrijke thema’s verder te 26
versterken. De thema’s zijn Kennis-ecosystemen
het onderwijsaanbod beter hierop aansluit. Hiermee
& duurzaam ondernemen, Talentontwikkeling,
dagen we jongeren en vakkrachten uit en stimuleren we
Vitale gemeenschappen & Positieve Gezondheid
ze om een leven lang te leren en hier een werkcarrière
en Veiligheid.
op te bouwen.
Intensiveren samenwerking tussen overheid,
Grip op grootschalige bedrijfsvestigingen
ondernemers en onderwijs.
Het kabinet heeft met de landelijke beleidslijn
Crossroads Limburg is een samenwerkingsverband
Grip invulling gegeven aan de aangenomen motie
tussen ondernemers, onderwijs en overheid en
Bontenbal. De uitvoering hiervan draagt bij aan de
heeft als doel de brede welvaart binnen de regio
noodzaak om een nieuwe balans te vinden tussen
Noord- Limburg verder te ontwikkelen vanuit een
het economisch en maatschappelijk belang van
economische aanvliegroute.
grootschalige bedrijfsvestigingen enerzijds en het ruimtebeslag, de ruimtelijke kwaliteit en de
Dat doet zij door het gezamenlijk (laten) ontwikkelen
(impact op) de leefomgeving daarvan anderzijds.
van economische programma’s en het bijeen brengen van initiatieven. Crossroads moet de partijen verbinden
De Provincie Limburg heeft dit vertaald in een kwalitatief
en zet in op activiteiten en projecten die de opgaven
afwegingskader “regionale meerwaarde” waarin
en doelstellingen van de regio mee vorm en inhoud
zij op locaties die nog niet in het bestemmingsplan
geven. Concrete voorbeelden hiervan zijn innovaties
zijn vastgesteld toestemming moet geven om
in de tuinbouw en crossovers met de maakindustrie.
grootschaligheid te ontwikkelen conform dit
Dit zodat er sprake is van een slim en duurzaam
beleidskader. Bij vaststelling kan dit effect hebben
productieproces, met hierin technische hoogwaardige
op Klaver 7 en locaties voor toekomstige
werkzaamheden. Dit is dan weer aantrekkelijk
herstructurering van bestaande bedrijven.
voor werknemers.
Revitalisatie bestaande bedrijventerreinen Daarnaast gaat Crossroads onderwijs- en kennis
In 2025 maken we een plan om bestaande
instellingen meer in contact brengen met de snel
bedrijventerreinen te revitaliseren. Denk hierbij aan
veranderende vraag vanuit het bedrijfsleven, waardoor
Hoogveld-Oost in Horst en Berghem in Sevenum. 27
Vrijetijdseconomie
Een perspectief voor de agrarische sector
De vrijetijdseconomie is nog steeds een heel
Binnen de transitie van het landelijk gebied werken we
We zien dat door de ontwikkelingen genoemd in
belangrijke sector in onze gemeente. Niet alleen
aan een toekomstbestendige land,- en tuinbouwsector.
programma 3 steeds meer agrarische bedrijven
toeristen, maar ook inwoners genieten van al het
Er liggen grote opgaven op het gebied van onder andere
keuzes gaan maken over hun eigen toekomst. We
moois dat Horst aan de Maas te bieden heeft.
water, klimaat en natuur. De land,- en tuinbouw moet
zien dit vooral terug in deelnames in de Landelijke
Behoud van de leefomgeving blijft een aandachtspunt.
hierin meebewegen. Zo werkt Provincie Limburg en LLTB
Beëindigingen regeling Veehouderij (LBV en LBV+)
Hierbij zoeken we ook aansluiting bij cultuurhistorie
aan een toekomstperspectief voor de brede tuinbouw
regelingen. Ook hier leggen we zoveel als mogelijk
en erfgoed. Het regionaal actieprogramma loopt
dat gemeenten als bouwsteen voor gemeentelijk beleid
de combinatie met de eerder genoemde integrale
in 2025 af, maar ook daarna blijven we regionaal
kunnen gebruiken. Binnen de diverse gebiedsprocessen
opgaves en de door de Raad vastgestelde visie
investeren in vrijetijdseconomie.
zoals NOVEX (Nationale Omgevingsvisie Extra) de Peel
Veehouderij.
en het LPLG (Limburgs Programma Landelijk Gebied) Daarnaast zetten we na afronding van de hoofdlijnen
starten projecten die de transitie van het landelijk gebied
Voor de uitvoering van de regeling ontvangen
van de omgevingsvisie, een nieuw programma
in de goede richting moeten versnellen.
we middelen van het rijk. Hiermee faciliteren
economie of toerisme en recreatie op waarin de
we deze bedrijven met een ruimtelijk flankerend
uitwerking en maatregelen voor Horst aan de Maas
Voorbeelden zijn duurzaam biobased (ver)bouwen en
instrumentarium. Denk hierbij bijvoorbeeld aan
naar voren komen. Ook houden we de huidige
een grondbank die we inzetten om de gestelde doelen
het toelaten van nieuwe gebruiksfuncties van de
subsidieregeling voor vrijetijdseconomie vanaf 2025
te halen. Wat dit concreet Voor gemeente Horst aan de
gebouwen. Hiermee bieden we de ondernemer
tegen het licht, waarbij we kritisch kijken naar de
Maas betekent in benodigde tijd en middelen wordt de
een perspectief voor de toekomst.
subsidiekaders en deze waar nodig herzien.
komende jaren duidelijk.
Concrete begrotingskaders voor de (meer)jarenbegroting 2025 - 2028
1.
We zetten in op de economie waar Horst aan de
3.
Maas zich op focust en zorgen ervoor dat deze toekomstbestendig is. 2.
overheid, ondernemers en onderwijs. 4.
In de (meer)jarenbegroting nemen we financiële ruimte op voor de cofinanciering van de 5e tranche van de regiodeal.
We intensiveren de samenwerking tussen We blijven lokaal en regionaal investeren in de vrijetijdseconomie.
5.
We bieden de agrarische sector een perspectief.
28
3.6 (Arbeids)migratie en integratie 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
29
3.6 (Arbeids)migratie en integratie
Arbeidsmigranten
Statushouders
Ons doel is dat arbeidsmigranten volwaardig meedoen
We huisvesten statushouders en zorgen ervoor dat ze
met een fatsoenlijke huisvesting met draagvlak en
zoveel mogelijk zelfredzaam worden en integreren in
weinig overlast. We zien dat de arbeidsmigranten nodig
onze samenleving.
zijn voor onze economie, maar dit moet wel in balans met de draagkracht van de gemeente en de regio zijn.
Daarom bieden we hen gedurende een periode van 1 tot max. 2 jaar maatschappelijke begeleiding door
Dat vraagt iets van ons als gemeente én van
Synthese. Zij maken de statushouder wegwijs in onze
werkgevers en huisvesters. Daar blijven we op
samenleving, leren hem omgaan met geld en het
sturen door:
voeren van een persoonlijke administratie. Maar ze
•
meer grip te krijgen op de aantallen mensen
stimuleren ook kennismaking met de woonomgeving,
die hier werken en wonen en investeren in de
meedoen in de eigen omgeving en de opbouw van een
registratie van arbeidsmigranten. Dit vraagt tijdelijk
persoonlijk netwerk.
om meer ambtelijke capaciteit; •
vergunningen op orde te krijgen;
Daarnaast willen we dat onze statushouders zo snel
•
proactief te handhaven op plekken waar we de
mogelijk gaan werken. Om dat te realiseren kijken
ongewenste effecten van huisvesting zien;
we naar de werkervaring en capaciteiten van de
verder in te zetten op een regionaal informatiepunt
statushouder. We organiseren bedrijfsbezoeken
voor arbeidsmigranten;
en elke statushouder krijgt een participatieplaats
in te zetten op brede ondersteuning vanuit
aangeboden, waar hij/zij werkervaring en arbeidsritme
het sociaal domein, specifiek gericht op deze
opdoet. Als een betaalde baan door persoonlijke
doelgroep (taal, cultuur, crisis, enz.);
omstandigheden niet haalbaar is, dan stimuleren
als (regio)gemeente(n), werkgevers, uitzenders
we participatie op een andere wijze, bijv.
en huisvesters in te zetten op gezamenlijke
via vrijwilligerswerk.
• •
•
verantwoordelijkheid.
30
Met de Doorstroomvoorziening die we zijn gestart in
impact op de buurt of wijk waar ze komen te wonen
Broekhuizenvorst, halen we statushouders die aan
beter is. De verwachting is dat de statushouders op
onze regio zijn gekoppeld al in een vroeg stadium naar
deze manier sneller integreren en meedoen in onze
onze regio. Zij komen vanuit een asielzoekerscentrum,
samenleving, nadat ze een woning toegewezen hebben
zodat daar plaats komt voor de opvang van
gekregen. Waarschijnlijk betekent dit ook dat ze korter
vluchtelingen die nog in de asielprocedure zitten.
en minder afhankelijk worden van een bijstandsuitkering.
Maar ons belangrijkste argument is dat we mensen
De Doorstroomvoorziening in Broekhuizenvorst zorgt
die toch aan onze regio zijn gekoppeld zo snel mogelijk
er daarnaast voor dat we naar alle waarschijnlijkheid
aan de slag willen laten gaan met inburgering en
onze wettelijke taakstelling voor huisvesting in 2025
activering richting werk. Sneller aan de slag betekent
realiseren. De uitdaging is om alle aan ons gekoppelde
een grotere kans op écht inburgeren en dat ze, als ze
statushouders die in de Doorstroomvoorziening
verhuizen naar een reguliere woning in onze gemeente
verblijven, binnen één jaar van reguliere woonruimte
of een van de andere deelnemende gemeenten, de
te voorzien.
“De uitdaging is om alle aan ons gekoppelde statushouders die in de Doorstroomvoorziening verblijven, binnen één jaar van reguliere woonruimte te voorzien.”
Daarbij streven we naar een kostendekkende exploitatie van de doorstroomvoorziening. Mede gelet op de landelijke ontwikkelingen kunnen we dit op dit moment niet garanderen. We voeren gesprekken met het ministerie en houden uw raad via de PC cyclus op de hoogte.
Concrete begrotingskaders voor de (meer)jarenbegroting 2025 - 2028 Niet van toepassing. 31
3.7 Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie 1. Vitale kernen
2. Een sterke sociale basis
3. Een natuurlijk en vitaal landelijk gebied
4. Duurzaam Horst aan de Maas
5. Een toekomstbestendige en innovatieve economie
6. (Arbeids)migratie en integratie
7. Een gezonde, duurzame en ondernemende gemeentelijke organisatie
32
3.7 Een gezonde, duurzame en
ondernemende gemeentelijke organisatie
Organisatieontwikkeling Afgelopen twee jaar heeft de ambtelijke organisatie in beeld gebracht waar de kansen, noodzakelijke ontwikkelingen en risico’s voor de toekomst liggen t.a.v. het ontwikkelen naar een koersvaste wendbare organisatie. De middelen zoals deze eerder voor het bidbook organisatie ontwikkeling beschikbaar zijn gesteld, hebben de organisatie in staat gesteld noodzakelijke maatregelen te treffen om de dienstverlening die onder druk stond, effectief op te pakken en te verbeteren. Daarnaast is er ingezet op het verduidelijken van de aanpak tot professionalisering en verbetering en zijn we daar al mee gestart.
“De positieve energie en intrinsieke motivatie is groeiende in de organisatie, de wil om daadwerkelijk op een andere manier te gaan werken die bijdraagt aan betere dienstverlening werkt als een olievlek.” Voor de komende jaren is het van belang de ingezette lijn te continueren. Nieuwe werkwijzen (opgavegericht/programmatisch werken, proces optimalisatie oftewel continu verbeteren), talent en competentie ontwikkeling, leiderschapsontwikkeling en arbeidsmarktbenadering om Horst aan de Maas als aantrekkelijk werkgever te positioneren, zijn daarbij cruciaal. Maar ook zetten we in op de professionalisering van businesscontrol, de ontwikkeling van bedrijfsvoeringsteams als businesspartner en de doorontwikkeling van dashboards voor sturing en monitoring. Ook een herziening van het functieen loongebouw waarbij we aansluiten bij landelijke ontwikkelingen en personeelsbeleid vanuit VNG is hiervoor noodzakelijk. 33
Op verzoek van de raad zijn we momenteel bezig
Een organisatie waar mensen met trots
uitdagend werkpakket met een arbeidsmarktconforme
met het opstellen van een businesscase voor de
en plezier werken
beloning moet er ook in de toekomst aan bijdragen dat
verbouwing van het gemeentehuis. Een verbouwing
De krapte op de gemeentelijke arbeidsmarkt lijkt
medewerkers met veel werkplezier verbonden blijven
die bijdraagt aan verbeterde dienstverlening. De
zich vooralsnog niet te stabiliseren. Ook werken
aan onze organisatie.
verwachting is dat we eind 2024 / begin 2025
bij gemeenten in het algemeen en ook bij ons
deze businesscase voorleggen aan de raad. In
relatief veel 60+ waardoor een hoge uitstroom
Groei van de organisatie
afwachting van de businesscase en een besluit
te verwachten is. Daarnaast blijven er op de
De personele omvang van de gemeentelijke organisatie
over verbouwing, hebben we eventuele verhuur aan
arbeidsmarkt grote uitdagingen in het ruimtelijk
is de afgelopen 6 jaar gegroeid met ongeveer 33%
partners uitgesteld.
domein. Om te blijven beschikken over voldoende,
van 300 naar 400 FTE. Deze stijging die ook bij
gekwalificeerd en betrokken personeel investeren
andere gemeenten de tendens is, wordt grotendeels
Het implementeren, doorleven en borgen van deze
wij extra in het behoud van onze medewerkers
veroorzaakt door een toename van taken. Denk hierbij
ontwikkelingen vragen de komende jaren nog
alsook in de benadering van de arbeidsmarkt voor
aan taken op het gebied van duurzaamheid, sociaal
de nodige aandacht, inspanning en (financiële)
het aantrekken van jong/nieuw talent. Dit o.a. door
domein, opvang vluchtelingen, arbeidsmigranten en
middelen. De positieve energie en intrinsieke
het promoten van het onderscheidende en creatieve
de omgevingswet. Maar ook de versterking van team
motivatie is groeiende in de organisatie, de wil om
werkgeversmerk ‘Horst aan de Maas’, het directer
veiligheid en het uitvoeren van handhavingstaken in
daadwerkelijk op een andere manier te gaan werken
benaderen van geschikte kandidaten, ontwikkelen van
eigen beheer zijn debet aan de groei.
die bijdraagt aan betere dienstverlening werkt als
traineeships op moeilijk invulbare functies en door de
een olievlek. Deze ontwikkeling nu vertragen kan
verbinding te leggen met opleidingen. Het investeren
De structurele budgetten om uitvoering te geven aan
leiden tot motivatieverlies en kapitaalvernietiging
in talentontwikkeling, leren en ontwikkelen, interne
het personeelsbeleid zijn de laatste jaren niet mee
t.a.v. de reeds geïnvesteerde middelen.
doorgroei mogelijkheden, een prettig werkklimaat en
gestegen met deze organisatiegroei. Denk hierbij aan
34
“In 2025 continueren we de in 2024 ingezette lijn van het versterken van toezicht en handhaving en het versterken van de Regionale Uitvoeringsdienst Limburg-Noord.”
budgetten op het gebied van opleidingen, Arbo, werving
organisatiedoelstellingen. Concreet gaan we het
en selectie, reiskosten, garantiebanen, personele
volgende doen:
activiteiten, etc. In de afgelopen jaren zijn er incidenteel
•
We breiden onze digitale loketten met
budgetten beschikbaar gesteld binnen het Bidbook en
gemeentelijke diensten voor inwoners
overige beleidsbudgetten binnen de organisatie waaruit
en bedrijven verder uit.
een toename van deze kosten betaald is. Vanaf 2025
•
zijn deze budgetten niet meer beschikbaar waardoor de basisbehoeften op genoemde gebieden van het
We uniformeren en optimaliseren processen, daar waar mogelijk.
•
personeelsbeleid onder druk staan.
We blijven investeren in data-analyse capaciteiten om betere beleidsbeslissingen te nemen.
•
We ontwikkelen programma’s om digitale
Daarbij zijn de bedrijfsvoeringsteams (Financiën,
vaardigheden onder onze medewerkers
HRM, Communicatie, IV, Bestuur en Ondersteuning en
(en inwoners) te verbeteren. Daarnaast
Concern Control, de afgelopen jaren verhoudingsgewijs
implementeren we digitale participatieplatforms
veel minder gegroeid dan de vakteams. Enerzijds
om inwonersbetrokkenheid en inspraak in het
betekent dit dat binnen de bedrijfsvoeringsteams een efficiencyslag is gemaakt maar anderzijds zien we de
bestuur te vergroten. •
We blijven in toenemende mate samenwerken
workload ook stijgen en dreigt dit in de toekomst te
met technologische bedrijven en andere overheden
gaan knellen. Bij het opstellen van de programma-
om innovatie te bevorderen en in lijn te blijven
en teamplannen 2026 die de basis vormen voor de kaderbrief 2026 bekijken we hoe we hierop gaan anticiperen.
met landelijke en Europese wet- en regelgeving. •
We blijven investeren in onze IT-infrastructuur en digitale archief. Dit is noodzakelijk om bovenstaande doelen te bereiken.
Investeren in digitale dienstverlening In de komende periode ligt de focus op het verder
Handhaving
automatiseren van routinematige taken, het
Als ruimte schaars is en we moeilijke keuzes moeten
verbeteren van onze data-analyse capaciteiten en
maken, is handhaving op milieu en ruimtelijke ordening
het waarborgen van cybersecurity. De digitalisering
het sluitstuk van beleid en een randvoorwaarde voor
speelt dan ook een sleutelrol in het behalen van onze
een betrouwbare overheid. 35
In 2025 continueren we de in 2024 ingezette lijn
dat een positief effect. Een tussentijdse evaluatie
van het versterken van toezicht en handhaving en
van de herijking is voorzien in 2025. Welke gevolgen
het versterken van de Regionale Uitvoeringsdienst
dit heeft, is nu nog onduidelijk.
Limburg-Noord. Dit betekent dat we gaan toewerken naar een robuuste regionale Omgevingsdienst die alle
•
wettelijke milieutaken adequaat uitvoert.
Bij de herziening van de verdeling van het Gemeentefonds is het zogenaamde ‘trap op – trap af’ principe losgelaten. Gevolg is dat
Financiële ontwikkelingen
gemeenten met ingang van 2026 globaal € 3
Het rijk wil dat de gemeenten steeds meer taken
miljard structureel minder ontvangen. Daardoor
uitvoeren als vertaling van het rijksbeleid. Daar
ontstond het zogenaamde ‘ravijnjaar’. De beloofde
leveren we als gemeente ook volop onze bijdrage
structurele oplossing is er nog steeds niet.
aan. Tegelijkertijd zien we een aantal financiële
Financieel solide beleid voeren, in combinatie
onduidelijkheden en risico’s waarvan op onderdelen
met een meerjarige visie op uitvoeringstaken is
de contouren steeds duidelijker worden:
voor gemeenten dan ook nog steeds moeilijk. In tegenstelling tot het VNG advies benoemen we
•
In 2023 is de zogenaamde herijking van het
nog geen mogelijke ombuigingen als we géén
gemeentefonds doorgevoerd na een jarenlange
structureel sluitende meerjarenbegroting hebben.
voorbereiding. Deze herijking is/was bedoeld
Zolang jaarschijf 2025 reëel sluitend is, maken
om de bedragen van de Algemene Uitkering
we slim gebruik van de tijd die we hebben.
evenwichtiger over alle gemeenten te verdelen door goed naar het uitgavenpatroon bij de gemeenten te kijken. Voor onze gemeente had
•
Het loslaten van het ‘trap op - trap af’ principe zou samengaan met een forse uitbreiding van de belastingmogelijkheden voor de gemeenten.
“Zolang jaarschijf 2025 reëel sluitend is, maken we slim gebruik van de tijd die we hebben.”
De discussie hierover, gepaard met diverse voorwaarden die gemeenten stellen, loopt al lang en er is geen enkel signaal dat er op korte termijn oplossingsrichtingen in zicht zijn.
36
•
Voor duurzaamheid begint er langzaamaan (iets) meer duidelijkheid te komen over de middelen. Het structureel karakter ervan (veelal nu voor
Concrete begrotingskaders voor de (meer)jarenbegroting 2025 - 2028
3 jaar aangekondigd) is nog een aandachtspunt. 1.
We nemen in de (meerjaren)begroting financiële ruimte op voor de volgende
Op financieel vlak zijn er diverse ontwikkelingen waarbij de
fase van de organisatieontwikkeling. Belangrijke speerpunten hierbij zijn:
rijksoverheid onduidelijk is en blijft welke kant het uitgaat.
a. Horst aan de Maas als aantrekkelijk werkgeversmerk;
De meicirculaire geeft meer duidelijkheid over 2025 maar
b. Inspirerend leiderschap;
voor 2026 en verder nog zeker niet. Een belangrijk deel
c. Een steengoede dienstverlening waarbij we op basis van een visie sturen
van de uitkering is nodig voor de sterk gestegen loon- en
op klant- en medewerkerstevredenheid en effectiviteit en efficiency;
prijsstijgingen. De uitkomsten van de meicirculaire nemen
d. De ontwikkeling van dashboards voor sturing en monitoring;
we mee in de begroting 2025 en verder.
e. De verbinding tussen de ambtelijke en bestuurlijke organisatie; f. Een organisatie die wendbaar en in control is.
De opgaven in het hoofdlijnenakkoord en het collegeprogramma, in combinatie met onzekerheden
Bij de begroting werken we dit financieel nader uit.
zoals de algemene uitkering, ontwikkelingen in de energieprijzen en de opvang van vluchtelingen en
2.
We nemen in de (meerjaren)begroting financiële ruimte op voor het
asielzoekers, vragen om een gezond meerjarig financieel
structureel uitvoering geven aan het personeelsbeleid. Waar mogelijk
beleid. We doen al veel. We zien ook dat we met de
doen we dit door een verschuiving van bestaande budgetten.
personele bezetting het werk net (niet) aankunnen. In combinatie met de grote ambities, wordt het een
3.
We draaien de in 2025 begrote storting van € 4 mln. in de algemene
uitdaging om eind 2024 een meerjarig sluitende
reserve terug als dat noodzakelijk is om de in deze kaderbrief genoemde
begroting 2025 aan de raad voor te leggen.
begrotingskaders uit te voeren binnen een sluitende begroting 2025.
37
4. Begrotingsbeleid
De kaders en uitgangspunten in deze Kaderbrief passen we toe op de begroting 2025 en de meerjarenbegroting 2026-2028. Hieronder hebben we de uitgangspunten samengevat.
Stabiel financieel begrotingsbeleid Ons college staat voor een begroting die structureel in evenwicht is. Dit betekent dat we structurele lasten dekken door structurele baten en dat we incidentele lasten dekken door incidentele of structurele baten. Om dit evenwicht te waarborgen, hanteren wij de volgende begrotingsregels: •
Voor het begrotingsjaar 2025 hebben we een structureel sluitende begroting.
•
De jaren 2026, 2027 en 2028 van de meerjarenraming hoeven niet persé structureel sluitend te zijn maar we streven naar een tekort van maximaal 2% van de totale begrotingslasten (excl. mutatie reserves). Dat is ongeveer € 3 mln..